Augustinus - Stichting In de Rechte Straat

Augustinus - Stichting In de Rechte Straat

Rocznik VII • Numer 27
Czerwiec 2013
…to czyńcie na pamiątkę moją…
1 Koryntian 11,24
www.augustinus.pl
Augustinus
W bieżącym numerze
Augustinus
Wydawca
Biuletyn „Augustinus”
oraz inne publikacje
wydawane są przez
polskie dzieło
holenderskiej fundacji
„In de Rechte Straat”
Redakcja:
Tomasz Pieczko
Pedro Snoeijer
Adres do korespondencji
„Augustinus”
Skr. Pocztowa 28
59-902 Zgorzelec 4
E-mail
[email protected]
Internet
www.augustinus.pl
Blogi
www.pedrosnoeijer.blogspot.com
www.blogpastoratomaszpieczko.blogspot.com
Fundacja
„In de Rechte Straat”
Laan van Westenenk 12
7336 AZ Apeldoorn
HOLANDIA
ISSN 1874-8996
Niniejsza publikacja jest
przesyłana bezpłatnie i
nie jest przeznaczona do
sprzedaży
2
Spis treści
Słowo od redakcji ..............................................3
Studium Biblijne: Koryntian 11,23-29....................... 4
Wieczerza Pańska w tradycji protestanckiej............... 7
Pytania - odpowiedzi ........................................ 10
Katechizm Heidelberski ..................................... 12
Etyka protestancka .......................................... 13
Modlitwa ...................................................... 16
Słowo do czytelnika
Wielu Polaków jest chrześcijanami. Biuletyn Augustinus
jest przede wszystkim przeznaczony dla nich. Zawierając ciekawe artykuły oraz materiały do studium Biblii
jest on szczególnie godny polecenia tym, którzy są zainteresowani pogłębieniem znajomości zasad wiary i życia
chrześcijańskiego.
Jeśli jesteś nim zainteresowany: zamów bezpłatną prenumeratę biuletynu!
Zamówienie można składać na podane w każdym biuletynie: adres do korespondencji, e-mail lub przez stronę
internetową (www.augustinus.pl).
Można także podać adres osoby znajomej, na adres której możemy wysłać bezpłatny egzemplarz próbny.
Cele „Augustinusa”
„Augustinus” jest dziełem, którego celem jest szerzenie
Ewangelii Jezusa Chrystusa.
Słowa Ewangelii są posłaniem niosącym wyzwolenie,
dzięki którym ludzie błądzący i poszukujący mogą poznać Boga.
Ewangelia wskazuje drogę do prawdziwej jedności z Bogiem, owocem której jest pokój serca.
Prawdziwą Drogą, Prawdą i Życiem jest Jezus Chrystus.
Nikt nie przychodzi do Ojca inaczej, jak tylko przez Jezusa Chrystusa.
Pragnieniem „Augustinusa” jest przybliżenie polskim
czytelnikom klasycznego, biblijnego nauczania Kościołów Reformacji protestanckiej.
Słowo od redakcji
Katechizm Heidelberski w pytaniu 75,
które otwiera rozważania przewidziane na
28 niedzielę roku, pyta: „W jaki sposób
Wieczerza Pańska ma ci przypominać i
jednocześnie upewniać cię, że masz swój
udział w jedynej ofierze krzyżowej Jezusa
Chrystusa i we wszystkich Jego darach?”.
Pytanie to już samo w sobie zawiera godne
uwagi zwiastowanie o pamiątce, o pewności i o udziale w tym, co nasz Pan Jezus
Chrystus dla nas dokonał.
W takim właśnie kierunku będziemy chcieli
poprowadzić nasze rozważania.
Oczywiście, tradycyjnie chcemy Was zaprosić do poszerzania znajomości tematów,
które poruszamy w naszym piśmie. Stale
podkreślamy, że nasze refleksje mają charakter wyłącznie wstępny, wprowadzający,
a ci, którzy chcą pogłębić ich wiedzę,
bez trudu znajdą obfitą literaturę dla
tematów ich specyficznie interesujących.
Nie zapominajmy jednak, że celem każdego poważnego dzielenia się tym, co
stanowi nauczanie wiary, praktyki z niego
wynikające (również te, które w naszych
publikacjach opisujemy), nie jest jedynie
zaspokajanie intelektualnej ciekawości.
Celem nadrzędnym winno być zachęcenie
do zintensyfikowania zaangażowania w
chrześcijańskie życie wiary; życie, w
którym Pan nasz daje nam różne pomocne
nam środki – tu na przykład sakramenty.
Chcemy także zaprosić Was do zapoznania
się z zawartością naszej strony internetowej: www.augustinus.pl, gdzie z pewnością
znajdziecie szereg interesujących Was
artykułów, rozważań, informacji.
Niech Pan Kościoła, Jezus Chrystus, nasz
Zbawiciel, prowadzi Was w swym Duchu
każdego dnia. Życzymy Wam dobrej lektury,
Redakcja
Augustinus
Drodzy Siostro i Bracie w Jezusie Chrystusie.
W kolejnym numerze naszego pisma mamy
nadzieję przybliżyć wam nieco znaczenie
Wieczerzy Pańskiej, która jest drugim obok Chrztu - sakramentem przyjętym w
Kościołach Reformacji.
3
Studium Biblijne
List do Koryntian 11,23-29
Albowiem ja przejąłem od Pana to, co wam przekazałem, że Pan Jezus tej nocy,
której był wydany, wziął chleb, 24 a podziękowawszy, złamał i rzekł: Bierzcie, jedzcie,
to jest ciało moje za was wydane; to czyńcie na pamiątkę moją. 25 Podobnie i kielich po
wieczerzy, mówiąc: Ten kielich to nowe przymierze we krwi mojej; to czyńcie, ilekroć
pić będziecie, na pamiątkę moją. 26 Albowiem, ilekroć ten chleb jecie, a z kielicha tego
pijecie, śmierć Pańską zwiastujecie, aż przyjdzie. 27 Przeto, ktokolwiek by jadł chleb i
pił z kielicha Pańskiego niegodnie, winien będzie ciała i krwi Pańskiej. 28 Niechże więc
człowiek samego siebie doświadcza i tak niech je z chleba tego i z kielicha tego pije.
29
Albowiem kto je i pije niegodnie, nie rozróżniając ciała Pańskiego, sąd własny je i pije.
23
W I wieku n.e. wspólne posiłki świąteczne
były bardzo popularne, odbywały się
często w kontekście kultu, ale nie tylko.
Istniał zwyczaj, że uczestnicy takich uczt
przynosili sami jedzenie i picie, które
następnie zostawało wspólnie podzielone.
Chrześcijanie spotykali się po pracy. Bogaci pracowali krócej, bądź mieli możliwość
wcześniejszego zakończenia pracy, ale
robotnicy i niewolnicy mogli przyjść dopiero wieczorem, po zakończeniu długiego
dnia pracy. Z opisu Apostoła Pawła wynika,
że kiedy oni przychodzili, bogaci byli już
najedzeni, a nawet pijani. Nic do jedzenia
nie pozostało dla nich, a jedność między
nimi nie istniała.
Augustinus
Koryntianie kompletnie zapomnieli o
znaczeniu Wieczerzy Pańskiej, za co
Apostoł Paweł ostro ich potępia. Aby
wyjaśnić i skorygować, wraca do początku,
do momentu ustalenia Wieczerzy Pańskiej
przez samego Jezusa.
4
Ostatnia Wieczerza Jezusa z uczniami
była najprawdopodobniej wieczerzą
święta Paschy. Święto Paschy przypomina
zbawcze dzieło Boże, przejawiające się w
wyzwoleniu Izraela z niewoli egipskiej.
Na początku posiłku głowa rodziny łamie
niekwaszony chleb i rozdaje go pozostałym. Ten chleb, który jedzą symbolizuje
nędzę w Egipcie.
Przy ostatniej Wieczerzy, Jezus nadaje
łamaniu chleba całkiem nowe znaczenie.
Jezus powiedział: To jest moje ciało za
was wydane (w. 24). Chleb w tym momencie wyraża, symbolizuje Chrystusa. Jest
to typowy semicki sposób wyrażania: coś
oznacza, przedstawia coś innego. (Podobnie jak skałą był Chrystus, 1 Koryntian
10,4).
Jest wykluczonym, że oznaczało to, że
chleb jest w sensie dosłownym ciałem
Chrystusa, gdyż On sam jeszcze był
fizycznie obecny.
Uczniowie zostają zobowiązani, aby też to
czynić, czyli łamać chleb i razem jeść, na
pamiątkę Jezusa Chrystusa.
Pamiętanie w Biblii oznacza zawsze więcej, niż tylko intelektualne przypominanie
dawnych dzieł; jest związane z osobistą
postawą wdzięczności i uwielbienia Boga.
Obchodząc co roku święto Paschy Żydzi
przypominają o Wyjściu z Egiptu w taki
sposób, jakby sami tego doświadczyli. Jest
to żywa rzeczywistość dla nich i dowód na
to, że Bóg zbawia.
Jest to o wiele głębsze niż pamiętanie
o faktach historycznych, tak jak my
pamiętamy i świętujemy np. Powstanie
warszawskie.
Pedro Snoeijer
Ruiny starożytnego Koryntu.
Kielich krwi mojej
W czasach Starego Testamentu, nie tylko
wśród narodu Izraela, ale także wśród
innych narodów na Bliskim Wschodzie
przymierze zostawało potwierdzane przez
krew. Obecnie umieszczamy nasz podpis,
ewentualnie też pieczątkę pod umową,
gwarantując, że zobowiązujemy się do
czegoś. W czasach starotestamentowych
krew była podobną gwarancją, podpisem.
Widzimy to np. kiedy Pan zawiera przymierze z Izraelem:
Wziął też Mojżesz krew i pokropił lud,
mówiąc: Oto krew przymierza, które Pan
zawarł z wami na podstawie wszystkich
tych słów (Ks. Wyjścia 24,8). Czytamy tu
identyczne słowa: krew przymierza.
W Jezusie mamy przymierze z Bogiem.
Jest to kontynuacja przymierza, które
Bóg zawarł z Abrahamem i z Izraelem, ale
posiada całkiem nowy wymiar.
Już w Starym Testamencie czytamy o
Nowym Przymierzu:
Oto idą dni - mówi Pan - że zawrę z
domem izraelskim i z domem judzkim
nowe przymierze. 32 Nie takie przymierze,
jakie zawarłem z ich ojcami w dniu, gdy
ich ująłem za rękę, aby ich wyprowadzić
z ziemi egipskiej, które to przymierze
oni zerwali, chociaż Ja byłem ich Panem mówi Pan - 33 lecz takie przymierze zawrę
z domem izraelskim po tych dniach, mówi
Pan: Złożę mój zakon w ich wnętrzu i wypiszę go na ich sercu. Ja będę ich Bogiem,
a oni będą moim ludem. 34 I już nie będą
siebie nawzajem pouczać, mówiąc: Poznajcie Pana! Gdyż wszyscy oni znać mnie
będą, od najmłodszego do najstarszego z
nich - mówi Pan - odpuszczę bowiem ich
winę, a ich grzechu nigdy nie wspomnę. (Jeremiasza 31,31-34).
31
Augustinus
Wieczerza jest pamiątką, nie tylko w
sensie pamięci o śmierci Jezusa.
Znaczenie jest głębsze: pamiętamy w
sposób aktywny o tym, co Jezus dokonał
dla nas. Dzięki Jego śmierci i zmartwychwstaniu otrzymaliśmy życie. Jego śmierć
jest ofiarą, zapłatą za nasze grzechy,
dającą nam przebaczenie grzechów i
pojednanie z Bogiem.
Pamięć o śmierci Jezusa, oznacza, że
jesteśmy w pełni świadomi znaczenia Jego
śmierci i przyjmujemy to z wdzięcznością.
To staje się dla nas żywą rzeczywistością,
posiadającą znaczenie dla naszego życia.
Przez wiarę mamy udział w śmierci Jezusa
(Rzymian 8,17; Kolosan 2,10-13)
5
Nowe Przymierze Boga z Jego ludem
zostało przypieczętowane krwią Jezusa
Chrystusa. Oznacza to gwarancję przebaczenia grzechów i otwiera drogę dla Ducha
Świętego, aby mógł On zapisać prawa Boże
w naszych sercach i odnowić nasze życie.
W Chrystusie wierzący stanowią lud Boży
(1 Piotra 2,9). Śmierć Chrystusa jest zapłatą za nasze grzechy, jest wyzwoleniem od
nich i od kary za nie.
Wieczerza Pańska jest znakiem i pieczęcią
Nowego Przymierza.
Jeśli głosimy śmierć Pańską, czyli głosimy
Chrystusa ukrzyżowanego, to również
nasze czyny, nasze słowa, nasze życie
powinny być zgodne z tym co głosimy.
W celu sprawdzenia, czy jestem godny,
Paweł proponuje: Niech więc człowiek samego siebie doświadcza (bada). Z powodu
tego wersetu wielu chrześcijan żyje w
lęku, nie mając odwagi wzięcia udziału w
Wieczerzy Pańskiej.
Augustinus
Wśród chrześcijan korynckich społeczne
podziały były bardzo widoczne. Koryntianie obchodzili Wieczerzę Pańską w sposób
poniżający biedniejszych i zachowywali się
egoistycznie.
Apostoł mówił, że w Chrystusie nie ma
Żyda, ani Greka, nie ma niewolnika, ani
wolnego, nie ma mężczyzny, ani kobiety
(Gal. 3,28).
W innych miejscach w tym liście Apostoł
podkreśla jedność ciała Chrystusa, którym
jest Kościół (1 Koryntian 10,16-17 i 12,1231). Jedności w Koryncie niestety nie było.
Postępowanie Koryntian było podobne do
zachowania kogoś, kto protestuje przeciwko wojnie i przemocy, a przy okazji bije
niewinnego człowieka. Czyny zaprzeczały
głoszeniu.
6
Tak naprawdę nikt nie jest godny, każdy
człowiek żyje z łaski i z powodu łaski może
brać udział w Wieczerzy Pańskiej.
Dieric Bouts, Ostatnia wieczerza, ok. 1464
Ale aby móc wziąć udział w Wieczerzy
Pańskiej, powinniśmy uznać Kościół, musimy
przyjmować innych wierzących, zachowywać
pokój z nimi, i powinniśmy żyć z przekonaniem, że w Chrystusie nie ma Żyda, ani
Greka, nie ma Polaka, ani Niemca …
Nie uznając Ciała Chrystusa, Kościół popełnia
bardzo poważny grzech. Aż tak poważny, że
Apostoł stwierdza, że właśnie z tego powodu
jest wielu chorych i umarłych w zborze.
Jaka nauka wypływa z powyższego dla nas?
Wieczerza Pańska jest pamiątką śmierci
Jezusa. Pamiętajmy, dostosujmy i głośmy
śmierć Jezusa, jako ofiarę za nasze grzechy,
przez którą mamy w Nim nowe życie. Ale
pamiętajmy, że Wieczerza Pańska jest jednocześnie wyrazem jedności wierzących, którzy
są w Jezusie Chrystusie. W Nim wszelkie
podziały znikają i tylko wtedy jesteśmy w
stanie godnie obchodzić Wieczerzę Pańską.
Jedność wierzących z Panem Jezusem Chrystusem, Głową Kościoła, oznacza zarazem
jedność z braćmi i siostrami, które są jednym
z Chrystusem (por. 10,17).
Dłuższa wersja artykułu i inne artykuły
znajdują się na blogu autora:
www.pedrosnoeijer.blogspot.com
Rozważanie
Tomasz Pieczko
Wieczerza Pańska w tradycji protestanckiej
Wieczerza w rozumieniu biblijnym jest
posiłkiem wspólnotowym, ustanowionym
przez Jezusa Chrystusa (por. Ewangelia
Marka 14,22-25 i teksty paralelne), który
jest celebrowany podczas nabożeństwa
wspólnoty - społeczności chrześcijańskiej.
Chleb i wino są rozdawane uczestniczącym
w komunii, jako znak i wspomnienie
jedynej ofiary Chrystusa na krzyżu.
Przez Słowo - chleb i wino stają się,
dzięki Duchowi Świętemu, symbolicznymi
nośnikami (użyjmy tu pojęcia najszerszego, starającego się objąć także tradycję
luterańską) obecności Pana ukrzyżowanego
i zmartwychwstałego, źródłem zbawienia
dla tego, który przyjmuje je w wierze.
Jak uczy Katechizm Heidelberski, który
nie jest księgą symboliczną ograniczoną
wyłącznie do Kościołów reformowanych,
prezbiteriańskich, ale jest po prostu
zbiorem nauk opartych o solidną refleksję
biblijną (każdorazowo zresztą odnosząc
się do tekstów Pisma Świętego), przez
Wieczerzą Pańską Bóg przypomina mi i
zapewnia mnie, że uczestniczę w jedynej
ofierze Jezusa Chrystusa, która dokonała
się na Krzyżu, we wszelkich dobrach z tej
ofiary płynących; w Wieczerzy Bóg pomaga
mi „schwycić” owoce tej jedynej ofiary.
A zatem, w sposób równie jednoznaczny,
jak chleb Wieczerzy, który jest łamany
i rozdawany oraz jak kielich wina, który
jest mi dany do picia, w taki to pewny
sposób ciało Chrystusa zostało ofiarowane
i zostało „złamane” dla mnie na Krzyżu, a
Jego krew została wylana na odpuszczenie
moich grzechów.
Podobnie zatem jak chleb, który w naturalny sposób (postrzegalny i zrozumiały
dla wszystkich) ma moc żywić moje ciało,
wspierać jego rozwój, oraz tak jak wino
rozwesela moje serce, w podobny sposób –
mówi Katechizm – ciało Chrystusa ma moc
bycia dla mnie pożywieniem duchowym, a
Jego krew jest radością i siłą mojej duszy.
Kościoły protestanckie nie przyjmują
jakiejkolwiek hierarchii, pozwalającej
uważać Wieczerzę za bardziej lub mniej
ważną od głoszenia Słowa lub od Chrztu.
Słowo i sakrament są środkami (w sposób
bezpośredni nie porównywalnymi między
nimi), którymi Pan Bóg posługuje się, aby
zbliżyć się do ludzi.
Aby to mocniej podkreślić, protestantyzm
woli zatem mówić o Wieczerzy Pańskiej,
a nie o Eucharystii, ponieważ termin Eucharystia zawiera dla niektórych tradycji
chrześcijańskich więcej treści niż posiłek
wspólnotowy i termin ten określa czasem
całe nabożeństwo wspólnoty.
Jak większość Kościołów, protestantyzm
uważa, zgodnie z Kościołem pierwszych
wieków, że komunia wokół stołu komu-
Augustinus
Sakrament Wieczerzy Pańskiej, Komunia,
bądź po prostu Wieczerza Pańska – to drugi
z dwóch sakramentów, jakie są sprawowane w Kościołach Reformacji.
Nie chcemy w poniższym artykule przypominać całej teologii sakramentów przyjętej w Kościołach protestanckich. Chcemy
tym razem przede wszystkim skupić się
na rozumieniu Sakramentu Wieczerzy w
Kościołach, które w ich życiu wiary oraz
w ich nauczaniu posługują się pojęciami
wypracowanymi przez teologów protestanckich, w oparciu o Słowo Boże.
7
nijnego i społeczność (komunia) między
różnymi wspólnotami lokalnymi są w
ścisłej relacji. Wieczerza jest momentem,
gdzie Chrystus ofiaruje indywidualnemu
wierzącemu wybaczenie i życie, ale
jest ona także świątecznym momentem
zgromadzenia społeczności wierzących,
widzialnym wyrazem rzeczywistości
jedności Kościoła, Ciała Chrystusa.
Spożywanie chleba i picie wina jednoczy
uczestników Wieczerzy z ich Panem, który
sam przewodniczy przy stole komunijnym i
tworzy nową więź pomiędzy zaproszonymi.
Augustinus
Rozumienie Wieczerzy było często ważnym
powodem wielu napięć pomiędzy różnymi
tradycjami chrześcijańskimi, na tyle silnymi, że pojmowanie Wieczerzy pociągnęło
za sobą podział (już od XVI wieku) między
Kościołami.
Różnice rozumienia Wieczerzy dotyczą
przede wszystkim następujących zagadnień:
8
Duchowi - jest zjednoczeniem z Ciałem
Chrystusa.
Ulryk Zwingli odrzuca rozważanie rzeczywistej obecności Chrystusa w Wieczerzy,
podkreślając bardziej jej wymiar symbolicznej pamiątki nauczania i dzieła
Chrystusa.
Współczesny dialog między Kościołami
Reformacji historycznej (luterańskimi i
reformowanymi), wyrażony w dokumencie
z 1973 roku zwanym Konkordią Leuenberską, pozwolił przejść w części ponad tym,
co dzieliło te dwie tradycje. W artykule 18
Konkordia ustanawia, że: „W Wieczerzy
Pańskiej zmartwychwstały Jezus Chrystus
przez Słowo obietnicy wraz z chlebem i
winem udziela samego siebie w ciele i
krwi, ofiarowanych za wszystkich. W taki
sposób ofiarowuje siebie całkowicie tym
wszystkim, którzy przyjmują chleb i wino.
Wierząc przyjmuje się Wieczerzę Pańską
na zbawienie, nie wierząc - na sąd”.
2. Kościoły protestanckie zawsze żywo
1. Rozumienie rzeczywistości i sposobu
oponowały przeciw katolickiej koncepcji
obecności Chrystusa w Wieczerzy. Jest to
ofiary eucharystycznej, ofiary Mszy składakwestia obecna od początków protestantyzmu w ich dyskusji z Kościołem
katolickim, ale także pomiędzy nimi
samymi.
Katolickie rozumienie przemiany
chleba i wina w ciało i krew Chrystusa (transsubstancjacja) była żywo
kontestowana przez Reformację
luterańską, która uważa obecność
Chrystusa in, cum i sub (z, w i pod)
postaciami chleba, nie chcąc jednocześnie poszukiwać i precyzować tej
tajemnicy.
Jan Kalwin kładzie nacisk na duchowe uczestniczenie wierzącego w
Chrystusie uwielbionym. To działanie
Ducha Świętego jednoczy mnie,
przez moją wiarę, z ciałem świętym
Wieczerza Pańska w jednym z holenderskich
Jezusa Chrystusa, który oddał się
Kościołów reformowanych
za mnie. Zjednoczenie to - dzięki
3. Ostatnia kwestia, to ministerium,
umocowanie w posłudze kościelnej osoby
przewodniczącej Wieczerzy. Dla Kościoła
katolickiego i Kościołów prawosławnych,
jedynie Eucharystia przewodniczona przez
biskupa lub księdza, którego on (biskup)
deleguje, jest ważna.
Wynika z tego, że Kościoły, których
duchowni nie są włączeni w tę tradycję
(oczywiście myślimy tutaj o Kościołach
protestanckich), nie są w oczach katolików
czy prawosławnych zdolnymi do celebrowania „prawdziwej” Eucharystii w ich –
katolickim i prawosławnym - rozumieniu.
Takie rozumienie rzeczy ma swoje praktyczne konsekwencje. Kościoły katolickie
i prawosławne zakazują ich wiernym
uczestniczyć w Wieczerzy protestanckiej.
Po stronie protestanckiej otwartość do
uczestniczenia w Wieczerzy również jest
zmienna w zależności od tradycji.
Współczesny dialog między Kościołami protestanckimi skutkuje dużo większym niż w
przeszłości otwarciem na uczestniczenie
członków różnych Kościołów protestanckich w Wieczerzy.
Współcześnie, praktyka Wieczerzy wśród
protestantów staje się częstszą niż w
przeszłości i podczas jej celebracji
kładzie się szczególnie mocno nacisk na
epiklezę (wezwanie Ducha Świętego), na
dzieło Ducha Świętego, czyniącego - przez
Słowo - Chrystusa obecnym i ofiarującym
zbawienie temu, który w komunii uczestniczy. Tradycja zwingliańska (obecna także
w wielu Kościołach typu ewangelikalnego)
kładzie bardziej - niż na epiklezę - nacisk
na wspólnotę przyjmującą Wieczerzę,
bardziej niż na chleb i wino jako takie.
Ważnym aspektem, współcześnie często
podkreślanym w trakcie celebrowania Wieczerzy, jest świadomość
wezwania, przez fakt przyjmowania Komunii, wszystkich Kościołów
lokalnych oraz chrześcijan indywidualnie, do zaangażowania w
dzieło pojednania ludzi z Bogiem,
do budowania odnowionej społeczności w tym świecie. Poprzez
tę orientację eschatologiczną,
sprawowanie Wieczerzy jest także
głoszeniem przyjścia Królestwa
Bożego i nowego stworzenia, na
które wszyscy wierzący czekamy.
Dalsze artykuły na ten i inne
tematy oraz rozważania biblijne na blogu autora:
www.blogpastoratomaszpieczko.
blogspot.com
Augustinus
nej przez Kościół. Protestanci kładą nacisk
na jedyność i pełną wystarczalność ofiary
Chrystusa na krzyżu. Podkreślają ponadto,
że Wieczerza jest darem Boga, który –
podobnie jak Słowo – jest dany ludziom w
taki sposób, aby ani oni sami, ani jakikolwiek Kościół, nie czuli się autorami, czy
współtwórcami, współpracownikami ofiary
składanej Bogu.
9
Pytania - odpowiedzi
Wieczerza Pańska – kwestie
praktyczne
Kto może uczestniczyć w Wieczerzy
Pańskiej?
W Nowym Testamencie nie znajdujemy
dokładnych, wyraźnych wskazań, kto może
uczestniczyć w Wieczerzy Pańskiej. Pewne
wskazówki znajdujemy w 1 Koryntian 11.
Tekst mówi o godnym uczestniczeniu, co
często w historii Kościoła było źle rozumiane, powodując, że wielu chrześcijan
nie uczestniczyło w Wieczerzy z obawy,
że są tego niegodnymi (por. także Studium
Biblijne na stronie 4)
Augustinus
Wieczerza Pańska oznacza głoszenie
śmierci Jezusa Chrystusa, co implikuje,
że uczestniczący powinien w to wierzyć.
Konieczna jest więc wiara w Jezusa
Chrystusa jako Zbawiciela, który umarł za
nasze grzechy, dając nam pojednanie z
Bogiem i przebaczenie grzechów.
Wiara nie ogranicza się do wyznawania
pewnych doktryn jako prawdy; nie
ogranicza się tylko do faktu, że zostałem
ochrzczony i jestem członkiem Kościoła.
Wiara nie oznacza tylko intelektualnego
przyjmowania Bożych prawd (choć jest to
z pewnością częścią wiary).
Wiara jest uznaniem za prawdę obietnic
i głoszenia Pisma Świętego, ale podstawowym elementem wiary jest osobista
relacja wierzącego z Bogiem w Chrystusie.
10
Wiele Kościołów wymaga, aby mający
uczestniczyć w Wieczerzy wpierw był
ochrzczony. Nie znajdujemy takiego
wymagania bezpośrednio w Biblii, ale z
drugiej strony Biblia zakłada, że każdy
(nowy) członek Kościoła (lokalnego zboru)
jest ochrzczony. Wieczerza Pańska nie jest
powszechnie dostępna dla każdego, kto
znajduje się na nabożeństwie. Jest ona
dla wierzących, którzy należą do Chrystusa, a jeśli ktoś należy do Chrystusa,
należy jednocześnie do Kościoła, który
jest Jego Ciałem. Chrzest jest (między
innymi) znakiem tej przynależności.
Niewierzący więc nie może uczestniczyć w Wieczerzy Pańskiej.
Dlatego zazwyczaj osoba uczestnicząca
jest ochrzczona, ale na podstawie
Słowa Bożego nie można stwierdzić,
że wierzący, który jeszcze nie został
ochrzczony, nie może uczestniczyć. Jest
rzeczą ważną, aby podczas nabożeństwa nauczać o znaczeniu Wieczerzy
Pańskiej i pozostawić wierzącemu
decyzję o uczestniczeniu.
Czy Kościół lub zbór może wykluczyć
ludzi z uczestnictwa w Wieczerzy
Pańskiej?
Apostoł Paweł wspomina o pewnych
członkach Kościoła, którzy zgrzeszyli i
pozostawali w grzechu, nie chcąc się
nawrócić. Apostoł nakazuje wykluczenie
ich z Kościoła (1 Koryntian 5,1-5), ze
wspólnoty Chrystusa, więc równocześnie z uczestnictwa w posiłku wspólnotowym, którym jest Wieczerza Pańska.
Kościół powinien sprawować dyscyplinę
kościelną, choć z wielką ostrożnością;
zbyt często Kościoły w historii nadużywały dyscypliny i zbyt szybko i łatwo
ekskomunikowały swoich członków.
Od którego wieku życia można
uczestniczyć w Wieczerzy Pańskiej?
Biblia nie określa granicy wieku, od
którego można uczestniczyć w Wieczerzy. Jednak w 1 Koryntian 11,29
Pedro Snoeijer
Kto może udzielać wieczerzy Pańskiej?
Także na ten temat Biblia nie wypowiada
się w sposób bezpośredni.
W Nowym Testamencie jasnym jest, że
Wieczerza Pańska nie jest sprawą prywatną,
Jeżeli masz pytania dotyczące
problemów wiary, zachęcamy do
przesłania ich na nasz adres, podany
na stronie 2 biuletynu.
Augustinus
lecz wspólnotową
(por. 1 Koryntian 10
i 11). Kościół jest
odpowiedzialny za
prawidłowe sprawowanie Wieczerzy
Pańskiej. Starsi (i
pastorzy, którzy
też są starszymi)
są duchowymi
przywódcami
lokalnego Kościoła,
są odpowiedzialni za
biblijne nauczanie i
praktyki zboru, czyli
też za sakramenty.
Tradycja reformowana i luterańska
czytamy, że uczestniczący powinien być w
stanie rozróżnić Ciało Pańskie, czyli Kościół, uczy, że tylko pastorzy mogą sprawować
Wieczerzę Pańską, podczas niedzielnego
co zakłada posiadanie pewnej sprawności
czy świątecznego nabożeństwa. Biblia
intelektualnej (por. także Studium Biblijne
jednak nie określa precyzyjnie, kto może
na stronie 4).
sprawować Wieczerzę. Dlatego można
wnioskować, że Biblia daje w tej sprawie
Czy w takim razie ludzie np. z upośledzepewną wolność.
niem umysłowym mogą uczestniczyć w
Wieczerzy ? Czy tacy ludzie mogą wierzyć ? Biblia nie określa także jasno jak często
Są oni w stanie wierzyć, choć na pewno nie należy obchodzić Wieczerzę i czy można
w taki sposób jak ludzie umysłowo sprawni, ją sprawować tylko podczas niedzielnego
nabożeństwa. Można zatem sądzić, że
ale nie mamy prawa umniejszać ich wiary.
może to mieć miejsce także podczas
Podobnie 5-letnie dziecko z pewnością
innych spotkań wierzących chrześcijan.
może wierzyć w Jezusa Chrystusa jako
Zbawiciela. Oczywiście, jego wiara rozwija Czytając Nowy Testament mamy wrażenie, że wierzący mogli uczestniczyć
się z wiekiem (przynajmniej powinna), ale
w Wieczerzy tak często, jak chcieli i też
nie możemy uznać jej za wiarę gorszej
nie koniecznie tylko podczas niedzielnego
jakości.
nabożeństwa. Pierwsi chrześcijanie obchoKościół powinien być łaskawy i wykazać
dzili wspólnie Wieczerzę Pańską, podczas
się mądrością. Skoro samo Słowo Boże
wspólnych spotkań (przed lub po pracy) w
nie daje nam wyraźnych warunków wieku
domach prywatnych, często podczas norlub intelektu, Kościół powinien zachować
malnego posiłku.
ostrożność.
11
Katechizm Heidelberski
Wieczerza Pańska, cz. 1
Pytanie 75: W jaki sposób Wieczerza
Pańska ma ci przypominać i jednocześnie upewniać cię, że masz swój udział
w jedynej ofierze krzyżowej Jezusa
Chrystusa i we wszystkich Jego darach?
Dlatego, że sam Jezus Chrystus nakazał
mi - podobnie jak wszystkim wierzącym jeść łamany chleb i pić z kielicha na Jego
pamiątkę. Zapewnił przy tym, że:
Po pierwsze, że Jego ciało było ofiarowane
i łamane na krzyżu, a krew przelana
za mnie w sposób tak rzeczywisty, jak
rzeczywiście na moich oczach łamany jest
dla mnie chleb i podawany Jego kielich.
Po drugie, że On w sposób tak rzeczywisty
karmi i poi moją duszę swoim ukrzyżowanym ciałem i przelaną krwią, abym
żył wiecznie, jak rzeczywiście z rąk sługi
Bożego otrzymuję i materialnie spożywam
chleb i kielich Pański - dane mi jako
niezawodne znaki ciała i krwi Chrystusa.
Ew. Mateusza 26,26-28; 1 Koryntian 10,16;
1 Koryntian11,23-25; Ew. Jana 6,54-55.
Augustinus
Pytanie 76: Co to znaczy, że spożywamy
ukrzyżowane ciało Chrystusa i pijemy
Jego przelaną krew?
12
Znaczy to, że wierzącym sercem przyjmujemy całą mękę i śmierć Chrystusa,
dzięki czemu otrzymujemy odpuszczenie
grzechów i życie wieczne. Co więcej - za
pośrednictwem Ducha Świętego, który jest
w Jezusie Chrystusie i w nas, jednoczymy
się w coraz większym stopniu z Jego
świętym ciałem. Chociaż więc On jest w
niebie, a my na ziemi, to jesteśmy ciałem
Jego ciała i kością Jego kości, a żyjemy
kierowani zawsze jednym Duchem, jak
członki, które dzięki jednej duszy tworzą
jedno ciało.
Ew. Jana 6,51,56-57; 1 Koryntian 12,13;
1 Koryntian 6,15,17; 1 Jana 4,13; 1 Jana
3,24; Ew. Jana 15,5; Efezjan 4,15-16.
Pytanie 77: Gdzie zawarta jest obietnica
Chrystusa, że wiernych będzie karmił
swoim ciałem i poił swoją krwią w sposób
równie prawdziwy, jak realnie spożywają
łamany chleb i piją z kielicha?
Zawarto ją w następujących słowach ustanowienia sakramentu Wieczerzy Pańskiej
(Komunii Świętej):
„Albowiem ja przejąłem od Pana to,
co wam przekazałem, że Pan Jezus tej
nocy, której był wydany, wziął chleb,
a podziękowawszy, złamał i rzekł:
Bierzcie, jedzcie, to jest ciało moje za
was wydane; to czyńcie na pamiątkę
moją. Podobnie i kielich po wieczerzy,
mówiąc: Ten kielich to nowe przymierze we krwi mojej; to czyńcie, ilekroć
pić będziecie, na pamiątkę moją.
Albowiem, ilekroć ten chleb jecie, a
z kielicha tego pijecie, śmierć Pańską
zwiastujecie, aż przyjdzie.”
(1 Koryntian 11,23-26)
Obietnicę tę św. Paweł powtórzył jeszcze
w słowach
„Kielich błogosławieństwa, który
błogosławimy, czyż nie jest społecznością krwi Chrystusowej? Chleb, który
łamiemy, czyż nie jest społecznością
ciała Chrystusowego? Ponieważ jest
jeden chleb, my, ilu nas jest, stanowimy jedno ciało, wszyscy bowiem
jesteśmy uczestnikami jednego
chleba..”
(1 Koryntian 10,16-17; por. także Ew.
Marka 22-24; Ew. Łukasza 22,19). Etyka protestancka
Tomasz Pieczko
Etyka protestancka
Etyka protestancka, jako zaangażowanie ku dobru wspólnemu, dobru w tym
świecie - zaangażowanie polityczne, a etyka protestancka.
Dla właściwego rozumienia relacji człowiek-otaczający go świat, wyrażanego
przez etykę protestancką, jest niezbędne
przypomnienia protestanckiej (czy
właściwie – bibljnej) zasady pierwszeństwa
dawanego Bogu, który daje się poznać w
swoim Słowie. W przypadku protestantyzmu pierwszeństwo to, które stara się on
w sposób stały podkreślać (choćby przez
klasyczne reformowane soli Deo gloria –
tylko Bogu chwała) nie może prowadzić
– zgodnie z nauczaniem Ojców Reformacji
- do lekceważenia świata (rzeczywistości
wokół nas).
Wręcz odwrotnie – pierwszeństwo dawane
każdorazowo przez chrześcijanina Bogu,
we wszystkich jego życiowych wyborach,
winno zawierać świadomość, że świat
stworzony przez Boga cieszy się Jego
opieką i stanowi część Przymierza, jakie
Augustinus
Polityka, to słowo, które nierzadko budzi
nienajlepsze skojarzenia, podczas gdy
w znaczeniu podstawowym oznacza ono
to, co jest związane z zarządzeniem,
czy szerzej – wszelkim zaangażowaniem
ludzkim w grupie społecznej, zaangażowaniem z troską i ku dobru danej grupy
ludzkiej. Można też powiedzieć, że słowo
to oznacza zaangażowanie ku dobru świata
nas otaczającego...
W naszym artykule chcemy podzielić się
kilkoma uwagami dotyczącymi etyki protestanckiej w odniesieniu do zaangażowania
politycznego, w rozumieniu nakreślonym
wyżej: w zaangażowaniu ku dobru świata
nas otaczającego. Jeszcze jedna uwaga
– słowo „świat” będziemy tu rozumieli w
znaczeniu potocznym, jako rzeczywistość
nas otaczającą, miejsce gdzie żyjemy,
ludzi, którzy żyją wokół nas.
13
Bóg zawarł ze swoim ludem.
Taka świadomość tłumaczy w pierwszym
rzędzie etykę protestancką, jako pozytywną wobec świata (co nie oznacza
oczywiście – bezkrytycznie wszystko
akceptującą) i nie uważającą za istotną
postawę odrzucania, czy ciągłego wyrażania nieufności wobec wszystkiego, co
stanowi „ten świat” w jego najbardziej
prostym, banalnym rozumieniu.
Augustinus
W etyce protestanckiej istnieje zatem
zauważalne pozytywne postrzeganie
świata. Podkreślmy bardzo mocno – to
pozytywne postrzeganie świata nie wynika
z pustego i bezkrytycznego zachwytu nad
światem, ale wynika z postrzegania świata
w perspektywie łaski, jaką nas Bóg obdarza, jaką obdarza ten świat (..”.abyście
byli synami Ojca waszego, który jest w
niebie, bo słońce jego wschodzi nad złymi
i dobrymi i deszcz pada na sprawiedliwych
i niesprawiedliwych” – Ewangelia według
Mateusza 5,45).
Jeśli pojawia się w protestantyzmie (a pojawia się, i to nierzadko) nurt „ascetyczny”, czyli swoista surowość, trzeźwość
czy umiarkowanie (które tradycyjnike
podkreślano jako charakterystyczne dla
nurtu kalwińskiego), nie są to nigdy cele
same w sobie (związane z odrzuceniem
świata), a jedynie środki, mające za cel
realizację nakazu braterskiego dzielenia
się z innymi dobrami tego świata i troskę
o sprawiedliwość na tym świecie.
14
Jako ciekawostkę warto podkreślić, że w
teorii etyki protestantyzmu to Dietrich
Bonhoeffer, znany teolog i pastor, a jednocześnie ofiara nazizmu hitlerowskiego,
przyczynił się w wieku XX do podkreślenia
wartości świata, dobra i życia, pomimo
trudnych sytuacji, tak znanych przez
każdego człowieka. Bonhoeffer, który
doświadczył aż z naddatkiem cierpienia,
zwłaszcza z ręki nazistów, ostatecznie
będąc zamordowanym w obozie koncentracyjnym, nigdy nie zaprzestał podkreślać zasadę wartości dobra i życia; nigdy
nie poddał tych wartości w wątpliwość...
Protestantyzm i jego etyka zawiera zatem
podkreślenie, a czasami przywrócenie
właściwego postrzegania (jeszcze raz: nie
pustego, nie bezkrytycznego) wartości
tego świata, który nas otacza.
Dzieje się to dzięki odnowionej teologii
stworzenia, czyli stałemu podkreślaniu,
że świat nie jest tylko (czy aż!...) dziełem
Pańskim, któremu On sam nadał kształt,
ale że Pan nasz o świat ten - w swojej
Opatrzności - nadal i wciąż się troszczy.
Tak określona i usytuowana etyka protestancka pozwala lepiej zrozumieć miejsce, w jakim przychodzi nam żyć i działać,
oraz zachęca nas do większego zaangażowania, do życia odpowiedzialnego nie
tylko za nas samych, indywidualnie, ale
do życia zaangażowanego i odpowiedzialnego za otaczający nas świat.
Oczywiście, jesteśmy świadomi, że
świat jest ograniczony i przemijający,
co pozwala nam mieć świadomość także
naszej ograniczoności i naszej słabości (a
jednocześnie oba te elementy przyjąć i
zaakceptować).
Niemniej, wiemy, że wszelka nasza
odpowiedzialność w świecie i dla świata
dzieje się przed Bogiem, co nadaje jej
szczególnej wartości i motywacji.
Oczywiście, nie przyjmujemy, zgodnie
z tak postawionymi ograniczeniami,
wyłącznej odpowiedzialności za świat,
jak ów mityczny Atlas, który na swych
barkach miał nieść cały świat. To Bóg
jedyny, stworzyciel i działający w swojej
Opatrzności, jest Panem świata. Ale mamy
przekonanie, że jesteśmy powołani do
jak najlepszego wykonywania w sposób
świadomy „władzy” troski o świat,
władzy-troski nad elementami tego świata
(małymi bądź większymi), która została
Zgodnie z etyką protestancką celem
naszych działań, działań ludzkich, nie jest
(bo i być nie może zgodnie z racjonalną
oceną naszych możliwości) całkowite
przetworzenie świata, ale jest i może być
uczynienie go tam, gdzie przychodzi nam
żyć, milszym, lepszym, bardziej przyjaznym dla życia nie tylko naszego, indywidualnego, ale i dla życia tych, którzy
wraz z nami miejsce to zamieszkują,
czy w miejscu tym wykonują swoje
aktywności.
Taka jest, jednocześnie mistyczna (bo
świadoma odniesienia do Stwórcy i
Opiekuna) ale i społeczna (bo związana z
odpowiedzialnością wspólną, z potrzebą
wspólnego wysiłku) wizja „politycznej”
etyki protestanckiej.
Tak usytuowana etyka protestancka
stara się oddać właściwe miejsce Bogu,
rozpoznać i uznać Jego prawo, ale też
pokornie, ale konsekwentnie stara się
oddać miejsce właściwie pojętym i
podjętym wysiłkom ludzkim. Stara się
ona podkreślić odpowiedzialności każdego
człowieka wierzącego wobec świata go
otaczającego.
Ma to ścisły związek z pragnieniem
stałego uzgadniania refleksji etycznej z
nauczaniem Chrystusa, z jednej strony
podkreślającego wolność i sprawiedliwość
płynące z góry, od Ojca, a jednocześnie
tak silnie osadzonego w rzeczywistości Go
otaczającej.
Wiara w rozumieniu protestanckim i w
odniesieniu do etyki nie jest czymś demobilizującym, zachęcającym do praktyk
ascetycznych (mniej lub bardziej absurdalnych, jak zdarzało się to w historii
Kościoła, podczas wieków jego istnienia),
nierzadko pełnych hipokryzji.
Wiara w rozumieniu protestanckim nie
prowadzi także do ucieczki przed światem
w jakieś przekonania, czy struktury mające rzekomo chronić tych, którzy je uznają
i oddzielają ich (chroniąc?) od świata.
Wiara, będąc świadomą delikatności i
wrażliwości każdego wierzącego, pozwala
mu i pomaga mu znaleźć jego miejsce,
miejsce mu wyznaczone w jego powołaniu
go przez Pana życia, by każdy, dzięki łasce
która jest mu dana, mógł realizować swoją misję w tym świecie, odpowiedzialnie
realizować to, co stanowi o jego za ten
świat odpowiedzialności.
Dalsze artykuły na ten i inne tematy oraz
rozważania biblijne – na blogu autora:
www.blogpastoratomaszpieczko.blogspot.
com
Augustinus
nam powierzona (por. Księga Rodzaju
1,28: „...Rozradzajcie się i rozmnażajcie
się, i napełniajcie ziemię, i czyńcie ją
sobie poddaną...”).
15
Augustinus
Modlitwa za Kościół
Panie, Boże wieków,
Boże istot obdarzonych rozumem,
Boże dusz czystych i tych, którzy wzywają Cię ze szczerością i w czystości;
Ukazujesz się w niebie i pozwalasz się poznać duchom czystym;
Na ziemi, jesteś uwielbiany przez nasze hymny i mieszkasz w
Kościele Powszechnym;
Święte anioły i dusze czyste głoszą Twoją chwałę;
Ty uczyniłeś z nieba samego chór żywy, aby uwielbiał i chwalił prawdę.
Pozwól Twemu Kościołowi być żywym i czystym,
Mieć moce niebieskie i anioły święte na jego służbę,
Aby mógł cię sławić przez swoje pieśni w czystości.
Prosimy Cię za wszystkich członków tego Kościoła;
Przydaj wszystkim pojednania, wybaczenia i odpuszczenia wszystkich
grzechów;
Daj im już nie grzeszyć;
Bądź ich ostoją, oddal wszelką pokusę.
Augustinus
Miej miłosierdzie nad mężczyznami, kobietami i dziećmi;
Ukaż się wszystkim;
Niech poznanie Ciebie będzie zapisane w ich sercu,
Prosimy Cię o to przez Twego Jedynego, Jezusa Chrystusa,
Przez Niego niech będą Ci oddane chwała i moc,
teraz i na wszystkie wieki wieków. Amen.
Modlitwa ze zbioru 30 modlitw napisanych ok.350 r. przez Serapiona z Thmuis,
przyjaciela Atanazego z Aleksandrii.