ikona – muzyka – drama

V OGÓLNOPOLSKIE WARSZTATY LITURGICZNE
„IKONA – MUZYKA – DRAMA”
Wydział Duszpasterstwa Młodzieży Archidiecezji Łódzkiej
28 – 30 listopada 2014, Salezjańskie Centrum Młodzieżowe w Łodzi, ul. Wodna 36
____________________________________________________________________________________________________
WARSZTATY LITURGICZNE „IKONA – MUZYKA – DRAMA” – geneza, opis i charakterystyka
8 listopada 1978 roku, w czasie audiencji generalnej w Bazylice Św. Piotra w Rzymie, Jan Paweł II skierował do zebranych przy
Grobie Św. Piotra blisko 11 tysięcy młodych ludzi następujące słowa: „Papież kocha wszystkich, ale w szczególny sposób kocha
młodych, gdyż oni mają uprzywilejowane miejsce w sercu Chrystusa, który pragnął przebywać wśród dzieci i rozmawiać z młodymi;
do młodych też szczególnie kierował swoje wezwanie, a Jan najmłodszy spośród apostołów był Jego uczniem umiłowanym. Patrzę
na was uważnie – myślę z drżeniem i z ufnością o tym, co was czeka w życiu, czym będziecie w świecie jutra; pragnę zostawić wam
jako wiatyk na całe życie trzy myśli: szukajcie Jezusa, kochajcie Jezusa, dawajcie świadectwo Jezusowi”. Po chwili dodał: „W świecie,
który zdaje się powoli ulegać pokusie indyferentyzmu, nihilizmu, materializmu teoretycznego i praktycznego, rozpaczy, wy, młodzi,
musicie stać się głosicielami, wykonawcami i świadkami chrześcijańskiej nadziei, bez obaw, bez niepokojów, wielbiąc Pana,
Chrystusa w waszych sercach, jak zaleca św. Piotr – zawsze gotowi odpowiedzieć każdemu, kto domaga się od was uzasadnienia tej
nadziei, która w was jest. W ten sposób życie nasze będzie naprawdę komunią z Chrystusem i komunią z braćmi”.
Podejmując wezwanie, jakie u progu swojego pontyfikatu skierował do wszystkich chrześcijan młodych duchem i sercem następca
Św. Piotra, chcąc jednocześnie znaleźć Jezusa, pokochać go i dać o Nim świadectwo, zrodziła się wśród młodzieży inicjatywa „Młodzi
Kościoła”. Idei, która ponad istniejącymi podziałami, uprzedzeniami, zaszufladkowaniem w niekiedy skostniałych strukturach,
będzie stanowiła przestrzeń współpracy umożliwiającą realizację różnorodnych inicjatyw i pomysłów młodych członków Kościoła.
Zakres merytoryczny i tematyczny podejmowanych w ramach Ruchu aktywności powinien być odczytany jako szeroko pojęta
działalność na rzecz rozwoju wszelkich form duszpasterstwa młodzieży, zainspirowanie młodych do aktywnego udziału w życiu
Kościoła partykularnego i powszechnego, szczególnie poprzez aktywne uczestniczenie i tworzenie Liturgii we właściwie rozumianym
duchu Soboru Watykańskiego II oraz dbałość o wzrost poczucia odpowiedzialności za przyszłość Kościoła, spoczywającą w dłoniach i
sercach ludzi młodych. Nad tą inicjatywą młodych czuwa Wydział Duszpasterstwa Młodzieży Archidiecezji Łódzkiej.
Pierwszym przedsięwzięciem „Młodych Kościoła” była organizacja w 2010 roku ogólnopolskich Warsztatów IKONA – MUZYKA –
DRAMA w Salezjańskim Centrum Młodzieżowym w Łodzi, przy ulicy Wodnej 36, które stanowiły etap przygotowawczy do
uczestnictwa w Światowych Dniach Młodzieży w Madrycie w 2011 roku. W następnych latach odbyły się kolejne edycje warsztatów,
a w bieżącym roku odbędzie się już piąta ich edycja. Do uczestnictwa w tym niecodziennym wydarzeniu są zaproszeni członkowie
duszpasterstw młodzieżowych, wspólnot działających przy parafiach, Ruchu Światło – Życie, Służby Liturgicznej, zespołów
muzycznych, grup teatralnych itp. oraz osoby indywidualne, zainteresowane tematem warsztatów. Wszystkie trzy dni warsztatów
będą przepełnione duchem wspólnoty, modlitwy i wszechstronnego rozwoju. Proponujemy podział na bloki tematyczne, zgodnie
z nazwą warsztatów:
Blok tematyczny: IKONA
Uczestnicy tej części zajęć będą pod okiem profesjonalistów, z dostarczonych przez organizatorów materiałów wykonywali
własnoręcznie ikony. Zostanie im przybliżona historia tej formy przekazu religijnego, podstawowe wiadomości z zakresu technik
ikonograficznych i pojmowanie pisania ikony jako modlitwy oraz rozumienie jej samej, zgodnie z greckim tłumaczeniem słowa
ikona, jako obrazu, który uobecnia misterium. Owoce pracy młodych artystów zostaną poświęcone podczas Mszy Świętej
na zakończenie warsztatów i zabrane do domów oraz miejsc, w których gromadzą się ich wspólnoty.
Blok tematyczny: MUZYKA
Świadomi ogromnej roli jaką w Liturgii odgrywa muzyka, osobom zajmującym się prowadzeniem zespołów parafialnych oraz
instrumentalistom i wszystkim śpiewającym chcemy zaproponować uczestnictwo w warsztatach, podczas których pod okiem
profesjonalnych muzyków nauczycie się wybranego czterogłosowego repertuaru. Chórowi będą towarzyszyć instrumentaliści
uczestniczący w warsztatach. Oni również będą mieli swoje sesje warsztatowe. Z uwagi na czas, w którym zajęcia się odbędą
naturalne wydaje się wykorzystanie zdobytej wiedzy i umiejętności podczas przygotowywania obchodów Świąt Bożego Narodzenia
we własnych wspólnotach. Ponadto proponujemy zajęcia z teorii i historii muzyki liturgicznej dotyczące ewolucji tej formy przekazu
od chorału do współczesnej polifonii.
Blok tematyczny: DRAMA
Propozycja dla osób zainteresowanych tą formą wyrazu jest również bardzo interesująca. Do tej pory celem warsztatu było
ukazanie Liturgii jako swojego rodzaju teatru – misterium poprzez podkreślenie istniejących elementów dramy w gestach
i postawach liturgicznych oraz konieczności dbałości o ich piękno. Tegoroczne warsztaty są podróżą przez różne techniki teatralne
pozwalające wydobyć z siebie ekspresję twórczą i potencjał artystyczny drzemiący w każdym z nas. Dell’arte, elementy tańca
współczesnego, improwizacja teatralna, teatr formy, pantomima, drama, elementy dramaturgii współczesnej to tylko część narzędzi
z którym chcemy się przyjrzeć i których chcemy popróbować. Warsztaty adresowane są do osób na różnym poziomie doświadczenia
teatralnego. Jeśli masz chęci, trochę odwagi, ciekawość nowych przeżyć i odrobinę wolnego czasu .
Blok tematyczny: FILM
Wychodząc na przeciw potrzebom dzisiejszego świata oraz szukając odpowiedniego kanału przekazu i rozpowszechniania
informacji wśród pokolenia XXI wieku, został utworzony warsztat dotyczący multimedialnej formy jaką jest film. Warsztat ten
ukazuje metody i możliwości technik video oraz ma na celu stworzenie krótkiego filmiku, który będzie mógł być wykorzystywany
podczas prelekcji szkolnych czy rekolekcjach.
Cele warsztatów:
Ogólne:




rozwój form duszpasterstwa młodzieży;
integracja młodzieży działającej w duszpasterstwach i ruchach katolickich ponad istniejącymi podziałami organizacyjnymi;
zainspirowanie młodych do aktywnego udziału w życiu Kościoła, szczególnie przez współtworzenie i wpływ na kształt
Liturgii;
wzrost poczucia odpowiedzialności za przyszły kształt form udziału osób świeckich w życiu i posłudze Kościoła;
Szczegółowe:
IKONA:




zainteresowanie młodych ludzi formą sztuki sakralnej charakterystycznej dla Kościołów Wschodnich
zaznajomienie z historią tej formy przekazu religijnego, technikami i formami tworzenia ikon
odczytanie ikony jako modlitwy, obrazu, który utożsamia misterium
nabycie praktycznej umiejętności pisania ikon
MUZYKA:








Kształtowanie wrażliwości liturgiczno – muzycznej
Poszukiwanie nowych rozwiązań artystycznych
Rozwijanie zainteresowania polifoniczną muzyką religijną
Zapoznanie się z fachową metodyką pracy nad utworem
Wzrost umiejętności z zakresu emisji głosu i kształcenia słuchu
Podniesienie poziomu wykonawczego muzyki liturgicznej wykonywanej przez parafialne schole, zespoły młodzieżowe,
kantorów
Przywrócenie właściwych idei śpiewu liturgicznego nawiązującego do korzeni: chorału i muzyki dawnej
Wzbogacenie repertuaru muzycznego uczestniczących w zajęciach zespołów
DRAMA:
















ukazanie Liturgii jako swoistego teatru – misterium
podkreślenie istniejących w gestach i postawach liturgicznych elementów dramy oraz konieczności dbałości o ich piękno
opanowanie umiejętności pisania krótkich scenariuszy teatralnych, konstruowanie etiud jako wydarzeń artystycznych,
opanowanie tremy oraz nawiązywanie lepszego kontaktu z ciałem, twórcze wyrażanie emocji i budować relacji w grupie
rozwój kreatywności, wyobraźni, otwartości i spontaniczności
ćwiczenia dykcyjne – rozwój aparatu mowy
odnajdywanie treści ewangelizacyjnych w codzienności, kreatywne rozwiązywanie zagadnień dramaturgicznych,
opowiadanie historii tańcem, śpiewem, dramą, formą i tekstem
ćwiczenia ruchowe, indywidualne – ciało jako instrument pracy, zwiększenie świadomości ciała jako połączenie aparatu
mowy z ruchem scenicznym (eliminacja tzw. przyruchów), pozbycie się barier oraz grupowe – otworzenie się przed innymi,
zaufanie do partnera, asertywność w grupie
doskonalenie technik aktorskich – podstawowe zadania aktorskie – wyrażanie emocji, etiudy bez słów, etiudy do muzyki,
improwizacje
przygotowanie dramy, wystawionej na koniec warsztatów dla publiczności złożonej z uczestników
zwiększenie świadomości aparatu głosowego, wypracowanie prawidłowej techniki mowy
ćwiczenia dykcyjne – przygotowanie aparatu mowy do wystąpień publicznych
sztuka prawidłowej interpretacji tekstu – proza, wiersz – naturalność, emocjonalność etc.
głos jako narzędzie pracy – przekazanie technik właściwego wykorzystania aparatu mowy – rozpoznanie posiadanych
możliwości głosowych, umiejętność rozluźnienia mięśni ciała i aparatu głosowego, poprawna fonacja, siła i barwa głosu,
modulacja głosu etc.
opanowanie technik oddychania – usunięcie niewłaściwych nawyków, aktywizacja dolnych przestrzeni oddechowych,
rozróżnienie fazy wdechu i wydechu
instruktaż prawidłowej postawy ciała – wpływ ustawienia ciała na efekt tonu głosu
nabycie umiejętności osadzania głosu w mowie i śpiewie oraz jego wydobywania – impostacja głosu
FILM:




stworzenie filmu o charakterze religijnym
opanowanie umiejętności posługiwania się kamerą, kadrowania, montażu itp.
rozwój talentów reżyserskich oraz opanowanie tremy związanej z występowaniem przed kamerą
poznanie historii i rozwoju technik filmowych oraz zapoznanie ze sprzętem pomocnym przy tworzeniu nagrań video