i. finanse samorządów

Transkrypt

Biuletyn Informacyjny Nr 3 (33) 2001 Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy
5
I. FINANSE SAMORZĄDÓW
NIEPRAWIDŁOWOŚCI W UCHWAŁACH PODATKOWYCH
Uchwały rad gmin w sprawie podatków i opłat lokalnych znajdują się w nadzorze
regionalnych izb obrachunkowych dopiero od 1 stycznia 1999 r., tj. wejścia w życie
nowelizacji ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych wprowadzonej ustawą z dnia
18 grudnia 1998 r. (Dz. U. 160, poz. 1062). Uchwały w sprawach podatków i opłat
lokalnych w obecnym stanie prawnym są podejmowane tylko przez rady gminy a waga
tych uchwał jest bardzo duża, gdyż stanowią o jednym z podstawowych źródeł
finansowania gmin. Zakres władztwa podatkowego gmin określają szczegółowo ustawy:
− ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9,
poz. 31 z późn. zm.) w zakresie podatku od nieruchomości, podatku od środków
transportowych, podatku od posiadania psów, opłaty targowej, opłaty miejscowej
i opłaty administracyjnej,
− ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 1993 r. Nr 94 poz. 431
z późn. zm. ) w zakresie podatku rolnego,
− ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2000 r. Nr 56 poz. 679 z późn.
zm.) w zakresie podatku leśnego,
− ordynacja podatkowa – w zakresie opłaty prolongacyjnej.
Uchwały w sprawach podatkowych podejmowane przez organy stanowiące gmin były
drugą pod względem wielkości (po uchwałach w sprawie budżetu) grupą uchwał badaną
przez Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy.
Badane uchwały podatkowe zawierały cały szereg nieprawidłowości, które można
podzielić na dwie zasadnicze grupy. Pierwszą grupę stanowią nieprawidłowości
występujące w uchwałach niezależnie od tego jakiego podatku lub opłaty uchwały te
dotyczą. Druga grupa to nieprawidłowości, które z uwagi na specyfikę poszczególnych
podatków mogły pojawić się tylko w niektórych uchwałach.
Do pierwszej grupy nieprawidłowości należy zaliczyć uchybienia w podaniu
niewłaściwej podstawy prawnej uchwały w sprawach podatkowych np. pominięcie jako
podstawy prawnej właściwego przepisu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Dalszą
istotną nieprawidłowością były uchybienia związane z niewłaściwym określeniem
terminu wejścia w życie uchwał. Od 1 stycznia 2001 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia
20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
(Dz. U. Nr 62, poz. 718) i stąd uchwały podejmowane po 1 stycznia 2001 r. jako prawo
miejscowe podlegają publikacji w dzienniku urzędowym wojewody i wchodzą w życie
6
14 dni po ich ogłoszeniu. W uchwałach w sprawach podatkowych, podjętych po
1 stycznia 2001 r. zdarzały się postanowienia określające termin wejścia ich w życie na
dzień ogłoszenia.
Dalszą grupą błędów powtarzających się w sprawach podatków i opłat były
nieprawidłowości związane z poborem podatku w trybie inkasa. Nieprawidłowości te to
przede wszystkim zarządzenie poboru w trybie inkasa przy jednoczesnym braku lub
niewłaściwym określeniu inkasenta oraz jego wynagrodzenia. Zdarzało się, że rada
cedowała na zarząd uprawnienia do wyznaczenia inkasenta oraz ustalenia wysokości
wynagrodzenia inkasenta. Obowiązki określenia inkasenta i jego wynagrodzenia przez
radę wynikają z art. 6 ust. 9, art. 14 pkt 13 i art. 19 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach
lokalnych. Ponadto w niektórych uchwałach rady gmin nakładały na inkasentów
obowiązki inne niż określone w art. 9 ordynacji podatkowej, tj. pobór podatku i wpłacenie
go w określonym terminie właściwemu organowi podatkowemu. Ponadto błędem
występującym w różnego rodzaju uchwałach podatkowych było powtarzanie w nich
zwolnień ustawowych określonych np. w art. 7 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 17 ust. 2 ustawy
o podatkach i opłatach lokalnych czy art. 12 ustawy o podatku rolnym lub z innych ustaw
jak np. o systemie oświaty.
Druga kategoria nieprawidłowości dotyczy poszczególnych rodzajów podatków i opłat.
Podatek od nieruchomości
W uchwałach w sprawach podatku od nieruchomości powtarzającym się błędem było
ustalenie stawki podatku w wysokości poniżej 50% górnych stawek obowiązujących
w roku podatkowym 2001. Ponadto w uchwałach często wprowadzano zwolnienia
podmiotowe poszczególnych nieruchomości od podatków np. zakładu opieki zdrowotnej
czy innych imiennie określonych nieruchomości lub grup podatników. Zwolnienia
w podatku powinny mieć charakter przedmiotowy, tj. związany z rodzajem nieruchomości lub przeznaczeniem danej kategorii nieruchomości a nie wskazaniem często
imiennym określonego podmiotu zwolnionego z opodatkowania. Ponadto rady gmin
często różnicowały stawki podatku w ramach poszczególnych kategorii nieruchomości
tylko według kryterium podmiotowego a nie przedmiotu opodatkowania.
Podatek od środków transportu
Nieprawidłowościami w uchwałach było niewłaściwe ustalenie stawki podatku od
środków transportu tj. w wysokości przekraczającej dopuszczalne w 2001 r. stawki oraz
pomijanie przy ustalaniu stawek niektórych kategorii pojazdów. Ponadto w wielu uchwałach podobnie jak przy podatku od nieruchomości stosowano zwolnienia podmiotowe.
Podkreślić należy, że od 1 stycznia 2002 r. będzie obowiązywać nowelizacja ustawy
o podatkach i opłatach lokalnych w części dotyczącej podatku od środków transportu
7
(nowelizacja wprowadzona ustawą z dnia 8 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i innych
ustaw opublikowanych w Dz. U. Nr 122, poz. 1315). W art. 12 ust. 4 znowelizowanej
ustawy jest zapis, że rada gminy może wprowadzać tylko zwolnienia przedmiotowe.
Podatek od posiadanych psów
Powtarzającym się błędem w uchwałach rad gmin, w przypadku zwolnienia od
podatku wszystkich mieszkańców gminy było nie ustalenie stawki podatku lub ustalenie
stawki „0”. W myśl art. 14 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych rada gminy jest
zobowiązana ustalić stawkę podatku a dopiero po jej ustaleniu może wprowadzić
zwolnienia, w tym wszystkich mieszkańców.
Opłata targowa
Rady gminy często popełniały błąd polegający na ustaleniu stawki opłaty targowej
tygodniowej lub miesięcznej (ryczałt). Opłatę targową pobiera się za sprzedaż na
targowiskach a nie ewentualną rezerwację miejsca czy zamiar sprzedaży i stąd może być
ustalana tylko stawka dzienna. Ponadto niektóre rady gmin ustaliły stawkę opłaty
targowej za m2 zajętego terenu lub uzależniły jej wysokość od korzystania z urządzeń
targowych i innych usług prowadzących targowisko. Powtarzającym się błędem było
również zróżnicowanie stawki podatku w zależności od sprzedającego tzn. wprowadzenie
innej stawki dla osoby fizycznej, prawnej i jednostki organizacyjnej nie mającej
osobowości prawnej. Ponadto w uchwałach dotyczących opłaty targowej pojawiały się
zapisy o charakterze porządkowym np. zobligowanie Policji do kontroli wnoszenia opłaty
przez osoby dokonujące sprzedaży na targowisku.
Opłata administracyjna
W uchwałach tych powtarzały się błędy polegające na wprowadzeniu opłat za
czynności nie będące czynnościami urzędowymi lub za czynności objęte przepisami
opłaty skarbowej. Ponadto rady ustalając opłatę administracyjną nie ustalały zasad jej
poboru i terminu płatności.
Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy nie stwierdziło istotnych
nieprawidłowości w uchwałach o opłacie miejscowej, podatku rolnym i podatku leśnym.
Anna Romanow
Radca Prawny Izby
8
PUBLIKACJA UCHWAŁ PODATKOWYCH
Problematyka związana z publikowaniem aktów prawnych stanowionych przez
organy jednostek samorządu terytorialnego, w świetle przepisów ustawy z 20 lipca
2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U.
Nr 62, poz. 718), budzi wiele wątpliwości.
Należy podkreślić, iż Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r. wprowadziła zamknięty
katalog źródeł powszechnie obowiązującego prawa. Wśród nich wskazała między innymi
akty prawa miejscowego – akty prawne stanowione na podstawie i w granicach
upoważnień ustawowych, przez organy administracji rządowej oraz organy jednostek
samorządu terytorialnego, powszechnie obowiązujące na obszarze działania tych
organów. Jednocześnie w art. 88 Konstytucja uzależnia obowiązywanie aktów prawa
miejscowego od ich ogłoszenia, którego tryb i zasady określa ustawa. Zatem
nieogłoszenie aktu prawnego, zgodnie z trybem ustawowym, skutkuje brakiem jego mocy
obowiązującej (tzn. mimo formalnego istnienia aktu, nie może on być stosowany, z uwagi
na brak właściwego podania do wiadomości publicznej).
Od 1 stycznia 2001 r. zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych i niektórych
innych aktów oraz tryb i zasady wydawania dzienników urzędowych reguluje wyżej
wymieniona ustawa z 20 lipca 2000 r. Ustawodawca podejmując próbę kompleksowego
uregulowania omawianego zagadnienia nie sprecyzował niestety w dostateczny sposób
użytych pojęć aktu normatywnego i aktu prawnego. Dlatego też wielokrotnie trudno jest
w sposób jednoznaczny odpowiedzieć, czy konkretna uchwała jednostki samorządu
terytorialnego podlega obowiązkowi publikacji. Zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1
w związku z art. 13 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy akty prawa miejscowego
stanowione przez sejmik województwa, organ powiatu oraz organ gminy, podlegają
obowiązkowemu ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
Do katalogu tego należy zakwalifikować uchwały w sprawie podatków i opłat
lokalnych jako akty normatywne zwierające przepisy powszechnie obowiązujące na
danym terenie. Zatem w myśl art. 4 ust. 1 ustawy, mogą one wejść w życie nie wcześniej
niż po upływie 14 dni od dnia ich ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowym,
chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Zastrzeżone ustawowo minimalne
14-dniowe vacatio legis, ma zapewnić obywatelom możliwość zapoznania się z treścią
aktu normatywnego nakładającego obowiązki lub przyznającego uprawnienia, przed jego
wejściem w życie.
Ustawodawca przewidział jednocześnie odstępstwa od powyższej zasady, przy czym
dla aktów prawa miejscowego stanowionych przez organy jednostek samorządu
terytorialnego zastosowanie może mieć przepis, iż w uzasadnionych przypadkach akty
normatywne mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż 14 dni. Należy
9
jednocześnie podkreślić, że fakt niesprecyzowania pojęcia „uzasadnionych przypadków”
nie oznacza możliwości całkowitej dowolności jego interpretacji przez uchwałodawcę.
Przeciwnie powinien on każdorazowo dokładnie zanalizować zaistniałą sytuację i decyzję
o odstąpieniu od 14-dniowego vacatio legis podejmować jedynie w przypadkach
wyjątkowych, kiedy konieczność szybszego wejścia w życie aktu jest spowodowana
czynnikami zewnętrznymi, niezależnymi od organu samorządowego. Ostateczną ocenę
zasadności skrócenia terminu wejścia w życie uchwały przeprowadzi ponadto organ
nadzoru, co w przypadku nadinterpretacji przepisów prawa, może skutkować nawet
stwierdzeniem nieważności uchwały.
Organem badającym zgodność z prawem uchwał podatkowych jest regionalna izba
obrachunkowa. Uchwały te należy przedłożyć (wójt lub burmistrz, starosta, marszałek
województwa) organowi nadzoru w ciągu 7 dni od dnia podjęcia przez właściwy organ.
Jak już wskazano, warunkiem niezbędnym wejścia w życie uchwał podatkowych, jest
ich ogłoszenie we właściwym wojewódzkim dzienniku urzędowym wydawanym przez
wojewodę.
Podkreślenia wymaga fakt, iż w myśl przepisu art. 15 ust. 3 omawianej ustawy,
publikacja uchwał organów samorządu terytorialnego może odbywać się tylko na
wyraźny, formalny wniosek, nigdy zaś z urzędu (nie spełnia tego warunku samo
zamieszczenie w tekście uchwały zapisu o ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku
urzędowym i przesłanie tekstu uchwały do wojewody). Wniosek pochodzący od
przewodniczącego organu stanowiącego lub zarządu, który podpisuje akty podejmowane
przez organ kolegialny powinien być skierowany do organu wydającego dziennik
urzędowy.
Do wniosku o publikację należy dołączyć oryginał aktu będący podstawą do jego
ogłoszenia (nie zaś kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem) wraz z trzema
kopiami. Na oryginale obok podpisu organu należy umieścić pieczęć urzędową (art. 15
ust. 2 ustawy). Musi być to pieczęć okrągła, zgodnie z przepisem art. 11 ust. 1 i 2 dekretu
z 7 grudnia 1955 r. o godle i barwach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz
o pieczęciach państwowych (Dz. U. Nr 47, poz. 314 z późn. zm.).
Jeżeli wszystkie opisane wyżej wymogi formalne zostaną spełnione organ wydający
dziennik urzędowy kieruje akt do ogłoszenia, zamieszczając na nim wizę. Jeżeli natomiast
którykolwiek z wymogów przewidzianych ustawą o ogłaszaniu aktów normatywnych
i niektórych innych aktów nie zostanie dochowany, wówczas wojewoda może pisemnie
zwrócić się do właściwego organu samorządu terytorialnego o uzupełnienia braków
formalnych, lub zwrócić skierowane do publikacji uchwały odmawiając publikacji.
Obecnie, kiedy ustawa z 20 lipca 2000 r. funkcjonuje w obrocie prawnym już kilka
miesięcy, wśród najczęściej spotykanych błędów związanych z kierowaniem uchwał do
publikacji w wojewódzkim dzienniku urzędowym można wymienić:
10
przedkładanie wyłącznie kopii uchwał,
brak podpisu osoby upoważnionej lub właściwej pieczęci urzędowej,
brak wniosku o publikację,
skierowanie do publikacji aktu, który nie może być ogłoszony w myśl przepisu art. 13
ustawy.
Ustawa nakazuje niezwłoczne ogłoszenie aktu normatywnego, co oznacza, że ma ono
nastąpić bez zbędnej zwłoki. Jednakże trzeba podkreślić, iż wpływ na termin ogłoszenia
uchwały w urzędowym publikatorze ma nie tylko data z jaką zostanie ona skierowana do
publikacji. Organ wydający dziennik urzędowy (wojewoda) musi zbadać, czy spełniono
wszystkie wymogi formalne oraz czy organ nadzoru (w przypadku uchwał finansowych
regionalna izba obrachunkowa) nie stwierdził nieważności aktu kierowanego do
publikacji. Nie bez znaczenia pozostaje tu również bardzo szeroki zakres uchwał
podlegających publikacji i znaczna ich ilość, która w decydujący sposób zwiększy się
w ostatnich miesiącach 2001 r. w związku z podejmowaniem przez wszystkie jednostki
samorządu terytorialnego uchwał podatkowych na rok 2002.
Dlatego też ważne jest aby z odpowiednim wyprzedzeniem podejmować przedmiotowe uchwały i bardzo starannie (z uwzględnieniem powyższych zasad) przygotowywać
wszelkie akty prawne kierowane do ogłoszenia w dzienniku urzędowym, co umożliwi
niezwłoczne kierowanie ich do publikacji i wejście w życie przed rozpoczęciem nowego
roku podatkowego.
−
−
−
−
Joanna Brzezińska
p.o. Zastępcy Dyrektora
Wydziału Nadzoru, Kontroli i Obsługi Prawnej
KPUW w Bydgoszczy
ORZECZNICTWO SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO
W BYDGOSZCZY W ZAKRESIE PODATKÓW I OPŁAT LOKALNYCH
NAJCZĘŚCIEJ WYSTĘPUJĄCE NIEPRAWIDŁOWOŚCI STWIERDZONE PRZY ROZPATRYWANIU ODWOŁAŃ
Z ZAKRESU TYCH SPRAW
Jak wynika z ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach
odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. Nr 79, poz. 856), samorządowe kolegia
odwoławcze są organami wyższego stopnia właściwymi w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia lub stwierdzenia nieważności decyzji.
W okresie od 1998 r. do I półrocza 2001 r. do Samorządowego Kolegium
Odwoławczego w Bydgoszczy z zakresu podatków i opłat lokalnych wpływ spraw
przedstawiał się następująco:
11
1998 r. – 282,
1999 r. – 255,
2000 r. – 219,
I półrocze 2001 r. – 149.
Podczas rozpatrywania złożonych odwołań, zażaleń i żądań stwierdzono, że
największą grupę spraw stanowią sprawy z zakresu stosowania ulg uznaniowych, tj.
umorzeń zaległości podatkowych, udzielania rat w spłacie zaległości.
W tej grupie rozpatrywanych spraw stwierdza się najwięcej uchybień proceduralnych
popełnianych przez organy podatkowe co w konsekwencji powoduje uchylanie decyzji
i przekazywanie spraw do ponownego rozpatrzenia.
Ulgi w spłacie zobowiązań przewidziane w art. 67 i 48 ustawy z dnia 29 sierpnia
1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) udzielane są na
wniosek podatnika, a decyzja administracyjna podejmowana jest na zasadzie uznania
administracyjnego, co nie oznacza jej dowolności. Dlatego też przed podjęciem decyzji
organ podatkowy stosownie do przepisu art. 187 § 1 – ustawa ordynacja podatkowa, jest
zobowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Niedopełnienie tego obowiązku jest często występującą nieprawidłowością w rozpatrywanych sprawach.
Do powtarzających się nieprawidłowości należy nieprzestrzeganie przez organy
podatkowe obowiązku wynikającego z przepisu art. 200 – ustawa ordynacja podatkowa –
nie wyznaczając stronie trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie
zebranego materiału dowodowego.
W licznych przypadkach wydawane decyzje organu podatkowego nie spełniają
wymogów określonych przez art. 210 – ustawa ordynacja podatkowa. W szczególności
dotyczy to uzasadnienia faktycznego i prawnego. Z uzasadnień zaskarżanych decyzji nie
zawsze wynika, które fakty organ uznał za udowodnione, oraz przyczyny dla których
innym dowodom nie dano wiary.
Przy tej kategorii spraw należy zwrócić uwagę, że decyzje podejmowane przy
zastosowaniu przepisu art. 67 – ustawa ordynacja podatkowa mogą rozstrzygać kwestie
związane z zaległościami podatkowymi. Umorzenie nie może odnosić się do należności,
co do których nie minął termin płatności. Nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu
powoduje uchylanie takich decyzji w postępowaniu odwoławczym.
−
−
−
−
Podatek rolny – ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. Nr 94,
poz. 43 z 1993 r. z późn. zm.)
W zakresie rozpatrywania spraw dotyczących podatku rolnego były sprawy związane
ze stosowaniem zwolnień i ulg podatkowych przewidzianych w art. 12 ust. 1 pkt 4
ustawy. W przeważającej części rozpatrywanych odwołań nie zachodziły podstawy do
12
zastosowania zwolnienia z tego podatku bowiem przedmiotem nabycia przez podatników
były grunty przekraczające powierzchnię 100 ha, a powołany przepis nie umożliwia
zastosowania zwolnienia od podatku gruntów o powierzchni do 100 ha z jednoczesnym
opodatkowaniem gruntów przekraczających tę powierzchnię.
Podatek od nieruchomości – ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach
lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.)
Przy rozpatrywaniu odwołań z zakresu podatku od nieruchomości stwierdza się, że
znaczna część spraw pochodzi od podmiotów prowadzących działalność w zakresie
zakładów pracy chronionej. Dotyczą one w szczególności zwolnienia od podatku od
nieruchomości gdy nastąpiło wydzierżawienie części nieruchomości innym podmiotom
nie prowadzącym działalności oraz takich nieruchomości, które nie są wymienione
w decyzji przyznającej status zakładu pracy chronionej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podejmując rozstrzygnięcia w takich sprawach
uznało, że nieruchomości nie wymienione w decyzji oraz wynajmowane na inne cele nie
mogą być zwolnione z podatku od nieruchomości.
Uchybienia stwierdzone w zakresie przekazywania akt
Do powtarzających się nieprawidłowości należy zaliczyć:
− nieprzestrzeganie terminów określonych w art. 227 § 1 ustawa ordynacja podatkowa;
− brak ustosunkowania się do zarzutów zawartych w odwołaniu – co wymagane jest
przepisem art. 227 § 2 ustawa ordynacja podatkowa,
− przekazywanie kserokopii akt zamiast ich oryginałów,
− braki w kompletowaniu akt – brak dowodów doręczeń, brak zaskarżanych decyzji,
braki dowodów mających istotne znaczenie dla podjęcia decyzji.
Wyeliminowanie popełnianych błędów zwłaszcza proceduralnych przyczyni się do
utrzymania w mocy większej ilości decyzji organów podatkowych I instancji, co do
których prowadzone jest postępowanie odwoławcze.
Magdalena Siekierska
Przewodniczący Składu Orzekającego
Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w Bydgoszczy
NIEPRAWIDŁOWOŚCI W ZAKRESIE PODATKÓW I OPŁAT LOKALNYCH
Regionalne izby obrachunkowe przeprowadzają co najmniej raz na cztery lata
kompleksowe kontrole gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Każda
13
z nich obejmuje swoim zakresem realizację dochodów budżetowych z tytułu podatków
i opłat lokalnych pobieranych bezpośrednio przez gminy.
W 2000 r. Regionalna Izba Obrachunkowa w Bydgoszczy przeprowadziła 34 kontrole
kompleksowe, w czasie których badała podatki i opłaty lokalne. Okres kontroli
obejmował rok 1999, a przedmiotem kontroli każdorazowo były podatek rolny, podatek
od nieruchomości, podatek leśny i podatek od środków transportowych. W niektórych
gminach kontrolowano opłatę targową i podatek od posiadania psów w zależności od
skali występowania tych zobowiązań. Rzadko badano opłatę miejscową z uwagi na to, że
nie ma ona charakteru powszechnego i występuje w gminach posiadających miejscowości
o korzystnych właściwościach klimatycznych. Sporadycznie również kontrolowano
opłatę administracyjną, z której wpływy w budżetach gmin stanowią marginalne dochody.
Celem kontroli było sprawdzenie realizacji dochodów budżetowych z podatków
i opłat lokalnych pod kątem prawidłowego stosowania obowiązujących przepisów
ustawowych i przepisów prawa miejscowego regulujących podatki i opłaty. Kontrolowano zatem działalność organów podatkowych w zakresie wymiaru i poboru zobowiązań
podatkowych według następującej szczegółowej tematyki:
− powszechność opodatkowania,
− prawidłowość wymiaru dla osób fizycznych,
− prawidłowość składanych przez osoby prawne deklaracji podatkowych,
− stosowania ulg, umorzeń i zwolnień,
− terminowość wpłat,
− postępowanie windykacyjne.
W wyniku przeprowadzonych kontroli w zakresie podatków i opłat lokalnych
stwierdzono taką samą ilość nieprawidłowości jak w roku 1999 i o podobnym charakterze
co do obszarów ich występowania. Dotyczyły one zagadnień związanych z wymiarem
zobowiązań podatkowych, ich poborem i egzekucją oraz z prowadzeniem księgowej
ewidencji podatkowej.
W zakresie wymiaru zobowiązań podatkowych ustalono między innymi nie zachowanie powszechności opodatkowania, głównie podatkiem od nieruchomości i w mniejszym zakresie podatkiem rolnym i leśnym. Materiały z kontroli nie wskazują w pełni
skali występowania tego zjawiska w skontrolowanych gminach, gdyż badanie tego zagadnienia odbywa się na wybranej próbie dokumentów. Ustalenia kontrolne zatem powinny
być sygnałem dla gmin do podjęcia we własnym zakresie czynności polegających na
porównaniu danych o wymiarze z takimi urządzeniami jak: rejestry geodezyjne gruntów
i budynków, rejestry sądowe o podmiotach prowadzących działalność, dane statystyczne
z wojewódzkiego urzędu statystycznego, rejestry działalności gospodarczej prowadzone
przez gminy, sprawozdania o ruchu budowlanym, ewidencja komunikacyjna itp.
14
Korzystanie z tych źródeł informacji w jak najszerszym zakresie przez gminne służby
podatkowe pozwoliłoby na zachowanie powszechności opodatkowania i pobranie
w maksymalnym stopniu należnych dochodów. Brak takich informacji powodował, że
gminy nie posiadały dostatecznej, pełnej wiedzy o liczbie podatników podlegających
opodatkowaniu, a zwłaszcza dotyczącej nowych podatników zobowiązanych do uiszczenia podatku. Bieżąco prowadzona i uaktualniona baza danych o podatnikach gwarantuje
bowiem powszechność wymiaru i poboru podatków i opłat. Gminy nie posiadając
pełnych informacji o podatnikach nie egzekwowały obowiązku składania rzetelnych
i uaktualnionych deklaracji podatkowych. Ograniczały się do biernego wyczekiwania na
moment złożenia deklaracji. W przypadku natomiast osób fizycznych nie wystawiały
decyzji o wysokości zaległości podatkowej.
Podczas kontroli wielokrotnie stwierdzano nie egzekwowanie od osób prawnych
i jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej obowiązku terminowego składania deklaracji podatkowych oraz doręczanie osobom fizycznym z opóźnieniem decyzji w sprawie wymiaru podatków i opłat. Niedociągnięcia te spowodowały
ujemne na początku roku skutki dla budżetów gmin, do których dochody z tytułu
podatków wpływały z opóźnieniem.
W czasie kontroli stwierdzono także, że podatnicy, którzy złożyli w obowiązującym
terminie deklaracje podatkowe lub którym decyzje w sprawie wymiaru podatku zostały
doręczone co najmniej na 14 dni przed ustawowym terminem płatności I raty, dokonywali
wpłat z opóźnieniem. Podatek nie uiszczony w terminie jest zaległością podatkową
a organy podatkowe od nieterminowych wpłat mają obowiązek pobierania odsetek za
zwłokę. Stwierdzono, że nie wszystkie gminy obowiązku tego przestrzegały i nie
pobierały odsetek za zwłokę w prawidłowej wysokości lub w ogóle ich nie egzekwowały.
Obowiązkiem gminy, jako wierzyciela, jest również systematyczne kontrolowanie
terminu zapłaty zobowiązań pieniężnych oraz terminowe podejmowanie czynności
zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, takich jak upomnienia i tytuły
wykonawcze. Obowiązki te zostały wyrażone w § 3 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra
Finansów z 25 maja 1999 r. w sprawie zasad rachunkowości i planu kont dla prowadzenia
ewidencji podatków i opłat dla organów podatkowych jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 50, poz. 511, zm. z 2000 r. Nr 122, poz. 1332) oraz w rozporządzeniu
Ministra Finansów z 4 lipca 2001 r. w sprawie sposobu postępowania wierzycieli
należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania
środków egzekucyjnych (Dz. U. Nr 74, poz. 790).
Powyższe akty prawne konkretyzują obowiązki wierzyciela określone w ustawie
z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r.
Nr 36, poz. 161 z późn. zm.). Art. 6 ustawy nakłada na wierzyciela obowiązki o których
mowa. Przepis ten oznacza że wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem czy
15
wszczynać egzekucję, lecz ciąży na nim taki obowiązek z mocy prawa. Z innych przepisów ustawy wynika, że podjęcie środków zmierzających do zastosowania postępowania
egzekucyjnego oznaczać może różne czynności na przykład złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji (art. 26 § 1), wskazanie środka egzekucyjnego, który ma być zastosowany
(art. 28 § 1), zwrócenie się do sądu o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku (art. 71)
itd.
Przeprowadzone kontrole wykazały, że czynności zmierzające do zastosowania
środka egzekucyjnego były w zasadzie przez gminy podejmowane. Jednakże zastrzeżenia
budziła terminowość ich wszczynania. Najkorzystniej i z dużym skutkiem dla wierzyciela
jest wtedy, gdy czynności są podejmowane bez zbędnej zwłoki. Pierwszą czynnością
powinno być doręczenie zobowiązanemu upomnienia natychmiast po upływie terminu
płatności podatku. Kontrolowani wierzyciele czynili to niekiedy po upływie kilku
miesięcy, a nawet po upływie roku albo dopiero w czasie kontroli. Praktyka natomiast
wskazuje, że skuteczność doręczonych dłużnikom upomnień kształtuje się na poziomie
20 – 30%.
Elementy zawarte w upomnieniu to przede wszystkim wezwanie do wykonania
określonego obowiązku z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego po
upływie siedmiu dni od doręczenia upomnienia. W upomnieniu też należy wskazać na
obowiązek uiszczenia kosztów upomnienia oraz możliwości ich ściągnięcia w trybie
egzekucji administracyjnej.
Po bezskutecznym upływie siedmiodniowego terminu wierzyciel powinien wystawić
tytuł wykonawczy i jeżeli nie posiada uprawnień do prowadzenia egzekucji we własnym
zakresie niezwłocznie kieruje tytuł do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla
miejsca zamieszkania (siedziby) zobowiązanego lub miejsca położenia jego mienia.
Podobnie jak upomnienia także tytuły wykonawcze były z dużym opóźnieniem kierowane
na drogę postępowania egzekucyjnego. Wierzyciele, którzy kierują tytuły wykonawcze do
organu egzekucyjnego prawie w ogóle nie przekazują informacji o majątku i źródłach
dochodu zobowiązanego, co znacznie ułatwiłoby i przyspieszało skuteczność postępowania egzekucyjnego. Obowiązek taki wynika z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra
Finansów z 4 lipca 2001 r.
Przeprowadzone kontrole kompleksowe wykazały także nieprawidłowości, które
występowały w mniejszym zakresie. Warto jednak zwrócić uwagę na jedno zagadnienie.
Stwierdzono mianowicie przypadki nie przedłożenia Kolegium Izby uchwał rad gmin
w sprawie ustalenia stawek podatkowych, co jest postępowaniem sprzecznym z prawem
wobec swoich podatników, którzy stanowią większość wśród mieszkańców gminy.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych Izby badają
uchwały podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego między innymi
w sprawach podatków i opłat lokalnych, a wójt lub burmistrz zgodnie z art. 90 ust. 2
16
ustawy o samorządzie gminnym jest zobowiązany do ich przedłożenia izbie w ciągu
7 dni. Nadzór ten obejmuje akty rady gminy podejmowane w granicach ustawowo
przyznanego jednostkom samorządu terytorialnego prawa do samodzielnego kształtowania niektórych elementów konstrukcyjnych podatków i opłat lokalnych. Zakres rzeczowy
tych uprawnień regulują poszczególne ustawy podatkowe, które nadają gminom między
innymi prawo do ustalenia konkretnych stawek podatkowych, prawo do rozszerzenia
zakresu podmiotowego i przedmiotowego ulg i zwolnień oraz do wprowadzenia opłaty
administracyjnej.
Z powyższego wynika, że uprawnienia organów stanowiących w zakresie podatków
i opłat lokalnych są bardzo szerokie i istotne dla społeczności lokalnej, gdyż przyjmują
postać uchwał powszechnie obowiązujących. Nie poddanie tak ważnych dla ogółu
społeczeństwa lokalnego uchwał nadzorowi niesie niebezpieczeństwo wejścia w życie
uchwał sprzecznych z prawem.
Andrzej Graczyk
Zastępca Naczelnika WKGF
ULGI PODATKOWE UDZIELANE PRZEDSIĘBIORCOM PRZEZ ORGANY
SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO
Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu
pomocy publicznej dla przedsiębiorców1, wśród form przyznawania takiej pomocy,
wymienia między innymi przyznawanie ulg podatkowych (art. 4 pkt 1a). Ordynacja
podatkowa2 definiuje ulgi podatkowe jako przewidziane w przepisach prawa podatkowego: zwolnienia, odliczenia, obniżki albo zmniejszenia, których zastosowanie powoduje
obniżenie podstawy opodatkowania lub wysokości podatku. Przepisy Ordynacji podatkowej stosuje się do podatków i opłat oraz innych należności zarówno budżetu państwa jak
budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Obowiązujące od 1 stycznia 2001 r.
zmiany3 w Ordynacji podatkowej wprowadzane w związku z dostosowaniem do prawa
Unii Europejskiej zmieniły tryb i zasady postępowania organów podatkowych przy
rozpatrywaniu wniosków przedsiębiorców w sprawach:
1) odroczenia terminu płatności podatku i rozłożenia na raty zapłaty podatku bądź
zaległości podatkowej wraz z odsetkami (podatnikowi, płatnikowi, inkasentowi),
2) umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę (podatnikowi).
1
Dz. U. Nr 60, poz. 704.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.
3
Wprowadzone art. 5 ustawy z dnia 8.12.2000 r. - Dz. U. 122, poz. 1315
2
17
W powyższych przypadkach organ podatkowy zobowiązany jest uwzględnić przepisy
ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Wymieniona ustawa (określana dalej jako ustawa pomocowa) dotyczy
udzielania pomocy wszystkim przedsiębiorcom w rozumieniu art. 2 ust. 2 i 3 ustawy
z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo o działalności gospodarczej4 a mianowicie osobę
fizyczną, osobę prawną oraz nie mającą osobowości prawnej spółkę prawa handlowego,
która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą
jako zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawania i eksploatację zasobów naturalnych, wykonywane w sposób
zorganizowany i ciągły.
Organ udzielający pomocy zobowiązany jest ustalić czy podmiot ubiegający się
o przyznanie mu pomocy jest przedsiębiorcą co może nastręczać trudności albowiem
powyższa definicja nie jest zbyt czytelna. Potwierdzają to pytania kierowane przez
przewodniczących zarządów gmin między innymi do regionalnych izb obrachunkowych,
dotyczące stosowania ustawy pomocowej do stowarzyszeń, zakładów opieki zdrowotnej
czy instytucji kultury.
Pomocą publiczną w rozumieniu ustawy jest przysporzenie, bezpośrednio lub
pośrednio, przez organy udzielające pomocy korzyści finansowych przedsiębiorcom,
w następstwie którego uprzywilejowuje się ich na rynku w stosunku do konkurentów.
Udzielanie pomocy podlega nadzorowi Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a organy udzielające pomocy zobowiązane są do opracowania programów jej
udzielania oraz do badania skuteczności i efektywności wykorzystania pomocy przez
przedsiębiorców. Powyższe dotyczy jednakże tylko przypadków udzielania pomocy,
w wyniku której przedsiębiorca otrzyma pomoc o wartości przekraczającej równowartość
100 tys. EURO łącznie z pomocą udzielaną temu przedsiębiorcy w ciągu trzech kolejnych
lat poprzedzających jej udzielenie oraz przypadków gdy pomoc ma charakter sektorowy
(udzielana przedsiębiorcom przynależnym do grupy wyodrębnionej w oparciu o kryterium przedmiotu prowadzonej działalności gospodarczej) bądź eksportowy (pomoc
przeznaczona na działalność eksportową lub uzależniona od wielkości eksportu).
W pozostałych przypadkach, w tym także przy udzielaniu pomocy w rolnictwie,
łowiectwie, leśnictwie, rybołówstwie i rybactwie - zakres stosowania ustawy ograniczony
został do przepisów regulujących jej przedmiot, definicje wyrażeń ustawowych oraz
monitorowanie udzielonej pomocy (artykuły 1-4, 35-36, 37 ust. 1 i 4 oraz 38 ustawy).
Odnosząc się do udzielania pomocy przedsiębiorcom w formie ulg podatkowych,
oprócz wymienionych wyżej przypadków określonych przepisami Ordynacji podatkowej,
należy wskazać na obowiązek stosowania ustawy pomocowej przy zwolnieniach
4
Dz. U. Nr 107, poz. 1178.
18
stosowanych przez rady gmin na podstawie upoważnień ustawowych. Dotyczy to
przykładowo zwolnień z podatku od nieruchomości na okresy kilkuletnie, przedsiębiorców podejmujących działalność gospodarczą bądź zwiększających zatrudnienie
pracowników. Podjęcie takiej uchwały może mieć miejsce tylko w oparciu o wcześniej
opracowane programy udzielania pomocy (art. 10 ustawy) oraz po uprzednim przedłożeniu projektu uchwały do zaopiniowania Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (art. 23 i 24 ustawy).
Odpis uzyskanej opinii o projekcie uchwały, należy w takich przypadkach załączyć do
uchwały rady przekazywanej do regionalnej izby obrachunkowej w trybie art. 90 ust. 2
ustawy o samorządzie gminnym.
Teresa Juszczyńska
Prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej
w Poznaniu
OPŁATY LOKALNE W ŚWIETLE ORZECZNICTWA NACZELNEGO SĄDU
ADMINISTRACYJNEGO – WYBRANE ZAGADNIENIA
Opłaty lokalne stanowią jedną z form danin publicznych, które pobierane są przez
jednostki samorządu terytorialnego i które stanowią dochody tych jednostek. Obok tych
opłat, formami danin publicznych są także podatki oraz dopłaty. Wyżej zaprezentowany
podział ma jednak charakter względny. Istnieją bowiem takie rodzaje publicznych
należności pieniężnych, które trudno jest jednoznacznie zaklasyfikować do którejkolwiek
z wyżej wymienionych kategorii. W związku więc z takim podziałem danin publicznych,
powstaje pytanie, czym są opłaty, a w szczególności opłaty lokalne i czym różnią się one
od podatków ?
W świetle definicji zaczerpniętej ze słownika języka polskiego1, opłata jest to
określona kwota pieniężna wypłacana za pewne świadczenia, czynności, usługi, za prawo
do czegoś itp., podczas gdy podatek stanowi przymusowe, nieodpłatne, bezzwrotne
świadczenia materialne pobierane przez państwo lub inny związek publiczny, zasadniczo
w celu pokrycia jego wydatków. Z wyżej zaprezentowanych definicji na plan pierwszy
wysuwa się podstawowa różnica pomiędzy podatkiem a opłatą, a mianowicie ta, iż opłata
w przeciwieństwie do podatku jest daniną odpłatną. Oznacza to, że w zamian za
świadczenie pieniężne wnoszący je podmiot otrzymuje od związku publicznoprawnego,
na rzecz którego opłata jest wnoszona, świadczenie wzajemne, którego wartość
odpowiada, a przynajmniej powinna odpowiadać, wartości świadczenia pieniężnego.
W praktyce można się jednak spotkać z trzema sytuacjami:
1
Słownik Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN S.A., Warszawa 2000
19
1) świadczenie wzajemne odpowiada wartości uiszczonej opłaty,
2) świadczenie wzajemne ma wartość mniejszą od świadczenia pieniężnego, co oznacza,
że tylko część świadczenia, odpowiadająca wartości świadczenia wzajemnego, ma
charakter opłaty, natomiast pozostała część, która przekracza wartość tego świadczenia, nabiera charakteru podatku,
3) świadczenie wzajemne w ogóle nie występuje, co oznacza, że danina taka, która
nazwana została w przepisach prawnych opłatą w swojej istocie jest podatkiem.
Szczególnym rodzajem opłat o charakterze podatkowym są opłaty lokalne, które
uregulowane zostały w przepisach ustawy o podatkach i opłatach lokalnych2. W ramach
tych opłat możemy wyróżnić:
1) opłatę targową,
2) opłatę miejscową,
3) opłatę administracyjną.
Opłata targowa
Opłata targowa została uregulowana w przepisach art. 15, 16 oraz 19 ustawy
o podatkach i opłatach lokalnych. W świetle art. 15 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy,
opłata targowa pobierana jest od osób fizycznych, osób prawnych oraz od jednostek
organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na
targowiskach. Definicja targowiska, na potrzeby opłaty skarbowej, określona została
natomiast w ust. 2 art. 15 cytowanej ustawy. Zgodnie z wyżej wymienionym przepisem,
targowiskami są wszelkie miejsca, w których prowadzony jest handel, w szczególności
z ręki, koszów, stoisk, wozów konnych, przyczep, pojazdów samochodowych, a także
sprzedaż zwierząt, środków transportowych i części do środków transportowych.
W związku z taką definicją targowiska powstaje pytanie, czy za targowisko można uznać
miejsce, w którym zwyczajowo prowadzona jest sprzedaż, czy też musi być to miejsce
specjalnie do tego celu przeznaczone? Odpowiedzi na tak postawione pytanie udzielił
Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 28 listopada 1995 r.3 stwierdził, iż
„targowiskiem są „wszelkie miejsca”, w których prowadzony jest handel (sprzedaż)
w formach wskazanych przykładowo przez ustawę o podatkach i opłatach lokalnych;
odnosi się to zarówno do targowisk, których lokalizację ustaliła gmina na podstawie
przepisów dekretu z 2 sierpnia 1951 r. o targach i targowiskach, jak do każdego innego
miejsca (...)”. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie
w wyroku z dnia 12 maja 1993 r.4 NSA zwrócił tutaj uwagę, iż „pojęcie targowiska
określone w art. 15 ust. 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
2
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.)
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 1995 r. – sygn. akt SA/Sz 2031/95
4
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 1993 r. – sygn. akt III SA 1433/92
3
20
nie jest tożsame z pojęciem targowiska określonym w art. 1 ust. 1 dekretu z 2 stycznia
1951 r. o targach i targowiskach. Pojęcie to w pierwszym z tych aktów prawnych ustanowione jest wyłącznie dla celów tej ustawy, tj. dla pobierania opłaty targowej. Oznacza
w istocie tylko to, że pobór opłaty targowej następuje w każdym z miejsc określonych
w art. 15 ust. 2 tej ustawy, jeżeli w tych miejscach prowadzony jest handel. Natomiast
drugi z tych aktów prawnych odnosi się do targowiska jako prawnie określonej
organizacji, stanowiącej zespół terenowo-budowlany przeznaczony do handlu”. Z wyżej
cytowanych orzeczeń wynika, iż opłata targowa pobierana jest tytułem dokonywania
sprzedaży, przy czym nie jest tutaj istotne, czy sprzedaż ta dokonywana jest na
wyznaczonych przez gminę targowiskach, czy też w innych miejscach. Taki wniosek
można również wywieźć z tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego
w Rzeszowie5, w którym NSA stwierdził, iż „zdarzeniem prawnym, z którym ustawa
o podatkach i opłatach lokalnych wiąże obowiązek uiszczenia opłaty targowej, jest
dokonanie sprzedaży”.
W świetle art. 19 pkt 1 lit. „a” omawianej ustawy, rada gminy określa zasady
ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłat określonych w ustawie,
z tym że stawka opłaty targowej nie może przekroczyć 527,96 zł dziennie. Z wyżej
wskazanym przepisem wiąże się problem praktyczny, a mianowicie, czy rada gminy
może w drodze uchwały różnicować stawki takiej opłaty m. in. w zależności od położenia
targowiska? Z analizy wyżej cytowanego przepisu wynika, iż rada może zróżnicować
wysokość stawek opłaty targowej, powinna jednak uważać, aby takie różnicowanie nie
doprowadziło do przekroczenia dziennej stawki opłaty targowej ustalonej rozporządzeniem Ministra Finansów. Stanowisko takie potwierdzone zostało w orzecznictwie NSA.
Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia
14 października 1993 r.6 „ustalenie stawek opłaty targowej w różnej wysokości dla
różnych targowisk w obrębie gminy, mieści się w granicach ustawowego upoważnienia
dla rady gminy zawartego w art. 19 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych”. Podobne
stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia
28 listopada 1997 r.7 NSA stwierdził mianowicie, iż „nie ma podstaw do przyjęcia, że
ustawodawca pozbawił radę gminy możliwości różnicowania stawek opłaty targowej
w zależności od położenia targowiska, rodzaju sprzedawanych towarów i sposobów
sprzedaży”. Ze wskazanych wyżej orzeczeń wynika więc jednoznacznie, iż organy
stanowiące gmin mogą uchwalać różne stawki tejże opłaty, kierując się jednak przepisami
ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jak również ustawy o przeciwdziałaniu
praktykom monopolistycznym. Z wyroku z dnia 11 maja 1994 r. sądu antymonopo5
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 listopada 1999 r. – sygn. akt SA/Rz 755/99
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 października 1993 r. – sygn. akt SA/Po 73/93
7
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 1997 r. – sygn. akt III SA 733/97
6
21
lowego8 wynika bowiem, iż „praktyką monopolistyczną jest zachowanie gminy
polegające na podjęciu przez radę gminy uchwały różnicującej wysokość opłaty targowej,
niższej na targowiskach prowadzonych przez gminę i wyższej na innych targowiskach,
eliminującej z rynku konkurentów gminy”.
W związku ze stosowaniem przepisów regulujących zasady ustalania opłaty targowej
pojawia się jeszcze jedno pytanie, a mianowicie, czy rada gminy może wprowadzić opłatę
targową zryczałtowaną? Odpowiedź na tak zadane pytanie może być tylko jedna,
a mianowicie, że nie. Wynika to stąd, iż opłata targowa pobierana jest od osób dokonujących sprzedaży na targowiskach. Obowiązek podatkowy ciąży więc na sprzedawcy
dopiero w momencie w którym dokonuje on sprzedaży, natomiast w przypadku
wprowadzenia opłaty zryczałtowanej sprzedawca zobowiązany by był do uiszczenia tejże
opłaty przed powstaniem obowiązku podatkowego. Potwierdzeniem tego może być
również fakt, iż ustawodawca wprowadził w przepisach obowiązek ustalania stawek
dziennych, dlatego też rada gminy ustalając stawki tejże opłaty nie może żądać ich
uiszczenia za pewien z góry określony okres.
Opłata miejscowa
Opłata miejscowa pobierana jest od osób fizycznych przebywających czasowo
w celach wypoczynkowych, zdrowotnych i turystycznych w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki
umożliwiające pobyt osób w tych celach. Miejscowości te, na wniosek rady gminy,
określa wojewoda po uzgodnieniu z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, biorąc pod uwagę kryteria wypoczynkowe, zdrowotne i turystyczne
danej miejscowości. Omawiana opłata, w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o podatkach
i opłatach lokalnych, pobierana jest od osób przebywających w tych miejscowościach za
każdy dzień pobytu. Powstaje jednak pytanie, czy rada gminy może wprowadzić
obowiązek pobierania opłaty miejscowej w tych miejscowościach, które nie zostały
uznane przez wojewodę za posiadające korzystne właściwości klimatyczne, walory
krajobrazowe oraz warunki umożliwiające czasowy pobyt osób w celach wypoczynkowych, zdrowotnych lub turystycznych ? Przy tak zadanym pytaniu należy zauważyć, iż
uchwała rady gminy w sprawie opłaty miejscowej może być podjęta dopiero po uznaniu
danej miejscowości przez wojewodę za odpowiadającą warunkom wskazanym w art. 17
ust. 1 omawianej ustawy. Niezachowanie kolejności wskazanej w przepisach tejże
ustawy, tj. najpierw decyzja wojewody, a następnie uchwała rady w sprawie opłaty
miejscowej, prowadzi do stwierdzenia nieważności uchwały. Takie stanowisko zaprezentował również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 września 1991 r.9,
8
9
Wyrok sądu antymonopolowego z dnia 11 maja 1994 r. – sygn. akt XVII Amr 64/93
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 września 1991 r. - sygn. akt SA/Po 859/91
22
w którym stwierdził, iż „nieważna jest uchwała gminy ustalająca opłatę miejscową
w miejscowości, która nie odpowiada kryteriom określonym w art. 17 ust. 1 ustawy
o podatkach i opłatach lokalnych”. Podobnie w innych wyrokach10 Naczelny Sąd
Administracyjny stwierdził, iż opłata miejscowa może być pobierana tylko w tych
miejscowościach, które został uznane przez wojewodę za miejscowości posiadające
korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające
czasowy pobyt osób w celach wypoczynkowych, zdrowotnych lub turystycznych.
Opłata administracyjna
Regulacje dotyczące opłaty administracyjnej zawarte zostały w art. 18 i 19 ustawy
o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z art. 18 wyżej wymienionej ustawy, rada
gminy może wprowadzić opłatę administracyjną za czynności urzędowe wykonywane
przez podległe jej organy, jeżeli czynności te nie są objęte przepisami o opłacie
skarbowej. Powstaje jednak pytanie, co należy uznać za czynność urzędową ? W świetle
wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie11 „za czynność urzędową może
być uznane jedynie dopełnienie czynności przewidzianej w przepisach prawa materialnego przez powołany do tego organ”. Podobne stanowisko zaprezentował NSA w Gdańsku
w wyroku z dnia 21 października 1993 r.12, w którym stwierdził, iż „zgodnie z art. 18
w związku z art. 40 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie
terytorialnym rady gminy mogą w drodze uchwały wprowadzać opłaty administracyjne
jedynie za czynności urzędowe podejmowane w zakresie swoich zadań własnych”.
Należy przy tym zauważyć, że jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny
w Poznaniu w wyroku z dnia 15 maja 1997 r.13 „gmina nie dysponuje ogólnym
władztwem podatkowym, które upoważniałoby ją do samodzielnego wprowadzenia na
swoim terenie podatków czy też opłat albo też do generalnego uchylania istniejących
ustawowych obowiązków podatkowych. Brak jest przesłanek prawnych, by rada gminy
była uprawniona do ustanowienia opłaty administracyjnej od decyzji o zmianach
warunków zabudowy i zagospodarowania terenu”.
Ze stosowaniem przepisów regulujących zagadnienie opłaty administracyjnej wiąże
się również dodatkowy problem, a mianowicie fakt, iż przedmiotem tejże opłaty nie mogą
być czynności objęte opłatą skarbową. Należy przy tym zaznaczyć, iż opłatą skarbową są
objęte nie tylko czynności wyraźnie określone w art. 1 ustawy o opłacie skarbowej14, ale
także te, które z mocy ustawy zostały od tej opłaty zwolnione lub jej nie podlegają.
Powoduje to w praktyce liczne problemy, za które czynności może być pobierana opłata
10
Wyroki naczelnego Sądu Administracyjnego - sygn. akt: SA/Po 942/91, SA/Po 943/91, SA/Po 944/91
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 czerwca 1998 r. - sygn. akt I SA/Lu 189/98
12
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 października 1993 r. - sygn. akt SA/Gd 866/93
13
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 maja 1997 r. - sygn. akt I SA/Po 224/97
14
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 86, poz. 960 z późn. zm.)
11
23
administracyjna. Bogate orzecznictwo sądowe nie wyjaśnia do końca tej problematyki,
wskazując jedynie, za jakie czynności nie można tej opłaty pobierać.
Omawiając temat opłat lokalnych nie sposób nie wspomnieć, iż opłaty te stanowią
dochód gminy wpłacany bezpośrednio na rachunek bankowy danej jednostki samorządu
terytorialnego. Dochody te podlegają corocznie podwyższeniu w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi cen detalicznych towarów i usług konsumpcyjnych w okresie
pierwszych trzech kwartałów roku, w którym stawki ulegają podwyższeniu. Wysokość
nowych stawek kwotowych ustala Minister Finansów w drodze rozporządzenia. Stawki te
stanowią górne stawki opłat, które mogą być jednak dowolnie zmieniane przez rady gmin
w drodze uchwał. Obok określenia stawek dla poszczególnych opłat, na podstawie
upoważnienia ustawowego, organy stanowiące gmin mogą również:
1) określić zasady ustalania i poboru oraz termin płatności opłat,
2) zarządzić pobór opłat w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość
wynagrodzenia za inkaso,
3) mogą wprowadzić inne, niż wynikające z przepisów ustawy o podatkach i opłatach
lokalnych, zwolnienia od tychże opłat.
Mariusz Stegienka
Zespół Obsługi Prawnej Izby
PODATEK OD CZYNNOŚCI CYWILNOPRAWNYCH JAKO DOCHÓD GMINY
Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U.
Nr 86, poz. 959) objęła tym podatkiem następujące czynności cywilnoprawne:
− umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,
− umowy pożyczki,
− umowy poręczenia,
− umowy darowizny w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów
i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy,
− umowy dożywocia oraz ustanowienia odpłatnej renty,
− umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności w części dotyczącej
spłat lub dopłat,
− umowy majątkowe małżeńskie,
− ustanowienie hipoteki,
− ustanowienie odpłatnego użytkowania w tym nieprawidłowego oraz odpłatnej służebności,
− umowy depozytu nieprawidłowego,
24
− umowy spółki (akty założycielskie).
Ponadto podatkowi temu podlegają:
− zmiany umów wymienionych wyżej jeżeli skutkują podwyższeniem podstawy opodatkowania oraz
− orzeczenia sądów, w tym również sądów polubownych oraz ugody, jeżeli wywołują
one takie same skutki prawne jak wymienione wcześniej czynności cywilnoprawne.
Wymienione czynności cywilnoprawne podlegają temu podatkowi, gdy dotyczą
rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub praw majątkowych
wykonywanych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Podlegają temu podatkowi
również czynności cywilnoprawne, gdy dotyczą rzeczy znajdujących się za granicą lecz
tylko wtedy gdy czynność jest dokonywana na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej
i nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce.
Z opodatkowania tym podatkiem są wyłączone czynności cywilnoprawne dokonywane na podstawie odrębnych przepisów przez podatników podatku od towarów i usług:
− umowy sprzedaży lub zamiany nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego na
podstawie przepisów o ochronie i kształtowaniu środowiska,
− umowy sprzedaży rzeczy w postępowaniu egzekucyjnym lub upadłościowym,
a także czynności cywilnoprawne w sprawach:
− alimentacyjnych, opieki, kurateli i przysposobienia,
− ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, opieki społecznej, ulg
określonych w przepisach szczególnych dla żołnierzy niezawodowych i poborowych
odbywających służbę zastępczą oraz ich rodzin, a także uprawnień dla osób objętych
przepisami o szczególnych uprawnieniach dla kombatantów,
− wyboru Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej, wyborów do Sejmu, Senatu i organów
samorządu terytorialnego oraz referendum,
− powszechnego obowiązku obrony,
− zatrudnienia, świadczeń socjalnych i wynagrodzeń za pracę,
− nauki, szkolnictwa i oświaty pozaszkolnej oraz zdrowia,
− podlegających przepisom o gospodarce nieruchomościami lub przepisom o autostradach płatnych.
Obowiązek podatkowy, podstawa opodatkowania i stawki podatku
Obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych ciąży solidarnie na
osobach fizycznych, osobach prawnych, jednostkach nie posiadających osobowości
prawnej, a w przypadku podwyższenia kapitału zakładowego spółki mającej osobowość
prawną na spółce. Solidarna odpowiedzialność oznacza, że wierzyciel – urząd skarbowy –
może żądać zapłaty od każdego z dłużników, a spełnienie świadczenia przez którego-
25
kolwiek z nich zwalnia pozostałych. Zaś gdy jedna ze stron czynności jest zwolniona od
podatku, obowiązek jego zapłaty ciąży na pozostałych stronach czynności.
Zasady ustalania podstawy opodatkowania oraz wysokość podatku ustawodawca
unormował w sposób następujący:
1) przy umowie sprzedaży:
− rzeczy ruchomych nabywanych do przerobu lub odsprzedaży – podstawą opodatkowania jest cena sprzedaży,
− zawieranej przez nierezydentów podstawą opodatkowania jest równowartość
w złotych kwoty zagranicznych środków płatniczych określonej w zezwoleniu
dewizowym przeznaczonych na zapłacenie ceny,
− w pozostałych przypadkach podstawą opodatkowania jest cena rynkowa rzeczy lub
prawa majątkowego.
Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnej określa się na podstawie
przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego
rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie
prawami majątkowymi tego samego rodzaju z dnia dokonania czynności;
2) przy umowie zamiany:
− lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub spółdzielczego
prawa do lokalu – podstawę opodatkowania stanowi różnica wartości rynkowej
zamienianych lokalu,
− w pozostałych przypadkach podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa rzeczy
lub prawa majątkowego, od którego przypada wyższy podatek;
3) przy umowie darowizny – podstawę opodatkowania stanowi wartość długów
i ciężarów albo zobowiązań przejętych przez obdarowanego;
4) przy umowie dożywocia – podstawę opodatkowania stanowi wartość rynkowa
nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego;
5) przy umowie o zniesienie współwłasności lub o dział spadku – podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego ponad wartość udziału
we współwłasności lub spadku.
Stawka podatku od wymienionych umów, (tj. od 1 do 5) gdy przedmiotem jest nieruchomość, rzecz ruchoma, prawo użytkowania wieczystego, własnościowe spółdzielcze prawo
do lokalu mieszkalnego oraz wynikające z przepisów prawa spółdzielczego prawo do
domu jednorodzinnego oraz prawo do lokalu w małym domu mieszkalnym – wynosi 2%
zaś inne prawa majątkowe opodatkowane są stawką 1-procentową.
6) przy ustanowieniu odpłatnego użytkowania, w tym również nieprawidłowego oraz
odpłatnej służebności – podstawą opodatkowania jest wartość świadczeń
26
użytkownika bądź osoby, na rzecz której ustanowiono służebność, za okres na jaki
prawa te zostały ustanowione, a stawka podatku wynosi 1%;
7) przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidłowego – podstawą opodatkowania jest kwota lub wartość pożyczki albo depozytu przy czym ustawodawca ustalił
stawkę 2% jedynie w odniesieniu do umowy pożyczki;
8) przy umowie spółki – podstawę opodatkowania stanowi:
− przy zawarciu umowy – wartość wkładów wniesionych do majątku spółki,
− przy zmianie umowy – wartość wkładów powiększających majątek spółki oraz
wartość kapitału,
− przy dopłatach – wartość dopłat,
− przy pożyczce wspólnika – kwota lub wartość pożyczki,
− przy oddaniu spółce rzeczy lub praw majątkowych do nieodpłatnego używania –
roczna wartość nieodpłatnego używania, którą przyjmuje się w wysokości 4%
wartości rzeczy lub prawa.
Stawki podatku określone są w skali podatkowej:
− do 20 000 zł - 1%,
− od 20 000 zł do 30 000 zł - 200 zł + 0,5% od nadwyżki ponad 20 000 zł,
− ponad 30 000 zł - 250 zł + 0,1% nadwyżki ponad 30 000 zł,
− od nieodpłatnego oddania spółce rzeczy i praw majątkowych - 1%.
9) przy umowie renty – gdy podstawę opodatkowania stanowi skapitalizowana wartość
renty, stawka podatku wynosi 1%, zaś w przypadku gdy wartość rynkowa rzeczy lub
prawa jest wyższa niż skapitalizowana wartość renty – odpowiednio 2% lub 1%;
10) od umowy poręczenia należny podatek wynosi 7 zł;
11) od ustanowienia hipoteki:
− na zabezpieczenie wierzytelności istniejącej podstawą obliczenia jest kwota
zabezpieczonej wierzytelności, a stawka podatku wynosi 0,1%,
− na zabezpieczenie wierzytelności o wysokości nieustalonej – podatek wynosi 19 zł;
12) od umowy majątkowej małżeńskiej podatek wynosi 38 zł.
Zwolnienia podmiotowe
Podmiotowo od podatku od czynności cywilnoprawnych zwolnione są:
1) państwa obce ich przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne i siły zbrojne,
międzynarodowe organizacje i instytucje oraz ich oddziały i przedstawicielstwa,
korzystające na podstawie ustaw, umów lub powszechnie uznanych zwyczajów
międzynarodowych z przywilejów i immunitetów, a także członków ich personelu
i inne osoby zrównane z nimi, jeżeli nie są one obywatelami polskimi i nie mają
2)
3)
4)
5)
6)
7)
27
miejsca stałego pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej – pod warunkiem
wzajemności;
jednostki budżetowe;
osoby prawne, których celem statutowym jest działalność rynkowa, naukowotechniczna, oświatowa, kulturalna w zakresie kultury fizycznej i sportu, kultu religijnego, dobroczynności, obrony narodowej, ochrony środowiska, ochrony konsumentów, ochrony zdrowia i opieki społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej osób
niezdolnych do pracy, jeżeli w całym roku podatkowym poprzedzającym rok,
w którym powstał obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, ich
dochody korzystały z całkowitego zwolnienia od podatku dochodowego oraz pod
warunkiem, że przedmiotem nie jest składnik przedsiębiorstwa prowadzonego przez te
osoby lub że nabycia dokonano nie dla takiego przedsiębiorstwa; zwolnienie to nie
dotyczy przedsiębiorstw państwowych, spółdzielni i ich związków oraz spółek;
jednostki samorządu terytorialnego;
Skarb Państwa;
osoby nabywające na potrzeby własne sprzęt rehabilitacyjny, wózki inwalidzkie,
motorowery, motocykle lub samochody osobowe zaliczone w rozumieniu przepisów
o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych do
grupy osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w związku ze
schorzeniami narządów ruchu;
zakłady pracy chronionej zwolnione są na mocy przepisów szczególnych o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych.
Zwolnienia przedmiotowe
Zwolnione są od podatku od czynności cywilnoprawnych w szczególności:
1) sprzedaż walut obcych, bonów i obligacji skarbowych, bonów pieniężnych
Narodowego Banku Polskiego, oraz sprzedaż papierów wartościowych domom
maklerskim i bankom prowadzącym działalność maklerską. Sprzedaż rzeczy
ruchomych jeżeli podstawa opodatkowania nie przekracza 1 000 zł;
2) przeniesienie własności gospodarstwa rolnego;
3) sprzedaż nieruchomości, prawa wieczystego użytkowania, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym
domu mieszkalnym:
− byłym właścicielom lub użytkownikom wieczystym,
− na cele publiczne w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami,
− wykupionym na podstawie przepisów o ochronie i kształtowaniu środowiska do
wysokości otrzymanego odszkodowania, uzyskanej ceny.
28
4) zamiana budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego
odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, jeżeli stronami umowy są
osoby zaliczone do I grupy podatkowej zgodnie z przepisami o podatku od spadków
i darowizn;
5) pożyczki udzielane:
− przez przedsiębiorstwa nie mające na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej siedziby
lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania
pożyczek,
− osoby prawne, których celem statutowym jest działalność naukowa, kulturalna,
w zakresie kultury fizycznej i sportu, kultu religijnego, dobroczynności, obrony
narodowej, ochrony środowiska, ochrony konsumentów, ochrony zdrowia i opieki
społecznej, rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niezdolnych do pracy,
− na podstawie umowy zawartej z osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej
w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn – do wysokości kwoty
nie podlegającej opodatkowaniu tym podatkiem; z innymi osobami 1 000 zł
− z kas lub funduszów zakładowych, funduszy związków zawodowych, pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas oszczędnościowopożyczkowych, koleżeńskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających
w wojsku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,
− z utworzonych w drodze ustawy funduszów celowych;
6) poręczenia:
− na wekslach i deklaracjach dołączonych do weksli,
− udzielane przez małżonka dłużnika,
− udzielane przez Skarb Państwa,
− na zabezpieczenie pożyczek udzielonych przez pracownicze, związkowe, spółdzielcze, koleżeńskie kasy oszczędnościowo, zapomogowo, pożyczkowe oraz z zakładowego funduszu socjalnego,
− na zabezpieczenie pożyczek i kredytów udzielanych z funduszów celowych;
7) umowy spółki:
− w części dotyczącej kapitału, jego podwyższenia, dopłat, pożyczek udzielanych
spółce przez wspólnika (akcjonariusza) oraz nieodpłatnego używania rzeczy lub
praw majątkowych wniesionych do spółki przez osoby prawne podmiotowo
zwolnione;
8) hipoteki:
29
− na zabezpieczenie dotacji lub innych form pomocy finansowej udzielanych
organizacjom społecznym działającym w dziedzinie sportu i turystyki,
− zabezpieczenie wierzytelności banków z tytułu kredytów udzielanych rolnikom
indywidualnym lub zespołom rolników indywidualnych na budownictwo
inwentarskie lub składowe wraz z urządzeniami towarzyszącymi,
− przysługującej spółdzielniom mieszkaniowym i wierzycielom spółdzielni mieszkaniowych,
− na zabezpieczenie pożyczek i kredytów udzielanych z funduszy celowych.
Właściwość miejscowa dla wpływów z tytułu podatku od czynności
cywilnoprawnych
Organem właściwym w sprawach podatku od czynności cywilnoprawnych jest urząd
skarbowy, zaś dochody z tego podatku stanowią dochód gminy. Ustawa z dnia
26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999200115 szczegółowo określiła właściwość miejscową dla przekazywania dochodów
z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych.
Wpływy z tytułu czynności cywilnoprawnych, których przedmiotem jest nieruchomość, prawo użytkowania wieczystego, własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu
mieszkalnego, spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego oraz wynikające z przepisów
prawa spółdzielczego prawo do domu jednorodzinnego i prawo do lokalu w małym domu
mieszkalnym – są należne gminie właściwej ze względu na położenie nieruchomości.
Na rachunek budżetu gminy wpłynie podatek z tytułu umowy spółki na obszarze
której spółka ma siedzibę. Podatek od umów sprzedaży rzeczy i pozostałych praw
majątkowych zasili udział gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania
nabywcy, zaś w przypadkach gdy nabywca nie ma miejsca zamieszkania lub siedziby
w kraju miejsce zamieszkania lub siedziba zbywcy.
Jeżeli ani zbywca ani nabywca nie ma miejsca zamieszkania w kraju właściwy jest
rachunek budżetu gminy na terenie której dokonano czynności. Od sprzedaży przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części podatek wpłynie na rachunek budżetu gminy na
obszarze której znajduje się siedziba tego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej
części.
Wpływy zaś z tytułu innych czynności cywilnoprawnych objętych zakresem
przedmiotowym działania ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych przyniosą
dochód gminie, w której siedzibę ma urząd skarbowy.
15
Ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2001 (Dz.U.
Nr 150, poz. 983 zm. Dz.U. Nr 162, poz. 11 z 2000 r. Nr 95, poz. 1041).
30
Nie bez przyczyny został przedstawiony zakres przedmiotowy i podmiotowy
działania ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Znajomość stanu prawnego
pozwoli na prawidłowe określenie wielkości wpływów z tytułu podatku od czynności
cywilnoprawnych.
Na wielkość wpływów z tytułu tego podatku mają wpływ takie czynniki jak ilość
dokonywanych czynności cywilnoprawnych, ceny uzyskiwane w obrocie nieruchomościami, rzeczami ruchomymi, bowiem podstawę obliczenia tego podatku wyznaczają
przeciętne ceny stosowane w danej miejscowości w obrocie rzeczami, prawami tego
samego rodzaju i gatunku. Ocenie winien podlegać także wskaźnik wzrostu gospodarczego, który wpływa również na tzw. obrót nieprofesjonalny.
Barbara Mierzwińska – Dębna
Starszy Komisarz Skarbowy
Izby Skarbowej w Bydgoszczy

i. finanse samorządów

Transkrypt

Podobne dokumenty

Pani Teresa Dera Wójt Gminy Dobra - Szczecin

Angela Korzewska Jan Kliber

KONKURS WIEDZY O KRAJACH EUROPEJSKICH

Uchwala Nr XXII/438/16 z dnia 2 marca 2016 r.

UCHWA Ł A Nr Ci.200.2016 S k ł adu O rzekaj ą cego R egionalnej I

iv. informacje - RIO Bydgoszcz