Katarzyna Przewalska – Ministerstwo Finansów

Aktualne problemy regulacyjne
w ubezpieczeniu OC komunikacyjnym –
perspektywa Ministerstwa Finansów
Katarzyna Przewalska
Ministerstwo Finansów
ul. Świętokrzyska 12
00-916 Warszawa
tel.: +48 22 694 58 26
fax :+48 22 694 39 50
www.mf.gov.pl
PRACE W RAMACH RADY ROZWOJU RYNKU FINANSOWEGO
W ramach RRRF powołano Zespół Roboczy ds. przeglądu przepisów
ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym
Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych oraz niektórych aspektów działalności kancelarii
odszkodowawczych.
Zadaniem Zespołu Roboczego jest:
 przegląd uregulowań prawnych w zakresie ustawy z dnia 22 maja
2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK,
 rozważenie zasadności podjęcia działań legislacyjnych zmierzających
do uregulowania niektórych aspektów działalności kancelarii
odszkodowawczych.
Do udziału w pracach Zespołu Roboczego, oprócz zainteresowanych
członków RRRFu, zaproszono Rzecznika Praw Obywatelskich,
przedstawicieli firm odszkodowawczych, branży motoryzacyjnej oraz
właściwe resorty.
ul. Świętokrzyska 12
00-916 Warszawa
tel.: +48 22 694 58 26
fax :+48 22 694 39 50
www.mf.gov.pl
KWESTIA EWENTUALNEJ REGULACJI
DZIAŁALNOŚCI TZW. KANCELARII
ODSZKODOWAWCZYCH
Postulat Rzecznika Finansowego jest dosyć szeroki i obejmuje m.in.:
 wprowadzenie norm reglamentujących tą działalność i systemu weryfikacji
umiejętności osób prowadzących taką działalność;
 ograniczenia w kształtowaniu wysokości wynagrodzeń przez określenie
ich maksymalnych granic;
 nałożenie na podmioty świadczące pomoc prawną w dochodzeniu
roszczeń określonych obowiązków informacyjnych;
 wprowadzenie obowiązkowego ubezpieczenia OC bądź obowiązku
posiadania innego zabezpieczenia finansowego;
 stworzenie ram ustawowych dla powołania samorządu gospodarczego
czuwającego nad prawidłowym i etycznym prowadzeniem działalności
kancelarii odszkodowawczych.
Oznaczałoby to de facto utworzenie nowej korporacji zawodowej, co stoi w
sprzeczności z prowadzonymi od lat działaniami deregulacyjnymi.
MF dostrzega problemy związane z funkcjonowaniem podmiotów
specjalizujących się w dochodzeniu roszczeń od ubezpieczycieli. Ewentualne
próby regulacji będą dotyczyły wybranych aspektów działalności tego typu
podmiotów i tylko w odniesieniu do rynku ubezpieczeń.
NIEPRAWIDŁOWOŚCI W PROCESIE NAPRAW
POWYPADKOWYCH POJAZDÓW
 Postulaty zgłaszane przez branżę motoryzacyjną w celu wyeliminowania
negatywnych zjawisk w zakresie napraw szkód powypadkowych
pojazdów objętych obowiązkowym ubezpieczeniem komunikacyjnym
(szara strefa na rynku napraw powypadkowych).
 Jako przyczynę wskazuje się kosztorysową metodę ustalania wysokości
świadczenia z tytułu szkody w pojeździe (tj. w oparciu o przyjętą przez
zakład ubezpieczeń kalkulację, określającą planowany koszt naprawy
uszkodzonego pojazdu) – w ocenie branży motoryzacyjnej dochodzi do
zaniżania wypłat świadczeń ustalanych tą metodą.
 Rozwiązanie
zaproponowane
przez
przedstawicieli
branży
przedsiębiorców zajmujących się naprawą pojazdów sprowadza się do
propozycji wypłaty odszkodowania z tytułu szkody w pojeździe jedynie w
oparciu o fakturę albo rachunek wystawiony przez warsztat naprawczy,
który dokonał naprawy uszkodzonego pojazdu.
 Będą prowadzone prace w celu zaproponowania kompromisowego
rozwiązania problemów branży motoryzacyjnej.
PODWYŻSZENIE MINIMALNYCH SUM
GWARANCYJNYCH
 Podstawa – art. 9 ust. 2 dyrektywy 2009/103/WE w sprawie
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w
związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania
obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności.
 Co 5 lat od dnia 11.6.2005 r. lub na koniec okresu przejściowego kwoty
minimalnych sum gwarancyjnych w ubezpieczeniu OC podlegają
przeglądowi z uwzględnieniem Europejskiego Wskaźnika Cen
Konsumpcyjnych (EICP). Kwoty te są dostosowywane automatycznie i
podnoszone o wielkość stanowiącą zmianę procentową wskazaną
przez EICP za odpowiedni okres, tj. za 5 lat bezpośrednio
poprzedzających przegląd i zaokrąglane do wielokrotności 10.000 EUR.
Komisja informuje Parlament Europejski o dostosowanych kwotach
oraz zapewnia ich publikację w Dz.U. UE (ostatnio Komunikat KE z
10.5.2016 r. COM(2016) 246 final).
PODWYŻSZENIE MINIMALNYCH SUM
GWARANCYJNYCH – C.D.
 Polska ustanowiła okres przejściowy do dnia 11.6.2012 r. Minimalne
sumy gwarancyjne w ubezpieczeniu OC ppm podlegają przeglądowi
za okres od 11.6.2012 r. do 11.6.2017 r. i dostosowane z
uwzględnieniem EICP wymagają implementacji w terminie do dnia
31.12.2018 r., zgodnie z metodologią przyjętą przez Europejski Urząd
Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych
(EIOPA).
 Podwyższenie minimalnych sum gwarancyjnych będzie odnosiło się
także do obowiązkowego ubezpieczenia OC rolników.
 Z uwagi na wprowadzenie w dyrektywie 2009/103/WE okresu
przejściowego na dostosowanie minimalnych sum gwarancyjnych w
obowiązkowym ubezpieczeniu OC komunikacyjnych, kwoty te mogą się
różnić w poszczególnych Państwach Członkowskich UE.
 KE planuje przeprowadzić ocenę funkcjonowania dyrektywy
2009/103/WE, która będzie odnosiła się także do kwestii ewentualnej
unifikacji metodologii podwyższania minimalnych sum gwarancyjnych.
EWENTUALNE ZMIANY W DYREKTYWIE 2009/103/WE
 Skutek wyroku TSUE z 4.9.2014 r. w sprawie C-162/13 Vnuk, w którym
rozważono pojęcie „ruchu pojazdu” w odniesieniu do manewru traktora w
podwórzu gospodarstwa rolnego w celu wprowadzenia przyczepy do
pomieszczenia gospodarczego.
 TSUE orzekł, że art. 3 ust. 1 dyrektywy Rady 72/166/EWG (obecnie art. 3 akapit
1 dyrektywy 2009/103/WE) należy interpretować w ten sposób, że zawarte w
nim pojęcie „ruchu pojazdów” obejmuje każde użytkowanie pojazdu, które jest
zgodne z normalną funkcją tego pojazdu. TSUE nie sprecyzował szerzej
„użytkowania/ruchu pojazdu zgodnie z jego normalną funkcją”.
 Nie ograniczono przy tym ochrony ubezpieczeniowej z uwagi na miejsce
zaistnienia zdarzenia szkodowego (teren prywatny). W kontekście szerokiej
definicji pojazdu w dyrektywie 2009/103/WE ta interpretacja może mieć daleko
idące skutki. Po tym orzeczeniu niektóre Państwa Członkowskie sygnalizowały
problemy z implementacją dyrektywy komunikacyjnej.
 Prawdopodobne propozycje KE będą zmierzały do ograniczenia zakresu
dyrektywy komunikacyjnej do ruchu/użytkowania pojazdu w kontekście ruchu
drogowego. Szerzej – dokument KE z 8.6.2016 r. Revision of the material and
geographic scope of the Motor Insurance Directive (2009/103/EC) with the aim
to focus only on traffic related accidents dostępny na stronie KE Lepsze
stanowienie prawa w zakładce Plany działania/wstępne oceny skutków:
http://ec.europa.eu/smart-regulation/roadmaps/index_pl.htm
PROBLEM WYCZERPANIA SIĘ SUM
GWARANCYJNYCH
 Wielokrotnie sygnalizowany przez Rzecznika Finansowego (wcześniej
Ubezpieczonych), Pełnomocnika Rządu ds. Równego Traktowania oraz
RPO.
 Jednostkowe przypadki – głównie skutek umów ubezpieczenia
zawartych w latach 90.
 Próby legislacyjnego rozwiązania tej kwestii ostatecznie znalazły
odzwierciedlenie w dodanym art. 22a (obowiązek informowania o
możliwości wyczerpania się sumy gwarancyjnej, w przypadku gdy
łączna kwota wypłaconych odszkodowań lub innych świadczeń
przekroczy 80% określonej w umowie ubezpieczenia sumy
gwarancyjnej oraz o możliwości wytoczenia powództwa o
ukształtowanie stosunku prawnego na podstawie art. 3571 KC).
 Wobec ostatniego wystąpienia RPO, rozpatrzonego na posiedzeniu
Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji Senatu RP w dniu
14.9.br., można spodziewać się inicjatywy legislacyjnej Senatu w tym
zakresie.
System kompensacji szkód niemajątkowych
– Forum Zadośćuczynień
 Przedstawiciele Ministerstwa Finansów uczestniczą także w inicjatywie
KNF pod nazwą Forum Zadośćuczynień (FOZ).
 Celem FOZ jest przygotowanie projektu rozwiązań legislacyjnych w
zakresie systemowego uregulowania kwestii ustalania wysokości kwot
zadośćuczynienia i ich wypłaty przez zakłady ubezpieczeń w związku z
ubezpieczeniem OC ppm. W założeniu, po analizie przepisów prawa i
orzeczeń sądowych oraz po dokonaniu prac analityczno-statystycznych
i określeniu algorytmu ustalania wysokości zadośćuczynienia,
wynikiem prac FOZ ma być propozycja rozwiązania legislacyjnego
(docelowo może to być tabela zawierająca konkretne kwoty
zadośćuczynienia).
 W zależności od wyników prac FOZ, kwestia ewentualnych
kompleksowych rozwiązań dotyczących systemu kompensacji szkód
niemajątkowych może stać się przedmiotem prac Zespołu Roboczego
w ramach RRRF.
DZIĘKUJĘ
ZA UWAGĘ
Katarzyna Przewalska
Ministerstwo Finansów
ul. Świętokrzyska 12
00-916 Warszawa
tel.: +48 22 694 58 26
fax :+48 22 694 39 50
www.mf.gov.pl
Zastępca Dyrektora
Departamentu Rozwoju Rynku Finansowego