The safety of visitors to events

Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH
Nr 97
Seria: Administracja i Zarz dzanie
2013
dr Ryszard Wojciechowski
Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny
w Siedlcach
Bezpiecze stwo uczestników imprez masowych
The safety of visitors to events
Streszczenie: Niniejsza publikacja jest po wi!cona prawno-administracyjnym aspektom bezpiecze"stwa imprez masowych. Przedstawia si! zatem system prawnych warunków ochrony
bezpiecze"stwa uczestników tych#e imprez oraz w$tpliwo ci, co do zasadno ci i skuteczno ci
obowi$zuj$cych w tym zakresie przepisów prawnych.
S!owa kluczowe: zabezpieczenie imprez masowych, obs uga imprez masowych, zasady organizowania imprez masowych
Abstract: This publication is dedicated to the legal-administrative aspects of security events.
Represents, therefore, the legal system protect the security of the participants of these events,
and doubts as to the legitimacy and effectiveness of existing environmental legislation.
Key words: the security of mass events, service events, rules for the organization of events
Niew!tpliwie impreza masowa to taka impreza, która wi!"e si#
z obecno$ci! du"ej ilo$ci uczestników w miejscu, gdzie impreza taka si# odbywa. Dlatego te" w zwi!zku z potencjalnymi zagro"eniami, a tak"e koniecznymi dzia aniami prewencyjnymi, zosta o przewidzianych szereg wymaga%, które musz! zosta& spe nione przez organizatorów, aby tego
rodzaju impreza mog a si# odby&.
Zasady organizowania zosta y okre$lone w Ustawie z 20 marca 2009 r.
o bezpiecze%stwie imprez masowych1 (zwanej dalej u.o.b.i.m.).
Nie ulega w!tpliwo$ci, "e podstawowym warunkiem bezpiecze%stwa
imprezy masowej jest przede wszystkim bezpiecze%stwo jej uczestników.
W znaczeniu tym bezpiecze%stwo oznacza taki stan, w którym uczestnik imprezy masowej ma poczucie pewno$ci sprawnie dzia aj!cego systemu organizacyjnego czy te" norm prawnych. Z tego powodu jednym z elementów
bezpiecze%stwa imprezy masowej niew!tpliwie jest ochrona porz!dku publicznego.
1
Dz.U., Nr 62, poz. 504.
178
R. Wojciechowski
Nale"y zaznaczy&, "e w zakres poj#ciowy bezpiecze%stwa imprez
masowych wchodz! ró"ne kategorie takie jak: m.in. bezpiecze%stwo uczestników, czy ochrona porz!dku publicznego2.
Rosn!ca popularno$& imprez sportowych o charakterze masowym
w Polsce takich jak pi ka no"na czy "u"el oraz ryzyka z nimi zwi!zane spowodowa y konieczno$& utworzenia systemu oraz trybu gromadzenia i przetwarzania informacji w celu zapewnienia bezpiecze%stwa zwi!zanego z tymi
imprezami. Wi#kszo$& uczestników masowych imprez sportowych oczekuje
od ich organizatorów stworzenia warunków do bezpiecznego kibicowania.
Jednak"e istnieje grupa kibiców zwanych pseudokibicami lub zwyczajnie
bandytami stadionowymi, których celem nie jest popieranie dru"yny, lecz
wszczynanie awantur, bijatyk oraz niszczenie obiektów stadionowych.
Dlatego te" wychodz!c naprzeciw oczekiwaniom prawdziwych fanów
sportu, w trosce o bezpiecze%stwo i komfort, a tak"e w celu eliminacji negatywnych zjawisk ze strony stadionowych „zadymiarzy” ustawodawca wdro"y
w "ycie szereg przepisów wzajemnie powi!zanych, które zobowi!zuj! instytucje pa%stwowe na ró"nych szczeblach do wzmo"onej aktywno$ci w obszarze szeroko poj#tego bezpiecze%stwa. Dodatkowym czynnikiem motywuj!cym do wdra"ania dobrych praktyk w tym aspekcie by fakt, "e Polska by a
wspó organizatorem Mistrzostw Europy w Pi ce No"nej w 2012 roku. Takie
przedsi#wzi#cie wymaga o zaawansowanej organizacji i koordynacji oraz
wytworzenia szeregu skutecznych narz#dzi, które pozwoli o odpowiednim
instytucjom na przewidywanie i neutralizowanie zagro"e%3.
Do imprez masowych mo"na niew!tpliwie zaliczy& wydarzenia muzyczne, takie jak festiwale muzyki rockowej w Jarocinie czy Przystanek Woodstock. Zapewnienie bezpiecze%stwa ich uczestnikom jest niezwykle trudnym zadaniem. Czas trwania takich imprez to zazwyczaj 2-3 dni, liczba
fanów za$ oscyluje w granicach od kilkunastu do kilkudziesi#ciu tysi#cy4.
Na wszystkich etapach zabezpieczenia imprezy masowej mog! wyst!pi& zagro"enia bezpiecze%stwa publicznego lub zak ócenia porz!dku publicznego. W zale"no$ci od ich charakteru, miejsca i rozmiarów, do przywrócenia stanu zgodnego z prawem u"ywane s! odpowiednie s u"by.
2
J. Kowalski, M. Jurgiewicz: Znaczenie bezpiecze"stwa w kontek cie imprez masowym – wybrane aspekty, w: pod red. E. Ury i S. Pieprznego: Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012, s. 91.
3
E. Jedynak: Organizacja systemu oraz tryb gromadzenia i przetwarzania informacji dotycz$cych bezpiecze"stwa masowych imprez sportowych, w: pod red. E. Ury i S. Pieprznego: Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012 r., s. 305.
4
Festiwal w Jarocinie by najwa"niejszym wydarzeniem w historii polskiej muzyki rockowej.
Pierwszy odby si# w 1980 roku. By wówczas symbolem niezale"nego my$lenia, a do miasteczka zje"d"ali ludzie nie tylko z ca ej Polski, ale równie" z krajów o$ciennych. Zmiany polityczne i spo eczne doprowadzi y do upadku idei festiwalu. Komercjalizacja imprezy spowodowaa niezadowolenie w$ród m odzie"y. W 1994 roku wybuch y zamieszki, w wyniku których
rannych zosta o pi#&dziesi#ciu interweniuj!cych policjantów. Plan ochrony porz!dku oparty by
na do$wiadczeniach z lat poprzednich. Za o"enia organizacji ochrony porz!dku publicznego byy prawid owe. Jednak Policja stan# a w obliczu trudnej do opanowania sytuacji, cho& podobny
incydent móg wydarzy& si# w ka"dym innym mie$cie w Polsce, w: M. D!browski, J. Gampf: Imprezy masowe w aspekcie sytuacji kryzysowych – nowe rozwi!zania organizacyjne i taktyczne,
Kwartalnik kadry kierowniczej, Nr 1-2/2003, Wy"sza Szko a Policji, s. 22-26.
Seria: Administracja i Zarz dzanie (24)2013
ZN nr 97
Bezpiecze!stwo uczestników imprez masowych
179
Najwi#kszy zakres zada% dotycz!cych zabezpiecze% imprez masowych
spoczywa na Policji. Jest ona jedn! z nielicznych formacji o zasi#gu krajowym, która wszystkie przypadki u"ycia swoich si i $rodków odpowiednio dokumentuje i analizuje5.
G ówny ci#"ar zwi!zany z zapewnieniem adu i porz!dku publicznego na ka"dym etapie trwania imprezy masowej spoczywa na Policji. Ka"da
impreza masowa wymaga zaanga"owania du"ych si i $rodków6. Wed ug raportu G ównego Sztabu Policji KGP „Bezpiecze%stwo imprez masowych
w 2012 roku Policja zabezpiecza a 7118 imprez masowych. W porównaniu
do 2011 roku, w którym liczba wynosi a 7799 imprez widoczny jest o 8,7%
spadek. Te" liczba imprez sportowych, z 2202, które odby y si# w roku 2012
do 2327 w roku 2011, te" jest mniejsza o 5,4%.
W kategorii innych imprez ni" sportowe mia a miejsce podobna sytuacja – w roku 2012 odnotowano ich 3282 natomiast w roku 2011 by o ich
3384 i jest to warto$& mniejsza o 3%.
Z danych w w/w raporcie wynika, "e tendencje s! spadkowe. Jednak powodem tego stanu rzeczy by wspó organizowany przez Polsk# turniej UEFA
2012, poniewa" jednym z warunków przeprowadzenia na terenie naszego
kraju meczów pi karskich w ramach tego turnieju by o zako%czenie krajowych rozgrywek ligowych na miesi!c przed planowanym rozpocz#ciem mistrzostw. Zatem wiele imprez sportowych przypadaj!cych na pierwsze pó rocze 2012 zosta o przeniesionych i odby y si# one w drugim pó roczu 2011
roku7.
Jednym z elementów prawid owego zabezpieczenia imprezy masowej
jest opracowanie skutecznego systemu wspó dzia ania, którego nadrz#dnym
celem jest zapewnienie bezpiecze%stwa jej uczestnikom8. Wa"ne jest równie" uwzgl#dnienie ma o prawdopodobnych lub nieprawdopodobnych,
w okre$lonej sytuacji, zagro"e%. Przede wszystkim jednak zawsze nale"y
uwzgl#dnia& potencjalne ekstremalne zagro"enia i sposoby ich minimalizowania.
Bezpiecze%stwo uczestników jest nie tylko istotnym zagadnieniem
projektowania imprezy masowej, ale tak"e problemem skutecznego zarz!dzania bezpiecze%stwem i wymaga stosowania w tym wzgl#dzie najlepszych praktyk. Efektywne zarz!dzanie ryzykiem wymaga przemy$lanego
planu dzia ania, a przede wszystkim okre$lenia przedsi#wzi#& minimalizuj!cych ryzyko zagro"e%. Niezb#dne jest nieustanne monitorowanie i ocena
zachowa% uczestników imprezy9.
5
M. Markiewicz, S%u#by porz$dku publicznego w zabezpieczeniu imprez masowych, w: pod red.
I. Nowickiej: Rocznik z bezpiecze"stwa wewn!trznego i administracji, vol. 2 Szczytno 2011,
s. 346.
6
Ibidem, s. 361-362.
7
http://kpk.policja.gov.pl/portal/kpk/13/11/Dane_statystyczne.html (dost#p 7.05.2013 r.).
8
M. Markiewicz: S%u#by porz$dku publicznego w zabezpieczeniu imprez masowych, w: pod red.
I. Nowickiej, Rocznik z bezpiecze"stwa wewn!trznego i administracji, vol. 2 Szczytno 2011 r.,
s. 346.
9
S. Lipski, Ryzyko i zarz$dzanie ryzykiem zagro#e" imprez masowych, w: pod red. E. Ury
i S. Pieprznego: Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012, s. 289.
ZN nr 97
Seria: Administracja i Zarz dzanie (24)2013
180
R. Wojciechowski
W trakcie trwania imprez o charakterze masowym uczestnik ma prawo
wymaga& godziwej rozrywki, dobrej atmosfery, ale przede wszystkim $wiadomo$ci, "e nie wyst!pi! zagro"enia dla jego "ycia czy te" zdrowia. Ma
prawo oczekiwa& tego od organizatora, nie zastanawiaj!c si#, kto w tym
miejscu i czasie odpowiada za jego bezpiecze%stwo.
Niezale"nie od $wie"o obowi!zuj!cych przepisów ustawy o bezpiecze"stwie imprez masowych, które wskazuj! na organizatorów imprez masowych, jako odpowiedzialnych za bezpiecze%stwo uczestników organizowanych imprez, Policja poza przygotowywaniem stosownych opinii w tym
zakresie musi prowadzi& pe en monitoring odbywaj!cych si# imprez oraz
podejmowa& przygotowania do ewentualnego reagowania na ka"de przejawy naruszenia porz!dku lub nawet w uzasadnionych przypadkach samodzielnie realizowa& zabezpieczenia10.
Trudno sobie wyobrazi& nale"yte przygotowanie imprezy bez dostarczenia kibicom pasjonuj!cego widowiska. Bez dzia a% dotycz!cych utrzymania porz!dku publicznego i przeciwdzia aj!cych zagro"eniom zwi!zanym
z przest#pczo$ci! i terroryzmem nie mo"na mówi& o sukcesie widowiska
sportowego. Osi!gni#cie rentowno$ci imprezy wi!"e si# z zapewnieniem
w a$ciwego utrzymania obiektu, otoczenia i instalacji, jak równie" z uniemo"liwieniem osobom nieuprawnionym wst#pu na teren imprezy.
Istotne jest zapewnienie widzom bezpiecznego wej$cia na teren
obiektu, ogl!dania imprezy oraz wyj$cia z obiektu po jej zako%czeniu.
Wszystkie te elementy s! ze sob! powi!zane. Sk adaj! si# na tzw. piramid#
sukcesu, u której podstaw le"!: bezpiecze%stwo, zabezpieczenie i obs uga
imprez masowych. Po o"enie nadmiernego nacisku na jeden z elementów
piramidy sukcesu mo"e spowodowa& konflikty niemo"liwe do wyeliminowania. Obiekt mo"e by& tak zabezpieczony, "e a" stanie si# niebezpieczny.
Przyk adowo, podj#cie decyzji o przeszukiwaniu wszystkich osób, które
wchodz! na teren obiektu, mo"e prowadzi& do powstania kolejek, a nawet
uszkodze% cia a spowodowanych $ciskiem przy wej$ciach. Inny przyk ad to
wysokie p oty i ogrodzenia oddzielaj!ce kibiców od siebie oraz p yty boiska.
W przypadku wybuchu paniki czy konieczno$ci ewakuacji mog! stanowi&
bardzo powa"ne zagro"enie bezpiecze%stwa.
W a$ciwe zaprojektowanie, wybudowanie i utrzymanie obiektu
sportowego stanowi fundament bezpiecze%stwa. Nie mo"na zapomnie&
o stosownym oznakowaniu terenu i o uwzgl#dnieniu mo"liwych sytuacji awaryjnych i kryzysowych a zatem stosowania stosownych procedur ewakuacyjnych.
Proces zapewnienia bezpiecze%stwa powinien uwzgl#dnia& oczekiwan! pojemno$& sektorów stadionu w odniesieniu do kontrolowanego przep ywu t umu podczas wchodzenia i opuszczania przestrzeni zabudowanych.
Wszystkie dzia ania ukierunkowane na zapewnienie ochrony grup docelowych (kibice, dziennikarze, sponsorzy, VIP-y), a tak"e na obserwacj#
uczestników i reagowanie na wydarzenia, w tym eliminacj# osób zak ócaj!10
R. Perek, P. Cicho%, Prawne aspekty zabezpieczenia imprez masowych, Wyd. Szko y Policji
w Katowicach 2010, s. 6.
Seria: Administracja i Zarz dzanie (24)2013
ZN nr 97
Bezpiecze!stwo uczestników imprez masowych
181
cych porz!dek lub obj#tych zakazem wst#pu na imprez# masow!, zwi!zane
s! z zabezpieczeniem, jako kolejnym elementem piramidy sukcesu. Bie"!ce
zarz!dzanie ryzykiem w ramach zabezpieczenia ma pozwoli& na utrzymanie
porz!dku publicznego i zapobieganie przest#pstwom oraz ich wykrywanie,
a tak"e na przeciwdzia anie zagro"eniom zwi!zanym z terroryzmem.
W odró"nieniu od bezpiecze%stwa i zabezpieczenia najbardziej widocznym elementem piramidy sukcesu jest obs uga. To ona dostarcza kibicom informacji, towarzyszy im podczas imprezy sportowej i imprez towarzysz!cych. Niezwykle wa"na jest jako$& obs ugi w bufecie czy sanitariatach
znajduj!cych si# w obiekcie, jak i ich dost#pno$&.
Nie wystarczy zadba& o obs ug# uczestników w obr#bie stadionu
przez kompetentne i zaanga"owane osoby. Równie" istotna jest odpowiednia wspó praca z w adzami lokalnymi w celu zapewnienia kibicom sprawnego dotarcia na teren imprezy przy wykorzystaniu transportu publicznego.
Jednym z istotnych elementów w procesie przygotowania bezpiecznego i przychylnego otoczenia dla uczestników imprezy jest zapewnienie
wysokiej jako$ci i standardu pracy s u"b informacyjnych i porz!dkowych
(stewardów11) w oparciu o opisane wcze$niej elementy piramidy sukcesu.
Proces ten zwany stewarding, to sprawny instrument s u"!cy organizacji
i bezpiecze%stwa imprezy masowej, w tym meczów pi ki no"nej. W a$ciwe
przygotowanie, wyszkolenie cz onków s u"b informacyjnych i porz!dkowych
organizatorów imprez mo"e stanowi& klucz do sukcesu12.
Bezpiecze%stwo publiczne podczas organizowanych zawodów pi karskich na stadionie jest tematem niezmiernie obszernym, obejmuj!cym swoim zasi#giem wiele aspektów z zakresu ró"nych dziedzin – od in"ynierii
budownictwa, przez w a$ciwe wyposa"enie w niezb#dne elementy infrastruktury, przemy$lane planowanie i organizacj# do odpowiedzialnego zarz!dzania zasobami ludzkimi13.
Nawet najmniejsze ogniwo w tym systemie mo"e mie& olbrzymie znaczenie dla bezpiecze%stwa imprezy masowej. W zwi!zku z tym nie ma znaczenia kolejno$&, w jakiej zostan! one przedstawione. Ka"dy z podmiotów
11
Stewardzi powinni by& pomocni w rozwi!zywaniu bie"!cych problemów uczestników imprezy
masowej. Nie mog! jednak w "adnym wypadku zapomnie& o poufno$ci informacji wp ywaj!cych
na poziom bezpiecze%stwa ca ej imprezy, takich jak np. kody, tre$& planów awaryjnych, dane
policyjne czy osobowe, w: M. Doli%ski: Obs uga uczestników, Policja 997, Nr 4 (73), kwiecie%
2011 r., s. 12.
12
Polski Zwi!zek Pi ki No"nej (PZPN) przygotowa program szkoleniowy pod nazw! Stewarding
– Najwy#sza Jako & Organizacji Imprez, s u"!cy do organizacji szkole% stewardów w ramach
przygotowa% do EURO 2012. W oparciu o optymizmie sposoby post#powania, wypracowane
w Europie i na $wiecie, ze spo ecznymi, prawnymi i kulturalnymi wymaganiami Polski, program
ten s u"y do organizowania fachowej kadry dla obiektów, w których b#d! rozgrywane spotkania
turnieju, a tak"e mecze Ekstraklasy i I Ligi. Istot! programu jest nie tyle przekazanie wiedzy,
a przede wszystkim po o"enie nacisku na umiej#tno$ci praktyczne, najwa"niejsze dla zapewnienia wysokiego standardu imprez i w a$ciwej reakcji w sytuacjach zagro"enia, w: tam"e, s. 12.
13
Z.K. Pankowska, Bezpiecze"stwo zawodów pi%karskich – rozwi$zania techniczno-organizacyjne na stadionie l$skim, w: pod red. I. Nowickiej, Rocznik z bezpiecze"stwa wewn!trznego
i administracji, Vol. 2, Szczytno 2011, s. 340.
ZN nr 97
Seria: Administracja i Zarz dzanie (24)2013
182
R. Wojciechowski
w zakresie w asnych obowi!zków realizuje poszczególne etapy zabezpieczenia. Pierwszym, który rozpoczyna procedur#, jest organizator imprezy14.
W zakresie bezpiecze%stwa imprez masowych podstawowe znaczenie maj! regulacje prawne. Pierwszym aktem reguluj!cym problematyk# imprez masowych na ziemiach polskich by dekret z 7 lutego 1919 roku
w przedmiocie dekretów przepisów tymczasowych o widowiskach, który nie
zawiera jednak przepisów dotycz!cych bezpiecze%stwa15.
Bezpiecze%stwo imprez masowych polega na spe nieniu przez jej organizatora wymogów w zakresie zapewnienia bezpiecze%stwa osobom
uczestnicz!cym w imprezie, ochrony porz!dku publicznego, zabezpieczenia
pod wzgl#dem medycznym oraz zapewnienia odpowiedniego stanu technicznego obiektów budowlanych wraz ze s u"!cymi instalacjami i urz!dzeniami technicznymi, w szczególno$ci przeciwpo"arowym i sanitarnym (art. 5
ust. 2 u.o.b.i.m.)16.
W $wietle definicji legalnej z art. 3 pkt. 16 ustawy z dnia 20 marca
2009 r. o bezpiecze%stwie imprez masowych przez zabezpieczenie imprezy
masowej rozumie si# ogó skoordynowanych przedsi#wzi#& podejmowanych
w celu zapewnienia bezpiecze%stwa i porz!dku publicznego w zwi!zku
z imprez! masow!, której normatywne okre$lenie zawiera art. 3 pkt. 1 w zw.
z art. 3 pkt. 2-417.
Dzia ania te podejmowane s! nie tylko podczas trwania imprezy masowej, ale tak"e przed ni! oraz po jej zako%czeniu. Jednak w "aden sposób
14
M. Markiewicz, S%u#by porz$dku publicznego w zabezpieczeniu imprez masowych, w: pod
red. I. Nowickiej, Rocznik z bezpiecze"stwa wewn!trznego i administracji, Vol. 2, Szczytno
2011 r., s. 346.
15
Zosta on uchylony przez rozporz!dzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 pa'dziernika
1933 r. – Prawo o publicznych przedsi#wzi#ciach rozrywkowych, któremu podlega y „publiczne:
widowiska, produkcje s owne, muzyczne, odczyty, przedsi#wzi#cia sportowe, szko y ta%ców salonowych, zabawy ludowe, tudzie" inne przedsi#wzi#cia, s u"!ce celom rozrywkowym lub pokazowym, z wyj!tkiem wystaw gospodarczych i wy$wietlania filmów za pomoc! kinematografu”
(art. 1), a ich urz!dzenie wymaga o pozwolenia w adzy (art. 2, § 1). Problematyk# dotycz!c!
bezpiecze%stwa tych imprez uregulowano w art. 4 i 18. Interesuj!ce rozwi!zanie przyj#to
w art. 3 § 2, zgodnie z którym w adza mog a uzale"ni& udzielenie pozwolenia od z o"enia kaucji
w gotówce, w papierach pupilarnych lub w formie gwarancji bankowej na zabezpieczenie ewentualnych roszcze% do przedsi#wzi#cia rozrywkowego ze strony jego pracowników lub publiczno$ci. Rozporz!dzenie zosta o uchylone ustaw! z 9 kwietnia 1968 r. o zezwoleniach na publiczn! dzia alno$& artystyczn!, rozrywkow! i sportow!, na podstawie której wydano
zarz!dzenie Ministra Kultury i Sztuk z 26 sierpnia 1968 r. w sprawie bezpiecze%stwa publiczno$ci oraz porz!dku i higieny w miejscach publicznej dzia alno$ci artystycznej i rozrywkowej oraz
zarz!dzenie Przewodnicz!cego G ównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki z 3 grudnia
1969 r. w sprawie organizowania i prowadzenia publicznej dzia alno$ci sportowej, reguluj!ce
problematyk# bezpiecze%stwa tych imprez. W wyroku z 11 czerwca 2003 r., V CKN 234/01, S!d
Najwy"szy przyj! , "e § 12 i 13 zarz!dzenia Przewodnicz!cego G ównego Komitetu Kultury
Fizycznej i Turystyki z dnia 3 grudnia 1969 r. stanowi y podstaw# oceny bezprawno$ci czynu
klubu sportowego jako organizatora imprezy sportowej.
Ustawa zosta a uchylona w zakresie dotycz!cym imprez artystycznych i rozrywkowych ustaw!
z 25 pa'dziernika 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu dzia alno$ci kulturalnej, a w pozostaym zakresie przez ustaw# z 18 stycznia 1969r. o kulturze fizycznej, w: P. Suski: Zgromadzenia
i imprezy masowe, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2010, s. 291-292.
16
Ibidem, s. 317.
17
ibidem, s. 317.
Seria: Administracja i Zarz dzanie (24)2013
ZN nr 97
Bezpiecze!stwo uczestników imprez masowych
183
podejmowanie tego rodzaju dzia a% nie mo"e odbywa& si# w sposób chaotyczny ani przypadkowy, bo musz! one by& skoordynowane. Natomiast
g ównym podmiotem jest sam organizator i to na nim w a$nie, jak wynika
z ustawy, spoczywa obowi!zek zabezpieczenia imprezy masowej18.
Podmiot organizuj!cy imprez# masow! odpowiada za bezpiecze%stwo jej uczestników w miejscu i czasie trwania imprezy19. Zgodnie z art. 6
u.o.b.i.m. czas trwania imprezy masowej jest to okres od chwili udost#pnienia obiektu lub terenu uczestnikom imprezy do momentu opuszczenia przez
nich miejsca imprezy masowej. Takie definiowanie czasu trwania imprezy
masowej obliguje organizatora do zapewnienia bezpiecze%stwa uczestnikom
oczekuj!cym np. meczu, koncertu albo pozostaj!cym na terenie obiektu po
zako%czeniu imprezy.
Zapewnienie w a$ciwego poziomu bezpiecze%stwa cz#sto wymaga od
s u"b porz!dkowych dzia a% z u"yciem si y fizycznej. Z tego powodu stewardzi powinni posiada& wiedz# dotycz!c! warunków u"ycia si y w danych okoliczno$ciach, w celu zapobiegni#cia przest#pstwa lub zgodnego z prawem
uj#cia osób naruszaj!cych prawo. Zgodnie z art. 20 ustawy o bezpiecze%stwie imprez masowych (Dz.U. 2009.62.504 z pó'n. zm.) s u"by porz!dkowe
i informacyjne s! uprawnione m.in. do uj#cia, w celu niezw ocznego przekazania Policji, osób stwarzaj!cych bezpo$rednie zagro"enie dla dóbr powierzonych ochronie oraz osób dopuszczaj!cych si# czynów zabronionych.
Wykonuj!c te czynno$ci, s u"by porz!dkowe s! uprawnione do stosowania
si y fizycznej w postaci chwytów obezw adniaj!cych lub podobnych technik
obrony oraz kajdanek lub r#cznych miotaczy gazu. Dopuszcza si# równie"
stosowanie przez nich si y fizycznej w przypadku odparcia ataku na inn!
osob#, czy te" niewykonywania polece% porz!dkowych, m.in. wzywaj!cych
do opuszczenia imprezy, przez osoby zak ócaj!ce porz!dek publiczny lub
zachowuj!ce si# niezgodnie z regulaminem obiektu lub imprezy masowej.
Warunki i ograniczenia stosowania przez nich $rodków przymusu
bezpo$redniego, w tym si y fizycznej, zosta y okre$lone w ustawie o ochronie osób i mienia (Dz.U. 1997.114.740 z pó'n. zm.), z któr! bezwzgl#dnie
powinien zapozna& si# ka"dy cz onek s u"by porz!dkowej. Cz onkowie s u"b
porz!dkowych podczas trwania imprezy publicznej i w trakcie wykonywania
zada% w zakresie utrzymania bezpiecze%stwa i porz!dku publicznego nie
mog! nosi& przy sobie broni palnej. Stosowanie przez nich pozosta ych
$rodków przymusu bezpo$redniego powinno odpowiada& potrzebom wynikaj!cym z sytuacji i by& niezb#dne do osi!gni#cia podporz!dkowania si#
wezwaniu do okre$lonego zachowania. Cz onkowie s u"b informacyjnych
i porz!dkowych powinni dzia a& w sposób zapewniaj!cy poszanowanie god18
Art. 5 ust. 3 u.o.b.i.m.
Odpowiedzialno$& organizatora jest ograniczona czasowo oraz terytorialnie. Rozci!ga si# ona
jedynie na „czas trwania imprezy masowej”, tj. okres od chwili udost#pnienia obiektu lub terenu
uczestnikom imprezy masowej do chwili opuszczenia przez nich tego obiektu lub terenu (art. 3
pkt. 6 u.o.b.i.m.), oraz miejsce jej przeprowadzania, czyli obszar wyznaczony granicami obiektu
lub terenu, gdzie impreza si# odbywa, np. stadion.
19
A. Kami%ski, B. Majchrzak, Bezpiecze"stwo imprez masowych – Odpowiedzialno & organizatora. Policja 997, sierpie% 2012, s. 24-25.
ZN nr 97
Seria: Administracja i Zarz dzanie (24)2013
184
R. Wojciechowski
no$ci ludzkiej oraz innych dóbr osobistych osoby, w stosunku, do której interweniuj!. Wa"ne jest, w miar# mo"liwo$ci, filmowanie tego typu zdarze%20.
Bezpiecze%stwo imprez masowych, to równie" stan infrastruktury.
W wielu przypadkach, szczególnie w pi ce no"nej, wi!"e si# to ze znacznymi
nak adami finansowymi. Obiekty sportowe musz! zapewnia& wymagania licencyjne, kluby za$ musz! bezwzgl#dnie je respektowa&. Istotn! rol# spe niaj! tu nie tylko organizatorzy, lecz równie" samorz!dy, administracja zespolona i niezespolona.
W obliczu negatywnych, powtarzaj!cych si# zjawisk swoj! wa"n!
i odpowiedzialn! rol# odgrywa Policja, która powinna lepiej rozpoznawa&
$rodowiska naruszaj!ce bezpiecze%stwo i porz!dek publiczny w czasie imprez masowych. Istotne jest równie" w a$ciwe komentowanie w mediach zachowa% widzów na imprezach masowych. Cz#sto przeci#tny widz mo"e
mylnie wywnioskowa&, "e to wy !cznie Policja przez swoje dzia anie lub ich
zachowanie, odpowiada za bezpiecze%stwo widowiska sportowego. Wywouje to w$ród obywateli nieprawdziwe przekonanie o nieudolno$ci tej formacji, jej braku przygotowania do takich dzia a% czy w ko%cu o konieczno$ci
zmian prawa w tym zakresie21.
Bezpiecze%stwo imprez masowych, w tym masowych imprez sportowych, wymaga od podmiotów odpowiedzialnych szczególnego zaanga"owania i wdra"ania rozwi!za% systemowych umo"liwiaj!cych sprawne i skuteczne dzia ania22.
Zabezpieczeniu imprez masowych s u"y tak"e gromadzenie i przetwarzanie informacji dotycz!cych bezpiecze%stwa imprez masowych, gdy" zapobiega przest#pstwom i wykroczeniom zwi!zanym z tymi imprezami oraz
s u"y ich zwalczaniu. Przetwarzanie tych informacji odbywa si# zgodnie
z przepisami o ochronie danych osobowych bez obowi!zku informowania
osób, których one dotycz!. Organem administracji rz!dowej w a$ciwym
w sprawach gromadzenia i przetwarzania informacji dotycz!cych bezpiecze%stwa masowych imprez sportowych, w tym meczów pi ki no"nej, jest
Komendant G ównej Policji23.
Gromadzenie, przetwarzanie oraz w a$ciwe wykorzystanie zasobów
systemów informatycznych to bardzo wa"ny element zapobiegania oraz
zwalczania przest#pczo$ci stadionowej, poniewa" zautomatyzowany przep yw danych oraz szybka wymiana informacji wp ywaj! w znacznym stopniu
na popraw# efektywno$ci rozpoznawania zagro"e% zaistnia ych podczas imprez24.
20
M. Doli%ski, Obs%uga uczestników, Policja 997, Nr 4(73), kwiecie% 2011, s. 13.
M. Che mi%ski, Impreza masowa musi by& bezpieczna, Policja, Kwartalnik kadry kierowniczej,
Nr 4/2008, WSPol w Szczytnie, s. 63.
22
T. B!k: Imprezy masowe – obiekt aktów terrorystycznych, w: E. Ura i S. Pieprzny: Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012, s. 316.
23
S. Pieprzny, E.Ura, Udzia% organów administracji publicznej w zabezpieczeniu imprez masowych, w: E. Ura i S. Pieprzny, Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012, s. 30.
24
M. Klejnowska, Odpowiedzialno & karna i ciganie sprawców przest!pstw pope%nionych na
imprezach masowych na tle modelu praw karnego – uwagi teoretyczne i praktyczne, w: E. Ura
i S. Pieprzny, Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012, s. 136.
21
Seria: Administracja i Zarz dzanie (24)2013
ZN nr 97
Bezpiecze!stwo uczestników imprez masowych
185
Prawid owy przebieg imprezy masowej nie zale"y tylko od organizatora, organów administracji publicznej czy innych podmiotów administracyjnych, ale przede wszystkim od uczestników tej imprezy. Jak wskazuj! statystyki, najcz#$ciej do zak óce% bezpiecze%stwa dochodzi na meczach pi ki
no"nej, a najcz#stsz! przyczyn! zagro"enia bezpiecze%stwa imprezy masowej s! jej uczestnicy. Dzieje si# tak, mimo "e ustawa nak ada na osoby
uczestnicz!ce w imprezie masowej obowi!zek zachowania si# w sposób
niezagra"aj!cy bezpiecze%stwu innych osób, a w szczególno$ci przestrzegania postanowie% regulaminu obiektu (terenu) i regulaminu imprezy masowej, a tak"e przewiduje odpowiedzialno$& karn! za naruszenie bezpiecze%stwa. Skutkuje to te" poszukiwaniem takich rozwi!za% prawnych, by tego
typu negatywne zjawiska, o ile nie wyeliminowa&, to przynajmniej ich znacznie ograniczy&25.
Podsumowanie
Skuteczne przeciwdzia anie negatywnym zjawiskom z udzia em widzów na imprezach masowych – w szczególno$ci na meczach pi ki no"nej –
to nie problem braku odpowiednich regulacji prawnych, a przede wszystkim
kwestia umiej#tnego korzystania z tych, które aktualnie obowi!zuj!. Jest to
zadanie wszystkich podmiotów, które wymienia ustawa u.o.b.i.m. W tej dziedzinie nale"y intensyfikowa& dzia ania szkoleniowe i kontrolne26.
Bibliografia
B!k T., Imprezy masowe – obiekt aktów terrorystycznych, w: E. Ura i S. Pieprzny, Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012.
Che mi%ski M., Impreza masowa musi by& bezpieczna, Policja, „Kwartalnik
kadry kierowniczej”, Nr 4/2008, WSPol w Szczytnie
D!browski M., Gampf J., Imprezy masowe w aspekcie sytuacji kryzysowych
– nowe rozwi$zania organizacyjne i taktyczne, „Kwartalnik kadry kierowniczej”, Nr 1-2/2003, Wy"sza Szko a Policji.
Doli%ski M., Obs%uga uczestników, Policja 997, Nr 4 (73), kwiecie% 2011.
Jedynak E., Organizacja systemu oraz tryb gromadzenia i przetwarzania informacji dotycz$cych bezpiecze"stwa masowych imprez sportowych,
w: pod red. E. Ury i S. Pieprznego, Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012.
Kami%ski A., Majchrzak B., Bezpiecze"stwo imprez masowych – Odpowiedzialno & organizatora. Policja 997, sierpie% 2012.
Klejnowska M., Odpowiedzialno & karna i ciganie sprawców przest!pstw
pope%nionych na imprezach masowych na tle modelu praw karnego –
25
S. Pieprzny, Udzia% organów administracji publicznych w zabezpieczeniu imprez masowych,
w: E. Ura i S. Pieprzny, Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012, s. 29.
26
M. Che mi%ski, Impreza masowa musi by& bezpieczna, Policja, „Kwartalnik kadry kierowniczej”, Nr 4/2008, WSPol w Szczytnie, s. 63.
ZN nr 97
Seria: Administracja i Zarz dzanie (24)2013
186
R. Wojciechowski
uwagi teoretyczne i praktyczne, w: E. Ura i S. Pieprzny, Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012.
Kowalski J., Jurgiewicz M., Znaczenie bezpiecze"stwa w kontek cie imprez
masowym – wybrane aspekty, w: pod red. E. Ury i S. Pieprznego:
Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012.
Lipski S., Ryzyko i zarz$dzanie ryzykiem zagro#e" imprez masowych,
w: pod red. E. Ury i S. Pieprznego, Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012.
Markiewicz M., S%u#by porz$dku publicznego w zabezpieczeniu imprez masowych, w: pod red. I. Nowickiej, Rocznik z bezpiecze"stwa wewn!trznego i administracji, vol. 2, Szczytno 2011.
Pankowska K., Bezpiecze"stwo zawodów pi%karskich – rozwi$zania techniczno-organizacyjne na stadionie l$skim, w: pod red. I. Nowickiej,
„Rocznik z bezpiecze%stwa wewn#trznego i administracji”, Vol. 2
Szczytno 2011.
Perek R., P. Cicho% P., Prawne aspekty zabezpieczenia imprez masowych,
Wyd. Szko y Policji w Katowicach 2010.
Pieprzny S., Ura E., Udzia% organów administracji publicznej w zabezpieczeniu imprez masowych, w: E. Ura i S. Pieprzny, Bezpiecze"stwo imprez masowych, Rzeszów 2012.
Suski P., Zgromadzenia i imprezy masowe, Wyd. LexisNexis, Warszawa
2010.
Akty prawne
Rozporz!dzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27 pa'dziernika 1933 r.
– Prawo o publicznych przedsi#wzi#ciach rozrywkowych, z pó'n. zm.
Ustawa z 20 marca 2009 r. o bezpiecze%stwie imprez masowych z pó'n.
zm.
Ustawa z 9 kwietnia 1968 r. o zezwoleniach na publiczn! dzia alno$& artystyczn!, rozrywkow! i sportow!, z pó'n. zm.
Zarz!dzenie Ministra Kultury i Sztuk z 26 sierpnia 1968 r. w sprawie bezpiecze%stwa publiczno$ci oraz porz!dku i higieny w miejscach publicznej
dzia alno$ci artystycznej i rozrywkowej, z pó'n. zm.
Zarz!dzenie Przewodnicz!cego G ównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki z 3 grudnia 1969 r. w sprawie organizowania i prowadzenia
publicznej dzia alno$ci sportowej, reguluj!ce problematyk# bezpiecze%stwa tych imprez, z pó'n. zm.
Seria: Administracja i Zarz dzanie (24)2013
ZN nr 97