Test III etap 2015 - Zespół Parków Krajobrazowych w Przemyślu

1
ETAP PARKOWY OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU „POZNAJEMY PARKI
KRAJOBRAZOWE POLSKI”
XIV EDYCJA 2014/2015
WYPEŁNIA UCZESTNIK KONKURSU:
IMIĘ i NAZWISKO:
.………………………………………………………………………………………………
KLASA:
…….……………………………………………………………………………………………
SZKOŁA:
………………………..……………………………………………………….............................
________________________________________________________________________
INSTRUKCJA
Witamy Cię na Parkowym Etapie XIV Edycji Ogólnopolskiego Konkursu
„Poznajemy Parki Krajobrazowe Polski”. Przed Tobą test składający się z 25 pytań: 15
z nich to pytania ogólne obejmujące wiedzę z zakresu biologii i geografii w gimnazjum.
Pytania ogólne są takie same dla wszystkich uczniów biorących udział w konkursie i są
przygotowywane przez koordynatora ogólnopolskiego, natomiast pozostałe 10 pytań to
tzw. pytania „Parkowe” – pochodzące od poszczególnych koordynatorów wojewódzkich.
Na rozwiązanie testu masz 45 minut. W teście kółkiem zaznacz jedną prawidłową
odpowiedź. Jeśli się pomyliłeś, skreśl krzyŜykiem błędną odpowiedź i zaznacz ponownie
prawidłową.
W
przypadku
innych
pytań,
postępuj
zgodnie
z poleceniami. Przy kaŜdym pytaniu zamieściliśmy informację o maksymalnej liczbie
punktów, które moŜesz otrzymać za zadanie.
Powodzenia! Koordynator Ogólnopolski
Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Lubuskiego
2
Zadanie 1. (0-1) Która z poniŜszych odpowiedzi zawiera prawdziwe informacje na temat
ścieŜki „Do Ralla”?
a) ŚcieŜka przyrodniczo-kulturowa „Do Ralla” przebiega przez tereny gminy Krasiczyn, a jej
nazwa pochodzi od imienia ukochanego konia naleŜącego do Księcia Sapiehy,
b) ŚcieŜka przyrodniczo-kulturowa „Do Ralla” połoŜona jest na terenie Parku
Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego, a jej końcowym przystankiem jest wzniesienie Rall,
c) ŚcieŜka dendrologiczna „Do Ralla” przebiega przez tereny gminy Sanok, a jej nazwa
pochodzi od nieistniejącej juŜ wsi Rall,
d) ŚcieŜka dendrologiczna „Do Ralla” połoŜona jest na terenie Parku Krajobrazowego Gór
Słonnych, a jej końcowym przystankiem jest pomnik przyrody „Dąb Rall”.
Zadanie 2. (0-1) Z poniŜszych zestawów wybierz ten, który zawiera nazwy ścieŜek
przebiegających przez teren Południoworoztoczańskiego Parku Krajobrazowego:
a) „Brzoza Czarna w Reczpolu”, „Krępak”, „Broduszurki”, „Turnica”, „Reberce”, „Przełom
Hołubli”, „Kalwaria Pacławska”, „Kopystanka”, „Leoncina”,
b) „Bukowy Las”,
c) „Chwaniów”, „Dyrbek”, „Góra Sobień”, „Na Opalonym”, „Polanki”, „Buczyna w
Wańskowej”, „Nad Trzciańcem”, „Na Oratyku”, „Cisy w Serednicy”,
d) „Sołokija”, „Źródła Tanwii”.
Zadanie 3. (0-4) Dopasuj odpowiednio definicję do nazwy formy ochrony przyrody
(uŜytki ekologiczne, rezerwaty przyrody, stanowiska dokumentacyjne, pomniki
przyrody):
a) niewyodrębniające się na powierzchni lub moŜliwe do wyodrębnienia, waŜne pod
względem naukowym i dydaktycznym, miejsca występowania formacji geologicznych,
nagromadzeń skamieniałości lub tworów mineralnych, jaskinie lub schroniska podskalne
wraz z namuliskami oraz fragmenty eksploatowanych lub nieczynnych wyrobisk
powierzchniowych i podziemnych- __________________________________________
b) kategoria stworzona dla ochrony wielu licznych, niewielkich fragmentów przyrody,
pozostałości ekosystemów, mających znaczenie dla zachowania unikatowych zasobów
genowych i typów środowiska jak: naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne "oczka
wodne" bagna, torfowiska, wychodnie skalne, kamieńce, kępy drzew i krzewów, płaty nie
uŜytkowanej roślinności itp.- ________________________________________________
c) obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje
i siedliska przyrodnicze, a takŜe siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz
twory i składniki przyrody nieoŜywionej, wyróŜniające się szczególnymi wartościami
przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi. Pod względem
kategorii ochrony dzieli się je na ścisłe lub częściowe- ____________________________
3
d) pojedyncze twory przyrody Ŝywej i nieoŜywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości
naukowej, kulturowej, historyczno - pamiątkowej i krajobrazowej oraz odznaczające się
indywidualnymi cechami, wyróŜniającymi je wśród innych tworów, np. sędziwe i okazałych
rozmiarów drzewa i krzewy, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe,
jaskinie-_______________________________________________
Zadanie 4. (0-4) Uzupełnij poniŜsze zdania właściwymi nazwami gatunków roślin:
Głównym gatunkiem drzewa występującym w lasach Parku Krajobrazowego Puszczy
Solskiej jest A.__________________________
W rezerwacie „Leoncina”, połoŜonym na terenie Parku Krajobrazowego Pogórza
Przemyskiego
głównym
obiektem
ochrony
jest
naturalne
stanowisko
B.______________________
C.___________________________ jest rośliną owadoŜerną i moŜna ją spotkać na terenie
Południoworoztoczańskiego Parku Krajobrazowego.
D.__________________________ jest chronionym gatunkiem iglastego drzewa. Na terenie
Parku Krajobrazowego Gór Słonnych, w miejscowości Serednica znajduje się rezerwat
przyrody, w którym gatunek ten jest głównym obiektem ochrony.
Zadanie 5. (0-1) Jaki kamień (rodzaj skały) wydobywa się w kamieniołomie w Bruśnie?
a) granit,
b) piaskowiec,
c) wapień,
d) krzemień
Zadanie 6. (0-5) Rozpoznaj występujące w Parkach Krajobrazowych administrowanych
przez Zespół Parków Krajobrazowych w Przemyślu gatunki ptaków po ich sylwetkach i
wpisz ich nazwy rodzajowe:
a)
b)
..................................
c)
..................................
..................................
4
d)
e)
.....................................
...........................................
Zadanie 7. (0-4) Nazwij i wpisz piętra lasu (drzewostanu):
a) ............................................
b) ..........................................
c) ...........................................
d) .........................................
5
Zadanie 8. (0-4) Zaznacz na mapce literami od a-d parki krajobrazowe administrowane
przez Zespół Parków Krajobrazowych w Przemyślu od najmniejszego do największego
powierzchniowo i podaj ich nazwy:
a). ...........................
.........................................
b). ..........................
..........................................
c) ............................
..........................................
d)............................
..........................................
Zadanie 9. (0-1) Który z niŜej wymienionych gatunków drzew tworzy główne piętro
drzewostanów Roztocza?
a) sosna zwyczajna,
b) jodła pospolita,
c) świerk pospolity,
d) modrzew europejski
e) sosna czarna
Zadanie 10. (0-5) Podaj nazwę ścieŜki przyrodniczo-dydaktycznej i przyporządkuj opis
jej trasy do lokalizacji w Parku Krajobrazowym (zachowaj kolejność podawanych
odpowiedzi tzn. nazwa ścieŜki, opis, lokalizacja, np. „Za Niwą” b 1):
1. Park Krajobrazowy Pogórza Przemyskiego
2. Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej
3. Park Krajobrazowy Gór Słonnych
4. Południoworoztoczański Park Krajobrazowy
6
a) trasa ścieŜki połoŜona jest na gruntach Nadleśnictwa Narol, a wędrując nią moŜna
zapoznać się z róŜnymi wariantami zbiorowiska roślinnego podgórskiej formy
buczyny karpackiej, okazałymi egzemplarzami buka i jodły, a takŜe związanej z tym
terenem fauny i flory,
b) spacer po niej umoŜliwia poznanie zbiorowisk roślinnych torfowiska przejściowego
i wysokiego, boru suchego i mieszanego, a takŜe wielu osobliwości faunistycznych.
Na trasie rozstawionych jest osiem tablic przystankowych informujących o fazach
rozwoju drzewostanu, zwierzętach, torfowisku i roślinach charakterystycznych dla
tego terenu,
c) spacerując po ścieŜce poznamy cenne gatunki flory bagiennej, leśnej, łąkowej
i pastwiskowej. Spotkać tu moŜna takŜe ciekawe gatunki zwierząt, głównie ptaków.
Osobliwości ścieŜki opisane są na pięciu tablicach przystankowych rozstawionych na
ok. 1,5 km trasie,
d) ścieŜka przyrodniczo-kulturowa prowadzi po gruntach leśnych Nadleśnictwa
Krasiczyn. Na jej trasie, w kształcie pętli, posadowionych jest 10 przystanków
opisujących walory ciekawych i osobliwych miejsc, w tym punkt widokowy na
malowniczą panoramę doliny rzeki San oraz na Zespół Zamkowo-Parkowy i kościół
parafialny w Krasiczynie,
e) Swój początek bierze w rezerwacie przyrody "Góra Sobień", gdzie na wzniesieniu
zapoznamy się z roślinnością rezerwatu oraz ruinami zamku Kmitów, będącego od
XVI w. główną siedzibą największego rodu prowadzącego w średniowieczu akcję
zasiedlania Bieszczadów.
.......................................................................
.......................................................................
.......................................................................
......................................................................
......................................................................
Zadanie 11. (0– 6)
Ptaki to gromada stałocieplnych kręgowców o ciele pokrytym piórami, przednich
kończynach przekształconych w skrzydła i szczękach okrytych rogowym dziobem, u
współczesnych przedstawicieli pozbawionym zębów. Szkielet odznacza się lekkością kości, a
takŜe wytrzymałością. Mostek ma duŜą powierzchnię, kości stopy zrosły się w jedną kość,
zwaną skokiem. Ptaki nie mają pęcherza moczowego (wyjątek: strusie), dzięki temu mocz,
składający się głównie z kwasu moczowego nie zatrzymuje się w organizmie. Ptaki mają
dobrze rozwinięty móŜdŜek. Są zazwyczaj zdolne do lotu, choć niektóre gatunki są nielotne.
Wymień 6 przystosowań ptaków do lotu i podaj ich funkcję.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
7
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
..............................................
Zadanie 12. (0–5) Oceń prawdziwość stwierdzeń. Zaznacz P jeśli stwierdzenie jest
prawdziwe lub F jeśli stwierdzenie jest fałszywe.
1.
Czynnikiem regulującym liczebność populacji niezaleŜnie od jej zagęszczenia jest
ekstremalnie niska temperatura.
P
F
2.
Ścisłą ochroną w Polsce objęty jest bocian biały.
P
F
3.
Produkcja w łańcuchu pokarmowym jest niŜsza na poziomie konsumentów II rzędu niŜ
producentów.
P
F
4.
Skupiskowe rozmieszczenie osobników dotyczy reniferów i leszczyny.
P
F
5.
Najliczniejszą grupę zwierząt stanowią bakterie.
P
F
Zadanie 13. (0–1) Rośliny objęte ochroną mogą być wykorzystywane w celu:
a) naukowym, b) hodowlanym, c) dydaktycznym, d) wszystkie wymienione
Zadanie 14. (0–1) Rogowe wytwory naskórka nie występują u :
a) ssaków i gadów,
poprawne
b) ptaków i ryb,
c) płazów i ryb,
d) wszystkie odpowiedzi są
Zadanie 15. (0–6) Oddychanie tlenowe to proces utleniania pod wpływem enzymów,
podczas którego powstaje dwutlenek węgla i woda oraz uwalniana jest energia. Oddychanie
tlenowe jest wielostopniowym procesem redoks, w którym wodór jest przenoszony z glukozy
na tlen. Glukoza jest utleniana, natomiast tlen ulega redukcji. Fotosynteza to proces
biologiczny, w którym przy udziale światła z prostych związków nieorganicznych
(przyswajanie przez rośliny dwutlenku węgla i wody przy udziale chlorofilu i niektórych
barwników karotenoidowych) są wytwarzane związki organiczne, głównie cukry np.
glukoza. Produktem ubocznym tego procesu jest tlen. Rozpad gnilny zachodzący w
warunkach beztlenowych to proces rozkładu związków białkowych odbywający się pod
wpływem enzymów wydzielanych głównie przez saprofityczne bakterie gnilne oraz niektóre
grzyby. Zmiany rozkładowe nakładają się na autolizę pośmiertną organizmów. Jest waŜnym
ogniwem krąŜenia pierwiastków w przyrodzie. Wysoka wilgotność i temperatura
przyspieszają gnicie. W wyniku gnicia powstają : amoniak, wodór, azot, dwutlenek węgla,
woda, siarkowodór i prostsze substancje przyswajalne przez rośliny.
8
Na podstawie tekstu uzupełnij tabelę.
Proces
Substraty
Produkty
Fotosynteza
Oddychanie tlenowe
Rozpad gnilny
Zadanie 16. (0–1) Główną przyczyną kwaśnych deszczów jest:
a) Promieniowanie UV, b) Tlenek węgla, c) Dwutlenek siarki, d) Wszystkie
odpowiedzi są poprawne
Zadanie 17. (0–1) Organizmy wszystkoŜerne to:
a) Szczur wędrowny, b) Niedźwiedź,
Mapka do zadań 18 – 22
c) Mrówki,
d) Wszystkie wymienione
9
Zadanie 18. (0–4) Przy zdaniu prawdziwym wpisz słowo PRAWDA, a przy fałszywym
FAŁSZ.
Spalski Park
1. Krajobrazowy leŜy nad
rzeką Pilicą.
Mazowiecki Park
2. Krajobrazowy cechuje
krajobraz młodoglacjalny.
Nadnidziański Park
Krajobrazowy leŜy w pasie
3. Nizin Środkowopolskich.
Mazurski Park
Krajobrazowy znajduje się
4.
w rejonie Krainy Wielkich
Jezior.
Zadanie 19. (0–1) Na mapce obok zostały zaznaczone wybrane parki krajobrazowe
Polski. Przyporządkuj wykres klimatyczny (poniŜej) do odpowiedniego parku
krajobrazowego:
a) Suwalski Park Krajobrazowy – wykres ……….
b) Park Krajobrazowy Dolina Jezierzycy – wykres ………
Zadanie 20. (0–2) Oblicz
średnią
roczną
amplitudę temperatury
dla
wykresu
A
(skorzystaj z tabeli).
Zapisz obliczenia.
..........................................
..........................................
..........................................
..........................................
10
Zadanie 21. (0–2) Oblicz
średnią temperaturę dla
klimatycznego
lata
na
wykresie B (klimatycznym
latem nazywamy te miesiące
w ciągu roku, w których
średnia
temperatura
przekracza 15°C). Zapisz
obliczenia.
.............................................
.............................................
.............................................
...............................................
Zadanie 22. (0–1) Napisz, w którym miejscu A czy B obserwuje się większą sumę
opadów: ……………
Zadanie 23. (0–3) Wiele parków krajobrazowych Polski obejmuje swym zasięgiem
doliny rzek (np. Stobrawski Park Krajobrazowy, Spalski Park Krajobrazowy). Cieki
wodne w swoim biegu wykonują ogromną pracę rzeźbotwórczą. Spośród podanych
nazw dobierz do odcinka biegu rzeki procesy i formę terenu, która wówczas powstaje:
akumulacja, erozja, erozja i akumulacja, delta, meandry, dolina V – kształtna.
Część biegu
rzeki
Procesy
Powstające formy terenu
Bieg górny
Bieg
środkowy
Bieg dolny
Zadanie 24. (0–4) W wielu parkach krajobrazowych pasa pojezierzy występują
polodowcowe formy terenu (np. Przemęcki Park Krajobrazowy, Kaszubski Park
Krajobrazowy). Dopasuj nazwy form terenu do opisów.
Nazwy form terenu: kemy, sandry, moreny czołowe, rynny polodowcowe, pradoliny, ozy,
eratyki
a. Formy te powstały w wyniku akumulacyjnej działalności lądolodu. Tworzyły się u
jego czoła, w czasie postoju lądolodu. Obecnie stanowią najwyŜsze wzniesienia NiŜu
Polskiego
……………………………………………………………………........................................
11
b. PodłuŜne zagłębienia powstałe w wyniku erozyjnej działalności wody płynącej pod
lądolodem. Wypełnione wodą tworzą jeziora polodowcowe
………………………………………………………………………………………………
c. Długie i wąskie wały powstałe w wyniku akumulacyjnej działalności wód
polodowcowych
…………………………………............................................................................................
d. Rozległe równiny, zbudowane ze Ŝwirów oraz piasków naniesionych przez wody
roztopowe
…………………………….....................................................................................................
Zadanie 25. (0–2) Wśród globalnych zagroŜeń środowiska wyróŜnia się efekt
cieplarniany i dziurę ozonową. Dopasuj jedną przyczynę i wskaŜ jeden skutek, do
których te zagroŜenia mogą doprowadzić.
1. Uszkadzanie drzewostanów, szczególnie iglastych, niszczenie pomników, elewacji,
mostów.
2. Powstaje na skutek emisji do atmosfery dwutlenku węgla (spalanie kopalin, wycinanie
lasów), metanu (chów zwierząt), podtlenku azotu (spaliny samochodowe, nawozy
sztuczne).
3. Powstaje na skutek emisji do atmosfery chloru, freonów i aerozoli (przemysł i
gospodarstwa domowe).
4. Zwiększenie zachorowań na raka skóry i chorób oczu.
5. Ekstremalne zjawiska pogodowe, podnoszenie się poziomu mórz i oceanów.
6. Emisja SO2 do atmosfery.
ZagroŜenie
Przyczyna
Dziura ozonowa
Globalne ocieplenie
Razem moŜna uzyskać: 70 pkt.
WYNIK ………………….
MIEJSCE ………………….
MoŜliwy skutek