Rynek krajowy baraniny na tle standardów Unii Europejskiej The

Transkrypt

Zeszyty Naukowe UNIWERSYTETU PRZYRODNICZO-HUMANISTYCZNEGO w SIEDLCACH
Nr 96
Seria: Administracja i Zarz dzanie
2013
prof. dr hab. Krystyna Pieniak-Lendzion
dr in . Teresa Nowogródzka
dr in . El bieta Horoszewicz
dr hab. Roman Niedzió!ka, prof. UPH
Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny
w Siedlcach
Rynek krajowy baraniny
na tle standardów Unii Europejskiej
The domestic market lamb against a background
of the standards of the European Union
Streszczenie: Baranina jest jednym gatunkiem mi sa w Unii Europejskiej, którego produkcja
nie pokrywa potrzeb rynku wewn trznego i konieczny jest import. Samowystarczalno!" mi sa
baraniego od lat mie!ci si na poziomie ok. 8o%. Rynek baraniny w krajach UE stanowi nisz
i jest dost pny dla polskich producentów. Produkcja w Polsce mi sa jagni cego w 2011 roku
kszta#towa#a si na poziomie 3.6 tys. ton. Spo$ycie jagni ciny w Polsce niezmiennie od wielu lat
kszta#tuje si na bardzo niskim poziomie w porównaniu z tendencjami widocznymi w innych krajach Unii Europejskiej. O polskiej produkcji owczarskiej decyduje g#ównie rynek zagraniczny,
w tym mo$liwo!ci eksportu jagni%t rze&nych na rynek krajów Unii Europejskiej
S!owa kluczowe: pog owie owiec, !wiatowa produkcja baraniny, produkcja "ywca baraniego.
Abstract: Mutton is the only species of meat in the European Union, whose production does not
cover the needs of the internal market, and it is necessary to import it. Self-sufficiency in mutton
is estimated at approximately 8o%. The mutton market in the EU is a niche available for Polish
producers. Lamb production in Poland in 2011 was 3.6 thousand tones. For many years Polish
lamb consumption has remained at a very low level compared to the trends in other European
Union countries. Therefore Polish sheep production mainly depends on foreign markets, including the possibility to export slaughter- lambs to the market of the European Union.
Keywords: sheep, the world production of lamb, sheep and cattle production.
Wst"p
Integracja Polski i dziewi#ciu krajów Europy !rodkowo-wschodniej
z Uni$ Europejsk$ spowodowa a zasadnicz$ zmian# warunków handlu zagranicznego. Najwa"niejsz$ zmian$ jest poszerzenie obszaru wolnego handlu. Oznacza to, "e wymiana handlowa z krajami b#dzie si# odbywa% na warunkach bezc owych, a jedynymi ograniczeniami b#d$ obowi$zuj$ce na
20
K. Pieniak-Lendzion, T. Nowogródzka, E. Horoszewicz, R. Niedzió!ka
rynku unijnym wysokie wymagania jako!ciowe, fitosanitarne i weterynaryjne.
Swobodny przep yw towarów na wspólnym rynku powoduje wzrost konkurencji, której b#d$ musieli sprosta% krajowi producenci i handlowcy
Produkcja owczarska w Polsce jest kierunkiem, daj$cym podstaw# do
obni"ania kosztów produkcji, wyboru odpowiedniej technologii i odpowiedniego systemu organizacji pracy. Za rozwojem tego kierunku produkcji
przemawiaj$ oczekiwania konsumentów na towary o wysokiej jako!ci
i zdrowotno!ci. Rynek baraniny w UE zosta obj#ty wspóln$ organizacj$
w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Uregulowania prawne ustalane na bazie
premii przyznawanych dla ka"dego kraju cz onkowskiego przewiduj$ wsparcie finansowe w ramach dop at bezpo!rednich, jak i p atno!ci kompensacyjne dla producentów owiec na obszarach o gorszych warunkach gospodarowania. Dodatkowo realizacja Programów Hodowlanych w naszym kraju
stwarza mo"liwo!ci wsparcia finansowego z funduszu post#pu biologicznego dla stad uczestnicz$cych w programach1.
G ównymi odbiorcami mi#sa jagni#cego s$ kraje europejskie, (oprócz
Grenlandii, Islandii, Norwegii, Irlandii i Holandii) które s$ importerami tego
gatunku mi#sa, w zwi$zku z niewielkim stopniem samozaopatrzenia i produkcji w asnej. Spo"ycie jagni#ciny jest szczególnie wysokie w Islandii, Norwegii i Irlandii oraz w grupie krajów !ródziemnomorskich. Kraje te jednak nie
s$ w stanie pokry% popytu z w asnej produkcji. W krajach Unii Europejskiej
obserwuje si# !redni stopie& samozaopatrzenia z produkcji w asnej na poziomie ok. 82%2.
Rynek baraniny w krajach Unii Europejskiej
Kraje wspólnoty s$ najwi#kszymi importerami baraniny na !wiecie, do
tych krajów kierowane jest 30% !wiatowego importu. Na podstawie danych,
przedstawionych w tabelach 1 i 2 mo"na dokona% analizy pog owia owiec
oraz wielko!ci produkowanego mi#sa baraniego w wybranych krajach UE.
Tabela 1. Pog owie owiec w (mln sztuk) w wybranych krajach Unii Europejskiej w latach 2000-2010
Kraj
UE ogó!em
2000
122,7
2004
110,7
2006
109,5
2008
104,4
2009
102,1
2010
99,8
Wielka Brytania
Hiszpania
Rumunia
Grecja
W!ochy
Francja
Irlandia
42,3
23,9
8,12
8,95
11,02
9,58
5,32
35,85
22,91
7,45
9,00
7,95
9,15
6,78
34,72
22,45
7,61
8,79
7,95
8,91
5,97
33,03
19,95
8,47
8,90
8,24
8,19
5,06
32,04
19,72
8,88
8,99
8,18
8,09
4,78
31,00
18,55
9,14
8,97
8,01
7,98
4,64
1
R. Niedzió ka, K. Pieniak-Lendzion, T. Borkowska, Handel zagraniczny na rynku mi sa baraniego po wst%pieniu do UE, AP Siedlce, 2005, monografie nr 59, s. 120.
2
R. Ni"nikowski (red.), Hodowla, chów i u$ytkowanie owiec, Wyd. Wie! Jutra, Warszawa 2011, s. 9.
Seria: Administracja i Zarz dzanie (23)2013
ZN nr 96
Rynek krajowy baraniny na tle standardów Unii Europejskiej
3,58
2,74
2,55
0,93
1,31
0,43
Portugalia
Niemcy
Bu!garia
W"gry
Holandia
Szwecja
3,36
2,70
1,60
1,30
1,24
0,46
21
3,36
2,44
1,53
1,23
1,21
0,52
3,58
2,56
1,60
1,41
1,38
0,50
3,14
2,35
1,47
1,24
1,14
0,54
2,91
2,09
1,40
1,22
1,13
0,56
'ród o: „FAO Statistic Databases”, http://www.fao.org
W 2010 roku pog owie owiec w UE wynosi o 99,8 mln sztuk, a w 2000
roku 122,7 mln sztuk, czyli spadek o oko o 19% (tabela 1). Najwi#kszy spadek odnotowano, tj. oko o 27%, w Wielkiej Brytanii, gdzie utrzymuje si# 1/3
ca ego pog owia UE. Ponadto spadek pog owia w analizowanym okresie odnotowano we Francji (o oko o. 18%), Hiszpanii (o 22%), we W oszech
(o 27%). Najbardziej stabilna w wielko!ci pog owia owiec by a Grecja. Krajem wyró"niaj$cym si# pod wzgl#dem zmian w pog owiu owiec by a natomiast Rumunia. W latach 2002-2008 wzrost by stabilny, dopiero przyst$pienie Rumunii do Unii Europejskiej oraz, co z tym zwi$zane, atwiejsze
mo"liwo!ci zbytu towaru spowodowa y znaczny wzrost pog owia owiec
o ponad 19% w roku 2010 w stosunku do roku 2008. Dodatkowo wzrost pog owia owiec wykazano w kraju o niewielkiej populacji owiec, np. w Szwecji
(o ok. 23%).
Tabela 2. Produkcja "ywca baraniego (w tys. ton) w wybranych krajach UE
w latach 2000-2010
Kraj
UE ogó!em
Wielka Brytania
Hiszpania
Francja
Grecja
Rumunia
W!ochy
Irlandia
Niemcy
Portugalia
Bu!garia
Holandia
2000
2004
2006
2008
2009
2010
1 412
1 288
1 271
1 236
1 211
1 156
383
232
49
81
49
65
83
48
24
51
18
312
231
102
94
67
59
72
48
23
14
15
330
214
99
94
42
50
70
43
23
18
16
326
157
130
91
47
57
59
39
22
16
14
303
124
126
90
64
57
55
38
18
13
14
281
131
122
89
63
52
48
38
20
13
13
'ród o: „FAO Statistic Databases”, http://www.fao.org.
Spadek pog owia owiec w UE przyczyni si# do obni"enia produkcji
baraniny i jagni#ciny (tabela 2), która to w 2010 roku w porównaniu do 2000
roku obni"y a si# o 256 tys. ton, tj. o 19%.
Na zmian# wielko!ci baraniny najwi#kszy wp yw mia o zmniejszenie
produkcji w Wielkiej Brytanii i Hiszpanii, które w roku 2000 skupia y ponad
po ow# produkcji mi#sa owczego w ca ej Unii Europejskiej. Produkcja w pierw-
ZN nr 96
22
szym z wymienionych krajów zmala a o 26% - kluczowy by tu rok 2001, kiedy
przymusowy by ubój owiec ze wzgl#du na panuj$c$ pryszczyc#. W kolejnych
latach odbudowywano stada, jednak nie powrócono do poprzednich wielko!ci.
W roku 2009 kolejnym powodem zmniejszenia produkcji by a choroba niebieskiego j#zyka. Natomiast w drugim z krajów produkcja baraniny zmniejszy a si#
o prawie po ow# w latach 2000 i 2010. Podobnie jak w Wielkiej Brytanii hiszpa&skie hodowle zaatakowa a choroba niebieskiego j#zyka, poza tym w ca ej Unii
nast$pi spadek op acalno!ci produkcji. Najwi#kszy spadek procentowy w produkcji baraniny odnotowa a Bu garia. Kolejnym krajem, który zmniejszy produkcj# tego mi#sa o po ow#, jest Irlandia. Produkcja mi#sa owczego nabra a tempa
jedynie w dwóch krajach z wymienionych w tabeli 2, s$ to Grecja (wzrost o 10%)
oraz Rumunia (wzrost o 27%)3.
Tabela 3. (wiatowa produkcja baraniny (w tys. ton wagi poubojowej)
Kraj
Country
wiat ogó!em
w tym:
2008
2009
2010
2011
14143
12985
13004
13479
4953
775
1027
600
570
3804
800
808
678
550
3984
720
776
607
508
3903
725
789
523
448
Chiny
Indie
UE-27
Australia
Nowa Zelandia
'ród o: Rynek mi sa. Stan i perspektywy, IERiG) PAN
W 2011 roku (tabela 3) !wiatowa produkcja baraniny wynios a
13,5 mln ton i by a o 4% wi#ksza ni" w 2010 roku, a ni"sza o 4,8% w stosunku do 2008. Najwi#kszymi producentami baraniny s$ w kolejno!ci Chiny,
Unia Europejska, Indie oraz Australia i Nowa Zelandia. Wzrost produkcji
w stosunku do 2010 roku nast$pi w Unii Europejskiej (2%) i w Indiach (1%).
Tabela 4. (wiatowy handel zagraniczny baraniny (w tys. ton wagi poubojowej)
Kraje
Eksport
w tym:
Australia
Nowa Zelandia
Import
w tym:
UE-27
Chiny
2008
845
2009
832
2010
835
2011
845
327
415
867
335
372
863
295
355
835
285
350
843
296
102
280
103
280
98
280
98
'ród o: Handel zagraniczny produktami rolno-spo$ywczymi. Stan i perspektywy, IERiG) PAN.
3
W. Mierzecka, Produkcja baraniny na !wiecie, CBR – Rolniczy Magazyn Elektroniczny, Warszawa 2011; http://www.cbr.edu.pl/rme-archiwum/2011/rme41/dane/5_6.html.
ZN nr 96
23
Najwi#kszymi eksporterami mi#sa baraniego (tabela 4) s$ Australia
i Nowa Zelandia. W 2011 roku $czny eksport wyniós 635 tys. ton i stanowi
74% eksportu !wiatowego. Najwi#kszym importerem baraniny jest Unia Europejska. W 2011 roku import baraniny do UE-27 osi$gn$ 280 tys. ton, co
stanowi o ok. 33% importu !wiatowego.
Przeci#tna cena jagni$t w UE-27 w 2011 roku wynios a 613 EUR/
100 kg wagi poubojowej, a jagni$t ci#"kich 481 euro/100 kg wagi poubojowej. Ceny jagni$t w 2011 roku by y o 4% wy"sze, a owiec ci#"kich o 9%
wy"sze ni" w 2010 roku. Wzrost cen owiec zwi$zany by ze spadkiem poda"y i wzrostem cen w Wielkiej Brytanii, a wi#c u najwi#kszego producenta
owiec ci#"kich.
Rynek baraniny w Polsce
Po drastycznej redukcji w latach dziewi#%dziesi$tych ubieg ego stulecia (z 4,4 mln szt. w 1989 roku do 362 tys. szt. w 2000 roku), krajowe pog owie owiec utrzymuje si# na niskim poziomie, nadal wykazuj$c tendencj#
spadkow$. Wed ug danych GUS w grudniu 2011 roku pog owie owiec
ukszta towa o si# na poziomie 215 tys. sztuk i wprawdzie by o o 0,5% wi#ksze ni" w 2010 roku, ale o 4% mniejsze ni" dwa lata wcze!niej i o 31%
mniejsze ni" w roku akcesji Polski do Unii. W ko&cu grudnia 2011 roku
o 0,5% wi#ksze ni" rok wcze!niej by o tak"e pog owie maciorek
owczych(144 tys. szt.). Ten niewielki wzrost nie zapowiada jednak zahamowania d ugotrwa ego spadku w pog owiu owiec4.
Tabela 5. Produkcja i poda" "ywca baraniego w Polsce w latach 2000-2011
Lata
Produkcja
w tys. ton
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
6,5
6,3
5,4
5,8
5,8
5,1
5,1
5,1
5,5
5,0
3,9
3,6
Skup
w tys.
ton
2,8
2,5
1,9
2,0
2,0
2,1
2,1
2,3
1,8
1,9
1,5
1,4
%
produkcji
43
40
35
33
33
41
46
45
33
38
30
39
Poda#
w tys.
ton
4,0
4,0
3,3
3,8
3,8
3,1
3,1
3,1
3,3
3,2
2,3
2,1
%
produkcji
62
65
61
66
67
61
61
61
60
64
67
58
Samozaopatrzenie
w tys.
%
ton
produkcji
2,5
31
2,2
35
2,1
39
2,0
33
2,0
33
2,0
39
2,0
39
2,0
39
2,2
40
1,8
36
1,6
41
1,5
42
'ród o: Rynek mi sa. Stan i perspektywy, IERiG) PAN.
Odnotowany w ostatnim okresie spadek pog owia wskazuje, "e w produkcji baraniny nadal utrzymuje si# trend spadkowy. Taka sytuacja powodu4
Rocznik Statystyczny GUS, Warszawa 2012.
ZN nr 96
24
je, "e udzia produkcji "ywca baraniego w produkcji "ywca rze*nego ogó em
w Polsce jest niewielki (w 2011 roku wyniós tylko 0,1%).
Rozdysponowanie produkcji "ywca baraniego przedstawiono w tabeli 3. Po stabilizacji produkcji baraniny w latach 2005-2007 na poziomie
5,1 tys. ton i jej wzro!cie w 2008 roku do 5,5 tys. ton, od 2009 roku ponownie notuje si# jej spadek. W 2011 roku wed ug danych GUS produkcja "ywca
baraniego wynios a 3,6 tys. ton, o 8% mniej ni" w 2010 roku. Poda" "ywca
baraniego wynosi a w 2011 roku 2,1 tys., ton i by a o 9% mniejsza ni"
w 2010 roku. Znacz$cy udzia w zagospodarowaniu "ywca baraniego stanowi spo"ycie baraniny przez rolników utrzymuj$cych owce (samozaopatrzenie), ale przewa"aj$ca cz#!% produkcji kierowana jest na eksport.
Tabela 6. Ceny skupu "ywca baraniego w porównaniu do cen "ywca
wieprzowego i wo owego w Polsce w latach 2000-2011
Lata
Years
w z!/kg
in z! / kg
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
5,30
5,57
5,61
6,53
6,59
6,43
6,02
5,48
5,21
6,57
6,54
7,21
w % cen
#ywca wieprzowego
in % of pork prices
146,4
126,0
157,1
204,3
160,3
168,3
170,1
158,4
127,4
143,6
168,1
159,5
w%
cen #ywca wo!owego
in % beef prices
185,7
194,8
206,2
261,2
199,7
158,8
147,2
139,1
127,3
142,9
143,9
129,3
'ród o: Rynek mi sa. Stan i perspektywy, IERiG), PAN.
Ceny skupu "ywca baraniego s$ wyra*nie wy"sze w porównaniu
z cenami wieprzowiny i wo owiny (tabela 6). W 2000 roku za 1 kg "ywca baraniego p acono 5,30 z , co stanowi o 146,4% ceny "ywca wieprzowego
i 185,7% "ywca wo owego. Natomiast w grudniu 2011 roku za 1 kg "ywca
baraniego p acono 7,21 z , co stanowi o 159,5% cen "ywca wieprzowego
i 129,3% cen "ywca wo owego. Przeci#tna cena skupu owiec w Polsce
w 2011 roku by a wy"sza o 10% ni" w 2010 roku. Wzrost cen skupu "ywca
baraniego na polskim rynku by wypadkow$ wy"szych cen owiec w Unii Europejskiej oraz kursu z otego do euro.
Ceny skupu "ywca baraniego w Polsce uzale"nione s$ od cen "ywca baraniego na rynku unijnym i kursu z otego, gdy" wi#kszo!% polskiej towarowej
produkcji baraniny jest kierowana na eksport.
W 2011 roku w Unii Europejskiej rynkowe ceny owiec ci#"kich i jagni$t by y w porównaniu do 2010 roku odpowiednio o 9% i o 4% wy"sze.
Przeci#tnie na rynku unijnym za owce ci#"kie p acono 481 euro za 100 kg
masy, a za jagni#ta – 613 euro/100 kg. Wzrost cen baraniny na rynku unij-
ZN nr 96
25
nym by prawdopodobnie wynikiem malej$cej produkcji, wzrostu cen jagni$t
w Nowej Zelandii oraz podwy"szenia cen innych gatunków mi#sa.5
Tabela 7. Handel zagraniczny "ywcem i mi#sem baranim (w tonach wagi
ubojowej)
Wyszczególnienie
Item
Eksport ogó!em
Owce #ywe
Mi"so owcze
Import
Saldo
Lata
Years
2008
921
912
9
199
722
2009
1025
961
64
594
431
2010
1013
820
193
372
641
2011
1037
758
279
819
218
'ród o. Rynek mi sa. Stan i perspektywy, IERiG) PAN.
W 2011 roku (tabela 7) eksport "ywca i mi#sa baraniego w masie poubojowej zwi#kszy si# do 1037 ton, o blisko 2% w porównaniu do 2010 roku
i o 11,2% w porównaniu do 2008 roku. Wzrost ten wynika ze zwi#kszenia
eksportu mi#sa, natomiast eksport owiec uleg zmniejszeniu. G ównym odbior$ mi#sa owczego by y W#gry, a owiec W ochy.
W 2011 roku przychód z eksportu "ywca i mi#sa baraniego wynosi
4 mln euro, by wi#kszy o 5% w stosunku do 2010 roku6.
Ponadto w 2011 roku odnotowano znaczny wzrost importu. Do Polski
importowano 819 ton, by on wi#kszy o ok. 55% w stosunku do 2010 roku
i o ok. 76% w stosunku do 2008 roku. Warto!% przywozu wynios a 4,9 mln
euro, prawie trzy razy wi#cej ni" w 2010 roku. Mi#so sprowadzane by o
g ownie z Nowej Zelandii i Niemiec, a owce ze S owacji i Hiszpanii.7
Polska nadal ma mo"liwo!ci eksportu jagni$t rze*nych na rynek krajów Unii Europejskiej, gdzie produkcja baraniny pokrywa zapotrzebowanie
w ok. 80%. Mimo, tego "e Polska od wielu lat dysponuje kontyngentem bezc owym na eksport "ywca i mi#sa baraniego na rynek krajów UE, produkcja
"ywca baraniego systematycznie si# zmniejsza.
Walory prozdrowotne mi"sa owczego
Pod poj#ciem jako!ci prozdrowotnej produktów spo"ywczych rozumie si#
te ich cechy i sk adniki, które sprzyjaj$ podtrzymaniu dobrego stanu zdrowia
konsumentów. W przypadku mi#sa owczego najcz#!ciej uwzgl#dnianymi parametrami jako!ci zdrowotnej s$: zawarto!% t uszczu, sk ad kwasów t uszczowych,
zawarto!% SKL, cholesterolu oraz makro- i mikroelementy8. Kryteria takie spe 5
D. Zawadzka, Rynek mi sa – stan i perspektywy. Aktualny i przewidywalny stan rynku produktów owczarskich, IERiG) PAN, Warszawa 2012.
6
D. Zawadzka, Handel zagraniczny produktami rolno-spo$ywczymi – stan i perspektywy.
'ywiec mi sa baraniego, IERiG) PAN, Warszawa 2012.
7
J. Kossakowska, Rynek mi sa – kierunki zmian, Biuletyn Informacyjny ARR nr 2; 2012, s. 17.
8
B. Borys, P.M. Pisulewski, Jako!" oraz mo$liwo!ci kszta#towania prozdrowotnych w#a!ciwo!ci
spo$ywczych produktów owczarskich, Rocz. Nauk. Zoot. Supl. 11. 2001, s. 67.
ZN nr 96
26
nia mi#so jagni#ce. Mi#so to charakteryzuje si# wieloma dobrymi, ale nieznanymi wcze!niej wi#kszo!ci konsumentów walorami, takimi jak: niska zawarto!%
t uszczu !ródmi#!niowego, wysoki poziom bia ka i sk adników mineralnych. Jest
to mi#so dietetyczne, lekkostrawne o wysokich walorach smakowych, ma du"$
warto!% od"ywcz$, polecane jest dla ma ych dzieci i ludzi starszych9. Mi#so
owcze jest bogatym *ród em sk adników mineralnych - makroelementów: Ca,
Fe, Na, Cl oraz mikroelementów; ZN, Cu Al, a tak"e wielu witamin: B1, B 2, B12,
i PP. Przewy"sza wieprzowin# pod wzgl#dem zawarto!ci aminokwasów:
lizyny, leucyny, tryptofanu i kwasu glutaminowego. Mi#so owcze to nie tylko bogatsze *ród o niezb#dnych nienasyconych kwasów t uszczowych (NNKT), ale
charakteryzuje j$ korzystniejsza proporcja kwasów polienowych z rodzin n-6
i n-3. Jagni#cina charakteryzuje si# du"a zawarto!ci$ kwasu linolowego, który
uwa"any jest za niezb#dny sk adnik prawid owej diety, gdy" chroni przed chorob$ nowotworow$, normalizuje metabolizm glukozy, ogranicza st#"enie z ego
cholesterolu (LDL) we krwi, reguluje przemian# materii jest silnym antyutleniaczem10. W ocenie jako!ci mi#sa istotny jest poziom SKL – sprz#"onego kwasu
linolowego, a jagni#cina jest najlepszym jego *ród em. SKL pe ni w organizmie
szereg istotnych funkcji: hamuje procesy nowotworowe i mia"d"yc#, stymuluje
uk ad immunologiczny, redukuje udzia tkanki t uszczowej w organizmie11. Dla
pacjentów ze schorzeniami degeneracyjnymi centralnego uk adu nerwowego
opracowana zosta a specjalna dieta, w której zaleca si# podawanie mi#sa jagni#cego. Pediatrzy zalecaj$ dzieciom jako dodatek mi#sny jagni#cin#. Jagni#cina zawiera znacz$ce ilo!ci L-karnityny (od 94,86 do 112,73 mg/100 g), wi#cej
ni" wo owina (76,08–82,72 mg/100 g). Zwi$zek ten wykazuje zdolno!% obni"ania we krwi poziomu triacylogliceroli i cholesterolu. Zapewnia redukcj# kwasu
mlekowego, w wyniku czego wzrastaj$ mo"liwo!ci wysi kowe organizmu. Pe ni
wa"n$ rol# w przemianie w#glowodanów (jej wysoki poziom w mi#!niach
zmniejsza wykorzystanie glikogenu jako materia u energetycznego, co ma
szczególne znaczenie w warunkach d ugotrwa ego wysi ku fizycznego). Wykazuje ona tak"e zdolno!% do chelatowania niektórych jonów (np. kadmu, o owiu),
co u atwia ich transport oraz usuwanie ich nadmiaru z organizmu12.
System wsparcia produkcji w sektorze baraniny
Przed wej!ciem w "ycie uzgodnie& reformy Wspólnej Polityki Rolnej
przyj#tych 2003 roku w Luksemburgu kraje by ej Pi#tnastki stosowa y dop aty do produkcji w sektorze baraniny w postaci jednolitej p atno!ci za ci#"kie
i lekkie jagni#ta w wysoko!ci 21,0 euro za sztuk#. W przypadku gdy produ9
K. Pieniak-Lendzion, Owce i kozy &ród#em $ywno!ci funkcjonalnej, Przeg. Hod. 7, 2002, s. 8.
S. Milewski, 2006, Walory prozdrowotne produktów owczarskich, Medycyna Weterynaryjna
62(5), s. 517.
11
P.M. Pisulewski, B. Szymczyk, P. Ha&czakowski, W. Szczurek 1999, Sprz $ony kwas linolowy (SKL) jako sk#adnik funkcjonalny $ywno!ci pochodzenia zwierz cego, Post. Nauk Rol. 6,
3-16.
12
R. Bodkowski, B. Patkowska-Soko a, P. Nowakowski, D. Jamroz, M. Janczar, 2011, Produkty
pochodz%ce od prze$uwaczy – najwa$niejsze &ród#o L-karnityny w diecie cz#owieka, Przegl$d
Hodowalny, 10. s. 23.
10
ZN nr 96
27
cent sprzedawa mleko owcze lub produkty pochodz$ce z mleka owczego
p atno!% ta by a mniejsza i wynosi a 16,8 euro za sztuk#. Producentom dziaaj$cym na obszarach, gdzie hodowla tych zwierz$t stanowi dzia alno!% tradycyjn$ przyznawano dodatkow$ premi# w wysoko!ci 7 euro/sztuk#.
W 2005 roku kraje starej UE wprowadzi y tzw. p!atno#$ indywidualn% (SPS). P atno!ci$ przyj# o 10 krajów starej UE: Austria, Belgia, Dania,
Niemcy, Irlandia, W ochy, Luksemburg, Portugalia, Szwecja i Wielka Brytania. Pozosta e pi#% krajów dawnej Unii: Finlandia, Francja, Grecja, Holandia
i Hiszpania, wprowadzi o nowy system dop at w 2006 roku. Niemcy, Wielka
Brytania, Irlandia i W ochy przyj# y ca kowite oddzielenie p atno!ci bezpo!rednich od produkcji we wszystkich sektorach rolnych13.
Od roku 2010, w zwi$zku z wej!ciem w "ycie postanowie& ko&cz$cych
przegl$d Wspólnej Polityki Rolnej, w Polsce jest realizowane tzw. wsparcie
specjalne w formie: p atno!ci dla owiec utrzymywanych w gospodarstwach poo"onych na obszarach wra"liwych pod wzgl#dem gospodarczym lub !rodowiskowym, które do!wiadczaj$ szczególnych niedogodno!ci z tego tytu u14.
Ponadto w ramach utworzonych funduszy promocji produktów rolno-spo"ywczych, powo ano Fundusz Promocji Mi#sa Owczego, którego celem
jest wsparcie promocji spo"ycia baraniny i jej przetworów15. Rol$ Funduszu
jest wspieranie dzia a&, zmierzaj$cych do promowania mi#sa owczego
i wspierania organizacji przygotowuj$cych projekty zwi$zane z tym zakresem propagowania. O !rodki z Funduszu mog$ ubiega% si# tylko organizacje o zasi#gu ogólnokrajowym, które w swoich dzia aniach statutowych maj$
uj#te zainteresowanie mi#sem owczym.
Podsumowanie
Aktualna sytuacja na poziomie produkcji i obrotu produktami owczarskimi jest niekorzystna dla polskiego owczarstwa, a potwierdza to utrzymuj$ca si# wci$" spadkow$ tendencj$ w pog owiu owiec. Pogarsza j$ brak
efektywnych dzia a& zmierzaj$cych do rozwoju krajowego popytu na baranin#. Brak zintegrowanej struktury bran"y powoduje wyst#powanie ogniw po!rednicz$cych w skupie "ywca baraniego. Ze wzgl#du na du"e rozproszenie
produkcji (teren ca ego kraju) firmy organizuj$ skup jeszcze za po!rednictwem Regionalnych Zwi$zków Hodowców Owiec i Kóz. Barier$ w popycie na
pewno jest wysoka cena dobrej jagni#ciny. Lecz istniej$ w Polsce konsumenci o du"ej sile nabywczej – gotowi s$ zap aci% wy"sz$ cen#, dlatego nale"y skierowa% do nich ofert# cennej i warto!ciowej pod wieloma wzgl#dami
jagni#ciny. Nale"y propagowa% jagni#cin# w "ywieniu. Mo"e to przynie!%
wiele korzy!ci. Z jednej strony b#dzie to korzystne dla ludzi, którzy mog$ li13
Rynek mi sa, drobiu i miodu, Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa FAPA Warszawa
2006, s. 15.
14
Rynek mi sa – mechanizmy wsparcia i interwencji w Polsce przed i po akcesji do Unii Europejskiej, Agencja Rynku Rolnego, Warszawa 2011, s. 15.
15
Ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o funduszach promocji produktów rolno-spo"ywczych (Dz.U.
Nr 97, poz. 799.
ZN nr 96
28
czy% na zmniejszenie zagro"enia chorobami, w tym nowotworami. Z drugiej
strony korzy!ci mog$ osi$gn$% rolnicy, którzy b#d$ mogli rozwija% chów
owiec.
Owczarstwo polskie natrafia na siln$ barier# popytu w zakresie mi#sa
baraniego. O polskiej produkcji owczarskiej decyduje g ównie rynek zagraniczny, w tym mo"liwo!ci eksportu jagni$t rze*nych na rynek krajów Unii Europejskiej.
Bibliografia
Bodkowski R., Patkowska-Soko a B., Nowakowski P., Jamroz D., Janczar M.,
2011, Produkty pochodz%ce od prze$uwaczy – najwa$niejsze &ród#o
L-karnityny w diecie cz#owieka, Przegl$d Hodowalny 10, s. 22-25.
Borys B., Pisulewski P.M., 2001, Jako!" oraz mo$liwo!ci kszta#towania
prozdrowotnych w#a!ciwo!ci spo$ywczych produktów owczarskich,
Rocz. Nauk Zoot. Supl. 11, s. 67-86.
Kossakowska J., 2012, Rynek mi sa – kierunki zmian, Biuletyn Informacyjny
ARR nr 2, s. 16-17.
Milewski S., 2006, Walory prozdrowotne produktów owczarskich, Medycyna
Weterynaryjna 62(5), s. 516-519.
Mierzecka W., 2011, Produkcja baraniny na !wiecie, CBR – Rolniczy Magazyn Elektroniczny, Warszawa; http://www.cbr.edu.pl/rme-archiwum/2011/rme41/dane/5_6.html
Niedzió ka R., Pieniak-Lendzion K., Borkowska T., 2005, Handel zagraniczny na rynku mi sa baraniego po wst%pieniu do UE, AP Siedlce, monografie nr 59, s. 120-128.
Ni"nikowski R. (red.), 2011, Hodowla, chów i u$ytkowanie owiec, Wie! Jutra,
Warszawa.
Pieniak-Lendzion K., 2002, Owce i kozy &ród#em $ywno!ci funkcjonalnej,
Przeg. Hod. 7, s. 6-1.
Pisulewski P.M., Szymczyk B., Ha&czakowski P., Szczurek W., 1999,
Sprz $ony kwas linolowy (SKL) jako sk#adnik funkcjonalny $ywno!ci
pochodzenia zwierz cego, Post. Nauk Rol. 6, 3-16.
Rocznik Statystyczny GUS, Warszawa 2012.
Rynek mi sa, drobiu i miodu, Fundacja Programów Pomocy dla Rolnictwa
FAPA, Warszawa 2006.
Rynek mi sa – mechanizmy wsparcia i interwencji w Polsce przed i po akcesji do Unii Europejskiej, Agencja Rynku Rolnego, Warszawa 2011.
Ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o funduszach promocji produktów rolno-spo"ywczych (Dz.U. Nr 97, poz. 799).
Zawadzka D., Rynek mi sa – stan i perspektywy. Aktualny i przewidywalny
stan rynku produktów owczarskich, IERiG) PAN, Warszawa 2012.
Zawadzka D., Handel zagraniczny produktami rolno-spo$ywczymi – stan
i perspektywy. 'ywiec mi sa baraniego, IERiG) PAN, Warszawa
2012.
ZN nr 96

Rynek krajowy baraniny na tle standardów Unii Europejskiej The

Transkrypt

Podobne dokumenty

Jagnięcina beskidzka

Jaka jest owca każdy widzi, nie każdy wie

Rodzime Rasy owiec - Ochrona bioróżnorodności siedlisk

Zarz±dzanie sob± w czasie Odp:Zarz±dzanie sob± w czasie Odp

07-13 - zszarzecze

07-10 - zszarzecze