Seminarium 3 – Sankcje ukierunkowane (smart/targeted sanctions

Seminarium 3 – Sankcje ukierunkowane (smart/targeted sanctions

Seminarium 3 – Sankcje ukierunkowane (smart/targeted sanctions) w międzynarodowej
polityce bezpieczeostwa
1. Geneza sankcji skierowanych – początki stosowania

“(…) the humanitarian situation in Iraq poses a serious moral dilemma; (...) we are
in danger of losing the argument (...) about who is responsible for this situation in
Iraq – President Saddam Hussein or the United Nations” (SG ONZ 1990 r.) –
Oświadczenie Sekretarza Generalnego ONZ skierowane do Rady Bezpieczeostwa
w odniesieniu do kolektywnych (klasycznych) sankcji nałożonych na Irak w 1990
roku w celu osłabienia rządu. Nałożone sankcje spowodowały wyraźny kryzys
humanitarny w Iraku dotykając mieszkaoców tego kraju.

Rezolucja RB nr 1127 (1997) dotycząca sytuacji w Angoli. Pierwsza rezolucja RB
nakładająca sankcje na indywidualnie i jednostkowo zdefiniowane podmioty w
związku z działalnością terrorystyczną – UNITA (The National Union for the Total
Independence
of
Angola).
2. Charakterystyka smart sanctions
3. Case-study: Rezolucja RB 1267 – sankcje ukierunkowane – The Security Council’s 1267
Sanctions Regime skierowany przeciw osobom/podmiotom związanym z reżimem
Talibów/Al.-Kaidą (reżim ukształtowany przez następujące rezolucje RB (przede
wszystkim): 1267 (1999), 1333 (2000), 1390 (2002), 1526 (2004), 1617 (2006), 1735
(2006), 1822 (2008), 1904 (2009), 1988 (2011), 1989 (2011).
 “The above-mentioned resolutions have all been adopted under Chapter VII of the
United Nations Charter and require all States to take the following measures in
connection with any individual or entity associated with Al-Qaida, as designated by
the Committee:
a) freeze without delay the funds and other financial assets or economic resources
of designated individuals and entities [assets freeze],
b) prevent the entry into or transit through their territories by designated
individuals
[travel ban], and
c) prevent the direct or indirect supply, sale and transfer from their territories or by
their nationals outside their territories, or using their flag vessels or aircraft, of
arms and related materiel of all types, spare parts, and technical advice,
assistance, or training related to military activities, to designated individuals and
entities [arms embargo].” (źródło: strona internetowa Komitetu ds. Sankcji nr
1267, http://www.un.org/sc/committees/1267/)
 “On 17 June 2011, the Security Council unanimously adopted resolutions 1988 (2011)
and 1989 (2011) as successor resolutions to resolution 1904 (2009). By adopting
these resolutions, the Security Council decided to split the Al-Qaida and Taliban
sanctions regime. Resolution 1989 (2011) stipulates that the sanctions list maintained
by the Security Council Committee established pursuant to resolution 1267 (1999)
will henceforth be known as the “Al-Qaida Sanctions List” and include only names of
those individuals, groups, undertakings and entities associated with Al-Qaida.”
(źródło: http://www.un.org/sc/committees/1267/).
4. Smart sanctions a ochrona praw człowieka (-procedural- due process rights)

Umieszczanie osób na listach/ wykreślanie z list (listing/delisting procedures)

Due process right – prawo do rzetelnego postępowania (procesu) sądowego
(prawo do sądu), na które składa się w szczególności prawo do skutecznego
środka odwoławczego (right to effective remedy), np.
o Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności (1950)

Art. 6 „1. Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego
rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i
bezstronny sąd ustanowiony ustawą, przy rozstrzyganiu o jego
prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności
każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej.
Postępowanie przed sądem jest jawne, jednak prasa i publicznośd
mogą byd wyłączone z całości lub części rozprawy (…), albo też w
okolicznościach szczególnych, w granicach uznanych przez sąd za
bezwzględnie konieczne (…). 3. Każdy oskarżony o popełnienie
czynu zagrożonego karą ma co najmniej prawo do: a)
niezwłocznego otrzymania szczegółowej informacji w języku dla
niego zrozumiałym o istocie i przyczynie skierowanego przeciwko
niemu oskarżenia, b) posiadania odpowiedniego czasu i możliwości
do przygotowania obrony, c) bronienia się osobiście lub przez
ustanowionego przez siebie obroocę (…), d) przesłuchania lub
spowodowania przesłuchania świadków (…)”.

Art. 13 „Każdy, czyje prawa i wolności zawarte w niniejszej
Konwencji zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka
odwoławczego do właściwego organu paostwowego, także
wówczas, gdy naruszenia dokonały osoby wykonujące swoje
funkcje urzędowe”.
o Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych (1966)

Art. 2 (3) „Każde z Paostw-Stron niniejszego Paktu zobowiązuje się:
a) zapewnid każdej osobie, której prawa lub wolności uznane w
niniejszym Pakcie zostały naruszone, skuteczny środek ochrony
prawnej, nawet gdy naruszenie to zostało dokonane przez osoby,
działające w charakterze urzędowym; b) zapewnid, aby prawo
każdego człowieka do takiego środka ochrony prawnej było
określone przez właściwe władze sądowe, administracyjne lub
ustawodawcze albo przez jakąkolwiek inną właściwą władzę,
przewidzianą w systemie prawnym danego paostwa, oraz rozwijad
możliwości ochrony praw na drodze sądowej; c) zapewnid
realizowanie przez właściwe władze środków ochronnych prawnej,
gdy zostały one przyznane.”

Art. 14 (1) „Wszyscy ludzie są równi przed sądami i trybunałami.
Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia
sprawy przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd, ustanowiony
przez ustawę, przy orzekaniu co do zasadności oskarżenia
przeciwko niemu w sprawach karnych bądź co do jego praw i
obowiązków w sprawach cywilnych (…).”

Reżim sankcji ukierunkowanych nr 1267 a prawo do rzetelnego postępowanie
sądowego

“The 1267 Committee regime is, as I observed at the hearing, a situation for a
listed person not unlike that of Josef K. in Kafka’s The Trial, who awakens one
morning and, for reasons never revealed to him or the reader, is arrested and
prosecuted for an unspecified crime.” (Abdelrazik v. Canada, (2009) Canadian
Federal Court, par. 53)

Charakter sankcji RB – karny, administracyjny, inny? Prawo do rzetelnego
postępowania sądowego – wzajemna relacja

United Nations
Human Rights
Committee
(HRC),
Sayadi v.
Belgium,
CCPR/C/94/D/1472/2006 (29 December 2008)

Np. Kadi Case, European Court of Justice (2008) C-402/05 & C-415/05
5. Czy RB jest związana normami prawa międzynarodowego?

“The political character of an organ cannot release it from the observance of the
treaty provisions established by the [United Nations] Charter when they constitute
limitations on its powers and criteria for its judgment”. (Conditions of Admission
of a State to Membership in the United Nations, Advisory Opinion, 1948 ICJ, p.
64)

“28. Article 39 opens Chapter VII of the Charter of the United Nations and
determines the conditions of application of this Chapter. It provides: "The Security
Council shall determine the existence of any threat to the peace, breach of the
peace, or act of aggression and shall make recommendations, or decide what
measures shall be taken in accordance with Articles 41 and 42, to maintain or
restore international peace and security." It is clear from this text that the Security
Council plays a pivotal role and exercises a very wide discretion under this Article.
But this does not mean that its powers are unlimited. The Security Council is an
organ of an international organization, established by a treaty which serves as a
constitutional framework for that organization. The Security Council is thus
subjected to certain constitutional limitations, however broad its powers under
the constitution may be. Those powers cannot, in any case, go beyond the limits
of the jurisdiction of the Organization at large, not to mention other specific
limitations or those which may derive from the internal division of power within
the Organization. In any case, neither the text nor the spirit of the Charter
conceives of the Security Council as legibus solutus (unbound by law).”
(Prosecutor v. Tadic, ICTY (1995)).
6. Limitacje uprawnieo RB
Art. 24 Karty Narodów Zjednoczonych (KNZ) „1. W celu zapewnienia szybkiej i skutecznej
akcji Organizacji Narodów Zjednoczonych członkowie jej nakładają na Radę
Bezpieczeostwa główną odpowiedzialnośd za utrzymanie międzynarodowego pokoju i
bezpieczeostwa
oraz
uznają,
że
Rada
Bezpieczeostwa
działa
z
tytułu
tej
odpowiedzialności z ich ramienia. 2. Wypełniając te funkcje Rada Bezpieczeostwa
kieruje się celami i zasadami Organizacji Narodów Zjednoczonych. Szczególne
kompetencje udzielone Radzie w tym zakresie wymienione są w rozdziałach VI, VII, VIII i
XII.”
Art. 1 (1) KNZ „Cele Organizacji Narodów Zjednoczonych są następujące: 1. Utrzymad
międzynarodowy pokój i bezpieczeostwo, stosując skuteczne środki zbiorowe dla
zapobiegania zagrożeniom pokoju i ich usuwania, tłumienia aktów agresji i innych
naruszeo pokoju, łagodzid i załatwiad – w drodze pokojowej, według zasad
sprawiedliwości i prawa międzynarodowego – spory lub sytuacje mogące prowadzid do
naruszenia pokoju.
Art. 1 (3) KNZ „Doprowadzid do współdziałania międzynarodowego w rozwiązywaniu
zagadnieo o charakterze gospodarczym, społecznym, kulturalnym lub humanitarnym, jak
również popierad i zachęcad do poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności
dla wszystkich, bez względu na rasę, płed, język lub wyznanie.
Art. 25 KNZ „Członkowie Organizacji Narodów Zjednoczonych zgadzają się przyjmowad i
wykonywad decyzje Rady Bezpieczeostwa zgodnie z niniejszą Kartą.”
Art. 103 KNZ „W razie sprzeczności między zobowiązaniami członków Organizacji
Narodów Zjednoczonych wynikającymi z niniejszej Karty a ich zobowiązaniami
wynikającymi z jakiegokolwiek innego porozumienia międzynarodowego przeważają
zobowiązania wynikające z niniejszej Karty.”
Co z normami ius cogens? Czy prawo do rzetelnego postępowania sądowego to norma
peremptoryjna?
“230. International law thus permits the interference that there exists one limit to the
principle that resolutions of the Security Council have binding effect: namely, that they
must observe the fundamental peremptory norms of ius cogens, if they fail to do so,
however improbable that may be, they would bind neither the Member States of United
Nations, nor, in consequence, the Community.” (The Court of First Instance, Kadi Case,
2005, E.C.R)
Inne źródła ograniczeo – KNZ?, prawo zwyczajowe?, ogólne zasady prawa?
7. 1267 Sanctions Regime a prawo do rzetelnego postępowania sądowego?

Czy
stworzenie
instytucji
Ombudsperson
(RB
1904
(2009))
zapewnia
poszanowanie prawa do rzetelnego postępowania w tym prawa do skutecznego
środka odwoławczego?