Historia Parafii Niepokalanego Poczęcia N. M. P. w Carnegi, PA

Historia Parafii Niepokalanego Poczęcia N. M. P. w Carnegi, PA

Historia Parafii Niepokalanego Poczęcia N. M. P.
w Carnegi, PA.
Historia Polskiej Parafii Niepokalanego Poczęcia N. M. P.
w Carnegi, PA, Pittsburg 1905. CAP at Orchard Lake.
MIASTO CARNEGIE położone jest na zachód od ogromnego fabrycznego miasta Pittsburga,
w odległości 8 mil angielskich. Komunikacja z wielkim miastem Pittsburgiem jest wielka i bardzo
ułatwiona, gdyż sieci rozmaitych kolei przerzynają to miasto; pociągi mamy tu do Pittsburga i z
Pittsburga co 10 minut— oprócz tego kursują także co 10 minut tramwaje elektryczne, którymi
za 10 centów w przeciągu godziny można zajechać do Pittsburga przez bardzo piękne, prawie
lesiste okolice. — Miasto Carnegie nosi nazwę wielkiego milionera Andrew Carnegie (z urodzenia Szkota), który swą pracą i oszczędnością dobił się setek tysięcy milionów w Ameryce i
który tu pierwszą założył fabrykę. Miasto to rozłożone jest jakby w kotlinie; w dole, na równinie,
otoczone naokoło skalistymi górami, które to góry wcześnie wiosną pokrywają się zielenią,
krzakami i drzewami najrozmaitszego gatunku. Okolica cała przedstawia się bardzo ładnie i
malowniczo. Główne zajęcie ludności tutejszej a przeważnie Polaków, stanowią kopalnie węgla
miękkiego w dobrym gatunku, praca po fabrykach, których tu jest niewiele i praca na kolejach,
czyli właściwie na torach kolejowych. Kościół polski w Carnegie jest zbudowany z drzewa, ale
dosyć gustowny — stoi na rogu ulic "Broadway i Jane; do parafii należą dwa domy naprzeciwko
kościoła, wraz z posiadłością nieruchomą wartości 5,000 dolarów i plebania murowana dosyć
piękna i obszerna, wartości 10,000 dolarów, oraz szkoła i hala dosyć duża i obszerna wartości
3,000 dolarów, w której od czasu do czasu mogą się odbywać przedstawienia teatralne. Całą
posiadłość kościoła i parafii wraz z cmentarzem grzebalnym, który za staraniem Ks. Stanisława
Jastrzębskiego, proboszcza tutejszego i parafii został kupiony w roku 1903 za 1500 dolarów,
można szacować obecnie od 35,000 do 40,000 dolarów — na których to posiadłościach jest
długu tylko 1500 dolarów — tysiąc dolarów na kościele i 500 na lotach parafialnych naprzeciwko Kościoła. Pierwszym proboszczem, który zorganizował parafię w roku 1893 i wybudował
kościół i plebanię, był Ks. Franciszek Makowski, który tu zostawał przez lat 7, a który jest obecnie
nieuleczalnie chory i zostaje w St. Francis szpitalu w Pittsburgu. Następnie przez 3 lata proboszczem był Ks. A. Łojek, człowiek starszy, słabego charakteru i woli. Za niego nastąpił podział,
tak już licznie wzrastającej parafii na dwie parafie. Do roku 1902 parafia w Carnegie tak wzrosła
liczebnie, że liczyła do 600 rodzin nie wliczając w to ludzi pojedynczych. Brak jedności i zgody
pomiędzy naszymi braćmi, spod jednego i drugiego zaboru — słaba wola i brak stanowczości
u Ks, A. Łojka, a nawet niezaradność jego doprowadziła do tego, że dziś w tak małym mieście
są dwie parafie polskie: jedna stara, 13 lat od założenia licząca, Niepokalanego Poczęcia Najśw.
1
Maryi Panny i druga nowa, trzy lata od założenia licząca, pod wezwaniem Św. Ignacego. Gdyby
nie ten nierozsądny podział, mieliby Polacy jedną parafię polską w Carnegie — kościół nowy,
wielki i wspaniały — która to parafia i kościół byłyby chlubą i ozdobą Polaków w Carnegie. Dwa
kościoły i dwie parafie są tu niepotrzebne, ale co się stało już musi tak pozostać. Jedna i druga
parafia mają zaledwie po sto kilkadziesiąt rodzin. Lud ogólnie jest dobrej woli i pracowity, dbający o Kościół i chwałę Bożą.
Miasto jest prawie na wpół katolickie. Mamy tu 5 kościołów i parafii katolickich: dwa kościoły
polskie: Najśw. Maryi Panny Niepokalanego Poczęcia w samym mieście Carnegie i Św. Ignacego
w Carnegie (Gleendale), irlandzki Św. Łukasza, niemiecki Św. Józefa, i grecko-katolicki czyli unicki
Św. Piotra i Pawła.
Towarzystw kościelnych mamy tu trzy:
1. Towarzystwo Św. Stanisława Kostki, datujące się od założenia parafii, a więc najstarsze, liczące
do 120 członków.
2. Tow. — Gwardya Św. Marcina — liczące do 80 członków.
3. Towarzystwo Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej — Gwardya Huzarów Stefana Batorego
liczące 50 członków; bractwo to jest nowe, założone przez Ks. Stanisława Jastrzębskiego 1
Października 1904 roku i Towarzystwo narodowe Polskie — nie kościelne, Tadeusza Kościuszki.
Ks. STANISŁAW JASTRZĘBSKI.
2