Katalog wystawy.

Pałac Biedermanna
Archiwum i Muzeum Uniwersytetu Łódzkiego
Archiwum Państwowe w Łodzi
Biedermannowie
na starej fotografii
Otwarcie
Sobota, 14 maja 2011 r., godz. 15:30
Kurator wystawy i autor scenariusza:
Dariusz Klemantowicz
Opracowanie graficzne i realizacja wystawy:
Centrum Promocji Uniwersytetu Łódzkiego
Robert Biedermann z żoną i córkami, po 1885 r. Ze zbiorów APŁ
Robert Biedermann (1836-1899).
Ze zbiorów WiMBP
R
odzina Biedermannów wywodzi się z Niemiec, skąd przybyła na ziemie Rzeczypospolitej za panowania Augusta II Mocnego w I połowie XVIII wieku. Według jednej
z tradycji rodzinnych przybyli z Westfalii, ale zanim osiedlili się w Polsce, wcześniej
mieli przez pewien czas mieszkać w Szwecji. Po burzliwych latach wojny północnej uzyskują względny spokój i możliwość godnego życia w jednej z najbardziej rozwiniętych prowincji
Rzeczypospolitej – w Wielkopolsce. Osiedlili się w miasteczku Zduny, gdzie w 1730 roku
przyszedł na świat Georg Friedrich Biedermann, syn niemieckich ewangelików, właścicieli
młyna-folusza.
Twórcą dużego łódzkiego rodu fabrykanckiego był Robert (1836-1899), syn pastora ze
Zduńskiej Woli – Wilhelma Traugotta (1801-1852) i Justyny Rosiny Jehring (1805-1892)
z rodziny farbiarzy-kolorystów. Gdy miał 13 lat rozpoczął pracę w farbiarni wuja Gustawa
Jehringa. W 1854 r. razem z bratem Pawłem Gustawem przybył do Łodzi i rozpoczął pracę
w farbiarni Józefa Paszkiewicza. Własne przedsiębiorstwo założył dopiero w 1863 r. przy
ul. Widzewskiej 2 (Kilińskiego). W tym samym roku Robert ożenił się z Adelmą Emmą
Braun (1844-1895), córką właściciela manufaktury wyrobów półwełnianych. Razem z posagiem żony posiadał ok. 20 tys. rb. Zakład był początkowo wyposażony w dwie wanny farbiarskie obsługiwane przez 2 czeladników. Stopniowo następował rozwój firmy. Na skupowanych działkach przy ul. Widzewskiej, Franciszkańskiej i Smugowej powstały tkalnia,
apretura, przędzalnia i kolejna farbiarnia. Na początku XX w. cały majątek Roberta Biedermanna szacowano na ponad 2,2 mln rb. Firma zatrudniała ponad 1000 osób, obroty wynosiły
ponad 1,7 mln rb rocznie.
Robert i Adelma Emma Biedermannowie mieli trzynaścioro dzieci – siedem córek
i sześciu synów. Po śmierci ojca przedsiębiorstwem zarządzali trzej synowie: Robert junior
(1864-1927), Alfred (1866-1936) i Bruno (1878-1945). Po II wojnie światowej firma stała się
własnością państwa polskiego, a potomkowie rodu Biedermannów zamieszkali w różnych
krajach Europy, USA, ale także i w Polsce, a nawet Łodzi.
O pewnej wyjątkowości rodziny możemy dowiedzieć się z opinii prof. Wiesława Pusia:
„Byli oni Niemcami, którzy nie ulegli asymilacji, mimo to czuli się mieszkańcami Łodzi, tu
była ich mała ojczyzna. Nie robili szybkiej kariery „po trupach” jak większość lodzermenschów, byli po prostu rzetelnymi mieszczanami. Biedermannowie to porządni ludzie, jedna
z tych rodzin, którymi nasze miasto może się chlubić”.
Prezentowana wystawa powstała ze zbiorów fotografii przede wszystkim Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Łodzi (WiMBP).
Ważne były zbiory Archiwum Państwowego w Łodzi – zespoły: Archiwum rodziny Biedermannów i Ikonografia (APŁ) oraz Muzeum Miasta Pabianic (MMP). Bardzo cenne okazały się również fotografie Karola Biedermanna, prawnuka Paula Gustawa – brata Roberta
Biedermanna i Stanisława Tyszkiewicza, wnuka Adelmy Idy Lorentz – córki Roberta Biedermanna. Wykorzystano także niektóre materiały (oparte na tych samych źródłach) zebrane przez Wandę Kuźko, autorkę opracowania „Biedermannowie. Dzieje rodziny i fortuny
1730-1945”, Wydawnictwo Literatura, Łódź 2000.
Ekspozycja obejmuje fotografie od lat 70. XIX w. do II wojny światowej, głównie rodziny Roberta Biedermanna i jego brata Paula Gustawa.
Wystawę rozpoczyna fragment tablicy genealogicznej rodu Biedermannów opracowanej przez Karola Biedermanna i fragmenty ksiąg ludności stałej miasta Łodzi z wpisanymi
członkami rodzin Roberta i Paula Gustawa.
Pierwszym wizerunkiem, który przedstawia członków rodu jest portret sylwetkowy –
wycinanka z okazji zaręczyn pastora Wilhelma Traugotta Biedermanna z Justyną Jehring
w 1834 r.
Autorami fotografii są m.in. łódzcy właściciele zakładów fotograficznych: Adolf Herman Petri, bracia Alfred i Edward Pippel, Eliasz Stumman (Stumann, Stummann), Bronisław Wilkoszewski, Dominik Zoner i jego syn Leopold (Zoner, Zonner). Z zagranicznych:
J. Dozsay Kair, Friedrich Hertel Weimar, M. Adler Karlsbad, Ludwig Bach Trondhjem,
Ganz Zurich, Wilhelm Langer Reinerz, Otto Mayer Drezno, J. C. Schaarẅchter Berlin, Fritz
Wernicke Berlin.
Stare fotografie posiadają wyjątkowy charakter, stanowią bardzo cenną pamiątkę.
Są świadectwem minionych dziejów i źródłem wiedzy o naszych przodkach. W tym przypadku – o rodzie Biedermannów. Obrazują ważne dla rodziny wydarzenia jak np. narodziny dzieci, zaręczyny, śluby, pogrzeby. Dokumentują życie codzienne: naukę w szkole i na
studiach, pracę, służbę wojskową, bal karnawałowy, pobyt na wakacjach. Posiadają wartość
sentymentalną dla najbliższych i są dla wszystkich cennym dokumentem życia społecznego,
kulturalnego, politycznego i gospodarczego naszego regionu.
Znaczenie fotografii może nam przybliżyć wiersz ks. Jana Twardowskiego pt. Stare
fotografie:
„Tylko fotografie nie liczą się z czasem
pokazują babcię jak chudą dziewczynkę
z wiosną na czerwonych gałęziach wikliny
jej piłkę przed pół wieku i wróble jak liście
jej warkoczyk tak wierny jak anioł prywatny
jej skakankę jak prawdę bez łez i pożegnań
biskupa w krótkich majtkach na wysokim płocie
fotografie najchętniej ocalają dziecko
wolą uśmiech niż ostre dogmatyczne niebo
również serce co się dyskretnie spóźniło
pokazują wakacje bezlitosne lato
z psem spotkanie pomiędzy pszenicą i owsem
zwłaszcza gdy życie ucieka jak balon
i ślimak chodzi z domem swym bezdomny
kamień z twarzą królewską który nie skamieniał
przed dworem co się spalił siostry cieknie w pasie
dowcipne choć zegarek im płakał na rękach
wspomnienie 6 klasy stygnące jak perła
z dyrektorem jak z ssakiem niewinnym pośrodku
umarł nie zmartwychwstał by odejść jak człowiek
staw pożółkły jak topaz i żabę z talentem
kiedy szczygieł z ogrodu przenosi się w pole
nawet trawę co zawsze wykręci się sianem
krajobraz co już przeszedł dawno w geografię
i oczy już za wielkie by stać je na rozpacz”
Spis fotografii:
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
Zaręczyny pastora Wilhelma Traugotta Biedermanna (1801-1852) z Justyną Rosiną Jehring (1805-1892) w 1834 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Pastor Daniel Gotlieb Biedermann (1804-1864), brat Wilhelma Traugotta Biedermanna. Ze zbiorów MMP
Robert (Ludwig Karl Robert) Biedermann (1836-1899), syn Wilhelma Traugotta i Justyny Rosiny z Jehringów. Ze zbiorów WiMBP
Adelma Emma z Braunów Biedermann (1844-1895), żona Roberta, 1875 r. Ze zbiorów WiMBP
Domy mieszkalne (1863, 1888) i farbiarnie Roberta Biedermanna. Ze zbiorów APŁ
Adelma Emma Biedermann z dziećmi. Od lewej: Emma Adelma, Alfred, Robert, Paulina. Siedzą: Wilhelm, Bruno-Otto, na kolanach matki
- Frieda, 1873 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann (1866-1936), syn Roberta i Adelmy Emmy, w Karlsbadzie, ok. 1872 r. Ze zbiorów WiMBP
Gustaw Biedermann (1871-1953), syn Roberta i Adelmy Emmy. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann (stoi z podniesioną ręką) z kolegami w czasie studiów w Zurychu, 1884 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann (siedzi trzeci z lewej) z kolegami w czasie studiów w Zurychu, 1884 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann (siedzi pierwszy z lewej) w czasie studiów ze znajomymi ze Szwajcarii, ok. 1885-1886 r. Ze zbiorów WiMBP
Robert Biedermann z żoną i córkami na polanie, ok. 1885 r. Ze zbiorów APŁ
Robert Biedermann z żoną i córkami, po 1885 r. Ze zbiorów APŁ
Paulina Biedermann (1868-1921), córka Roberta, 1885 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann podczas służby wojskowej, 1886-1887 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann podczas służby wojskowej, 1886-1887 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann podczas służby wojskowej, 1886-1887 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann w czasie pobytu w Monachium, po skończonych studiach, ok. 1888 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann z rodzeństwem w strojach ludowych, 1888 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann z siostrą Friedą (1872-1957), 1888 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann z siostrą Pauliną, 1888 r. Ze zbiorów WiMBP
Paulina z Biedermannów Richter ,córka Roberta, żona Józefa, z synem Józefem Jerzym (1886-1944), ok. 1887 r.
Ze zbiorów Stanisława Tyszkiewicza
Paulina z Biedermannów Richter z dziećmi: Józefem Jerzym, Gertrudą Pauliną i Brunonem Konstantym, ok. 1890 r.
Ze zbiorów Stanisława Tyszkiewicza
Rodzina Roberta Biedermanna podczas pobytu w Bad-Reichenhall, koniec XIX w. Ze zbiorów APŁ
Adelma Ida z Biedermannów Lorentz (1876-1928), córka Roberta, żona Stanisława Emila Lorentza, koniec XIX w. Ze zbiorów Stanisława Tyszkiewicza
Stefania Lorentz (1898-1984), córka Stanisława i Adelmy Idy z Biedermannów, koniec XIX w. Ze zbiorów Stanisława Tyszkiewicza
Córki Stanisława i Adelmy Idy Lorentz: Joanna Hanna, Elżbieta (Iza), Stefania, koniec XIX w. Ze zbiorów Stanisława Tyszkiewicza
Joanna Hanka Lorentz (1895-1939), córka Stanisława i Adelmy Idy z Biedermannów, koniec XIX w. Ze zbiorów Stanisława Tyszkiewicza
Gustaw Biedermann z córką, początek XX w. Ze zbiorów WiMBP
Paul Gustaw Teodor Biedermann (1840-1920), brat Roberta Biedermanna, z żoną Franciszką Fanny z Siebertów (1849-1921), ok. 1890 r.
Ze zbiorów Karola Biedermanna
Dom Paula Gustawa Biedermanna przy ul. Piotrkowskiej 164 w Łodzi, 1904 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Franciszka Fanny z Siebertów Biedermann z córką Elzą Anną Emmą (1879-1928), 1899 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Elza Emma Biedermann, córka Paula Gustawa Teodora i Franciszki Fanny, 1903 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Fanny Carolina Biedermann, córka Paula Gustawa Teodora i Franciszki Fanny, 1903 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Paul Gustaw Teodor Biedermann z córką Elzą Emmą Giesser i wnukiem Heinzem. W oknie Franciszka Biedermann z wnuczką Ellen Ruth Giesser,
ok. 1905 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Paul Gustaw Teodor Biedermann, 1906 r. Ze zbiorów APŁ
Anna Małgorzata Strenge (1885-1968) z siostrą „Lodzią”, 1904 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Anna Małgorzata Biedermann z domu Strenge, żona Pawła Emanuela Roberta, 1905 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Paweł Emanuel Robert Biedermann (1874-1944), syn Pawła Gustawa, 1905 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Anna Małgorzata Biedermann z domu Strenge, 1905 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Paweł Emanuel Biedermann z żoną Anną Małgorzatą z domu Strenge podczas podróży do Włoch, 1906 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Lars Paweł Biedermann (1906-1973) w objęciach matki Anny Małgorzaty z domu Strenge, 1906 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Lars Paweł Biedermann na rękach niani, w głębi Anna Małgorzata Biedermann z domu Strenge z Heinzem Gesserem, majątek Kruszew 1907 r.
Ze zbiorów Karola Biedermanna
Anna Małgorzata Biedermann z domu Strenge z synem Larsem, 1907 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Lars Paweł Biedermann w ogrodzie przy ul. Franciszkańskiej 1/5 w Łodzi, 1907 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Anna Małgorzata Biedermann z domu Strenge z synem Larsem Pawłem w salonie domu przy ul. Piotrkowskiej 164, 1908 r.
Ze zbiorów Karola Biedermanna
Na plaży w Sopocie. Niania, Gerda Biedermann, córka Gustawa, Lars Paweł Biederman ze swoją matką Anną Małgorzatą z domu Strenge, 1908 r.
Ze zbiorów Karola Biedermanna
Pierwsze spodnie Larsa Biedermanna, obok stoi matka Anna Małgorzata z domu Strenge w salonie przy ul. Piotrkowskiej 164 w Łodzi, 1909 r.
Ze zbiorów Karola Biedermanna
Anna Małgorzata Biedermann z domu Strenge z synem Larsem i córkami: Alicją i Doris w Kruszewie - majątku Alfreda Biedermanna, 1910 r.
Ze zbiorów Karola Biedermanna
Lars Paweł Biedermann wiezie swoją siostrę, obok stoi niania, Krzemień 1912 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Alfred Biedermann ze swoją pierwszą żoną Zofią Malwiną z Meyerów (1870-1895), ok. 1892 r. Ze zbiorów WiMBP
Marta Anna von Berens (1875-ok. 1947), narzeczona Alfreda Biedermanna, 1899 r. Ze zbiorów APŁ
Marta Anna von Berens, narzeczona Alfreda Biedermanna, 1899 r. Ze zbiorów APŁ
Marta z von Berensów Biedermann, 1900 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann z żoną Martą pod piramidami w Egipcie, 1900 r. Ze zbiorów APŁ
Marga Zofia Biedermann (1900-1991), córka Alfreda i Marty, 1901. Ze zbiorów MMP
Marga Biedermann w oranżerii domu przy ul. Franciszkańskiej 1/5 w Łodzi, 1902 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Alfred i Marta Biedermannowie podczas pobytu za granicą, ok. 1905 r. Ze zbiorów WiMBP
Marta z von Berensów Biedermann przed pierwszym domem przy ul. Franiszkańskiej 1/5 w Łodzi, 1905 r. Ze zbiorów WiMBP
Marta z von Berensów Biedermann w domu przy ul. Franciszkańskiej 1/5 w Łodzi, 1905 r. Ze zbiorów WiMBP
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
Marga Biedermann, córka Alfreda i Marty, w pokoju dziecinnym, ok. 1905 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Robert (Bob) Biedermann (1902-1964), syn Alfreda i Marty, ok. 1906 r. Ze zbiorów WiMBP
Rolf, Helmut i Marga, dzieci Alfreda Biedermanna, w oranżerii domu przy ul. Franciszkańskiej 1/5 w Łodzi, ok. 1906 r. Ze zbiorów WiMBP
Rolf, Marga i Helmut, dzieci Alfreda Biedermanna, ok. 1907 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Robert (Bob), syn Alfreda i Marty, w pokoju dziecinnym, ok. 1909 r. Ze zbiorów WiMBP
Marta z von Berensów Biedermann podczas gry w tenisa z Rolfem i Helmutem, przed 1910 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann z synami: Rolfem i Helmutem, w przędzalni przy ul. Smugowej w Łodzi, przed 1910 r. Ze zbiorów WiMBP
Marga Biedermann z siostrą, 1910 r. Ze zbiorów MMP
Helmut Hans Ludwik Biedermann (1895-1979), syn Alfreda i jego pierwszej żony Zofii Malwiny z Meyerów, 1910 r. Ze zbiorów WiMBP
Marta Anna z von Berensów Biedermann z synem nad morzem, 1910 r. Ze zbiorów APŁ
Robert Arno (Zajka) Biedermann (1909-1945), syn Alfreda i Marty, 1912 r. Ze zbiorów APŁ
Alfred Biedermann z żoną Martą nad morzem, przed 1914 r. Ze zbiorów APŁ
Alfred Biedermann z żoną Martą i siostrami (kuzynkami) nad morzem, przed 1914 r. Ze zbiorów APŁ
Marta i Alfred Biedermannowie nad morzem. Ze zbiorów WiMBP
Marta i Alfred Biedermannowie nad morzem. Ze zbiorów WiMBP
Robert Arno (Zajka) Biedermann nad morzem, ok. 1914. Ze zbiorów WiMBP
Biedermannowie w Wenecji, ok. 1914 r. Ze zbiorów APŁ
Marta z von Berensów Biedermann w górach Bawarii, ok. 1914 r. Ze zbiorów APŁ
Marta z von Berensów Biedermann z synem nad morzem, 1915 r. Ze zbiorów WiMBP
Robert Arno (Zajka) Biedermann nad morzem. Ze zbiorów WiMBP
Pałac Alfreda Biedermanna przy ul. Franciszkańskiej 1/5 w Łodzi. Ze zbiorów WiMBP
Dzieci Alfreda Biedermanna w czasie I wojny światowej: Rolf, Helmut, Alfred, Marga, Robert. Ze zbiorów APŁ
Paweł Emanuel Biedermann z córkami i synem przed domem w majątku Krzemień, 1914 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
W jadalni domu Lorentzów (majątek Buczek). Od lewej Stanisław Lorentz, Ada Lorentz, Helga Biedermann, Stefania Lorentz, Miriam Biedermann,
Regna Neumann, Maryla Biedermann; od prawej Gustaw Biedermann, Hanka Kleczyńska, Kuno Kleczyński, Lita Lorentz, 1919 rok.
Ze zbiorów Stanisława Tyszkiewicza
Potomkowie pastora Wilhelma Traugotta Biedermanna na ganku domu w Buczku: Stefania Tyszkiewicz z domu Lorentz, Joanna Kleczyńska z domu
Lorentz z synem Andrzejem na rękach, Regna Neumann, Iza Elżbieta Rutkowska z domu Lorentz ze Stanisławem Tyszkiewiczem na rękach,
półobrucona tyłem Julita Lorentz, z psem Alicja Biedermann, na pierwszym planie Doris Biedermann i Lars Biedermann, ok. 1925 r.
Ze zbiorów Karola Biedermanna
Na polowaniu w majątku Lorentzów Buczek. W gronie stojących: Paweł Emanuel Biedermann, Stanisław Emil Lorentz, Adelma z Biedermannów
Lorentz, Aleksander Shirt. Na wozie - Bruno Otto Biedermann i wożnica, ok. 1925 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Paweł Emanuel Biedermann z synem Larsem, ok. 1925 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Rodzina Pawła Emanuela Biedermanna i Gustawa Biedermanna przed domem w Arco - Trentino (Włochy). U góry: Anna Małgorzata Biedermann
z domu Strenge z mężem Pawłem i synem Larsem, w środku Gustaw biedermann z córkami Idą i Miriam oraz córkami Pawła: Alicją i Doris,
poniżej: Helga - córka Gustawa, 1929 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Alicja (1909-1941) i Doris (1909-1996), córki Pawła Emanuela Biedermanna, majątek Krzemień 1936 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Helmut, Alfred Robert (Bob), Robert Arno (Zajka), synowie Alfreda Biedermanna, ok. 1918 r. Ze zbiorów WiMBP
Robert Arno (Zajka) Biedermann. Ze zbiorów WiMBP
Marga Biedermann podczas gry w golfa, lata 20. XX w. Ze zbiorów MMP
Robert Arno (Zajka) Biedermann podczas gry w golfa, lata 20. XX w. Ze zbiorów MMP
Robert Arno (Zajka) Biedermann, lata 30. XX w. Ze zbiorów WiMBP
Ślub Roberta Arno z Małgorzatą Kopetz-Masłowską w hallu pałacu przy ul. Franciszkańskiej 1/5 w Łodzi, 1934 r. Ze zbirów WiMBP
Alfred Robert (Bob) Biedermann podczas pracy w biurze firmy, 1922 r. Ze zbiorów APŁ
Alfred Robert (Bob) Biedermann, 1922 r. Ze zbiorów APŁ
Alfred Robert (Bob) Biedermann, 1922 r. Ze zbiorów APŁ
Szwajcarska tancerka Hilma Klara Therval z domu Walther, od 1931 r. żona Alfreda (Boba) Biedermanna. Ze zbiorów APŁ
Szwajcarska tancerka Hilma Klara Therval z domu Walther, od 1931 r. żona Alfreda (Boba) Biedermanna. Ze zbiorów APŁ
Szwajcarska tancerka Hilma Klara Therval z domu Walther, od 1931 r. żona Alfreda (Boba) Biedermanna. Ze zbiorów APŁ
Szwajcarska tancerka Hilma Klara Therval z domu Walther, od 1931 r. żona Alfreda (Boba) Biedermanna. Ze zbiorów APŁ
Robert Biedermann (1864-1927), najstarszy syn Roberta i Adelmy z Braunów, 1926 r. Ze zbiorów APŁ
Maryla (Lilli) Biedermann i Adalisa Klara (Ada) Biedermann (córki Brunona i Luizy), Ellen Ruth Giesser (wnuczka Paula Gustawa Teodora
Biedermanna), Mika Berens (krewna drugiej żony Alfreda Biedermanna), Ida Gabriela (Elli) i Helga (Hilli), córki Gustawa Biedermanna,
Krzemień 1927 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Adalisa Klara Biedermann, Ellen Ruth Giesser, Krzemień 1927. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Ellen Ruth Giesser, Maryla Biedermann, Krzemień 1927. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Maryla Marga Ada (Lilli) Biedermann w towarzystwie kuzynek - bliźniaczek Alicji (Ali) i Dolores (Doris) Biedermann, wnuczek Paula Gustawa
Teodora Biedermanna, 1927. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Bal karnawałowy w pałacu Alfreda Biedermanna przy ul. Franciszkańskiej 1/5 w Łodzi, 1927 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Bal karnawałowy w pałacu Alfreda Biedermanna przy ul. Franciszkańskiej 1/5 w Łodzi, 1927 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Marga Biedermann przed ślubem z Janem Teodorem Enderem, ok. 1928 r. Ze zbiorów WiMBP
Adalisa Klara Biedermann (po prawej) w drodze ze szkoły, ok. 1929 r. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann z synami: Rolfem, Robertem Arno, Alfredem Robertem i Helmutem, 1930 r. Ze zbiorów APŁ
Julia Fryderyka Rosa z domu Lande (1899-1978), pierwsza żona Rolfa Biedermanna. Ze zbiorów WiMBP
Alfred Biedermann, 1932 r. Ze zbiorów APŁ
Alfred Biedermann, 1932 r. Ze zbiorów APŁ
Pogrzeb Alfreda Biedermanna. Z lewej żona Marta z synem Robertem Arno. W głębi brat Bruno Otto (w okularach), Stary Cmenarz Ewangelicki
w Łodzi, 1936 r. Ze zbiorów WiMBP
Georg Peter Biedermann (ur. 1932), syn Helmuta i Marii Luizy Hildegardy z domu Reimer. Ze zbiorów WiMBP
Georg Peter Biedermann, syn Helmuta i Marii Luizy Hildegardy z domu Reimer. Ze zbiorów APŁ
Georg Peter Biedermann, syn Helmuta i Marii Luizy Hildegardy z domu Reimer. Ze zbiorów APŁ
Maria Luiza Hildegarda Biedermann (1899-1991) z synami Karlem Robertem (1929-1999) i Georgiem Peterem, 1937 r. Ze zbiorów APŁ
Helmut Biedermann z synami Karlem Robertem i Georgiem Peterem, 1937 r. Ze zbiorów APŁ
1 22
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
Willa Richterów przy ul. Skrupki 10/12 w Łodzi, kupiona w 1936 r. przez Helmuta Biedermanna. Ze zbiorów WiMBP
Maryla (1914-1945) i Adalisa Klara (1911-1980) Biedermann, ok. 1935 r. Ze zbiorów WiMBP
Adalisa Klara Biedermann na balu karnawałowym tańczy z dr. Alfredem Kindermannem, ok. 1935 r. Ze zbiorów WiMBP
Bruno Otto Biedermann (siedzi piąty od lewej) i Helmut Biedermann (szósty od lewej) w gronie Zarządu 12 Koła Związku Rezerwistów
przy Zakładach R. Biedermanna w Łodzi, 1938. Ze zbiorów APŁ
Zabawa karnawałowa. Od lewej: Adalisa Klara z Biedermannów Schultz, Lars Paweł Biedermann (wnuk Paula Gustawa Teodora) oraz przyjaciele
i znajomi, 1939 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Pałac Alfreda Biedermanna przy ul. Franciszkańskiej 1/5 w Łodzi, ok. 1939 r. Ze zbiorów APŁ
Maryla z Biedermannów Keiserbrecht, córka Brunona, żona Alfreda, 1943 r. Ze zbiorów Karola Biedermanna
Marga z Biedermannów Ender (1900-1996) z mężem Janem Teodorem (zginął w 1945) nad morzem. Ze zbiorów MMP
Marga z Biedermannów Ender z dzieckiem, 1933 r. Ze zbiorów MMP
Dzieci Enderów. Ze zbiorów MMP
Marta z von Berensów Biedermann z córką Margą i wnuczką Marion nad morzem. Ze zbiorów MMP
Jan Teodor Ender z synem Teodorem nad morzem. Ze zbiorów MMP
Jan Teodor Ender z córką nad morzem. Ze zbiorów MMP
Marga z Biedermannów Ender. Ze zbiorów MMP
Marion Ender, córka Jana Teodora i Margi. Ze zbiorów MMP
Marta z von Berensów Biedermann z wnuczkami: Marion i Mariną. Ze zbiorów MMP
Marta z von Berensów Biedermann z wnuczką Marion. Ze zbiorów MMP
Marion Ender z bratem Teodorem. Ze zbiorów MMP
Marta z von Berensów Biedermann. Ze zbiorów MMP
Jan Teodor i Marga Enderowie podczas wyjazdu z Zakopanego, lata 40. XX w. Ze zbiorów MMP
Anna Małgorzata Biedermann
z domu Strenge, żona Pawła Emanuela, 1905 r.
Ze zbiorów Karola Biedermanna
Paweł Emanuel Robert Biedermann
(1874-1944), syn Pawła Gustawa, 1905 r.
Ze zbiorów Karola Biedermanna
Muzeum Uniwersytetu Łódzkiego
Pałac Biedermanna, ul. Franciszkańska 1/5
Zwiedzanie, kontakt: Archiwum Uniwersytetu Łódzkiego
ul. Pomorska nr 149/153 90-236 Łódź
tel. 42 635-57-26, fax. 42 635-53-69
email: [email protected]; [email protected]
http://www.archiwum.uni.lodz.pl