Hasło szczodrzeniec - Encyklopedia Leśna

szczodrzeniec
(botanika leśna, drzewa i krzewy leśne), (Chamaecytisus) rodzaj z rodziny strączkowych (Fabaceae) i
podrodziny motylkowych (Papilionideae) obejmujący około 20 gatunków, głównie w Europie. W Polsce 4
gatunki. Szczodrzeniec rozesłany (Chamaecytisus ratisbonensis Schaeff.). Niski krzew do 60 cm
wysokości. Pędy cienkie, płożące lub podnoszące się w części szczytowej, przylegająco gęsto owłosione.
Liście drobne, 3-listkowe. Listki odwrotnie jajowate, eliptyczne do lancetowatych, 1,2-1,5 cm długości.
Blaszki z wierzchu nagie, pod spodem przylegająco owłosione. Kwiaty po 1-3 w kątach liści, na pędach
dwuletnich, rozwijają się od kwietnia do czerwca. Kielich owłosiony. Korona żółta. Owoce (strąki)
przylegająco lub odstająco owłosione. Gatunek środkowoeuropejski. W Polsce przebiega
północno-zachodnia granica zasięgu, od Wrocławia, przez okolice Łodzi i Włocławka, po Wysoczyzną
Dobrzyńską, Ostródę i Białystok. Gatunek występujący najczęściej na stanowiskach ciepłych i
świetlistych, zwykle w suchych i widnych borach sosnowych oraz na ich obrzeżach, a także na
wrzosowiskach; rzadko na glebach zasobnych w węglan wapnia. Szczodrzeniec ruski [Chamaecytisus
ruthenicus (Fisch. Ex Woł.) Klásk.]. Krzew do 1,5 m wysokości. Pędy grubsze i bardziej sztywne niż u
gatunku poprzedniego, prosto wzniesione lub podnoszące się, przylegająco owłosione. Liście 3-listkowe.
Listki odwrotnie jajowate do eliptycznych, 1,6-3,5 cm długości. Blaszki z wierzchu nagie lub z
pojedynczymi włoskami, pod spodem przylegająco owłosione. Kwiaty po 2-5 w kątach liści, na pędach
dwuletnich, ukazują się od kwietnia do czerwca. Kielich owłosiony. Korona żółta. Owoce przylegająco lub
kosmato owłosione. Występowanie – rozległe tereny Europy wschodniej i Azji, po zachodnią Syberię. W
Polsce wschodnia granica zasięgu, od Puszczy Augustowskiej, przez Białystok i Łomże oraz ujście Narwi,
po Wysoczyznę Piotrkowską i południowe obszary Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Gatunek o
większych wymaganiach siedliskowych od poprzedniego. Występuje w świeżych borach sosnowych i
mieszanych oraz w świetlistych dąbrowach i zaroślach kserotermicznych. Szczodrzeniec główkowaty
[Chamaecytisus supinus (L.) Link.]. Niski krzew do 0,6 m wysokości. Pędy wzniesione lub podnoszące
się, odstająco luźno owłosione. Liście 3-listkowe. Listki odwrotnie jajowate do wąskoeliptycznych, 1,5-3,5
cm długości. Blaszki z wierzchu luźno, a pod spodem bardziej gęsto owłosione. Kwiaty ukazujące się
wiosną (w maju) po 1-3 w kątach liści na pędach dwuletnich, natomiast kwiaty letnie (rozwijające się od
czerwca do sierpnia) po 4-10 w szczytowych główkach na pędach tegorocznych. Korona żółta. Owoce
kosmato owłosione. Występowanie – południowa część środkowej i zachodniej Europy oraz północna
Turcja – wzdłuż wybrzeży Morza Czarnego. W Polsce głównie wschodnia część Pogórza i Przedgórza
Sudeckiego, Nizina Śląska oraz Wyżyna Krakowsko-Częstochowska. Bory mieszane sosnowo-dębowe,
dąbrowy, zarośla kserotermiczne oraz siedliska antropogeniczne, np. kamieniołomy, żwirowiska i skarpy
przydrożne. Szczodrzeniec zmienny [Chamaecytisus albus (Hacq.) Rothm.]. Krzew do 1 m wysokości o
pędach owłosionych i 3-listkowych liściach. Kwiaty po 5-20 w szczytowych główkach, białe lub żółtawe.
Występuje w południowo-wschodniej Europie, a w Polsce tylko w okolicach Hrubieszowa. Gatunek pod
ochroną.
ŹRÓDŁO (AUTOR)
Władysław Danielewicz