INSTRUKTORSKA CZYTANKA

INSTRUKTORSKA
CZYTANKA
artyku³y z miesiêcznika „W krêgu”
dla kadry instruktorskiej
RUCH CA£YM ¯YCIEM
Warszawa 2000
Zwi¹zek Harcerstwa Polskiego
RUCH CA£YM ¯YCIEM
ul. Raszyñska 22 a
02-026 Warszawa
tel.: 0-602 349 653
e-mail: [email protected]
Internet: www.calymzyciem.org.pl
ISBN 83-910438-8-6
© Copyright by autorzy artyku³ów
Wydanie pierwsze
Warszawa 2000
Redakcja:
hm. Grzegorz Ca³ek
Druk:
Wydawnictwo WING, £ódŸ
Kilka s³ów wstêpu
Miesiêcznik dla kadry instruktorskiej Zwi¹zku Harcerstwa Polskiego „W krêgu” by³ wydawany przez Komendê Chor¹gwi Sto³ecznej ZHP od grudnia 1997 roku do lutego 1999
roku. Przez niespe³na pó³tora roku zyska³ olbrzymi¹ sympatiê instruktorów ZHP, o czym
dobitnie mo¿e œwiadczyæ fakt, ¿e wielkoœæ jego prenumeraty przewy¿sza³a prenumeratê
wszystkich gazet centralnych razem wziêtych!
Co przyczyni³o siê do sukcesu „W krêgu”? Myœlê, ¿e przede wszystkim profil gazety,
która by³a adresowana do instruktorów pe³ni¹cych funkcje w harcerskich komendach. Dru¿ynowi maj¹ przecie¿ swoje kwartalniki metodyczne, „Czuwaj” zaœ to miesiêcznik ogólnoinstruktorski, który porusza wa¿ne problemy Zwi¹zku, ale rzadko mo¿na w nim znaleŸæ
konkretne pomys³y, propozycje, rozwi¹zania metodyczne dla namiestników, kszta³ceniowców czy hufcowych. W³aœnie tê lukê zape³ni³ miesiêcznik „W krêgu”.
Kiedy piszê o sukcesie naszej gazety, muszê (niezbyt skromnie) zauwa¿yæ, ¿e by³a ona
oceniana pozytywnie tak¿e za wysoki poziom merytoryczny. To zawsze by³o dla mnie – jako
redaktora naczelnego – szczególnie wa¿ne i dawa³o poczucie satysfakcji, ¿e takie elementy
jak: dba³oœæ o dobór tematów i sposób ich ujêcia oraz doœwiadczenie autorów i doskona³a
znajomoœæ zagadnieñ metodycznych, zyska³y uznanie czytelników.
Niestety, z ró¿nych przyczyn „W krêgu” przesta³o siê ukazywaæ. Jednak ca³y czas otrzymujê pytania typu: „co dalej?”, „sk¹d mo¿na wzi¹æ artyku³ na temat...”, „czy masz jeszcze
numer...” itd.
Aby teksty z „W krêgu” mog³y nadal s³u¿yæ instruktorom harcerskich komend, powsta³
pomys³ wydania zbioru wybranych artyku³ów. I je¿eli czytasz te s³owa, to znaczy, ¿e pomys³
uda³o siê zrealizowaæ.
¯yczê mi³ej lektury!
hm. Grzegorz Ca³ek
(by³y) redaktor naczelny „W krêgu”
SPIS ARTYKU£ÓW
W KRÊGU KOMENDANTÓW
Hufiec ze strategi¹ ............................................................................................................................... 6
Hufiec ze strategi¹ (cz. 2) .................................................................................................................. 12
Jak dobry hufcowy powinien dbaæ o swoj¹ komendê ....................................................................... 15
K¥CIK NAMIESTNIKA
Czym jest namiestnictwo? ................................................................................................................. 18
Nim okreœlimy cele ............................................................................................................................ 21
Jak okreœlaæ cele? .............................................................................................................................. 23
Jak okreœlaæ cele? (cz. 2) ................................................................................................................... 25
Jak dobieraæ zadania do celów? ........................................................................................................ 28
Namiestnictwo a szczep ..................................................................................................................... 30
Jak dostosowywaæ propozycje „z góry” do potrzeb œrodowiska ....................................................... 32
Namiestnictwo a KSI ......................................................................................................................... 36
Formy pracy namiestnika z dru¿ynowym .......................................................................................... 38
Formy pracy namiestnika z dru¿ynowymi ......................................................................................... 40
Formy pracy namiestnika z dru¿ynami .............................................................................................. 42
KSZTA£CIMY
Organizujemy kurs dru¿ynowych ...................................................................................................... 45
Koñcz waœæ... kurs dru¿ynowych ...................................................................................................... 49
Koñcz waœæ... kurs dru¿ynowych ...................................................................................................... 51
Treœci kszta³cenia kursu dru¿ynowych zuchowych ........................................................................... 52
Treœci kszta³cenia kursu dru¿ynowych harcerskich ........................................................................... 54
Treœci kszta³cenia kursu dru¿ynowych starszoharcerskich ................................................................ 57
Dobra forma ....................................................................................................................................... 59
Wspó³czesna sytuacja harcerstwa w kszta³ceniu ............................................................................... 61
ZDOBYWAMY STOPNIE
Jak pracuj¹ komisje stopni? ............................................................................................................... 64
Zadania komisji stopni instruktorskich hufca ................................................................................... 66
Jak sprawdzaæ instruktorskie postawy ............................................................................................... 68
Jak dbaæ o atmosferê w komisji stopni instruktorskich ..................................................................... 70
RÓ¯NE
We w³aœciwym czasie ........................................................................................................................ 73
Motywacja ......................................................................................................................................... 74
JawnoϾ po harcersku ........................................................................................................................ 76
75 wyborowych tipsów ...................................................................................................................... 77
Nasz rytualizm ................................................................................................................................... 83
Jak kontrolowaæ mi³o (dla wizytowanych) ........................................................................................ 84
Cele dobrze uformowane ................................................................................................................... 86
Public relations przez okr¹g³y rok ..................................................................................................... 88
Piraci w mundurach ........................................................................................................................... 91
Co jest co? czyli harcerskie nazewnictwo ......................................................................................... 92
Jak dobry hufcowy
powinien dbaæ o swoj¹ komendê
Kim jest komendant hufca? Jak¹ pe³ni rolê w strukturze ZHP? Ogólnie rzecz bior¹c zadania komendanta mo¿na podzieliæ na dwie kategorie:
l zwi¹zane z prac¹ do wewn¹trz hufca,
l zwi¹zane z zewnêtrzem hufca (np. kontakty z gmin¹, chor¹gwi¹, innymi organizacjami).
„W krêgu” wiele pisa³o na temat zewnêtrznych, podkreœlaj¹c rolê pozyskiwania funduszy, czy kreowania wizerunku hufca w œrodowisku lokalnym.
Jednak hufcowy jest tak¿e (przede wszystkim?) WYCHOWAWC¥. Nie chodzi tu wcale o bezpoœredni¹ pracê z zuchami, harcerkami czy harcerzami, ale o jego wychowawcz¹ rolê w stosunku do
korpusu instruktorskiego hufca.
Komendant hufca swoje zadania wype³nia dziêki ca³ej rzeszy instruktorów, np. pracê z dru¿ynowymi deleguje namiestnikom (zuchowemu, harcerskiemu, starszoharcerskiemu, Nieprzetartego Szlaku,
specjalnoœci), pracê nad rozwojem instruktorskim zleca komisji stopni instruktorskich i zespo³owi
kszta³cenia, dba³oœæ o sprzêt pozostawia kwatermistrzowi, zarz¹d nad pieniêdzmi – ksiêgowemu.
Jest jednak pewien zespó³ ludzi, dla których komendant hufca spe³nia rolê wyj¹tkow¹ – rolê „zastêpowego”. To komenda hufca.
Baden-Powell mawia³, ¿e ka¿dy w scoutingu powinien mieæ swój zastêp st¹d dla cz³onków komendy – takim zastêpem jest w³aœnie komenda hufca.
Komenda hufca to szczególny zastêp: jej cz³onkiem zostaje siê z wyboru dokonanego przez zjazd
hufca, ponadto ma ona szeroki zakres odpowiedzialnoœci (kierowanie i rozwijanie lokalnej wspólnoty
harcerskiej; patrz Statut ZHP).
Nie zmienia to jednak faktu, ¿e komenda hufca mimo swojej ca³ej odmiennoœci powinna charakteryzowaæ siê podobnymi cechami, jak zwyk³y zastêp. Powinna to byæ paczka przyjació³, przepojona
wspólnym d¹¿eniem do jasno wytyczonego celu, pe³na ciep³a i atmosfery twórczej pracy, a przede
wszystkim powinna byæ œrodowiskiem wszechstronnego rozwoju instruktorskiego. St¹d w³aœnie komendant hufca, oprócz zadañ okreœlonych Statutem, ma obowi¹zek (przywilej?) prowadzenia pracy
z cz³onkami swojej komendy. Pracy wychowawczej, pracy kszta³ceniowej.
Druhno komendantko, druhu komendancie!
W pracy ze swoj¹ komend¹ hufca masz do dyspozycji ca³y szereg form – kszta³ceniowych i towarzyskich, indywidualnych i dla ca³ej komendy.
Przyk³adowe formy kszta³ceniowe:
l warsztaty i seminaria komendy hufca – np. analiza zadañ komendy hufca, ustalanie wytycznych do
planów pracy gromad i dru¿yn, praca zespo³owa, podzia³ obowi¹zków,
l posiedzenia (zebrania) komendy hufca – najczêœciej stosowana forma pracy, która powinna odbywaæ siê wed³ug okreœlonych regu³ (patrz artyku³ w listopadowym „W krêgu”),
l wspólne spotkania z innymi zespo³ami instruktorskimi (np. komisj¹ rewizyjn¹, s¹dem harcerskim,
komisj¹ stopni instruktorskich, namiestnictwami, komisj¹ historyczn¹) – powinny odbywaæ siê
przynajmniej 2 razy w roku,
l spotkania z w³adzami chor¹gwi – przynajmniej jedno w kadencji,
l spotkania z „zewnêtrzem hufca”, czyli lokalnymi w³adzami samorz¹dowymi, w³adzami lokalnych
organizacji pozarz¹dowych, s³u¿bami publicznymi (Policja, Stra¿ Po¿arna, OC itp.), koœcio³ami,
dyrekcjami szkó³, odbywaj¹ce siê na bie¿¹co w miarê potrzeb.
Instruktorska czytanka
15
Dlaczego zwyk³e spotkania zaliczyliœmy do form kszta³ceniowych? Cz³onkowie komendy hufca
ucz¹ siê dziêki nim norm obowi¹zuj¹cych w „szerokim” œwiecie polityki i biznesu.
Indywidualne podejœcie komendanta hufca do ka¿dego z cz³onków komendy to:
l wysy³anie cz³onków komendy na formy kszta³ceniowe organizowane przez: chor¹giew, CSI, inne
organizacje pozarz¹dowe,
l dobry przyk³ad komendanta, który sam siê kszta³ci,
l zachêcanie do otwarcia próby na kolejny stopieñ instruktorski (mo¿liwoœci, które stwarza praca
w komendzie hufca s¹ ogromne) oraz realizowania zadañ prób i prawdziwej pracy nad sob¹.
Pamiêtaj o formach towarzyskich. Instruktorzy twojej komendy potrzebuj¹ grupy rówieœniczej,
z któr¹ mo¿na iœæ na wycieczkê, do teatru, kina, pojechaæ w góry, z którymi mo¿na poœpiewaæ, posiedzieæ przy ognisku. Wœród przyjació³ obchodzi siê kolejne urodziny, imieniny. Ale nie tylko: wspólny
biwak, wigilia, rocznica wyboru komendy to kolejne okazje do spotkañ. To doskona³e uzupe³nienie
ciê¿kiej pracy komendy, a jednoczeœnie satysfakcja z pe³nionej s³u¿by.
Zainteresuj siê tak¿e ¿yciem prywatnym cz³onków komendy: nauk¹, prac¹, ¿yciem rodzinnym. Bo
przecie¿ nie bêdzie pracowa³ efektywnie ktoœ, kto ma zaleg³ych 5 egzaminów na uczelni, albo chore
dziecko w szpitalu.
Jak mo¿na zauwa¿yæ form wspieraj¹cych rozwój cz³onków komendy jest wiele. Na dodatek komendant nie jest w stanie sam kszta³ciæ komendê. Ka¿dy ma przecie¿ znajomych (niekoniecznie harcerskich), którzy mog¹ mu pomóc.
Oczywiœcie tym artyku³em nie wyczerpaliœmy tematu. Najwa¿niejszym jest, byœmy sobie uœwiadomili, ¿e komenda hufca jest takim samym zespo³em instruktorskim, jak namiestnictwo, kr¹g czy komisja i powinna (podobnie jak tamte), wype³niaæ zadania zwi¹zane z rozwojem instruktorskim pracuj¹c
metod¹ harcersk¹.
Tylko komenda przepojona duchem harcerskim, bêd¹ca rzeczywistym zespo³em dla swych cz³onków, w której komendant jest prawdziwym wzorem, mo¿e podejmowaæ twórcze decyzje.
A co z hufcowym i jego rozwojem? Masz chyba œwiadomoœæ, Druhno Komendantko, Druhu Komendancie, kto powinien pomóc ci w pracy. Chyba domyœlasz siê, kto. Ale o tym innym razem...
hm. Kamila Bokacka
hm. Robert Bokacki
„W krêgu” nr 13
16
Instruktorska czytanka
Formy pracy namiestnika z dru¿ynowymi
Hufcowe namiestnictwo opiera siê na pracy namiestnika z dru¿ynami, z ka¿dym dru¿ynowym z osobna, a tak¿e z dru¿ynowymi jako grup¹. W tym artykule chcia³abym zaj¹æ siê ostatni¹ sytuacj¹, zak³adaj¹c z góry, ¿e wszystkie sposoby dzia³ania uzupe³niaj¹ siê wzajemnie.
Tak dzia³aj¹ce namiestnictwo mo¿na okreœliæ jako „dru¿ynê dru¿ynowych” hufca, grupê instruktorek, które wspó³pracuj¹ ze sob¹, doskonal¹ swoje umiejêtnoœci, wymieniaj¹ doœwiadczenia, a tak¿e
wspólnie siê bawi¹ (napisa³am „instruktorek”, bo chcê siê oprzeæ na przyk³adzie namiestnictwa ¿eñskiego). Tym wszystkim kieruje namiestniczka, której pomagaj¹ bardziej doœwiadczone spoœród dru¿ynowych – czyli nieformalne „przyboczne”.
Na pocz¹tku jak zwykle zadajemy sobie pytanie po co? Czego oczekujemy od pracy namiestnictwa? Zwykle takim celem jest podniesienie kwalifikacji dru¿ynowych oraz stworzenie wspólnoty, dziêki
której dziewczyny zaprzyjaŸni¹ siê, bêd¹ darzyæ siê zaufaniem, a co za tym idzie bêd¹ bardziej sk³onne
do wspó³pracy i wzajemnej pomocy. Tego celu na pewno nie osi¹gniemy poprzez ograniczenie naszych dzia³añ do indywidualnych rozmów z dru¿ynowymi, wizytacji czy zasypywania dru¿yn materia³ami metodycznymi. Jeœli pragniemy stworzyæ wspólnotê, musimy pracowaæ razem. Pozostaje pytanie:
co i jak robiæ?
Wszystko zale¿y oczywiœcie od konkretnych potrzeb danego œrodowiska. To od waszych dru¿ynowych musicie siê dowiedzieæ, jakie s¹ ich oczekiwania i potrzeby. Pomog¹ wam w tym indywidualne
rozmowy, obserwacja tego co robi¹ w swoich dru¿ynach. Bardzo te¿ pomo¿e wspólne planowanie.
Wszyscy powinni byæ zaanga¿owani w pierwsz¹ w roku (lub w historii namiestnictwa) zbiórkê, na
której podzielicie siê swoimi oczekiwaniami, pomys³ami, zaplanujecie swoje dzia³anie. Taka zbiórka
mo¿e byæ lepsza od rozmowy w cztery oczy, gdy¿ bardziej uaktywni dziewczyny.
Zbiórki namiestnictwa mog¹ odbywaæ siê tak czêsto, jak chcecie i mo¿ecie. Moim zdaniem jedno
spotkanie w miesi¹cu lub na dwa miesi¹ce jest rozwi¹zaniem optymalnym. Pamiêtajmy, ¿e mamy
pomagaæ dru¿ynowym w pracy, a nie zabieraæ im czas, który mog³yby lepiej spo¿ytkowaæ. Dlatego te¿
zbiórki musz¹ byæ konkretne, mieæ okreœlony cel i temat. Dziewczyny musz¹ wiedzieæ, po co przychodz¹. Znaj¹c temat zajêæ mog¹ te¿ same zdecydowaæ, czy chc¹ w nich wzi¹æ udzia³. Szanujmy swój
czas, b¹dŸmy punktualni i rzeczowi.
Co mo¿e byæ treœci¹ wspólnej pracy dru¿ynowych? Wszystko jest spraw¹ pomys³owoœci. Tutaj
podam kilka przyk³adów, dziel¹c zajêcia na trzy grupy – wed³ug zadañ namiestnictwa.
A. Integracja dru¿ynowych: budowanie wzajemnego zaufania, zrozumienia
l elementy integruj¹ce na zbiórkach, wzajemne poznawanie,
l æwiczenia polegaj¹ce na dzieleniu siê informacjami, wra¿eniami dotycz¹cymi œrodowisk, poznawaniu ich specyfiki.
Dobrze, jeœli tego typu elementy uzupe³niaj¹ ka¿d¹ zbiórkê.
B. Podnoszenie kwalifikacji dru¿ynowych
Zajêcia o formule warsztatów programowo-metodycznych. Mo¿na je nazwaæ „kursem dru¿ynowych
dla dru¿ynowych”. S¹ poœwiêcone tematom, które ca³y czas warto pog³êbiaæ:
l Wartoœci w harcerstwie.
l Autorytety. Rola osobistego przyk³adu.
l Praca z bohaterem dru¿yny.
l Starszoharcerskie znaki s³u¿b.
l Praca ze stopniami harcerskimi.
40
Instruktorska czytanka
l
l
l
l
l
l
Samorz¹dnoœæ w dru¿ynie (szczepie).
Wspó³praca z rodzicami i œrodowiskiem.
Jak kierowaæ ludŸmi.
Motywowanie instruktorów.
Wychowanie seksualne w dru¿ynie.
Analiza sytuacji w dru¿ynie, jak dobrze okreœlaæ cele.
C. Wspieranie rozwoju indywidualnego dru¿ynowych
l
l
l
l
Po co nam wy¿sze stopnie harcerskie?
Planowanie prób instruktorskich.
Planowanie w³asnego rozwoju.
Sposoby rozwi¹zywania problemów.
To pomys³y na zbiórki, ale oczywiœcie nie samymi zbiórkami ¿yje dru¿ynowy (a namiestnik tym
bardziej). Jakie inne formy mo¿e oferowaæ namiestnictwo?
l Coroczne konferencje instruktorów, najlepiej powi¹zane z elementem „przyjemnoœciowym”, np. rajdem w atrakcyjnym terenie.
l Wyjœcie do kina lub teatru.
l Impreza dla reszty hufca, np. dzieñ ch³opaka lub bal karnawa³owy.
l Wigilia/
l Spotkanie lub rajd dla instruktorek z ca³ej chor¹gwi.
Jeœli wiemy ju¿, po co dzia³amy, jakie s¹ nasze potrzeby i co chcemy w zwi¹zku z tym zrobiæ, warto
pomyœleæ o tym, kto zajmie siê przygotowaniem poszczególnych zbiórek, imprez i wyjazdów.
Na pewno namiestniczka nie powinna braæ wszystkiego na siebie. Mo¿e i da³aby radê, ale nie o to
przecie¿ chodzi. Jednym z rozwi¹zañ jest powierzanie przygotowania zajêæ starszym dru¿ynowym, tym
nieformalnym „przybocznym” namiestnictwa, o których wiemy, ¿e maj¹ wiedzê, doœwiadczenie i mog¹
siê tym dzieliæ z innymi. Dobrym rozwi¹zaniem jest te¿, gdy za ka¿dym razem pomaga im ktoœ m³odszy,
kto od niedawna prowadzi dru¿ynê. Dziêki temu oswoi siê z dzia³aniem na szerszym forum oraz lepiej
„zg³êbi” dany problem. Wa¿ne, aby te osoby siê zmienia³y, aby ka¿dy mia³ poczucie, ¿e ma swój wk³ad
w tworzenie zespo³u, jakim jest namiestnictwo. Poza tym nie mo¿emy wiêkszoœci¹ obowi¹zków obarczaæ jednej osoby, bo namiestnictwo ma im przede wszystkim s³u¿yæ. Dru¿ynowe powinny mieæ poczucie, ¿e coœ daj¹, ale przede wszystkim dostaj¹. Dostaj¹ now¹ wiedzê, przyjaŸñ, zabawê.
Od czasu do czasu dobrze te¿ poprosiæ o poprowadzenie zajêæ kogoœ ze specjalistyczn¹ wiedz¹ na
dany temat oraz kogoœ ze szczepowych czy instruktorów hufca.
I jeszcze coœ o osobach, do których kierowana jest dzia³alnoœæ namiestnictwa. Dot¹d mówiliœmy
o dru¿ynowych, ale moim zdaniem dobrym pomys³em jest w³¹czenie w obszar zainteresowañ namiestnictwa tak¿e przybocznych. Wiêkszoœæ, a mo¿e i wszystkie zbiórki oraz imprezy namiestnictwa, powinny byæ adresowane równie¿ do nich. U³atwia to wychowanie ich na przysz³e dru¿ynowe, wzmaga
poczucie „wa¿noœci”, a przede wszystkim sprawia, ¿e nasza grupa staje siê wspólnot¹ nie tylko dru¿ynowych, ale wszystkich instruktorek pracuj¹cych w dru¿ynach.
Warto te¿ czasami poszerzaæ grono, dla którego przeznaczone s¹ imprezy namiestnictwa, zorganizowaæ coœ dla wszystkich instruktorek hufca (niezale¿nie od funkcji), czy te¿ zaprosiæ osoby spoza
waszego œrodowiska...
hm. Anna Budzyñska
„W krêgu” nr 13
Instruktorska czytanka
41
Treœci kszta³cenia
kursu dru¿ynowych harcerskich
Z wypisaniem tematów zajêæ na kurs dru¿ynowych jest trochê tak, jak z podaniem sk³adników na
zupê jarzynow¹. Wprawdzie wiadomo, ¿e bez jarzyn jej siê nie ugotuje, ale stwierdzenie, ¿e przepis
jest jeden, by³oby powa¿nym nadu¿yciem. Ka¿dy kucharz pichci po swojemu, a tylko podstawowe
sk³adniki siê pokrywaj¹. Na tych w³aœnie podstawowych sk³adnikach, tyle, ¿e w przypadku kursu
dru¿ynowych harcerskich, siê skupiê.
Ka¿dy kurs dru¿ynowych powinien pomagaæ w znalezieniu, a raczej uporz¹dkowaniu, odpowiedzi
na dwa zasadnicze pytania: CO i JAK robiæ z dru¿yn¹ harcersk¹.
To CO – to ca³a idea harcerska, rozumiana w sposób dojrza³y, instruktorski, z po³o¿eniem nacisku
na cel pracy instruktorskiej i odpowiedzi¹ na pytanie – kogo chcemy wychowaæ? To równie¿ poznanie
programów Zwi¹zku, chor¹gwi, hufca. Wszystko to po to, by absolwent kursu umia³ okreœliæ cele
i kierunki pracy dru¿yny. By wiedzia³, CO i PO CO ma robiæ.
Na kursie mo¿emy wiêc przeprowadziæ nastêpuj¹ce zajêcia:
KOGO WYCHOWUJEMY
l zajêcia analizuj¹ce harcerski model wychowawczy, okreœlaj¹ce wzorce osobowe, do których d¹¿ymy w oparciu o Prawo i Przyrzeczenie Harcerskie oraz uchwa³y zjazdów i programy harcerskich
komend.
ROZWÓJ PSYCHOFIZYCZNY
l zapoznanie kursantów z etapami rozwoju psychofizycznego, ich charakterystyka. Okreœlenie wp³ywu wieku harcerek i harcerzy na sposób prowadzenia dru¿yny.
S£U¯BA HARCERSKA
l zajêcia okreœlaj¹ce rolê i miejsce s³u¿by w harcerstwie, jej wp³yw wychowawczy. W hufcach, które
uwa¿aj¹, ¿e ten element pracy harcerskie zaniedba³y, warto okreœliæ przyk³adowe formy s³u¿by do
realizacji w dru¿ynach. Byæ mo¿e w ten sposób uda siê wpisaæ s³u¿bê w programy dru¿yn.
ZOBOWI¥ZANIE INSTRUKTORSKIE
l analiza treœci.
ZHP
l poznanie Statutu i uchwa³ ostatniego Zjazdu ZHP, zapoznanie siê z programem Zwi¹zku.
PRACA Z BOHATEREM
l odpowiedŸ na pytanie, po co i jak prowadziæ pracê z bohaterem dru¿yny, szczepu, hufca. Rola
wzorców osobowych w wychowaniu.
Pozostaje odpowiedŸ na pytanie JAK prowadziæ dru¿ynê harcersk¹, jak byæ wodzem, jak zapewniæ
sobie sukces wychowawczy? Warto wiêc przeprowadziæ zajêcia:
54
Instruktorska czytanka
METODA I METODYKA HARCERSKA
l cechy i elementy metody harcerskiej, jej zró¿nicowanie u zuchów, harcerzy i harcerzy starszych
z naciskiem na poziom, którego kurs dotyczy. Dobrze, jeœli uda siê nam pokazaæ cechy i elementy
metody w praktyce (nazywaj¹c je np. podczas zajêæ czy na filmie wideo ze zbiórki).
PROGRAM PRACY DRU¯YNY HARCERSKIEJ
l zajêcia pokazuj¹ce cele i sposób pisania programu pracy dru¿yny. Jeœli to mo¿liwe, kadra kursu
powinna skonsultowaæ programy napisane przez kursantów.
SYSTEM ZASTÊPOWY
l ukazanie zalet, zasad dzia³ania i cech systemu zastêpowego. Warto daæ kursantom do przeczytania
„System zastêpowy” Philippsa. Okreœlenie zadañ zastêpowego i cech dobrego zastêpu.
RADA DRU¯YNY I ZASTÊP ZASTÊPOWYCH
l zajêcia pokazuj¹ce cel i zasady pracy z rad¹ dru¿yny i zastêpem zastêpowych. Przedstawienie etapów rozwoju rady dru¿yny.
KURS ZASTÊPOWYCH
l odpowiedŸ na pytanie, po co i jak szkoliæ zastêpowych, ustalenie treœci kursów zastêpowych i sposobu ich prowadzenia. Prezentacja przyk³adowych programów kursów.
ZASADY DOBREJ ZBIÓRKI
l przedstawienie zasad i elementów dobrej zbiórki, nauka pisania planu zbiórki.
SYSTEM STOPNI I SPRAWNOŒCI
l pokazanie roli stopni i sprawnoœci w dru¿ynie oraz zasad ich zdobywania, wyrobienie umiejêtnoœci
³¹czenia stopni i sprawnoœci z programem dru¿yny.
MOTYWOWANIE
l przedstawienie sposobów motywowania oraz zasad i sposobów nagradzania i karania w dru¿ynie.
Rola i zasady wspó³zawodnictwa.
DOKUMENTACJA
l okreœlenie celu prowadzenia dokumentacji w dru¿ynie oraz jej elementów. Nauka poprawnego prowadzenia „Ksi¹¿ki Pracy Dru¿yny” i korzystania z niej. Prezentacja ciekawych sposobów prowadzenia kroniki. Zaznajomienie z innymi formami dokumentowania, np. foto i wideo.
FORMY PRACY
l prezentacja ró¿norodnych form pracy i zasad doboru form, æwiczenia w doborze form do treœci,
zwrócenie uwagi na atrakcyjnoœæ form.
NASTÊPCA
l odpowiedŸ na pytanie, jak wychowaæ nastêpcê do prowadzenia dru¿yny, przedstawienie sposobów
przekazania dru¿yny.
Instruktorska czytanka
55
OBRZÊDOWOŒÆ
l zapoznanie kursantów z rol¹ obrzêdowoœci w dru¿ynie harcerskiej oraz zasadami doboru obrzêdowoœci. Przedstawienie jej elementów oraz sposobów czerpania wiedzy i inspiracji do tworzenia
ciekawej i m¹drej obrzêdowoœci.
WÓDZ
l okreœlenie cech wodzowskich, nauka stylów kierowania i okreœlenie ich przydatnoœci w prowadzeniu dru¿yny.
WSPÓ£PRACA W SZCZEPIE
l okreœlenie zasad i sposobów wspó³pracy dru¿yny harcerskiej z gromad¹ zuchow¹ i dru¿yn¹ starszoharcersk¹. Przedstawienie przyk³adowych sposobów przekazania zuchów do dru¿yny harcerskiej.
WSPÓ£PRACA Z RODZICAMI
l okreœlenie zasad i korzyœci p³yn¹cych ze wspó³pracy z rodzicami, rola i sposoby dzia³ania KPH
przy dru¿ynie lub szczepie.
ZASADY ORGANIZACJI
l przedstawienie zasad dobrej organizacji z uwzglêdnieniem zasad bezpieczeñstwa i regulaminów
harcerskich.
I to chyba tyle. Oczywiœcie dobrze, jeœli na kursie znajd¹ siê równie¿ zajêcia inspiruj¹ce dru¿ynowych do pracy nad sob¹, do zdobywania stopni i sprawnoœci, do samokszta³cenia. Tyle, ¿e jest to ju¿
sprawa bardzo indywidualna i powinna byæ dostosowana do potrzeb konkretnego œrodowiska instruktorskiego.
hm. Jolanta Kreczmañska
„W krêgu” nr 7-8
56
Instruktorska czytanka
Jak dbaæ o atmosferê
w komisji stopni instruktorskich
Spotkanie z KSI przy otwieraniu albo zamykaniu próby instruktorskiej jest dla wielu harcerzy
pe³ni¹cych sw¹ pierwsz¹ instruktorsk¹ funkcjê jednym z pierwszych „egzaminów” w ¿yciu. Jednak to
coœ wiêcej ni¿ spotkanie z nauczycielem „przy tablicy”.
Nie zawsze znaj¹ one wszystkie osoby w komisji. Czêsto tylko s³yszeli o niektórych instruktorach
z KSI dobre lub z³e plotki, np. druh X jest z³oœliwy, druhna Y zadaje dziwne pytania, komisja uwziê³a
siê na mnie lub kaza³a mi zmieniæ pó³ próby instruktorskiej, komisja bawi siê w formalnoœci i musia³em przepisaæ próbê, komisja nie rozumie mojej sytuacji i zmusza mnie do zadañ, które mnie przerastaj¹...
To pierwsze spotkanie jest zwykle kluczem póŸniejszej motywacji instruktora do realizacji zadañ
próby oraz jakoœci podsumowania próby przed komisj¹ na ostatnim spotkaniu. Jak mo¿na poprzez
dba³oœæ o atmosferê spotkañ KSI zmniejszyæ negatywne skutki stresu?
OTO KILKA WSKAZÓWEK – WNIOSKÓW Z MOICH KILKULETNICH DOŒWIADCZEÑ
W HUFCOWEJ KOMISJI STOPNI:
1. BEZPOŒREDNIOŒÆ KONTAKTÓW INSTRUKTORA Z CZ£ONKAMI KOMISJI.
Instruktor (otwieraj¹cy lub zamykaj¹cy próbê) musi odczuæ, ¿e gotowi jesteœmy poœwiêciæ mu czas
na spotkaniu i poza nim, udostêpniæ zasady otwierania prób, wyjaœniæ kryteria, pokazaæ przyk³adowe
próby innych osób. Z drugiej strony nale¿y wymagaæ terminowego z³o¿enia dokumentów (wniosku
i programu próby). Pozwoli to komisji zapoznaæ siê wczeœniej z materia³ami nt. próby i wykorzystaæ
czas spotkania z instruktorem bardziej efektywnie. Instruktor lepiej te¿ odbiera komisjê, która „odrobi³a lekcjê” i przygotowa³a siê do spotkania.
2. OBUSTRONNE POSZANOWANIE TERMINÓW.
Spotkania komisji musz¹ byæ tak czêsto jak wymagaj¹ tego potrzeby œrodowiska (np. raz w miesi¹cu w sta³ym terminie, a czêœciej przed Akcj¹ Letni¹). Dajmy szansê instruktorom i poœwiêæmy im swój
czas. Nale¿y jednak ¿¹daæ terminowego sk³adania dokumentacji próby (patrz wy¿ej).
3. WCZEŒNIEJSZA KRÓTKA ROZMOWA Z OPIEKUNEM PRÓBY NA TEMAT JEJ PROGRAMU LUB REALIZACJI WYMAGAÑ PRÓBY (przed bezpoœrednim spotkaniem z instruktorem).
Pozwoli to na poznanie oceny instruktora przez opiekuna, przygotowanie czêœci pytañ, wyjaœnienie
ewentualnych b³êdów w programie spowodowanych przez opiekuna. Czêsto mo¿emy szybko przekonaæ opiekuna do naszych spostrze¿eñ i rozwi¹zañ albo zrozumieæ wyj¹tkow¹ sytuacjê osoby otwieraj¹cej lub zamykaj¹cej próbê.
Zdarzy³o mi siê kilka razy mieæ w rêku próby ca³kowicie nie nadaj¹ce siê do otwarcia, które w trakcie spotkania z komisj¹ opiekun próby wraz z instruktorem otwieraj¹cym próbê tak zmienili, ¿e komisja zgodzi³a siê na ich otwarcie.
Jeœli jednak próba nie zostaje otwarta to powy¿sza rozmowa u³atwia zaproponowanie dalszych
dzia³añ opiekunowi i instruktorowi otwieraj¹cemu próbê (np. uzupe³nienie, zmiana próby, od³o¿enie
próby o pó³ roku)
70
Instruktorska czytanka
4. POZNANIE ŒRODOWISKA DZIA£ANIA INSTRUKTORA (jego obowi¹zków harcerskich,
szkolnych i zawodowych, wad i braków, przeszkód i utrudnieñ oraz z drugiej strony celów, zainteresowañ i planów).
Kilka minut szczerej rozmowy ma wiêksz¹ wartoœæ ni¿ d³u¿sze przemaglowanie z zadañ próby.
Czêsto jesteœmy zaskoczeni ró¿norodnoœci¹ zainteresowañ i sytuacj¹ szkoln¹ i rodzinn¹ instruktora.
Wp³ywa to bardzo na ocenê jakoœci i z³o¿onoœci próby.
5. ELASTYCZNOή ROZMOWY.
W czasie rozmowy nastrój instruktora mo¿e zmieniæ siê ca³kowicie w zale¿noœci od zadawanych
pytañ. Cz³onkowie komisji maj¹ tak¿e ró¿ny styl rozmowy, zadawania pytañ. Od umiejêtnoœci przewodnicz¹cego komisji zale¿y wiêc czy rozmowa bêdzie odebrana jako pe³na ciep³a czy lodowata.
Komisja powinna staraæ siê znaleŸæ s³owo – wytrych dla ka¿dego odwiedzaj¹cego j¹ instruktora.
Z drugiej strony nale¿y przygotowaæ instruktora na trudne, wnikliwe pytania zmuszaj¹ce do szczerej oceny swych umiejêtnoœci.
6. UŒMIECH I POGODNY NASTRÓJ KOMISJI.
Nic tak nie spina m³odego instruktora jak sztywnoœæ regu³. Partnerstwo w rozmowie jest tu kluczem do sukcesu. Nale¿y pamiêtaæ, ¿e utrzymanie tego nastroju nie mo¿e odbywaæ siê jednak kosztem
szczeroœci rozmowy.
7. OTWARTOή NA ARGUMENTY DRUGIEJ STRONY.
Komisja musi pokazaæ instruktorowi, ¿e te¿ jest w stanie daæ siê przekonaæ (ale rzeczowymi argumentami).
8. JASNOή I ARGUMENTOWANIE DECYZJI KOMISJI.
Opiekun i instruktor musz¹ mieæ szansê wys³uchaæ, dlaczego komisja podjê³a tak¹ a nie inn¹ decyzjê i jakie s¹ jej dalsze konsekwencje.
9. WZAJEMNE PRZEKONANIE CZ£ONKÓW KOMISJI DO SWYCH DECYZJI.
W przypadku ró¿nic pogl¹dów komisji, g³osowanie nie jest ostatnim krokiem w dochodzeniu do
decyzji. Œwiadomoœæ nie wyjaœnionych ró¿nic pogl¹dów mo¿e wp³ywaæ negatywnie na atmosferê dalszej pracy komisji.
10. AKCESORIA NA WSZELKI WYPADEK.
Takie rzeczy jak chusteczki, ciep³a herbata, torcik wedlowski oraz inne mi³e pomys³y potrafi¹ bardzo rozluŸniæ atmosferê...
Przez ostatnie kilka lat pracy KSI w naszym hufcu przez spotkania komisji przewinê³o siê wiele
osób. Mam wra¿enie, ¿e wiêkszoœæ z nich nie wspomina spotkañ z komisj¹ jako z³ego snu, który
nale¿y szybko zapomnieæ. Wielka w tym zas³uga przewodnicz¹cego KSI. I jestem pewien, ¿e nie
odby³o siê to kosztem jakoœci prób instruktorskich.
hm. Tomasz Werner
„W krêgu” nr 13
Instruktorska czytanka
71
Public relations przez okr¹g³y rok
Ten artyku³ ma byæ dla was pomoc¹ w uk³adaniu planu dzia³añ public relations dla waszego hufca
na kolejny rok harcerski. Nie jest to gotowy plan dzia³añ PR, a jedynie kilka uwag o tym, jakie dzia³ania taki plan mo¿e zawieraæ.
Rzecz¹, od której proponujemy rozpocz¹æ uk³adanie planu dzia³añ PR jest dokonanie segmentacji
otoczenia czyli sporz¹dzenie listy osób i instytucji, na opinii których nam zale¿y. Na liœcie tej na
pewno powinny siê znaleŸæ:
l w³adze lokalne (burmistrz, wójt, wkrótce starosta, radni, kurator oœwiaty, w³adze koœcielne, itp.),
l dyrekcje szkó³ podstawowych i œrednich, które znajduj¹ siê na terenie naszego hufca,
l rodzice naszych zuchów, harcerzy oraz harcerzy starszych,
l fundacje oraz nasi sponsorzy,
l nasi kooperanci (mam tu na myœli osoby oraz instytucje z którymi wspó³pracujemy, np. pani kucharka, która co roku jeŸdzi z nami na obóz, leœniczy, na którego terenie rozbijamy obóz, gaŸdzina,
u której spêdziliœmy ostatnie zimowisko...),
l media,
l w³adze zwierzchnie (komenda chor¹gwi, G³ówna Kwatera),
l nasi s¹siedzi (instytucje czy osoby prywatne, które s¹siaduj¹ z siedzib¹ hufca),
l seniorzy hufca,
l Ko³a Przyjació³ Harcerstwa,
l zaprzyjaŸnione dru¿yny skautowe.
Lista ta nie jest oczywiœcie skoñczona. Tak na prawdê, to tylko jej pocz¹tek, wspólny dla wszystkich hufców. Ka¿dy powinien teraz dopisaæ do niej osoby czy instytucje, które s¹ zwi¹zane z jego
œrodowiskiem dzia³ania.
Kiedy mamy ju¿ okreœlone segmenty, kolejnym krokiem budowania planu dzia³añ PR jest dobranie
do nich odpowiednich dzia³añ, a nastêpnie rozpisanie tych dzia³añ w czasie. Poni¿ej zamieszczamy
propozycjê dzia³añ PR. Jak siê przekonacie, jest wiele okazji do pielêgnowania dobrych stosunków
z otoczeniem.
WRZESIEÑ
Wrzesieñ jest miesi¹cem, który koñczy i rozpoczyna kolejny rok harcerski. I w³aœnie dlatego jest
tak wa¿ny – nie tylko z punktu widzenia dzia³añ public relations.
Jeœli chodzi o PR, to warto pamiêtaæ o kilku sprawach:
l podziêkowanie waszym sponsorom za pomoc w zorganizowaniu HAL (najlepiej uczyniæ to osobiœcie, kilka dni po powrocie z wakacji; mi³ym upominkiem podczas takiej wizyty mo¿e byæ specjalny pakiet przygotowany dla sponsora zawieraj¹cy opis waszych dzia³añ wakacyjnych, informacjê
o tym, w jaki sposób zosta³y spo¿ytkowane przekazane wam pieni¹dze, a tak¿e kilka dobrych zdjêæ
oraz jakiœ leœny drobiazg);
l przes³anie informacji dotycz¹cej akcji letniej w³adzom samorz¹dowym, oœwiatowym oraz mediom
(informacja taka mo¿e zawieraæ dane dotycz¹ce liczby obozów i kolonii, liczby dzieci w nich uczestnicz¹cych, opis, w jaki sposób i w jakich miejscach wypoczywali wasze zuchy i wasi harcerze oraz
prezentowaæ najwa¿niejsze sukcesy obozowe hufca);
l przes³anie informacji o planowanych dzia³aniach hufca w nadchodz¹cym roku harcerskim w³adzom samorz¹dowym, oœwiatowym oraz mediom lokalnym;
l przes³anie informacji dyrektorom szkó³ o rozpoczynaj¹cym siê roku harcerskim – z podaniem nazwisk i telefonów dru¿ynowych; informacja taka jest bardzo dobr¹ okazj¹ do poproszenia dyrekcjê
88
Instruktorska czytanka
o pomoc organizacyjn¹, np. udostêpnienie sali gimnastycznej lub – ogólnie – przychylnoœæ dla
dzia³añ funkcjonuj¹cych w danej szkole gromad i dru¿yn;
l obecnoœæ, bycie widocznym na uroczystym rozpoczêciu roku szkolnego w waszych szko³ach,
l urz¹dzenie wystawy zdjêæ z obozów w hufcu, a jeszcze lepiej w szkole, w której s¹ wasi harcerze,
a mo¿e nawet w gmachu urzêdu gminy;
l jeœli organizujecie uroczyste rozpoczêcie roku harcerskiego – zaproszenie na nie w³adz lokalnych,
mediów, dyrekcji szkó³, rodziców...
PADZIERNIK
l wys³anie gratulacji do nowych w³adz lokalnych wybranych w wyborach w dniu 11 paŸdziernika
br.; jest to bardzo dobra okazja, aby wyraziæ chêæ wspó³pracy z rad¹ gminy i komisjami rady (zajmuj¹cymi siê sprawami dzieci i m³odzie¿y, oœwiaty i wychowania, kultury, sportu i rekreacji) oraz
„nadziejê na przychylnoœæ dla dzia³añ Zwi¹zku Harcerstwa Polskiego” (to taka ³adna formu³ka,
któr¹ warto zasami wkomponowaæ w podobne pisma);
l pismo ogólne do rady gminy – deklaracja wspó³pracy w komisjach rady zajmuj¹cymi siê sprawami
dzieci i m³odzie¿y;
l pozyskiwanie œrodków finansowych na HAZ (rozs¹dniej jest pozyskiwaæ pieni¹dze na konkretny
wydatek, np. transport 50 harcerzy na zimowisko, a nie ogólnie – na zimowisko).
LISTOPAD
l jeœli bêdziecie organizowali hufcowe Œwiêto Latawca, to zaproœcie na nie wszystkie zaprzyjaŸnione osoby i instytucje.
GRUDZIEÑ
l wys³anie ¿yczeñ œwi¹tecznych i noworocznych do w³adz samorz¹dowych, dyrekcji szkó³ i przyjació³ harcerstwa, np. biznesmenów, liderów lokalnych oraz dziennikarzy;
l zaproszenie ww. na przekazanie mieszkañcom miasta (gminy) Betlejemskiego Œwiat³a Pokoju;
l zaproszenie przyjació³ harcerstwa na spotkanie op³atkowe, Wigiliê w waszym hufcu.
STYCZEÑ
l przes³anie informacji o planach na HAZ do w³adz samorz¹dowych i oœwiatowych oraz do mediów
lokalnych;
l wywiadówki s¹ dobr¹ okazj¹, aby zaprezentowaæ siê rodzicom, choæby poprzez zorganizowanie
wystawy zdjêæ harcerskich;
l zorganizowanie spotkania informacyjnego dla rodziców przed wyjazdem harcerzy na zimowisko;
l bal karnawa³owy to dobra okazja, aby nie tylko pokazaæ seniorom i przyjacio³om harcerstwa Wasz¹
sprawnoœæ organizacyjn¹, ale równie¿ aby przeprowadziæ ma³¹ akcjê zarobkow¹ (sprzeda¿ biletów
na bal, loteria fantowa, aukcja harcerskich drobiazgów);
l zorganizowanie balu karnawa³owego dla dzieci pracowników zak³adu, który sponsorowa³ wasz
ostatni obóz.
LUTY
l przes³anie informacji o przebiegu (zawsze sukcesie!) HAZ do w³adz samorz¹dowych i oœwiatowych oraz do mediów lokalnych;
l przes³anie ¿yczeñ z okazji Dnia Myœli Braterskiej dla w³adz samorz¹dowych i dyrekcji szkó³ oraz
harcerzy – przyjació³ z innych hufców;
l po rozliczeniu zimowiska czas najwy¿szy na pozyskiwanie œrodków finansowych na lato.
Instruktorska czytanka
89
MARZEC
l wspó³organizacja konferencji nt. problemów wychowawczych – ZHP jako znacz¹ca organizacja
wychowawcza powinna byæ obecna tam, gdzie mówi siê o wychowaniu (mówi¹c o wspó³organizowaniu mam na myœli nie tylko referaty przygotowane przez instruktorów harcerskich, ale tak¿e
pomoc organizacyjn¹, np. prowadzenie sekretariatu konferencji przez umundurowane harcerki i harcerzy).
KWIECIEÑ
l wys³anie ¿yczeñ œwi¹tecznych dla w³adz samorz¹dowych i oœwiatowych oraz przyjació³ harcerstwa.
MAJ
l zaproszenie na zlot hufca przyjació³ harcerstwa, mediów, w³adz lokalnych oraz dyrekcji szkó³;
nawet jeœli nie przyjd¹ to bêdzie im mi³o, ¿e o nich pamiêtaliœcie.
CZERWIEC
l wys³anie informacji o planach na HAL do w³adz samorz¹dowych i oœwiatowych oraz do mediów
lokalnych;
l Dzieñ Dziecka jest œwietn¹ okazj¹, aby zorganizowaæ festyn dla wszystkich dzieci z waszego miasta czy gminy; takiego festynu wcale nie trzeba organizowaæ samemu, mo¿na go wspó³organizowaæ
np. z w³adzami oœwiatowymi.
Oprócz powy¿szych propozycji zawsze dobrze jest pamiêtaæ o:
l zapraszaniu mediów lokalnych na ka¿d¹ wiêksz¹ imprezê hufca;
l informowaniu mediów lokalnych po ka¿dej wiêkszej imprezie hufca;
l wysy³aniu gratulacji dla ka¿dego nowego dyrektora szko³y, burmistrza, wójta, przewodnicz¹cego
rady gminy lub jej wa¿nej (dla nas) komisji oraz ich zastêpców;
l zapraszaniu w³adz samorz¹dowych i oœwiatowych oraz mediów lokalnych na ka¿de oficjalne (nie
robocze) spotkanie Hufcowej Rady Przyjació³ Harcerstwa;
l podtrzymywaniu nieformalnych kontaktów osobistych z wa¿nymi dla was osobami;
l obecnoœci, byciu widocznym na wszelkich (no, przynajmniej na tych wa¿niejszych) imprezach
szkolnych, gminnych;
l nienagannym umundurowaniu podczas ka¿dej oficjalnej wizyty u dyrektorów szkó³ czy w³adz lokalnych oraz w trakcie ka¿dej imprezy;
l odpowiadaniu na wszystkie nadchodz¹ce do hufca zaproszenia, nawet (zw³aszcza) wtedy, kiedy
z otrzymanego zaproszenia nie mo¿emy (nie chcemy) skorzystaæ;
l pos³ugiwaniu siê harcerskimi gad¿etami (wizytówki, papier firmowy, kalendarze harcerskie, itp.).
Powy¿sze propozycje dzia³añ z ca³¹ pewnoœci¹ nie wyczerpuj¹ mo¿liwoœci oddzia³ywania na otoczenie hufca.
Po lekturze tego artyku³u pozostaje nam tylko ¿yczyæ wam krytycyzmu wobec powy¿szych propozycji oraz pomys³owoœci w szukaniu i realizowaniu w³asnych...
phm. Hanna Micha³owska
hm. Grzegorz Ca³ek
„W krêgu” nr 9-10
90
Instruktorska czytanka
NOTKI BIOGRAFICZNE O AUTORACH
HM. KAMILA BOKACKA, Hufiec ZHP Konstancin-Jeziorna. Pe³ni³a funkcje od dru¿ynowej po zastêpczyniê Naczelnika ZHP ds. programowych. Obecnie instruktorka kszta³cenia i przewodnicz¹ca Kapitu³y
Stopni Starszoharcerskich w macierzystym hufcu. Posiada z³ot¹ odznakê kadry kszta³c¹cej. Autorka kilkudziesiêciu artyku³ów w prasie harcerskiej („Czuwaj”, „Na tropie”, „Propozycje”, „W krêgu”, „Zuchowe
Wieœci”) oraz wspó³autorka publikacji „Metoda harcerska dla instruktorów”. Cz³onkini Ruchu Ca³ym ¯yciem. Prywatnie – ¿ona Roberta, z wykszta³cenia historyk, pracuje w administracji samorz¹dowej.
HM. ROBERT ST. BOKACKI, Hufiec ZHP Konstancin-Jeziorna. Pe³ni³ funkcje od dru¿ynowego a¿ po
instruktora GK ZHP. Obecnie jest przewodnicz¹cym Komisji Stopni Instruktorskich Hufca ZHP Konstancin-Jeziorna. Jest instruktorem kszta³cenia ze z³ot¹ odznak¹ kadry kszta³c¹cej. Autor kilkudziesiêciu artyku³ów w prasie harcerskiej („Czuwaj”, „W krêgu”). Cz³onek–za³o¿yciel Ruchu Ca³ym ¯yciem i jego
przewodnicz¹cy. Prywatnie – m¹¿ Kamy, trener i konsultant w holenderskiej firmie konsultingowej.
HM. DARIUSZ BRZUSKA, Hufiec ZHP Warszawa-¯oliborz. Zaczyna³ jako zastêpowy, doszed³ do funkcji komendanta hufca. Obecnie jest szefem kszta³cenia Hufca Warszawa-¯oliborz, cz³onkiem Komisji Stopni Instruktorskich Hufca ¯oliborz, cz³onkiem S¹du Harcerskiego Hufca oraz S¹du Harcerskiego Chor¹gwi
Sto³ecznej ZHP. Za swoje najwiêksze osi¹gniêcie uwa¿a coroczny Sylwestrowy Kurs Instruktorski Chor¹gwi Sto³ecznej ZHP. Specjalizuje siê w têpieniu absurdalnych przepisów wewn¹trzorganizacyjnych (zw³aszcza
finansowych) obowi¹zuj¹cych w ZHP. Cz³onek Ruchu Ca³ym ¯yciem. Prywatnie – m¹¿ Agnieszki. Z wykszta³cenia – in¿ynier chemik, specjalista in¿ynierii ochrony œrodowiska, jest kierownikiem oddzia³u produkcyjnego w TZF Polfa SA.
HM. ANNA BUDZYÑSKA, Hufiec ZHP Poznañ „Siódemka”. Pe³ni³a funkcje dru¿ynowej dru¿yny harcerek starszych i szczepowej. Obecnie jest zastêpczyni¹ komendanta hufca ds. programowych, namiestniczk¹
harcerek oraz cz³onkini¹ komisji stopni instruktorskich hufca. Specjalizuje siê w metodyce starszoharcerskiej oraz kszta³ceniu, posiada srebrn¹ odznakê kadry kszta³c¹cej. Cz³onkini–za³o¿ycielka Ruchu Ca³ym
¯yciem. Z wykszta³cenia – filolog, pracuje w Towarzystwie Edukacji Bankowej w Poznaniu
HM. GRZEGORZ CA£EK, Hufiec ZHP Warszawa-¯oliborz. Pe³ni³ funkcje od dru¿ynowego a¿ po kierownika wydzia³u GK ZHP. Obecnie jest cz³onkiem Komisji Stopni Instruktorskich Hufca ¯oliborz, przewodnicz¹cym S¹du Harcerskiego Hufca oraz cz³onkiem Komisji Rewizyjnej Chor¹gwi Sto³ecznej ZHP.
Cz³onek–za³o¿yciel Ruchu Ca³ym ¯yciem. Instruktor kszta³cenia ze z³ot¹ odznak¹ kadry kszta³c¹cej. Autor
blisko stu artyku³ów w prasie harcerskiej oraz kilku wydawnictw poradnikowych. Z wykszta³cenia – specjalista samorz¹du terytorialnego i rozwoju lokalnego oraz polityk spo³eczny. Jest trenerem NLP i wydawc¹, autorem kilkudziesiêciu artyku³ów w prasie fachowej oraz kilku ksi¹¿ek; prowadzi w³asn¹ firmê
szkoleniow¹.
PHM. MONIKA GÓRSKA, Hufiec ZHP Konstancin-Jeziorna. Pe³ni³a funkcje dru¿ynowej gromady zuchowej i dru¿yny harcerskiej. Obecnie jest komendantk¹ hufca oraz dru¿ynow¹ dru¿yny starszoharcerskiej.
Studiuje profilaktykê spo³eczn¹ w Wy¿szej Szkole Pedagogiki Specjalnej w Warszawie.
HM. AGNIESZKA KALIÑSKA–BRZUSKA, Hufiec ZHP Warszawa–¯oliborz. Pe³ni³a funkcjê dru¿ynowej starszoharcerskiej. Od wielu lat jest przewodnicz¹c¹ Komisji Stopni Instruktorskich Hufca Warszawa–
¯oliborz. Cz³onkini Ruchu Ca³ym ¯yciem. Prywatnie – ¿ona Darka. Zawodowo – lekarz medycyny,
specjalizuje siê w chorobach wewnêtrznych i w leczeniu zatruæ.
HM. JOLANTA KRECZMAÑSKA, Hufiec ZHP Warszawa-Mokotów. Pe³ni³a funkcje dru¿ynowej, dru¿ynowej dru¿yny dru¿ynowych, komendantki Szko³y Instruktorskiej Agrikola oraz cz³onkini komendy hufca (kilkakrotnie). Obecnie jest przewodnicz¹c¹ Komisji Stopni Instruktorskich Harcerek Hufca
Warszawa-Mokotów, cz³onkini¹ Kapitu³y Honorowej Nak³adki na Plakietkê Hufca. Cz³onkini–za³o¿yciel-
Instruktorska czytanka
95
ka Ruchu Ca³ym ¯yciem, wiceprzewodnicz¹ca Ruchu. Z wykszta³cenia – dziennikarka, prowadzi firmê
handlow¹.
HM. WOJCIECH MAJERAN, Hufiec ZHP Kraków-Podgórze. Pe³ni³ funkcje przybocznego i dru¿ynowego, szczepowego, komendanta hufca oraz cz³onka Komendy Chor¹gwi Krakowskiej ZHP. Obecnie jest
dziekanem Kapitu³y Stopni Starszoharcerskich w Hufcu Kraków-Podgórze, cz³onkiem Komisji Historycznej Chor¹gwi Krakowskiej oraz cz³onkiem Komisji Stopni Instruktorskich w Hufcu Krzeszowice, zosta³
tak¿e powo³any do zespo³u Kadry Kszta³c¹cej Chor¹gwi. Cz³onek Ruchu Ca³ym ¯yciem. Z wykszta³cenia
historyk i pedagog, jest asystentem na Wydziale Pedagogicznym Akademii Pedagogicznej im. KEN w Krakowie.
PHM. MA£GORZATA MAJKOWSKA, Hufiec ZHP Warszawa-¯oliborz. Pe³ni³a funkcje dru¿ynowej
gromady zuchowej i szczepowej. Obecnie jest namiestniczk¹ harcersk¹ i zastêpczyni¹ komendanta Hufca
Warszawa-¯oliborz oraz zastêpczyni¹ komendanta szczepu. Cz³onkini Ruchu Ca³ym ¯yciem. Studiuje architekturê krajobrazu w Szkole G³ównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
PHM. HANNA MICHA£OWSKA, Hufiec ZHP Poznañ „Siódemka”. Pe³ni³a funkcjê dru¿ynowej i przewodnicz¹cej krêgu instruktorskiego w poznañskiej „B³êkitnej XIV”, by³a cz³onkini¹ Komisji Stopni Instruktorskich, przyczyni³a siê do powstania œrodowiska harcerskiego dzia³aj¹cego wœród Polonii
w Kazachstanie. Specjalizuje siê w metodyce harcerskiej oraz kszta³ceniu. Cz³onkini–za³o¿ycielka Ruchu
Ca³ym ¯yciem, obecnie cz³onkini zarz¹du Ruchu. Zawodowo – specjalista ds. public relations w Centrum
Zastosowañ i Analiz Marketingowych przy Wy¿szej Szkole Bankowej w Poznaniu.
HM. ANNA SZWAPCZYÑSKA, Hufiec ZHP Warszawa-Ochota. Pe³ni³a funkcje od dru¿ynowej do kierowniczki Wydzia³u Zuchowego oraz koordynatorki wydzia³ów programowych GK ZHP. Obecnie jest zastêpczyni¹ komendanta Hufca Warszawa Ochota i przewodnicz¹c¹ Komisji Stopni Instruktorskich Hufca
Ochota. Specjalizuje siê w metodyce zuchowej i kszta³ceniu, jest instruktork¹ kszta³cenia ze z³ot¹ odznak¹
kadry kszta³c¹cej. Autorka kilku artyku³ów w prasie harcerskiej, wspó³autorka programów zwi¹zkowych
(„Œcie¿kami Zdrowia”, „Widok z Ratusza”). Cz³onkini Ruchu Ca³ym ¯yciem. Prywatnie – instruktorka
sztuk walki ze specjalnoœci¹ Tai Chi Chuan, mistrzyni Polski w Tai Chi Chuan oraz wielokrotna zdobywczyni medali na turniejach ogólnopolskich.
HM. TOMASZ WERNER, Hufiec ZHP Warszawa-Ochota. Pe³ni³ funkcje od dru¿ynowego po zastêpcê
komendanta hufca. Obecnie jest cz³onkiem komendy hufca (ksiêgowoœæ, ALiZ, kontakty z samorz¹dem),
Komisji Stopni Instruktorskich Hufca Ochota oraz Komisji Rewizyjnej Chor¹gwi Sto³ecznej ZHP. Specjalizuje siê w problematyce kwatermistrzostwa, finansów, organizacji ALiZ, kontaktów z samorz¹dem i kszta³cenia. Jest autorem kilku artyku³ów w prasie harcerskiej. Cz³onek Ruchu Ca³ym ¯yciem – wiceprzewodnicz¹cy
Ruchu. Zawodowo – doktorant w Zak³adzie Magnetyzmu Instytutu Geofizyki PAN.
HM. MA£GORZATA ZIELIÑSKA, Hufiec ZHP Warszawa-Mokotów. Pe³ni³a m.in. funkcje dru¿ynowej
gromady zuchowej, namiestniczki zuchowej i harcerek. Obecnie jest cz³onkiem Komisji Stopni Instruktorskich Harcerek Hufca Warszawa-Mokotów oraz cz³onkiem redakcji „Zuchowych Wieœci”.
HM. PAWE£ ZYGAR£OWSKI, Hufiec Poznañ ZHP „Siódemka” im. hm. S. Wietrzykowskiego. Pe³ni³
funkcje m.in. dru¿ynowego, szczepowego, komendanta hufca, cz³onka Rady Naczelnej ZHP oraz cz³onka
GK ZHP. Obecnie cz³onek komisji stopni instruktorskich Hufca Poznañ „Siódemka”. Specjalizacja starszoharcerska. Jest autorem kilkudziesiêciu publikacji w prasie harcerskiej. Po XXXI ZjeŸdzie ZHP kierowa³
pracami nad dostosowaniem regulaminów wewnêtrznych Zwi¹zku do zmian w statucie ZHP. Cz³onek Ruchu Ca³ym ¯yciem. Wykszta³cenie wy¿sze ekonomiczne. Obecnie Dyrektor Generalny Wy¿szej Szko³y
Bankowej w Poznaniu, autor kilku artyku³ów i wspó³autor jednej ksi¹¿ki monograficznej z zakresu ekonomiki turystyki.
96
Instruktorska czytanka