zobacz program

Transkrypt

zobacz program

FIZYKA
W MEDYCYNIE
Program nauczania
Spis treści
I.
II.
Wstęp
3
Wybrane zagadnienia z podstawy programowej fizyki –IV etap edukacyjny,
zakres rozszerzony 4-9
III.
Ogólne założenia programu
IV.
Cele edukacyjne
V.
VI.
VII.
VIII.
IX.
X.
XI.
10
11
Treści nauczania wraz z propozycją przydziału godzin i wymaganiami
edukacyjnymi 12-26
Szczegółowe cele kształcenia wraz z propozycją doświadczeń i projektów
edukacyjnych 27-59
Szczegółowe cele wychowania
60
Sposoby osiągania celów kształcenia i wychowania z uwzględnieniem
możliwości indywidualizacji pracy w zależności od potrzeb i możliwości
uczniów oraz warunków realizacji programu 61-63
Opis założonych osiągnięć ucznia
63-64
Propozycje kryteriów oceny i metod sprawdzania osiągnięć
Uwagi końcowe
Literatura
70
Załączniki
71-78
64-68
69
2
I. Wstęp
Autorski program nauczania przedmiotu uzupełniającego Fizyka w medycynie jest
przeznaczony do realizacji na IV etapie edukacyjnym w klasach z rozszerzonym
programem nauczania biologii i chemii. Pozwoli on młodym ludziom spojrzeć na
zagadnienia fizyczne przez pryzmat biologii, co przybliży ich do zamierzonych studiów
medycznych lub przyrodniczych.
Program można zrealizować w ciągu 120 godzin. Zawarte w nim treści nauczania
można realizować, korzystając z podręcznika dla szkół ponadgimnazjalnych Zrozumieć
fizykę wydawnictwa Nowa Era oraz publikacji, których spis zamieszczono w końcowej
części opracowania. Ze względu na specyfikę przedmiotu Fizyka w medycynie i
ograniczoną liczbę godzin przeznaczonych na jego realizację zrezygnowano z niektórych
tematów, a dział Grawitacja połączono z działem Energia i pęd, pomijając przy tym treści
realizowane w klasie pierwszej. Nauczyciel, który dysponuje większą liczbą godzin, może
zrealizować dział Grawitacja w zakresie rozszerzonym.
Zgodnie z obowiązującą podstawą programową nauczanie fizyki na IV etapie
edukacyjnym jest kontynuacją procesu realizowanego w gimnazjum. Większość uczniów
w szkołach ponadgimnazjalnych uczy się fizyki tylko w zakresie podstawowym i kończy
tę naukę w klasie pierwszej. Proponowany program umożliwia kontynuowanie nauki tego
przedmiotu w klasach drugiej i trzeciej.
Program został przygotowany w odpowiedzi na oczekiwania uczniów, którzy pragną
zdobyć wiedzę i umiejętności pozwalające na kontynuowanie nauki na kierunkach
przyrodniczych i medycznych uczelni wyższych. Zawiera on propozycje treści z fizyki
stanowiących rozszerzenie kursu podstawowego, wzbogaconych o elementy biofizyki i
fizyki medycznej. Dołożono starań, aby – zgodnie z wymaganiami ogólnymi zawartymi
w podstawie programowej – umożliwić uczniom zdobycie umiejętności: stosowania
poznanych pojęć i praw do wyjaśniania procesów i zjawisk fizycznych, wykorzystywania
i przetwarzania informacji podanych w różnych formach, budowania prostych modeli
fizycznych i matematycznych do opisu zjawisk, planowania i wykonywania prostych
doświadczeń oraz analizowania ich wyników.
Materiał zawarty w programie to propozycja; nauczyciel może pracować zgodnie z
nim, może także dokonać w nim zmian, w zależności od potrzeb.
3
II. Wybrane zagadnienia z podstawy programowej fizyki
IV etap edukacyjny, zakres rozszerzony
1. Znajomość pojęć i praw fizyki oraz umiejętność ich wykorzystania do wyjaśniania procesów
i zjawisk w przyrodzie
2. Analiza tekstów popularnonaukowych i ocena ich treści
3. Wykorzystywanie i przetwarzanie informacji zapisanych w postaci tekstu, tabel, wykresów,
schematów i rysunków
4. Budowa prostych modeli fizycznych i matematycznych do opisu zjawisk
5. Planowanie i wykonywanie prostych doświadczeń oraz analiza ich wyników
Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe
1. Ruch punktu materialnego
Uczeń:
1. odróżnia wielkości wektorowe od skalarnych; wykonuje działania na wektorach
(dodawanie, odejmowanie, rozkładanie na składowe)
2. opisuje ruch w różnych układach odniesienia;
3. oblicza prędkości względne dla ruchów wzdłuż prostej;
4. wykorzystuje związki pomiędzy położeniem, prędkością i przyspieszeniem w ruchu
jednostajnym i jednostajnie zmiennym do obliczania parametrów ruchu;
5. rysuje i interpretuje wykresy zależności parametrów ruchu od czasu;
6. oblicza parametry ruchu podczas swobodnego spadku i rzutu pionowego;
7. opisuje swobodny ruch ciał, wykorzystując pierwszą zasadę dynamiki;
8. wyjaśnia ruch ciał na podstawie drugiej zasady dynamiki Newtona;
9. stosuje trzecią zasadę dynamiki do opisu zachowania się ciał;
10. wykorzystuje zasadę zachowania pędu do obliczania prędkości ciał podczas zderzeń
niesprężystych i zjawiska odrzutu;
11. wyjaśnia zachowanie się ciał pod działaniem sił bezwładności w układzie nieinercjalnym;
12. posługuje się pojęciem siły tarcia do wyjaśniania mechanizmów ruchu ciał;
13. składa i rozkłada siły działające wzdłuż prostych nierównoległych;
14. oblicza parametry ruchu jednostajnego po okręgu; opisuje wektory prędkości i
przyspieszenia dośrodkowego;
15. analizuje ruch ciał w dwóch wymiarach na przykładzie rzutu poziomego.
4
2. Mechanika bryły sztywnej
Uczeń:
1. rozróżnia pojęcia punktu materialnego i bryły sztywnej; weryfikuje granice ich
stosowalności;
2. rozróżnia pojęcia masy i momentu bezwładności;
3. oblicza momenty sił;
4. analizuje równowagę brył sztywnych, gdy siły leżą w jednej płaszczyźnie (równowaga sił i
momentów sił);
5. wyznacza położenie środka masy;
6. opisuje ruch obrotowy bryły sztywnej wokół osi przechodzącej przez środek masy
(prędkość kątowa, przyspieszenie kątowe);
7. analizuje ruch obrotowy bryły sztywnej pod wpływem momentu sił;
8. stosuje zasadę zachowania momentu pędu do analizy ruchu;
9. uwzględnia w bilansie energii energię kinetyczną ruchu obrotowego.
3. Energia mechaniczna
Uczeń:
1.
2.
3.
4.
5.
oblicza pracę siły na danej drodze;
oblicza wartość energii kinetycznej i potencjalnej ciał;
wykorzystuje zasadę zachowania energii mechanicznej do obliczania parametrów ruchu;
oblicza moc urządzeń, uwzględniając ich sprawność;
stosuje zasadę zachowania energii do opisu zderzeń sprężystych i niesprężystych.
4. Grawitacja
Uczeń:
1. wykorzystuje prawo powszechnego ciążenia do obliczania siły oddziaływań
grawitacyjnych między masami punktowymi i sferycznie symetrycznymi;
2. rysuje linie pola grawitacyjnego; odróżnia pole jednorodne od pola centralnego;
3. oblicza wartość i kierunek pola grawitacyjnego na zewnątrz ciała sferycznie
symetrycznego;
4. wyprowadza związek między przyspieszeniem grawitacyjnym na powierzchni planety,
a jej masą i promieniem;
5. oblicza zmiany energii potencjalnej grawitacji i wiąże je z pracą lub zmianą energii
kinetycznej;
6. wyjaśnia znaczenie pojęć „pierwsza prędkość kosmiczna” i „druga prędkość kosmiczna”;
7. oblicza okres ruchu satelitów (bez napędu) wokół Ziemi;
8. oblicza okresy obiegu planet i ich średnie odległości od gwiazdy, wykorzystując trzecie
prawo Keplera dla orbit kołowych;
9. oblicza masę ciała niebieskiego na podstawie obserwacji ruchu jego satelity.
5
5. Termodynamika
Uczeń:
1. objaśnia założenia gazu doskonałego i stosuje równanie gazu doskonałego (równanie
Clapeyrona) do wyznaczenia parametrów gazu;
2. opisuje przemiany: izotermiczną, izobaryczną i izochoryczną;
3. interpretuje wykresy ilustrujące przemiany gazu doskonałego;
4. opisuje związek pomiędzy temperaturą w skali Kelwina a średnią energią kinetyczną
cząsteczek;
5. stosuje pierwszą zasadę termodynamiki, odróżnia przekaz energii w formie pracy od
przekazu
energii w formie ciepła;
6. oblicza zmianę energii wewnętrznej w przemianach izobarycznej i izochorycznej oraz
pracę wykonaną w przemianie izobarycznej;
7. posługuje się pojęciem ciepła molowego w przemianach gazowych;
8. analizuje pierwszą zasadę termodynamiki;
9. interpretuje drugą zasadę termodynamiki;
10. analizuje cykle termodynamiczne; oblicza sprawność silników cieplnych;
11. odróżnia wrzenie od parowania powierzchniowego;
12. analizuje wpływ ciśnienia na temperaturę wrzenia cieczy;
13. wykorzystuje pojęcie ciepła właściwego i ciepła przemiany fazowej w analizie
bilansu cieplnego.
6. Ruch harmoniczny i fale mechaniczne
Uczeń:
1.
2.
3.
4.
analizuje ruch pod wpływem sił sprężystości; podaje przykłady takiego ruchu;
oblicza energię potencjalną sprężystości;
oblicza okres drgań ciężarka na sprężynie i wahadła matematycznego;
interpretuje wykresy zależności położenia, prędkości i przyspieszenia od czasu w ruchu
drgającym;
5. opisuje drgania wymuszone;
6. opisuje – na wybranych przykładach – zjawisko rezonansu mechanicznego;
7. opisuje przemiany energii kinetycznej i potencjalnej w ruchu drgającym;
8. stosuje w obliczeniach związek między parametrami fali: długością, częstotliwością,
okresem, prędkością;
9. opisuje załamanie fali na granicy ośrodków;
10. wyjaśnia mechanizm zjawiska ugięcia fali, opierając się na zasadzie Huygensa;
11. opisuje zjawisko interferencji; wyznacza długość fali na podstawie obrazu
interferencyjnego;
12. opisuje fale stojące i ich związek z falami biegnącymi;
13. opisuje efekt Dopplera w przypadku poruszającego się źródła i nieruchomego
obserwatora.
6
7. Pole elektryczne
Uczeń:
1. wykorzystuje prawo Coulomba do obliczania siły oddziaływania elektrostatycznego
między ładunkami;
2. posługuje się pojęciem natężenia pola elektrostatycznego;
3. oblicza natężenie pola centralnego pochodzącego od jednego ładunku punktowego;
4. analizuje jakościowo pole pochodzące od układu ładunków;
5. wyznacza pole elektrostatyczne na zewnątrz naelektryzowanego ciała sferycznie
symetrycznego;
6. przedstawia pole elektrostatyczne za pomocą linii pola;
7. opisuje pole kondensatora płaskiego, oblicza napięcie między okładkami;
8. posługuje się pojęciem pojemności elektrycznej kondensatora;
9. oblicza pojemność kondensatora płaskiego, znając jego cechy geometryczne;
10. oblicza pracę potrzebną do naładowania kondensatora;
11. analizuje ruch cząstki naładowanej w stałym jednorodnym polu elektrycznym;
12. opisuje wpływ pola elektrycznego na rozmieszczenie ładunków w przewodniku;
wyjaśnia działanie piorunochronu i klatki Faradaya.
8. Prąd stały
Uczeń:
1.
2.
3.
4.
5.
wyjaśnia znaczenie pojęć siły elektromotorycznej ogniwa i oporu wewnętrznego;
oblicza opór przewodnika, znając jego opór właściwy i wymiary geometryczne;
rysuje charakterystykę prądowo-napięciową opornika podlegającego prawu Ohma;
stosuje prawa Kirchhoffa do analizy obwodów elektrycznych;
oblicza opór zastępczy oporników połączonych szeregowo i połączonych równolegle;
oblicza pracę prądu przepływającego przez różne elementy obwodu oraz moc wydzielaną
na tych elementach;
6. opisuje wpływ temperatury na opór metali i półprzewodników.
9. Magnetyzm, indukcja magnetyczna
Uczeń:
1. szkicuje przebieg linii pola magnetycznego w pobliżu magnesów trwałych
i przewodników z prądem (przewodnik liniowy, pętla, zwojnica);
2. oblicza wektor indukcji magnetycznej wytworzonej przez przewodniki z prądem
(przewodnik liniowy, pętla, zwojnica);
3. analizuje ruch cząstki naładowanej w jednorodnym polu magnetycznym;
4. opisuje wpływ materiałów magnetycznych (ferromagnetyków) na pole magnetyczne;
5. opisuje zastosowanie materiałów ferromagnetycznych;
7
6. analizuje siłę elektrodynamiczną działającą na przewodnik z prądem w polu
magnetycznym;
7. opisuje działanie silnika elektrycznego;
8. oblicza strumień indukcji magnetycznej przez powierzchnię;
9. analizuje napięcie uzyskiwane na końcach przewodnika podczas ruchu przewodnika
w polu magnetycznym;
10. oblicza siłę elektromotoryczną powstającą w wyniku indukcji elektromagnetycznej;
11. stosuje regułę Lenza w celu wskazania kierunku przepływu prądu indukcyjnego;
12. opisuje budowę i zasadę działania prądnicy i transformatora;
13. opisuje prąd przemienny (natężenie, napięcie, częstotliwość, wartości skuteczne);
14. opisuje zjawisko samoindukcji;
15. opisuje działanie diody jako prostownika.
10. Fale elektromagnetyczne i optyka
Uczeń:
1. opisuje widmo fali elektromagnetycznej; podaje przykłady wykorzystania fal w
poszczególnych zakresach;
2. opisuje jedną z metod wyznaczania prędkości światła;
3. opisuje doświadczenia Younga;
4. wyznacza długość fali świetlnej za pomocą siatki dyfrakcyjnej;
5. opisuje zjawisko polaryzacji światła przy odbiciu i przy przejściu przez polaryzator;
wyjaśnia mechanizm tego zjawiska;
6. wykorzystuje prawo załamania światła do wyznaczenia biegu promienia w pobliżu
granicy dwóch ośrodków;
7. opisuje zjawisko całkowitego wewnętrznego odbicia i wyznacza kąt graniczny;
8. rysuje obrazy rzeczywiste i pozorne otrzymywane za pomocą soczewek skupiających
i rozpraszających;
9. stosuje równanie soczewki; wyznacza położenie i powiększenie otrzymanych obrazów.
11. Fizyka atomowa i kwanty promieniowania elektromagnetycznego
Uczeń:
1. opisuje założenia kwantowego modelu światła;
2. stosuje zależność między energią fotonu a częstotliwością i długością fali do opisu
zjawisk fotoelektrycznych wewnętrznego i zewnętrznego;
3. stosuje zasadę zachowania energii do wyznaczania częstotliwości promieniowania
emitowanego i absorbowanego przez atomy;
4. opisuje mechanizm powstawania promieniowania rentgenowskiego;
5. określa długość fali de Broglie’a poruszającej się cząstki.
8
12. Wymagania przekrojowe
Uczeń:
1. przedstawia jednostki wielkości fizycznych wymienionych w podstawie programowej,
opisuje ich związki z jednostkami podstawowymi;
2. samodzielnie wykonuje poprawne wykresy (właściwe oznaczenie osi, wybór skali,
oznaczenie niepewności punktów pomiarowych);
3. przeprowadza złożone obliczenia liczbowe, posługując się kalkulatorem;
4. interpoluje, ocenia orientacyjnie wartość pośrednią (interpolowaną) między danymi
w tabeli, także za pomocą wykresu;
5. dopasowuje prostą y = ax + b do wykresu i ocenia trafność tego postępowania; oblicza
wartości współczynników a i b (ocena ich niepewności nie jest wymagana);
6. opisuje podstawowe zasady niepewności pomiaru
7. szacuje wartość spodziewanego wyniku, krytycznie analizuje prawdopodobieństwo
otrzymanego wyniku;
8. przedstawia własnymi słowami główne tezy poznanego artykułu popularnonaukowego
z dziedziny fizyki lub astronomii.
13. Wymagania doświadczalne
Uczeń przeprowadza badania polegające na wykonaniu pomiarów, opisie i analizie wyników
oraz, jeżeli to możliwe, wykonaniu i interpretacji wykresów, dotyczące:
1. ruchu prostoliniowego jednostajnego i jednostajnie zmiennego (np. wyznaczenie
przyspieszenia w ruchu jednostajnie zmiennym);
2. ruchu wahadła (np. wyznaczenie przyspieszenia ziemskiego);
3. ciepła właściwego (np. wyznaczenie ciepła właściwego cieczy);
4. kształtu linii pól magnetycznego i elektrycznego (np. wyznaczenie pola wokół przewodu
kształcie pętli, w którym płynie prąd);
5. charakterystyki prądowo-napięciowej opornika, żarówki, ewentualnie diody (np. pomiar i
wykonanie wykresu zależności I(U);
6. drgań struny (np. pomiar częstotliwości podstawowej drgań struny dla różnej długości
drgającej części struny);
7. dyfrakcji światła na siatce dyfrakcyjnej lub płycie CD (np. wyznaczenie gęstości ścieżek
na płycie CD);
8. załamania światła (np. wyznaczenie współczynnika załamania światła z pomiaru kąta
granicznego);
9. obrazów optycznych otrzymywanych za pomocą soczewek (np. wyznaczenie
powiększenia obrazu i porównanie go z powiększeniem obliczonym).
9
III.
Ogólne założenia programu
1. Na realizację programu przewidziano 120 godzin.
2. Treści zawarte w programie można realizować w ciągu jednego roku (klasa druga)
lub w ciągu dwóch lat ( klasy druga i trzecia). Zważywszy na krótszy czas nauki w klasie
trzeciej, korzystniejszy jest wariant pierwszy.
3. Program będzie realizowany w klasach uczących się biologii i chemii w zakresie
rozszerzonym. Zapewni on uczniom zdobycie wiedzy z zakresu fizyki ze szczególnym
uwzględnieniem aspektów medycznych tego przedmiotu. Przygotuje ich także
do samodzielnego uzupełniania wiedzy przyrodniczej, czytania ze zrozumieniem tekstów
popularnonaukowych, rozumnego i krytycznego odbioru informacji medialnych,
sprawnego funkcjonowania w świecie opanowanym przez technikę oraz świadomego
korzystania ze zdobyczy cywilizacji.
4. W planie wynikowym położono nacisk na operatywność zdobywanej wiedzy
i umiejętność samodzielnego jej zdobywania.
5. Nauczanie zagadnień związanych z fizyką oparte jest na podstawie programowej
kształcenia ogólnego fizyki, IV etap edukacyjny, zakres rozszerzony.
6. Nauczanie zagadnień z dziedziny biofizyki i medycyny opiera się na metodzie projektu.
7. Udział ucznia w projekcie nie jest obligatoryjny.
8. Każdy projekt może być realizowany przez jednego ucznia lub grupę uczniów.
9. Nauczyciel może zwiększyć liczbę projektów o tematy związane z wykorzystaniem fizyki
w medycynie albo o zagadnienia czysto fizyczne.
10. Przedmiot „fizyka w medycynie” jest oparty na podstawie programowej kształcenia
ogólnego fizyki na IV etapie edukacyjnym, zakres rozszerzony, więc powinien go uczyć
nauczyciel fizyki.
11. Program zakłada:
•
stosowanie metod wyzwalających aktywność uczniów, rozwijających ich zainteresowanie
wiedzą przyrodniczą, kształtujących umiejętności uczenia się i samokontroli;
•
stworzenie uczniom warunków do samokształcenia, w tym samodzielnego zdobywania
informacji z różnych źródeł dzięki zapewnieniu możliwości korzystania z internetu
i dostępu do literatury popularnonaukowej oraz czasopism;
·
projektowanie i bezpieczne wykonywanie eksperymentów przez uczniów oraz dokonywanie
obserwacji i formułowanie wniosków wynikających z przeprowadzonych doświadczeń.
10
IV. Cele edukacyjne
Cel strategiczny
Ukazanie związków fizyki z medycyną i wyposażenie uczniów w wiedzę o
prawidłowościach występujących w przyrodzie i metodach ich poznawania, umożliwiającą
kontynuowanie kształcenia na kierunkach medycznych, technicznych i przyrodniczych.
Cele kształcenia – rozbudzanie zainteresowania fizyką i medycyną, rozwijanie i
pogłębianie wiedzy umożliwiającej dalsze kształcenie uczniów:
· ukazanie roli fizyki i medycyny w życiu człowieka;
· integracja wiedzy z różnych dyscyplin naukowych: fizyki, medycyny, biofizyki;
· pokazanie zastosowania nowoczesnych zdobyczy nauki do diagnozowania, profilaktyki i
leczenia;
· kształtowanie umiejętności posługiwania się pojęciami fizycznymi i stosowania ich do opisu
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
zjawisk fizycznych, z wykorzystaniem odpowiedniego aparatu matematycznego;
stosowanie pojęć fizycznych do opisu procesów fizycznych i medycznych;
wykorzystanie posiadanych wiadomości do rozwiązywania zadań i problemów fizycznych
oraz medycznych;
planowanie i wykonywanie prostych eksperymentów i doświadczeń symulowanych
(wykonywanie pomiarów, analiza wyników i wyciąganie wniosków);
budowanie modeli matematycznych i fizycznych do rozwiązywaniu problemów fizycznych;
doskonalenie umiejętności poszukiwania, analizowania, oceniania
i wykorzystywania informacji o tematyce fizycznej i medycznej pochodzących z różnych
źródeł oraz zarządzania informacją;
rozwijanie umiejętności sprawnego posługiwania się nowoczesnymi technologiami;
aktywizowanie ucznia i indywidualizowanie pracy z uczniem dzięki stosowaniu metody
projektu;
rozwijanie umiejętności formułowania problemów związanych z tematem medycznym,
planowania i organizowania pracy oraz przygotowywania wystąpień
i prezentacji pracy;
rozwijanie umiejętności rozumienia czytanego tekstu, wykorzystywania
i refleksyjnego przetwarzania tekstów oraz analizy tekstów popularnonaukowych;
rozwijanie umiejętności poprawnego komunikowania się w języku ojczystym, dbałości
o wzbogacanie zasobu słownictwa, poprawnego posługiwania się językiem fizyki;
11
V. Treści nauczania wraz z propozycją przydziału godzin i wymaganiami
edukacyjnymi
Ogólny rozkład materiału
Liczba godzin przeznaczonych na:
nowe treści
powtórzenie,
sprawdzenie
razem
8
4
8
1
1
1
9
5
9
4
5
Kinematyka
Ruch i siły
Energia i pęd (z elementami
grawitacji)
Bryła sztywna
Ruch harmoniczny
6
6
1
1
7
7
6
Fale mechaniczne
7
1
8
7
Ośrodki ciągłe
5
1
6
8
Termodynamika
10
1
11
9
10
11
Grawitacja
Pole elektryczne
Prąd stały
12
8
7
2
1
1
14
9
8
12
Magnetyzm
8
1
9
Indukcja elektromagnetyczna i
fale elektromagnetyczne
Optyka
8
1
9
13
1
15
7
1
8
105
15
120
Dział fizyki
1
2
3
13
14
15
Korpuskularno-falowe
własności materii
Całkowita liczba godzin
12
Treści nauczania. Szczegółowy rozkład materiału nauczania
1.
Kinematyka (9 godzin)
Temat
1, 2
3
4, 5
Jak opisać ruch
Treści kształcenia
1. Wielkości skalarne i wektorowe
2. Suma i różnica wektorów
3. Iloczyn skalarny i iloczyn wektorowy
4. Układ odniesienia, punkt materialny
5. Wektor położenia, przemieszczenia
6. Droga, tor ruchu
Prędkość w ruchu
prostoliniowym
1. Prędkość chwilowa a prędkość średnia
2. Prędkość wypadkowa i prędkość
względna
3. Ruch jednostajny prostoliniowy
4. Równanie ruchu
Ruch prostoliniowy zmienny 1. Ruch jednostajnie zmienny
2. Wykresy v(t), s(t), a(t)
3. Równania ruchu
4. Przyspieszenie
5. Spadek swobodny
6. Analiza ruchów
Uwagi
(wymagania z podstawy programowej
fizyki w zakresie rozszerzonym)
Uczeń:
1.1. odróżnia wielkości wektorowe od
skalarnych; wykonuje działania na
wektorach (dodawanie, odejmowanie,
rozkładanie na składowe)
1.2. opisuje ruch w różnych układach
odniesienia
1.2. opisuje ruch w różnych układach
odniesienia
1.3. oblicza prędkości względne ruchów
wzdłuż prostej
1.4. wykorzystuje związki między
położeniem, prędkością i przyspieszeniem
w ruchu jednostajnym i jednostajnie
zmiennym do obliczania parametrów ruchu
1.5. rysuje i interpretuje wykresy
zależności parametrów ruchu od czasu
6
Wyznaczanie przyspieszenia 1. Wyznaczanie przyspieszenia
w ruchu jednostajnie
ziemskiego przy spadku swobodnym
zmiennym
2. Błędy pomiarowe
13.1. doświadczenie obowiązkowe
dotyczące badanie ruchu
prostoliniowego jednostajnego
i jednostajnie zmiennego
(np. wyznaczenie przyspieszenia
w ruchu jednostajnie zmiennym)
1.6. oblicza parametry ruchu podczas
swobodnego spadku i rzutu pionowego
7
Rzut poziomy
1. Ruch ciał w dwóch wymiarach
2. Równania ruchu
3. Parametry ruchu
1.15. analizuje ruch ciał w dwóch
wymiarach na przykładzie rzutu
poziomego
8
Ruch krzywoliniowy
1. Prędkość w ruchu krzywoliniowym
2. Ruch jednostajny po okręgu
3. Wielkości opisujące ruch po okręgu
1.14. oblicza parametry ruchu
jednostajnego po okręgu; opisuje wektory
prędkości i przyspieszenia dośrodkowego
9
Kinematyka – sprawdzenie
wiadomości i umiejętności
Sprawdzenie stopnia opanowania
Samodzielna praca ucznia
13
2. Ruch i siły (5 godzin)
Temat
Uwagi
(wymagania z podstawy
programowej fizyki w zakresie
rozszerzonym)
Uczeń:
1
Oddziaływania
1. Pojęcie siły
2. Warunki równowagi w ruchu
postępowym
3. Składanie i rozkładanie sił
1.9. stosuje trzecią zasadę dynamiki
do opisu zachowania się ciał
1.13. składa i rozkłada siły
działające wzdłuż prostych
nierównoległych
2
Zasady dynamiki
1. Pierwsza zasada dynamiki
2. Ruch ciał pod wpływem stałej siły
3. Ruch ciała po równi
4. Masa bezwładna
podczas swobodnego spadku i rzutu
pionowego
1.7. opisuje swobodny ruch ciał,
wykorzystując pierwszą zasadę
dynamiki
1.8. wyjaśnia mechanizm ruchu ciał
na podstawie drugiej zasady
dynamiki
3
Tarcie
1. Tarcie
2. Opory ruchu
3. Współczynnik tarcia
1.12. posługuje się pojęciem siły
tarcia do wyjaśniania mechanizmu
ruchu ciał
4
Układy inercjalne
i nieinercjalne
1. Opis ruchu ciał w różnych układach
2. Siła bezwładności
3. Masa bezwładna
1.11. wyjaśnia zachowania się ciał
pod działaniem sił bezwładności w
układzie nieinercjalnym
5
Siły i ruch – sprawdzenie
3. Energia i pęd (z elementami grawitacji) (9 godzin)
Temat
Uwagi
Uczeń:
3.1. oblicza pracę siły na danej drodze
3.4. oblicza moc urządzeń,
uwzględniając ich sprawność.
1
Praca i moc
1. Pojęcie pracy
2. Pojęcie mocy
3. Sprawność urządzenia
2
Energia
1. Formy energii
2. Energia kinetyczne
3. Energia potencjalna
4. Energia potencjalna sprężystości
3.2. oblicza wartość energii kinetycznej
i potencjalnej ciał;)
3
Zasada zachowania energii
1. Rzut pionowy
2. Zastosowanie zasady zachowania
energii mechanicznej
1.6. oblicza parametry ruchu podczas
swobodnego spadku i rzutu pionowego
3.3. wykorzystuje zasadę zachowania
energii mechanicznej do obliczania
parametrów ruchu.
14
4
Pęd. Zasada zachowania pędu
1. Pęd ciała
2. Popęd siły
3. Zasada zachowania pędu
1.10. wykorzystuje zasadę zachowania
pędu do obliczania prędkości ciał
podczas zderzeń
niesprężystych i zjawiska odrzutu.
5
Zderzenia sprężyste
i niesprężyste
1. Analiza zderzeń
2. Zasady zachowania a zderzenia
3.5. stosuje zasadę zachowania energii
do opisu zderzeń sprężystych
i niesprężystych.
6
Pole grawitacyjne
1. Linie pola grawitacyjnego
2. Pole jednorodne a pole niejednorodne
3. Siła grawitacji
4.1. wykorzystuje prawo powszechnego
ciążenia do obliczania siły oddziaływań
grawitacyjnych między masami
punktowymi i sferycznie
symetrycznymi
4.2. rysuje linie pola grawitacyjnego,
odróżnia pole jednorodne od pola
centralnego
4.7. oblicza okres ruchu satelitów
(bez napędu) wokół Ziemi.
7
Przyspieszenie grawitacyjne
1. Definicja natężenia pola
grawitacyjnego
2. Przyspieszenie grawitacyjne na
powierzchni planety
3. Stan nieważkości, stan przeciążenia
4. Wpływ pola grawitacyjnego i sił
bezwładności na organizm człowieka
4.4. wyprowadza związek między
przyspieszeniem grawitacyjnym na
powierzchni planety a jej masą
i promieniem
4. 9. oblicza masę ciała niebieskiego
na podstawie obserwacji ruchu jego
satelity.
8
Praca w polu grawitacyjnym
1. Energia potencjalna grawitacji
2. Potencjał pola grawitacyjnego
3. Powierzchnia ekwipotencjalna
4. Praca w polu grawitacyjnym
4.5. oblicza zmiany energii potencjalnej
grawitacji i wiąże je z pracą lub zmianą
energii kinetycznej
9
Energia i pęd (z elementami
grawitacji) – sprawdzenie
4. Bryła sztywna (7 godzin)
Temat
1
2, 3
Ruch bryły sztywnej
1. Środek masy
2. Moment siły
3. Warunki równowagi bryły sztywnej
4. Działanie dźwigni jednostronnej
i dźwigni dwustronnej na przykładzie
ciała ludzkiego
5. Działanie dźwigni jednostronnej
i dwustronnej
Ruch obrotowy bryły sztywnej
1. Druga zasada dynamiki bryły sztywnej
2. Moment bezwładności
3. Siły dośrodkowa i odśrodkowa
4. Wielkości opisujące ruch obrotowy
Uwagi
Uczeń:
2.1. rozróżnia pojęcia punktu
materialnego i bryły sztywnej; określa
granice ich stosowalności;
2.4. analizuje równowagę brył
sztywnych, gdy siły leżą w jednej
płaszczyźnie;
2.5. wyznacza położenie środka masy.
2.2. rozróżnia pojęcia masy i momentu
bezwładności
2.3. oblicza momenty sił
2.6. opisuje ruch obrotowy bryły
sztywnej wokół osi przechodzącej przez
środek masy
2.7. analizuje ruch obrotowy bryły
sztywnej pod wpływem momentu sił.
15
4
Energia potencjalna bryły
sztywnej
1. Środek ciężkości
2. Energia potencjalna bryły
3. Trzy stany równowagi
4. Warunki równowagi ciała ludzkiego
5. Lokomocja człowieka
2.4. analizuje równowagę brył
sztywnych, gdy siły leżą w jednej
płaszczyźnie
(równowaga sił i momentów sił).
5
Energia kinetyczna bryły
sztywnej
1. Energia ruchu postępowego
2. Energia ruchu obrotowego
3. Całkowita energia
2.9. uwzględnia w bilansie energii
energię kinetyczną ruchu obrotowego
3.2. oblicza wartość energii kinetycznej
i potencjalnej ciał.
6
Moment pędu
1. Moment pędu
2. Zasada zachowania momentu pędu
3. Żyroskop
2.8. stosuje zasadę zachowania momentu
pędu do analizy ruchu.
7
Energia mechaniczna bryły
sztywnej i grawitacja –
sprawdzenie wiadomości i
umiejętności
5. Ruch harmoniczny (7 godzin)
Temat
Uwagi
Uczeń:
6.1. analizuje ruch pod wpływem sił
sprężystości, podaje przykłady takiego
ruchu
jednostajnego po okręgu; opisuje wektory
prędkości i przyspieszenia dośrodkowego
1
Drgania harmoniczne a ruch po
okręgu
1.Wielkości opisujące ruch po okręgu
2. Ruch harmoniczny
2
Drgania ciężarka na sprężynie
1. Analiza ruch drgającej sprężyny
2. Zależności x(t), v(t), a(t), F(x) w ruchu
harmonicznym
3. Okres drgań ciężarka na sprężynie
4. Energia potencjalna sprężystości
3
Wahadło matematyczne
1. Siły w ruchu wahadła matematycznego 6.3. oblicza okres drgań wahadła
matematycznego.
2. Okres drgań wahadła
4
Energia w ruchu drgającym
1. Energia kinetyczna
2. Energia potencjalna
3. Przemiany energii mechanicznej
w ruchu drgającym
6.2. oblicza energię potencjalną
sprężystości
6.7. opisuje przemiany energii
kinetycznej i potencjalnej w ruchu
drgającym.
5
Drgania tłumione i wymuszone
1. Drgania tłumione
2. Drgania wymuszone
3. Rezonans mechaniczny
6.4 interpretuje wykresy zależności
położenia, prędkości i przyspieszenia
od czasu w ruchu drgającym;
6.5. opisuje drgania wymuszone
6.6. opisuje zjawisko rezonansu
mechanicznego (na wybranych
przykładach).
6.1. analizuje ruch pod wpływem sił
sprężystości, podaje przykłady takiego
ruchu
6.2. oblicza energię potencjalną
sprężystości
6.3. oblicza okres drgań ciężarka na
sprężynie
6.4. interpretuje wykresy zależności
położenia, prędkości i przyspieszenia
od czasu w ruchu drgającym.
16
6
Wyznaczanie przyspieszenia
ziemskiego
1. Badanie ruchu wahadła
2. Pomiary okresu i długości wahadła
3. Zależność między przyspieszeniem
ziemskim, a okresem drgań i długością
wahadła
4. Wyznaczenie przyspieszenia
ziemskiego
13.2. . doświadczenie obowiązkowe
dotyczące ruchu wahadła
(np. wyznaczenie przyspieszenia
ziemskiego)
7
Ruch harmoniczny –
podsumowanie wiadomości i
umiejętności
6. Fale mechaniczne (8 godzin)
Temat
Uwagi (wymagania z podstawy
rozszerzonym)
Uczeń:
6.8. stosuje w obliczeniach związek między
parametrami fali: długością,
częstotliwością, okresem, prędkością.
1
Zjawisko ruchu falowego
1. Fala mechaniczna
2. Wielkości opisujące fale
3. Podział fal
4. Równanie fali
2
Odbicie i załamanie fal
3
Interferencja i dyfrakcja fal.
Superpozycja fal. Fale stojące
1. Prawo odbicia fali mechanicznej
2. Prawo załamania fali mechanicznej
1. Interferencja fal
2. Dyfrakcja fal
3. Warunek wzmocnienia fali
4. Fala stojąca
5. Równanie fali stojącej
6. Zasada Huygensa
6.9. opisuje załamanie fali na granicy
ośrodków
6.10. opisuje zjawisko interferencji,
wyznacza długość fali na podstawie obrazu
interferencyjnego
6.11. wyjaśnia mechanizm zjawiska ugięcia
fali, opierając się na zasadzie Huygensa
6.12. opisuje fale stojące i ich związek
z falami biegnącymi.
Dźwięki proste i złożone
1. Wytwarzanie dźwięku
2. Narząd głosowy człowieka
3. Prędkość dźwięku w różnych
ośrodkach
4. Cechy dźwięku
5. Rezonans akustyczny
6. Rodzaje dźwięków
6.8. stosuje w obliczeniach związek między
parametrami fali: długością,
częstotliwością, okresem, prędkością
6. 6. opisuje zjawisko rezonansu
mechanicznego (na wybranych
przykładach)
6
Badanie struny
1. Pomiar częstotliwości drgającej
struny
2. Wyznaczanie prędkości dźwięku w
metalu
3. Zasada działania instrumentów
muzycznych
7
Zjawisko Dopplera
1. Wzór Dopplera
2. Zjawisko Dopplera w ultrasonografii
(badanie USG)
6.12. opisuje fale stojące i ich związek z
falami biegnącymi
dotyczące drgań struny (np. pomiar
częstotliwości podstawowej drgań struny
przy różnej długości drgającej części
struny)
6.13. opisuje efekt Dopplera w przypadku
poruszającego się źródła i nieruchomego
obserwatora.
8
Drgania i fale – sprawdzenie
4,5
17
7. Ośrodki ciągłe (6 godzin)
Temat
Uwagi
Uczeń:
Powtórzenie wiadomości z gimnazjum
i lekcji przyrody
Badanie wytrzymałości nitki doświadczenie
1
Ogólne właściwości ciał stałych i 1. Rożne postacie materii
cieczy
2. Oddziaływanie cząsteczek materii
3. Sprężystość i wytrzymałość ciał
4. Wytrzymałość tkanek
5. Prawo Hooke’a
2
Statyka ośrodka ciągłego
1. Ciśnienie
2. Ciśnienie hydrostatyczne
3. Wpływ ciśnienia na samopoczucie
człowieka
4. Prawo Pascala
5. Gęstość
3
Przepływ płynu
1. Ciecz w ruchu
2. Prawo ciągłości
Biologia (Zakres rozszerzony) – 5.2, 5.4 ,
5.5
3. Prawo Torricellego (v =
4. Równanie Bernoulliego
5. Praca serca
6. Pomiar ciśnienia krwi
)
4
Prawo Archimedesa
1. Siła wyporu
2. Prawo Archimedesa
3. Pływanie ciał
Badanie prawa Archimedesa
5
Napięcie powierzchniowe i
włoskowatość
1. Menisk wypukły i menisk wklęsły
2. Włoskowatość naczyń
3. Napięcie powierzchniowe
Obserwacje menisku wypukłego
i wklęsłego
6
Ośrodki ciągłe –
umiejętności
8. Termodynamika (11 godzin)
Temat
Uwagi
(wymagania z podstawy programowej fizyki
w zakresie rozszerzonym)
Uczeń:
1
Energia wewnętrzna i
temperatura
1. Pojęcie ciepła
2. Temperatura
3. Pomiar temperatury
4. Rozszerzalność termiczna substancji
5. Prędkość cząsteczek
6. Zasada ekwipartycji energii
5.4. opisuje związek między temperaturą
w skali Kelwina a średnią energią
kinetyczną cząsteczek;
2
Wpływ ciepła i temperatury na
ustrój
1. Gospodarka cieplna organizmu
2. Wymiana ciepła z otoczeniem
3. Szybkość przepływu ciepła
4. Sposoby przekazywania ciepła
5.8. analizuje pierwszą zasadę
termodynamiki jako zasadę zachowania
energii.
18
3
Ciepło przemiany fazowej
1. Przejścia fazowe
2. Ciepło przemiany
3. Ciepło właściwe a ciepło molowe
5.11. odróżnia wrzenie od parowania
powierzchniowego; analizuje wpływ
ciśnienia na temperaturę wrzenia cieczy
5.12. wykorzystuje pojęcie ciepła
właściwego oraz ciepła przemiany fazowej
w analizie bilansu cieplnego
4
Wyznaczanie ciepła właściwego
1. Bilans cieplny
2. Wyznaczanie ciepła właściwego
5.12. wykorzystuje pojęcie ciepła
właściwego oraz ciepła przemiany fazowej
w analizie bilansu cieplnego
dotyczące ciepła właściwego
(np. wyznaczenie ciepła właściwego danej
cieczy).
5
Model gazu doskonałego
1. Ciśnienie gazu
2. Równanie Clapeyrona
3. Gazy rzeczywiste
4. Oddychanie (wentylacja płuc)
5.1. wyjaśnia założenia gazu doskonałego
i stosuje równanie gazu doskonałego
(równanie Clapeyrona) do wyznaczenia
parametrów gazu
6
Przemiany gazowe
1. Prawo Boyle’a-Mariotte’a
2. Prawo Gay-Lussaca
3. Prawo Charlesa
4. Przemiana adiabatyczna
7
Zasady termodynamiki
1. Zasady termodynamiki
2. Procesy odwracalne
i nieodwracalne
3. Cykl Carnota
4. Sprawność silnika cieplnego
5.1. wyjaśnia założenia gazu doskonałego
i stosuje równanie gazu doskonałego
(równanie Clapeyrona) do wyznaczenia
parametrów gazu
5.2. opisuje przemiany: izotermiczną,
izobaryczną i izochoryczną
5.3. interpretuje wykresy ilustrujące
przemiany gazu doskonałego
5.5. stosuje pierwszą zasadę
termodynamiki, odróżnia przekaz energii
w formie pracy od
przekazu energii w formie ciepła
5.10. analizuje cykle termodynamiczne;
oblicza sprawność silników cieplnych
5.8. analizuje pierwszą zasadę
termodynamiki jako zasadę zachowania
energii
5.9. interpretuje drugą zasadę
termodynamiki.
8
Praca gazu
1. Wymiana ciepła w gazach
2. Wzór Mayera
3. Analiza cieplna przemian
4. Ciepło molowe
5.7. posługuje się pojęciem ciepła
molowego w przemianach gazowych.
9
Właściwości pary
1. Para nasycona a para nienasycona
2. Wilgotność
3. Diagram fazowy
5.11. odróżnia wrzenie od parowania
powierzchniowego; analizuje wpływ
ciśnienia na temperaturę wrzenia cieczy
10
Zmiana energii wewnętrznej
1. Określanie zmian energii w różnych
przemianach
2. Ciepło molowe w różnych przemianach
3. Prędkość i energia cząsteczek gazu
5.6. oblicza zmianę energii wewnętrznej w
przemianach izobarycznej i izochorycznej
oraz pracę wykonaną w przemianie
izobarycznej.
11
Termodynamika – sprawdzenie
19
9. Pole elektryczne (9 godzin)
Temat
1
Uwagi
Uczeń:
7.1. wykorzystuje prawo Coulomba
do obliczenia siły oddziaływania
elektrostatycznego między ładunkami.
Prawo Coulomba
1. Rodzaje ładunków
2. Prawo Coulomba
3. Elektryzowanie ciał
4. Zasada zachowania ładunku
2, 3
Natężenie pola elektrostatycznego
1. Co to jest pole elektrostatyczne
2. Linie pola elektrostatycznego
3. Natężenie pola elektrostatycznego
4. Zasada superpozycji natężeń pól
4
Przewodnik w zewnętrznym polu
elektrostatycznym
1. Rozkład ładunków na powierzchni
przewodnika
2. Pojemność elektryczna
przewodnika
3. Polaryzacja dielektryka
5
Praca w polu elektrostatycznym
6
Ruch cząstki naładowanej w polu
elektrostatycznym
1. Praca w jednorodnym polu
elektrostatycznym
2. Praca w centralnym polu
elektrostatycznym
3. Energia potencjalna pola
elektrostatycznego
4. Ogólny wzór na pracę w polu
elektrostatycznym
5. Potencjał pola elektrostatycznego
1. Ruch cząstki naładowanej
równolegle do linii pola
2. Ruch cząstki naładowanej z
prędkością prostopadłą do linii pola
7, 8
9
7.2. posługuje się pojęciem natężenia pola
elektrostatycznego
7.3. oblicza natężenie pola centralnego
pochodzącego od jednego ładunku
punktowego 7.4. analizuje jakościowo pole
pochodzące od układu ładunków
7.5. wyznacza pole elektrostatyczne
na zewnątrz naelektryzowanego ciała
sferycznie symetrycznego
7.6. przedstawia pole elektrostatyczne
za pomocą linii pola
dotyczące badanie kształtu linii pola
elektrycznego.
7.5. wyznacza pole elektrostatyczne na
zewnątrz naelektryzowanego ciała sferycznie
symetrycznego
7.12. opisuje wpływ pola elektrycznego
na rozmieszczenie ładunków w przewodniku;
wyjaśnia działanie piorunochronu i klatki
Faradaya.
7.11. analizuje ruch cząstki naładowanej
w stałym jednorodnym polu elektrycznym.
w stałym jednorodnym polu elektrycznym
Kondensator płaski
1. Pojemność elektryczna
kondensatora płaskiego
2. Łączenie kondensatorów
3. Energia naładowanego
kondensatora
7.7. opisuje pole kondensatora płaskiego,
oblicza napięcie między okładkami
7.8. posługuje się pojęciem pojemności
elektrycznej kondensatora
7.9. oblicza pojemność kondensatora
płaskiego, znając jego cechy geometryczne
7.10. oblicza pracę potrzebną do naładowania
kondensatora.
Elektrostatyka – sprawdzenie
Samodzielna praca ucznia.
20
10. Prąd stały (8 godzin)
Temat
Uwagi
Uczeń:
8.2. oblicza opór przewodnika, znając
jego opór właściwy i wymiary
geometryczne.
8.3. rysuje charakterystykę prądowonapięciową opornika podlegającego
prawu Ohma
dotyczące znajdowanie charakterystyki
prądowo-napięciowej żarówki .
Mikroskopowy obraz przepływu
prądu
1. Natężenie prądu elektrycznego
2. Prawo Ohma
3. Od czego zależy opór elektryczny
4. Opór elektryczny ciała ludzkiego
5. Sprawdzanie prawa Ohma
3
Praca i moc prądu
1. Energia i działanie cieplne prądu
elektrycznego
2. Zastosowanie ciepła prądu
elektrycznego
3. Moc prądu elektrycznego
8.6. oblicza pracę prądu przepływającego
przez różne elementy obwodu oraz moc
wydzielaną na tych elementach.
4
Łączenie oporników
1. Połączenie szeregowe oporników
2. Połączenie równoległe
3. Połączenie mieszane
4. Prawa Kirchhoffa
8.5. oblicza opór zastępczy oporników
połączonych szeregowo lub równolegle
8.4. stosuje prawa Kirchhoffa do analizy
obwodów elektrycznych.
5
Teoria elektronowa przewodnictwa
1. Przewodniki, półprzewodniki, izolatory
2. Pasma energetyczne
3. Dioda
4. Zależność oporu od temperatury
8.7. opisuje wpływ temperatury na opór
metali i półprzewodników.
6
Prawo Ohma dla obwodu
zamkniętego
1. Budowa ogniwa
2. Zasada działania ogniwa
3. Łączenie ogniw
8.1. wyjaśnia znaczenie pojęcia siły
elektromotorycznej ogniwa i oporu
wewnętrznego
7
Elektryczne własności komórki
1. Budowa błony komórkowej
2 Budowa kondensatora
3 Przepływ prądu przez błonę komórkową
4 Przepływ prądu w ciele człowieka
5 Nośniki prądu elektrycznego
7.8. posługuje się pojęciem pojemności
elektrycznej kondensatora.
Prąd elektryczny – sprawdzenie
Samodzielna praca ucznia.
1, 2
21
11. Magnetyzm (9 godzin)
Temat
Uwagi
Uczeń:
9.1. szkicuje przebieg linii pola
magnetycznego w pobliżu magnesów
trwałych i przewodników
z prądem (przewodnik liniowy, pętla,
zwojnica)
magnetycznego.
1
Właściwości magnesów
1. Pole magnetyczne, linie pola
2. Źródła pola magnetycznego
3. Wielkości opisujące pole magnetyczne
4. Diamagnetyki, paramagnetyki,
ferromagnetyki
2,3
Pole magnetyczne wokół
przewodnika z prądem
1. Pole magnetyczne wokół przewodnika
prostoliniowego z prądem
2. Pole magnetyczne zwoju z prądem
3. Pole magnetyczne zwojnicy z prądem
4. Właściwości magnetyczne atomów
5. Wpływ substancji na pole magnetyczne
9.1. szkicuje przebieg linii pola
magnetycznego w pobliżu magnesów
trwałych i przewodników
z prądem (przewodnik liniowy, pętla,
zwojnica)
9.2. oblicza wektor indukcji magnetycznej
wytworzonej przez przewodniki z prądem
(przewodnik liniowy, pętla, zwojnica)
9.4. opisuje wpływ materiałów
magnetycznych (ferromagnetyków)
na pole magnetyczne.
9.5. opisuje zastosowanie materiałów
ferromagnetycznych
magnetycznego.
Siła Lorentza
Ruch cząstki naładowanej w polu
magnetycznym
1. Ruch cząstki naładowanej
w polu magnetycznym
2. Reguła prawej dłoni
3. Siła Lorentza – siłą dośrodkową
4. Cyklotron
1. Siła elektrodynamiczna
2. Reguła Fleminga
3. Oddziaływania przewodników z prądem
elektrycznym
4. Silnik elektryczny
w jednorodnym polu magnetycznym
9.6. analizuje siłę elektrodynamiczną
działającą na przewodnik z prądem w polu
magnetycznym
9.7. opisuje działanie silnika
elektrycznego;
4
5,6
Siła elektrodynamiczna
Zasada działania silnika
elektrycznego
7,8
Wpływ pole elektromagnetycznego
na człowieka
1. Wpływ pola elektromagnetycznego
na ładunki elektryczne
2. Wpływ pole elektromagnetycznego
na człowieka
w stałym jednorodnym polu elektrycznym
w jednorodnym polu magnetycznym.
Sprawdzenie wiadomości i
umiejętności
9
22
12. Indukcja elektromagnetyczna i fale elektromagnetyczne (9 godzin)
Temat
Uwagi
Uczeń:
9.8. oblicza strumień indukcji
magnetycznej przez powierzchnię
9.9. analizuje napięcie uzyskiwane
na końcach przewodnika podczas jego
ruchu
w polu magnetycznym
9.10. oblicza siłę elektromotoryczną
powstającą w wyniku indukcji
elektromagnetycznej
9.11. stosuje regułę Lenza w celu
wskazania kierunku przepływu prądu
indukcyjnego
1
Wzbudzanie prądu indukcyjnego
Reguła Lenza
1. Strumień indukcji magnetycznej
2. Wzbudzanie prądu indukcyjnego
3. Prawo Faradaya
4. Reguła Lenza
2
Wytwarzanie prądu elektrycznego
1. Wytwarzanie prądu zmiennego
2. Budowa prądnicy
3. Napięcie chwilowe
4. Napięcie maksymalne
9.12. opisuje budowę i zasadę działania
prądnicy
3
Prąd przemienny
1. Prąd stały
2. Prąd przemienny
3. Praca i moc prądu przemiennego
4. Napięcie i natężenie skuteczne
9.13. opisuje prąd przemienny
(natężenie, napięcie, częstotliwość,
wartości skuteczne)
4
Prostowanie prądu zmiennego
9.15. opisuje działanie diody jako
prostownika
5
Transformator
1. Budowa diody
2. Zasada działania diody
3. Układ Graetza
1. Budowa i zasada działania
transformatora
2. Przekładnia transformatora
3. Sprawność transformatora
1. Zjawisko samoindukcji
2. Opór pozorny obwodu RLC
3. Elektryczny obwód drgający
4. Rezonans elektromagnetyczny
1. Prawa Maxwella
2. Wytwarzanie fali elektromagnetycznej
3. Widmo fal elektromagnetycznych
4. Wpływ promieniowania
elektromagnetycznego na organizm
człowieka
6,7
Obwód RLC
8
Fale elektromagnetyczne
9
Indukcja elektromagnetyczna –
umiejętności
9.12. opisuje budowę i zasadę działania
transformatora
9.14. opisuje zjawisko samoindukcji
10.1. opisuje widmo fal
elektromagnetycznych; podaje przykłady
wykorzystania fal w poszczególnych
zakresach
23
13. Optyka (15 godzin)
Temat
Uwagi
(wymagania z podstawy
rozszerzonym)
Uczeń:
10.2. opisuje jedną z metod
wyznaczania prędkości światła
1.
Różne metody wyznaczania
prędkości światła
1. Metoda Galileusza
2. Metoda Romera
3. Metoda Michelsona-Morleya
2
Dyfrakcja i interferencja światła
1. Doświadczenie Younga
2. Siatka dyfrakcyjna
3. Obraz dyfrakcyjny światła
monochromatycznego i białego
10.3. opisuje doświadczenia Younga
10.4. wyznacza długość fali świetlnej
przy użyciu siatki dyfrakcyjnej
3
Dyfrakcja światła na siatce
dyfrakcyjnej
1. Wyznaczanie długości fali świetlnej
2. Błędy pomiarowe
4
Polaryzacja światła
1. Światło spolaryzowane
i niespolaryzowane
2. Całkowita polaryzacja. Kąt Brewstera
3. Sposoby polaryzacji
5. Leczenie światłem spolaryzowanym
dotyczące wyznaczanie długości fali
za pomocą siatki dyfrakcyjnej
10.5. opisuje zjawisko polaryzacji
światła przy odbiciu i przy przejściu
przez polaryzator; wyjaśnia jego
mechanizm
5
Odbicie światła
1. Prawo odbicia światła
2. Rozproszenie światła
3. Powstawanie obrazów w zwierciadłach
4. Równanie zwierciadła
6
Załamanie światła
1. Prawo załamania światła
2. Prędkość światła w różnych ośrodkach
3. Bieg promieni w płytce
równoległościennej
4. Współczynnik załamania ośrodka
5. Całkowite wewnętrzne odbicie
6. Światłowody a medycyna
10.6. wykorzystuje prawo odbicia
światła do wyznaczenia biegu
promienia w pobliżu granicy dwóch
ośrodków
10.7. opisuje zjawisko całkowitego
wewnętrznego odbicia i wyznacza kąt
graniczny
7
Wyznaczanie współczynnika
załamania szkła
1. Pomiar współczynnika załamania
2. Określenie prędkości światła w ośrodku
dotyczące wyznaczanie
współczynnika załamania światła
8
Pryzmat
1. Bieg światła w pryzmacie
2. Rozszczepienie światła w pryzmacie
3. Dyspersja światła
4. Spektrometr
10.6. wykorzystuje prawo załamania
światła do wyznaczenia biegu
promienia w pobliżu
granicy dwóch ośrodków
9
Soczewki
1. Rodzaje soczewek
2. Wzór soczewkowy
3. Zdolność skupiająca soczewki
4. Wady soczewek
10.8. rysuje obrazy rzeczywiste
i pozorne otrzymywane za pomocą
soczewek skupiających
i rozpraszających
24
10
Powstawanie obrazów w
soczewkach
1. Konstrukcja obrazów w soczewkach
2. Równanie soczewki
3. Powiększenie soczewki
4. Układy soczewek
11
Badanie soczewki
1. Wyznaczanie ogniskowej soczewki
2. Wyznaczanie powiększenia soczewki
12
Układ optyczny oka
13
Biofizyka procesu widzenia
1. Budowa narządu wzroku
2. Akomodacja
3. Czułość oka
4. Odległość dobrego widzenia
5. Wady wzroku
1.Widzenie barw
2.Widmo światła białego
14
Mikroskop optyczny, lupa, luneta
1. Lupa
2. Budowa mikroskopu optycznego
3. Zdolność rozdzielcza
15
Optyka – sprawdzenie wiadomości
i umiejętności
10.9. stosuje równanie soczewki,
wyznacza położenie i powiększenie
otrzymanych obrazów
10.8. rysuje obrazy rzeczywiste
i rozpraszających;
dotyczące wyznaczanie powiększenia
obrazu otrzymanego za pomocą
soczewki
Biologia (zakres rozszerzony) – 10.2,
10.4
10.8-rysuje obrazy rzeczywiste
i rozpraszających;
14. Fizyka atomowa i kwanty promieniowania elektromagnetycznego (8 godzin)
Temat
1
Dualizm korpuskularno-falowy
światła
1. Zjawiska falowe światła
2. Zjawisko fotoelektryczne
4. Właściwości fotonu
2
Fale materii de Brogile’a
3
Atom wodoru a fale materii
4
Promienie rentgenowskie
1. Hipoteza de Broglie’a
2. Doświadczenie Davissona-Germera
3. Dyfrakcja i interferencja elektronów
4. Mikroskop elektronowy
1. Funkcja falowa elektronu
2. Orbitale
3. Liczby kwantowe
1. Wytwarzanie promieni X
2. Lampa rentgenowska – budowa i zasada
działania
3. Zastosowanie promieni X w medycynie
4. Absorpcja promieni X
Uwagi
( wymagania z podstawy
rozszerzonym)
Uczeń:
1.1 opisuje założenia kwantowego
modelu światła;
11.2. stosuje zależność między energią
fotonu a częstotliwością i długością
fali do opisu zjawiska
fotoelektrycznego wewnętrznego
i zewnętrznego
11.5. określa długość fali de Broglie’a
poruszającej się cząstki.
11.5. określa długość fali de Broglie’a
poruszającej się cząstki.
11.4. opisuje mechanizmy
powstawania promieniowania
rentgenowskiego
25
5
Emisja i absorpcja promieniowania
elektromagnetycznego
6
Fizyka promieniowania
1. Radioterapia
(elektromagnetycznego i jądrowego) 2. Ochrona radiologiczna
Metody obrazowania mózgu
1. Obrazowanie za pomocą rezonansu
magnetycznego MRI
2. Pozytonowa tomografia emisyjna PET
3. Tomografia komputerowa CT
4. Ultrasonografia USG
Fizyka atomowa i kwanty
promieniowania
elektromagnetycznego –
sprawdzenie wiadomości
i umiejętności
7
8
1. Działanie światła na organizmy żywe
2. Zastosowanie światła w terapii
2. Zdolność emisyjna
3. Zdolność absorpcyjna
11.3. stosuje zasadę zachowania
energii do wyznaczenia częstotliwości
promieniowania emitowanego
i absorbowanego przez atomy
26
VI Szczegółowe cele kształcenia wraz z propozycją doświadczeń i projektów edukacyjnych
27
Kinematyka (9 godzin)
Cele szczegółowe – wymagania
Numer
lekcji
1, 2
Temat
Jak opisać ruch
podstawowe
Uczeń:
Uczeń:
odróżnia wielkości wek- ·
torowe od skalarnych
· definiuje pojęcie wektora, ·
podaje cechy wektora
· stosuje pojęcie punktu
materialnego
· definiuje pojęcia iloczynu
·
skalarnego i iloczynu
wektorowego
· posługuje się układem
współrzędnych do opisu
ruchu
· definiuje pojęcia wektora
położenia i wektora
przemieszczenia
· wyjaśnia na wybranym
przykładzie, co to znaczy,
że ruch jest pojęciem
względnym
· rozróżnia wektor przemieszczenia i wektor położenia ciała
(na wybranym przykładzie)
· w opisie ruchu posługuje
się pojęciami: droga, tor,
przemieszczenie
·
rozszerzające
dopełniające
Doświadczenia
Sugerowane metody pracy,
środki dydaktyczne
Uczeń:
Obserwacja torów
rysuje wektor w układzie
· analizuje ruch ciał
współrzędnych
w różnych układach odniesienia ruchu
opisuje położenie ciała traktowanego jako punkt materialny
w wybranym układzie współrzędnych, posługując się wektorem położenia
rozwiązuje proste zadania
związane z działaniami na wektorach
·
·
·
Wymagania: 1.1, 1.2
Obrazowanie graficzne
zrozumienia omówionych
pojęć fizycznych (sugerowana praca
w grupach)
Podręcznik Zrozumieć
fizykę, dostosowane
do podręcznika: maturalne karty pracy, zbiór zadań, książka nauczyciela
28
3
Prędkość
w ruchu prostoliniowym
·
·
·
·
·
·
·
4, 5
Ruch prostoliniowy ·
zmienny
·
posługuje się pojęciem
prędkości do opisu ruchu;
przelicza jednostki prędkości
posługuje się pojęciami
prędkości średniej i prędkości chwilowej
wyjaśnia różnicę między
prędkością średnią a
prędkością chwilową;
stwierdza, kiedy obie
prędkości są sobie równe
odczytuje prędkość i
przebytą drogę z wykresów zależności drogi, położenia i prędkości od
czasu; rysuje te wykresy
na podstawie opisu słownego
wykorzystuje związki
między położeniem a
prędkością w ruchu jednostajnym do obliczania
parametrów ruchu
rysuje i interpretuje wykresy zależności parametrów ruchu jednostajnego
od czasu
definiuje pojęcia prędkości względnej i prędkości
wypadkowej
·
związane z obliczaniem prędkości średniej i chwilowej
· wykorzystuje związki między
położeniem,
a prędkością w ruchu jednostajnym
do obliczania parametrów ruchu
· zapisuje równania ruchu
· oblicza prędkość względną
i wypadkową
·
·
·
·
definiuje pojęcie przy·
spieszenia
rysuje i interpretuje wykresy
zależności parametrów ruchu
jednostajnie zmiennego od czasu
[wykresy v(t), s(t) i a(t)]
· sporządza wykresy zależności
prędkości
· od czasu v(t) dla ruchu jednostajnie przyspieszonegoi jednostajnie opóźnionego (samo-
·
·
·
·
stosuje na wybranym przykładzie równanie ruchu
jednostajnego prostoliniowego
projektuje doświadczenie i
wykonuje pomiary związane z ruchem jednostajnym
pęcherzyka powietrza wewnątrz rury
analizuje wyniki pomiarowe
rozwiązuje złożone zadania, korzystając z wykresów zależności parametrów
ruchu od czasu
Badanie ruchu pęche- ·
rzyka powietrza (suge- ·
rowana praca
w grupach)
·
Wymagania: 1.2, 1.3
Zestaw do badania ruchu
jednostajnego
fizykę, dostosowane do
podręcznika: maturalne
karty pracy, zbiór zadań,
książka nauczyciela
·
·
Wymagania: 1.4, 1.54
fizykę,dostosowane do
z wykresu zależności pręd- Demonstracja spadku
kości od czasu v(t) wypro- swobodnego (pokaz)
wadza wzór na drogę w ruchu jednostajnie zmiennym
analizuje ruch jednostajnie
zmienny
analizuje spadek swobodny
stosuje poznane wzory do
analizy i obliczeń złożonych zadań rachunkowych
29
·
6
7
dzielnie wykonuje poprawne
wykresy: właściwie oznacza i
opisuje osie, wybiera skale,
oznacza niepewności punktów
pomiarowych)
wyznacza równania ruchu
Wyznaczanie przy- ·
spieszenia w ruchu
jednostajnie
·
zmiennym
rozwiązuje proste zadania ·
obliczeniowe związane
z ruchem jednostajnie
zmiennym: rozróżnia
wielkości dane i szukane, ·
przelicza wielokrotności i
podwielokrotności
analizuje spadek swobodny i
rzut pionowy w górę; opisuje te
ruchy, stosując równania v(t) i
s(t)
przeprowadza badanie polegające na wykonaniu pomiarów,
opisie i analizie wyników
· analizuje spadek swobodny
i rzut pionowy w górę; opisuje
te ruchy, stosując równania v(t)
i s(t)
· samodzielnie wykonuje
poprawne wykresy (właściwe oznaczenie
i opis osi, wybór skali, oznaczenie niepewności punktów
pomiarowych) zależności parametrów ruchu jednostajnie
zmiennego
od czasu
· samodzielnie wykonuje
projekt badania ruchu jednostajnie zmiennego (np.
wyznaczenia przyspieszenia w ruchu jednostajnie
zmiennym); sporządza tabele wyników pomiaru
·
opisuje rzut poziomy jako ·
dwa niezależne ruchy:
spadek swobodny i ruch
jednostajny w poziomie
oblicza zasięg rzutu,
prędkość końcową oraz
·
czas ruchu
opisuje rzut poziomy, stosując
równanie ruchu jednostajnego
dla współrzędnej poziomej
i równanie ruchu jednostajnie
zmiennego dla współrzędnej
pionowej
pokazuje, że rzut poziomy jest
złożeniem ruchu poziomego i
pionowego; wykazuje doświadczalnie niezależność tych ruchów
zapisuje równania ruchu i wyznacza parametry ruchu
·
Rzut poziomy
·
·
·
·
·
13.1. doświadczenie
obowiązkowe –
·
·
Wymagania: 1.6
fizykę,dostosowane do
podręcznika: dostosowane do podręcznika: maturalne karty pracy, zbiór
zadań, książka nauczyciela
·
·
Wymagania: 1.15
Wyznaczanie wartości
przyspieszenia w ruchu jednostajnie przyspieszonym (sugerowana praca
w grupach)
Obserwacja rzutu
analizuje ruch w dwóch
poziomego piłeczki
wymiarach
(pokaz)
wyprowadza równanie toru
ruchu
rozwiązuje złożone zadania
obliczeniowe i konstrukcyjne, dotyczące rzutu poziomego
przewiduje linię toru piłeczki rzuconej poziomo
30
8
Ruch krzywoliniowy
·
·
·
·
9
Kinematyka –
sprawdzenie wiadomości i umiejętności
·
klasyfikuje ruchy ze
względu na tor zakreślany przez ciało traktowane jako punkt materialny ·
obliczeniowe dotyczące
ruchu krzywoliniowego,
stosując pojęcia: prędkość średnia, prędkość
chwilowa i przemieszczenie
definiuje wielkości opisujące ruch po okręgu (częstotliwość, okres, prędkość kątową, prędkość liniową, przyspieszenie
dośrodkowe)
opisuje ruch jednostajny
po okręgu, posługując się
pojęciami okresu i częstotliwości
rozwiązuje graficznie zadania
dotyczące ruchu krzywoliniowego
wyznacza położenie punktu
materialnego na płaszczyźnie i
w przestrzeni, stosując odpowiednio współrzędne x, y, z.
·
·
rozwiązuje złożone zadania Obserwacja ruchu po
problemowe dotyczące ru- okręgu (pokaz)
chu krzywoliniowego, stosując pojęcia prędkości
średniej i prędkości chwilowej
wyjaśnia, dlaczego w ruchu
jednostajnym po okręgu
występuje przyspieszenie;
wyprowadza wzór na przyspieszenie dośrodkowe
·
·
Wymagania: 1.14
31
Ruch i siły (5 godzin)
Cele szczegółowe - wymagania
Numer
lekcji
1
Temat
Oddziaływania
podstawowe
Uczeń:
·
·
·
·
Uczeń:
·
rozróżnia podstawowe
oddziaływania w przyrodzie
wskazuje skutki statyczne ·
i dynamiczne oddziaływań
rozróżnia siły: wypadko- ·
wą i równoważącą
wymienia cechy siły
·
2
Zasady dynamiki
·
·
·
·
rozszerzające
dopełniające
·
opisuje zachowanie się
ciał, wykorzystując
pierwszą zasadę dynamiki ·
Newtona
stosuje trzecią zasadę
dynamiki Newtona do
opisu zachowania się ciał
opisuje zachowanie się
ciał, wykorzystując drugą
zasadę dynamiki Newtona
definiuje pojęcie masy
bezwładnej
Uczeń:
·
składa siły działające
wzdłuż prostych nierównoległych
rozkłada siłę na składowe
w układzie współrzędnych
(x, y)
stosuje metodę dodawania
wektorów (równoległoboku lub trójkąta) do wyznaczania siły wypadkowej
stosuje warunki równowagi
dla ruchu postępowego
opisuje ruch ciał pod
wpływem stałej siły
rysuje siły działające na
ciało poruszające się po
równi pochyłej
Sugerowana metoda
pracy, środki dydaktyczne
Doświadczenia
·
·
dotyczące składania i rozkładania sił
Pomiar siły wypadkowej (sugerowana praca
w grupach)
·
·
Podręcznik Zrozumieć fizykę, dostosowane do podręcznika:
maturalne karty pracy, zbiór zadań,
planuje doświadczenie sprawdzające drugą zasadę dynamiki
analizy i obliczeń złożonych
zadań rachunkowych
Badanie zależności
·
przyspieszenia ciała od
przyłożonej siły i masy ·
ciała (sugerowana praca
w grupach)
Wymagania: 1.6, 1.7,
1.8
Równia pochyła, klocki
o różnych masach
32
3
Tarcie
·
·
·
4
Układy inercjalne i
nieinercjalne
·
·
·
·
·
5
Siły i ruch – sprawdzenie wiadomości i
umiejętności
rozróżnia tarcie statyczne ·
i kinetyczne
wyjaśnia (mikroskopowo) ·
występowanie sił tarcia
dotyczące ruchu ciał z
tarciem
opisuje rolę tarcia w przyrodzie
wyznacza współczynnik
tarcia
rozróżnia układy inercjal- ·
ne i nieinercjalna
·
oblicza ciężar ciała w
układzie nieinercjalnym
definiuje pojęcie siły
bezwładności
oblicza wartość siły bezwładności
opisuje siły w ruchu po
okręgu (dośrodkową i odśrodkową)
oblicza siły bezwładności
opisuje ruch w układach
inercjalnych i nieinercjalnych
·
·
·
opracowuje projekt pozwalający wyznaczyć współczynnik
tarcia
zadań rachunkowych
Wyznaczanie współczynnika tarcia (sugerowana praca w grupach)
Równia pochyła, klocki
o różnych masach
·
·
Wymagania: 1.12
dotyczące siły bezwładności
Demonstracja siły bezwładności w ruchu prostoliniowym i w ruchu
po okręgu (pokaz)
Szklanka, kartka papieru, moneta, regulator
Watta
·
·
Wymagania: 1.11
33
Energia i pęd ( z elementami grawitacji) (9 godzin)
Numer
lekcji
1
Temat
Praca i moc
Uczeń:
·
·
·
·
·
2
Energia
·
·
·
·
rozszerzające
dopełniające
podstawowe
Uczeń:
posługuje się pojęciami pracy i mocy
·
oblicza pracę siły na danej drodze
oblicza pracę stałej siły z wykresu zależności siły od przemieszczenia
oblicza moc urządzeń mechanicznych,
uwzględniając ich sprawność
stosuje wzory na pracę i moc do rozwiązywania prostych zadań: rozróżnia
wielkości dane i szukane, przelicza wielokrotności i podwielokrotności, szacuje wartość spodziewanego wyniku,
przeprowadza proste obliczenia, posługując się kalkulatorem, krytycznie analizuje prawdopodobieństwo otrzymanego wyniku
wykorzystuje pojęcie energii mecha·
nicznej i wymienia różne formy tej
energii
posługuje się pojęciem energii mechanicznej jako sumy energii kinetycznej
i potencjalnej
oblicza wartość energii kinetycznej
i potencjalnej ciał w jednorodnym polu
grawitacyjnym
oblicza wartość energii potencjalnej
sprężystości
Uczeń:
wyjaśnia, kiedy siła
·
wykonuje pracę dodatnią, a kiedy ujemną; wskazuje przykła- ·
dy pracy równej zeru
wykorzystuje pojęcie
energii do obliczeń i
wyprowadzania wzorów opisujących ruch
ciał w polu grawitacyjnym
·
·
Sugerowana metoda
pracy, środki dydaktyczne
Doświadczenia
rozwiązuje złożone
zadania dotyczące
pracy i mocy
rozwiązuje problemy
dotyczące mechaniki
punktu materialnego
z uwzględnieniem obliczania mocy i pracy
Różne formy energii
wykazuje, że praca
wykonana nad ciałem (pokaz)
przez stałą niezrównoważoną siłę jest
równa przyrostowi
energii kinetycznej
ciała
porównuje różne
formy energii
·
·
·
·
·
Wymagania: 3.1, 3.4
Przypomnienie wiadomości z gimnazjum
(pogadanka)
Podręcznik Zrozumieć fizykę dostosowane do podręcznika:
Wymagania: 3.2
34
3
Zasada zachowania
energii
·
·
4
Pęd. Zasada zachowania pędu
·
·
·
stosuje zasadę zachowania energii me- ·
chanicznej do wyjaśniania zjawisk fizycznych
wykorzystuje zasadę zachowania ener- ·
gii mechanicznej do obliczania parametrów ruchu
definiuje pęd ciała
definiuje popęd siły
wyjaśnia, na czym polega zasada zachowania pędu
·
·
·
5
Zderzenia sprężyste ·
i niesprężyste
·
stosuje zasadę zachowania pędu do
opisu zderzeń niesprężystych
wyznacza prędkości kul po zderzeniu,
korzystając z podanych wzorów
·
·
analizuje przemiany
energii w spadku
swobodnym
analizuje przemiany
energii ciała poruszającego się po równi
pochyłej
·
·
stosuje zasadę zacho- ·
wania pędu
wyjaśnia, od czego
zależy zmiana pędu
ciała
·
interpretuje drugą
zasadę dynamiki
w postaci ogólnej, po- ·
sługując się pojęciem
popędu siły
stosuje zasadę zachowania energii mechanicznej oraz zasadę
zachowania pędu do
opisu zderzeń sprężystych
wyjaśnia, dlaczego
suma energii kinetycznych zderzających się kul przed
zderzeniem niesprężystym jest większa
niż po zderzeniu
·
·
·
Wahadło Newtona (pokaz ·
analizuje rzuty, wyzderzeń)
korzystując zasadę
·
zachowania energii
stosuje poznane wzory do analizy i obliczeń złożonych zadań
rachunkowych
Wymagania: 1.6, 3.3
Analiza przemiany
energii mechanicznej
ciała (sugerowana
praca w grupach)Podręcznik Zrozumieć fizykę, dostosowane do podręcznika: maturalne karty
pracy, zbiór zadań,
·
·
Wymagania: 1.10
Wahadło Newtona (pokaz ·
zderzeń)
·
Wymagania: 3.5
wyprowadza zasadę
zachowania pędu z
drugiej zasady dynamiki
analizuje i ocenia
zachowanie się ciał
w czasie pokazu
rachunkowych
posługuje się pojęciem zderzeń skośnych
przewiduje zachowanie się ciał podczas
zderzeń sprężystych
i niesprężystych
rozwiązuje problemy,
wykorzystując zasadę
zachowania pędu
i zasadę zachowania
energii
Zasady zachowania pędu
(pokaz) Balon
35
6
Pole grawitacyjne
·
·
·
7
Przyspieszenie
grawitacyjne
·
·
·
definiuje pojęcia pola jednorodnego
i pola centralnego
oblicza ciężar ciała na dowolnej planecie
rozróżnia pojęcia masy ciała i ciężaru
ciała
·
definiuje pojęcie natężenia pola grawitacyjnego
wyjaśnia znaczenie pojęcia przyspieszenia grawitacyjnego
wyjaśnia, na czym polegają stany nieważkości i przeciążenia
·
Praca w polu grawi- ·
tacyjnym
·
posługuje się pojęciami energii potencjalnej i potencjału grawitacyjnego
rozwiązuje proste zadania dotyczące
pracy w polu grawitacyjnym
·
·
·
9
Energia i pęd (z
elementami grawitacji) – sprawdzenie
·
·
·
·
8
rysuje linie pola jednorodnego i centralnego
wykorzystuje prawo
·
powszechnego ciążenia do określenia natężenia pola grawitacyjnego
oblicza przyspieszenie ·
grawitacyjne na wybranej planecie
ocenia wartość przy- ·
spieszenia grawitacyjnego w dowolnej
odległości od Ziemi
oblicza zmiany energii potencjalnej grawitacji i wiąże je z pracą
lub zmianą energii kinetycznej
wyjaśnia, na czym
polega zachowawczy
charakter pola grawitacyjnego w ogólnym
przypadku
·
określa siłę grawitacji
w różnych miejscach
na Ziemi
określa siłę grawitacji
na powierzchni Księżyca
rachunkowych
wyprowadza związek
między przyspieszeniem grawitacyjnym
na powierzchni planety, a masą planety
planuje, przygotowuje i przedstawia projekt edukacyjny
ocenia wpływ pola
grawitacyjnego na
organizm człowieka
oblicza całkowitą
energię ciała na orbicie stacjonarnej
· stosuje poznane wzory do analizy
i obliczeń złożonych zadań rachunkowych
·
·
·
·
·
·
·
·
·
Wymagania: 4.1, 4.2
Pole grawitacyjne
(prezentacja; samodzielna praca ucznia)
Wymagania: 4.4
Jak grawitacja działa na nasze zdrowie
(projekt)
Wymagania: 4.5
Praca w polu grawitacyjnym (prezentacja;
samodzielna praca
ucznia)
Samodzielna praca
ucznia
36
Bryła sztywna (7 godzin)
Numer
lekcji
1
Temat
podstawowe
Równowaga bryły
sztywnej
Uczeń:
·
·
·
·
·
2, 3
Ruch obrotowy
bryły sztywnej
Sugerowana metoda pracy,
środki dydaktyczne
Doświadczenia
·
·
·
·
·
dopełniające
Uczeń:
rozróżnia pojęcia punktu ·
materialnego i bryły
sztywnej; definiuje gra- ·
nice ich stosowania
oblicza momenty sił
definiuje pojęcie momentu siły
·
wymienia warunki równowagi bryły sztywnej
formułuje pierwszą zasadę dynamiki dla ruchu
obrotowego
definiuje pojęcie mo·
mentu bezwładności
·
dośrodkowej
odśrodkowej
wymienia wielkości
opisujące ruch obrotowy
( prędkość kątową, prędkość liniową, przyspieszenie kątowe, częstotliwość i okres obrotu)
wskazuje przyczynę
ruchu obrotowego
opisuje działanie maszyn
prostych
wyznacza położenie środka
masy (samodzielnie wykonuje i opisuje doświadczenie, wyciąga wnioski)
podaje przykłady równowagi bryły sztywnej, np. dźwigni dwustronnej, oraz jej
praktycznego zastosowania
rozszerzające
Uczeń:
·
wyjaśnia, na czym polega
działanie dźwigni jednostronnej i dwustronnej (na
przykładzie ciała człowieka)
· analizuje równowagę brył
sztywnych, gdy siły leżą w
jednej płaszczyźnie (równowaga sił i momentów sił)
· na podstawie eksperymentu
potwierdza warunki równowagi dźwigni dwustronnej
stosuje drugą zasadę dyna· porównuje ruch postępowy
miki dla ruchu postępowego
z ruchem obrotowym
stosuje twierdzenie Steinera ( zapisuje warunki równowagi)
do obliczania momentu
· wykorzystując analogię do
bezwładności
ruchu postępowego, przewiduje wzór opisujący drugą zasadę dynamiki dla ruchu obrotowego
· planuje i przeprowadza
doświadczenie potwierdzające słuszność drugiej zasady dynamiki ruchu obrotowego
· stosuje poznane wzory
do analizy i obliczeń złożonych
zadań rachunkowych
Dźwignia dwustronna,
obciążniki, siłomierz
·
·
·
Wahadło Oberbecka –
·
badanie drugiej zasady
dynamiki bryły sztywnej ·
(sugerowana praca
w grupach)
Wymagania: 2.1, 2.4, 2.5
Maszyny proste w ciele
człowieka (projekt)
Podręcznik Zrozumieć fizykę, dostosowane do podręcznika: maturalne karty
pracy, zbiór zadań, książka
nauczyciela
Wymagania: 2.2, 2.3, 2.6,
2.7
nauczyciela
37
4
Energia potencjalna bryły sztywnej
·
·
·
definiuje pojęcie środka
ciężkości
wymienia i opisuje trzy
stany równowagi
·
·
oblicza energię potencjalną bryły
·
·
5
Energia kinetyczna ·
bryły sztywnej
·
6
Moment pędu
·
·
·
7
Energia mechaniczna bryły
sztywnej – sprawdzenie wiadomości
i umiejętności
definiuje pojęcia energii
kinetycznej ruchu postępowego i energii kinetycznej ruchu obrotowego
wyjaśnia, od czego zależy energia kinetyczna
bryły
definiuje pojęcie momentu pędu
ilustruje zasadę zachowania momentu pędu
wymienia przykłady
występowania zasady
zachowania momentu
pędu
·
·
·
·
opisuje trzy stany równowagi
odróżnia energię potencjalną
ciężkości ciała traktowanego
jako punkt materialny od
energii potencjalnej ciężkości ciała, którego wymiarów
nie można pominąć;
wyznacza energię potencjalną ciężkości
oblicza energię potencjalną
bryły sztywnej
·
stosuje warunki równowagi Długa szczotka
do zamiatania
do rozwiązywania problemów; formułuje punkt
równowagi trwałej i
chwiejnej
·
opisuje metodę wyznaczania środka ciężkości ciała
człowieka
doświadczalnie wyznacza
środek ciężkości szczotki
opisuje mechanizm lokomocji człowieka
wyprowadza wzór na całkowitą energię kinetyczną
poruszającego się ciała
potwierdza doświadczalnie
uzyskany wzór na obliczenie energii kinetycznej
·
·
stosuje wzór na energię
·
kinetyczną bryły (w prostych zadaniach)
porównuje energię kinetycz- ·
ną ciał staczających się z
równi pochyłej
stosuje w obliczeniach zasa- ·
dę zachowania momentu
pędu
wyjaśnia, jak działa żyro·
skop
z drugiej zasady dynamiki
wyprowadza zasadę zachowania momentu pędu
przedstawia analogię między zasadą zachowania pędu a zasadą zachowania
momentu pędu
Równia pochyła, wózek
i pierścień
·
·
Wymagania: 2.4
Szybciej, wyżej, dalej –
ułożenie ciała a równowaga (projekt)
·
nauczyciela
·
·
Wymagania: 2.9, 3.2
Wyprowadzanie wzoru na
energię kinetyczną bryły
sztywnej (sugerowana praca
w grupach)
nauczyciela
·
Krzesło obrotowe, hantle, żyroskop
Zasada zachowania
momentu pędu (pokaz)
·
·
Wymagania: 2.8
nauczyciela
38
Ruch harmoniczny (7 godzin)
Numer
lekcji
1.
Temat
Doświadczenia
podstawowe
Drgania harmoniczne a ruch po okręgu
dopełniające
rozszerzające
Uczeń:
Uczeń:
Uczeń:
·
·
·
·
podaje wielkości opisujące
ruch drgający
oblicza wielkości opisujące
ruch drgający
rysuje wykresy zależności położenia, prędkości i przyspieszenia od czasu w ruchu
drgającym
·
·
2
Drgania ciężarka na
sprężynie
· opisuje ruch ciężarka
·
na sprężynie
· demonstruje drgania wahadła sprężynowego
·
· oblicza okres drgań ciężarka
na sprężynie
·
związane z ruchem wahadła
sprężynowego
stosuje równanie oscylatora
harmonicznego do wyznaczania ·
okresu drgań wahadła sprężynowego
3
Wahadło matematyczne
·
doświadczalnie bada zależność
okresu drgań wahadła sprężynowego od masy ciężarka i
współczynnika sprężystości
szacuje błędy pomiarowe
·
·
opisuje ruch wahadła mate- ·
matycznego
wyjaśnia, od czego zależy
okres drgań wahadła matematycznego i dlaczego wzór ·
na okres drgań tego wahadła
stosujemy dla małych wychyleń
oblicza okres drgań wahadła
matematycznego
·
·
analizuje rzut położenia punktu poruszającego się po
okręgu
wyprowadza wzory:
x(t), v(t), a(t)
posługuje się pojęciem siły do opisu
ruchu harmonicznego; wykazuje, że siła powodująca ten
ruch jest wprost
proporcjonalna do
wychylenia
wyprowadza wzór
na okres i częstotliwość wahadła sprężynowego
stosuje poznane
wzory do analizy
i obliczeń złożonych
zadań rachunkowych
zadania związane
z ruchem wahadła
projektuje doświadczenie pozwalające
wyznaczyć przyspieszenie ziemskie
środki dydaktyczne
Ruch harmoniczny (pokaz)
·
·
Ruch drgający ciężarka
zawieszonego
na sprężynie (pokaz)
·
·
Wymagania: 6.1, 6.3, 6.4
Obserwacja ruchu wahadła matematycznego (pokaz)
·
·
Wymagania: 6.3, 6.4
39
4
Energia w ruchu
drgającym
·
·
·
5
Drgania tłumione i
wymuszone
·
·
·
·
6
7
Wyznaczanie przy- ·
spieszenia ziemskiego
Ruch harmoniczny –
podsumowanie
analizuje przemiany energii ·
w ruchu wahadła matematycznego i ciężarka na sprężynie
stosuje zasadę zachowania
energii do opisu ruchu drgającego; opisuje przemiany
energii kinetycznej i potencjalnej w tym ruchu
energia potencjalna i kinetyczna ruchu drgającego
stosuje funkcje trygonometryczne (sinusα)2 i (cosα)2 do
ilustracji energii potencjalnej i
kinetycznej
wyjaśnia, dlaczego drgania ·
zanikają;
wskazuje przyczyny tłumienia drgań
·
wskazuje przykłady rezonansu mechanicznego i wyjaśnia jego znaczenie,
np. w budownictwie
opisuje zjawisko rezonansu
mechanicznego (na wybranych przykładach)
rysuje wykresy zależności wychylenia od czasu dla drgań
tłumionych i wymuszonych
opisuje drgania wymuszone
okres drgań wahadła matematycznego
·
·
·
·
·
wyznacza doświadczalnie przy- ·
spieszenie ziemskie za pomocą
wahadła matematycznego (wy- ·
konuje pomiary i zapisuje wyniki w tabeli, opisuje i analizuje
wyniki pomiarów, szacuje niepewności pomiarowe, oblicza
wartość średnią przyspieszenia
ziemskiego, oblicza niepewność
względną)
analizuje zasadę
zachowania energii
oscylatora harmonicznego
udowadnia spełnienie zasady zachowania energii, posługując się wzorami na energię potencjalną i kinetyczną
oscylatora harmonicznego
zadania związane
z zasadą zachowania
energii
rozwiązuje złożone Drgania tłumione
zadania związane z i wymuszone (pokaz)
ruchem harmonicznym
planuje doświadczenie
doświadczalnie bada
zależność okresu
drgań wahadła sprężynowego od masy
ciężarka i współczynnika sprężystości
obowiązkowe – Wyznaczanie wartości przyspieszenia ziemskiego (sugerowana praca w grupach)
·
·
·
Wymagania: 6.2, 6.7
Analiza przemian energii
mechanicznej w ruchu
drgającym (sugerowana
praca w grupach)
·
·
Wymagania: 6.5, 6.6
·
Samodzielna praca
ucznia
40
Fale mechaniczne (8 godzin)
Numer
lekcji
1
Temat
Zjawisko ruchu
falowego
Uczeń:
·
·
·
2
3
Odbicie
i załamanie fal
Interferencja
i dyfrakcja fal.
Superpozycja
fal. Fale stojące
·
·
·
·
·
·
·
Uczeń:
opisuje mechanizm przeka- ·
zywania drgań z jednego
punktu ośrodka do drugiego
w przypadku fal na napiętej ·
linie i fal dźwiękowych w
powietrzu
opisuje falę poprzeczną i
falę podłużną
dokonuje podziału fal mechanicznych ze względu na
kształt
definiuje prawa odbicia i
załamania fali
· opisuje załamanie fali
na granicy ośrodków
rozszerzające
dopełniające
podstawowe
·
·
wyjaśnia, co to są fale spój- ·
ne
wyjaśnia, jak powstaje fala ·
stojąca
wskazuje węzły i strzałki w
modelu fali stojącej
omawia zasadę Huygensa
odróżnia zjawisko dyfrakcji
od zjawiska interferencji
stosuje warunek wzmocnień
Uczeń:
· interpretuje matemazwiązane z ruchem fal mechatyczny zapis równania
nicznych
fali jednowymiarowej:
posługuje się pojęciami ampli- x ( r , t ) = A sin( 2 p t - 2 p r )
l
T
tudy, okresu i częstotliwości,
·
stosuje
poznane
wzory
prędkości i długości fali do opiw analizie i złożonych
su fal harmonicznych; stosuje
zadaniach
rachunkow obliczeniach związki między
wych
tymi wielkościami
· realizuje i przedstawia
projekt edukacyjny
rozwiązuje zadania konstrukcyjne i obliczeniowe z wykorzystaniem prawa odbicia i
prawa załamania fali
rozwiązuje proste zadania,
stosując prawa odbicia i załamania fali
ilustruje graficznie zasadę superpozycji fal
ilustruje dyfrakcję fali na
dwóch szczelinach
·
·
·
zadania związane z
prawami odbicia i załamania fali
analizuje zjawiska obserwowane w czasie
demonstracji fal na wodzie
wyprowadza równanie
fali stojącej
Doświadczenia
Demonstracja fal (pokaz)
środki dydaktyczne
·
·
·
Wymagania: 6.8
Mechanizm powstawania tsunami (projekt)
Demonstracja odbicia
i załamania fal na wodzie (pokaz)
·
·
Wymagania: 6.9
Demonstracja fali stojącej (pokaz)
·
6.11
·
41
4,5
Dźwięki proste i
złożone
·
·
·
·
6
Badanie struny
·
opisuje fale akustyczne
wyjaśnia, jak powstaje fala
akustyczna
wymienia cechy dźwięku
wyjaśnia, kiedy zachodzi
rezonans akustyczny
· oblicza prędkość dźwięku
w różnych ośrodkach
opisuje mechanizm wytwarzania dźwięku w instrumentach muzycznych
·
·
·
·
·
wyjaśnia, jak w strunie powsta- ·
je dźwięk
przeprowadza pomiary częstotliwości drgań dla różnych dłu- ·
gości struny
·
·
7
Zjawisko Dopplera
·
·
8
Drgania i fale –
sprawdzenie
wiadomości i
umiejętności
opisuje efekt Dopplera w
·
przypadku poruszającego się
źródła i nieruchomego obserwatora
wskazuje zastosowania
zjawiska Dopplera,
np. w medycynie
opisuje efekt Dopplera dla
ruchu obserwatora i źródła
·
·
·
·
opisuje budowę i działanie narządu głosu
człowieka
opisuje budowę i działanie ucha człowieka
realizuje i przedstawia
projekt edukacyjny
proponuje sposób wyznaczenia prędkości
dźwięku w strunie
wykonuje doświadczenie dotyczące pomiaru
częstotliwości drgań
struny
interpretuje wyniki
pomiarowe
interpretuje błędy pomiarowe
zadania związane ze
zjawiskiem Dopplera
projekt edukacyjnyprzedstawia zastosowanie dźwięków i zjawiska Dopplera w medycynie
·
·
obowiązkowe – Pomiar
częstotliwości podstawowej drgań struny
(sugerowana praca
w grupach)
·
Wymagania: 6.8, 6.6
Jak powstaje głos (projekt)
Do czego służy ucho
(projekt)
·
·
Wymagania: 6.13
Badanie ciała dźwiękami – efekt Dopplera
(projekt)
· Dźwięki, które leczą
(projekt)
· Podręcznik Zrozumieć
42
Ośrodki ciągłe (6 godzin)
Numer
lekcji
1
2
Temat
Ogólne właściwości
ciał stałych i cieczy
podstawowe
dopełniające
rozszerzające
Uczeń:
· analizuje różnice w budowie
mikroskopowej ciał stałych,
cieczy i gazów
· omawia budowę kryształów
na przykładzie soli kamiennej
· posługuje się pojęciem gęstości
Uczeń:
· omawia właściwości sprężyste
ciał na podstawie analizy wykresu przedstawiającego zależność wydłużenia sprężyny
od przyłożonej siły
· rysuje wykres zależności odkształcenia od przyłożonej siły
· wyznacza wytrzymałość i sprężystość ciał
Uczeń:
· wyprowadza wzór
przedstawiający
prawo Hooke’a
· ocenia siłę oddziaływania cząsteczek
materii w zależności od stanu skupienia
·
·
·
3
Przepływ płynu
·
posługuje się pojęciem ci·
śnienia (w tym ciśnienia hydrostatycznego i atmosferycznego)
formułuje prawo Pascala
i podaje przykłady jego zastosowania
posługuje się pojęciem gęstości
rozwiązuje zadania dotyczące
ciśnienia hydrostatycznego
i prawa Pascala
·
podaje przykłady przepływu
cieczy przez rury o zmiennym
przekroju
rozwiązuje proste zadania,
stosując prawo ciągłości i prawo Bernoulliego
formułuje prawo Torricellego
·
·
·
·
·
·
Doświadczenia
środki dydaktyczne
·
·
wyprowadza wzór
na ciśnienie hydrostatyczne
wyjaśnia, jak zmiana ciśnienia atmosferycznego wpływa
na samopoczucie
człowieka
realizuje i przedstawia projekt edukacyjny
Ciśnienie i prawa Pasca- ·
la (pokaz)
zadania, stosując
prawo ciągłości i
prawo Bernoulliego
stosuje prawo Torricellego do obliczania prędkości
cieczy
·
·
·
·
·
Powtórzenie wiadomości
z gimnazjum (pogadanka)
www.nowaera.pl, materiały dotyczące tematu
Ośrodki ciągłe
Wymagania: 5.2, 5.4 ,
5.5 (biologia, zakres rozszerzony)
Wpływ pogody na organizm człowieka (projekt)
Ośrodki ciągłe
Powtórzenie wiadomości
z gimnazjum
Przepływ krwi w organizmie człowieka (projekt)
Ośrodki ciągłe
43
·
4
Prawo Archimedesa
5
Napięcie powierzchniowe
i włoskowatość
6
Ośrodki ciągłe –
sprawdzenie wiadomości
i umiejętności
·
analizuje i porównuje warto- ·
ści sił wyporu dla ciał zanurzonych w cieczy; stosuje
·
prawo Archimedesa do obliczenia siły wyporu
· na podstawie prawa Archimedesa wyjaśnia mechanizm zjawiska pływania ciał
(posługując się pojęciem gęstości)
· opisuje na wybranym przy- ·
kładzie zjawisko napięcia
powierzchniowego
· opisuje zjawiska menisku
i włoskowatości
rozwiązuje zadania dotyczące
prawa Archimedesa
opisuje warunki pływania ciał
związane z napięciem powierzchniowym
określa pracę mechaniczną serca
· opisuje prawa przepływu krwi
· wyprowadza wzory
na prawo Archimedesa
· sprawdza doświadczalnie prawo Archimedesa
· stosuje poznane
wzory do analizy
i obliczeń złożonych
zadań rachunkowych
· wprowadza wzory
związane z napięciem powierzchniowym
Prawo Archimedesa
(doświadczenie)
Menisk wypukły
i
wklęsły (obserwacje)
·
Ośrodki ciągłe
44
Termodynamika (11 godzin)
Numer
lekcji
1
2
3
Temat
Energia wewnętrzna Uczeń:
i temperatura
· opisuje energię wewnętrzną w
ujęciu mikroskopowym
· wyjaśnia związek między średnią
energią kinetyczną cząsteczek, a
temperaturą
· opisuje związek pomiędzy temperaturą w skali Kelwina a średnią energią kinetyczną cząsteczek
· rozróżnia pojęcia temperatury
i ciepła
· posługuje się pojęciem ciepła
właściwego
Wpływ ciepła i
· opisuje przepływ ciepła w zjawitemperatury na
sku przewodnictwa cieplnego;
organizm człowieka
wyjaśnia znaczenie izolacji
cieplnej
· opisuje przepływ ciepła w zjawisku konwekcji, wymienia przykłady konwekcji w przyrodzie i
w życiu codziennym
· opisuje przekazywanie ciepła
przez promieniowanie
Przemiany fazowe
·
posługuje się pojęciami ciepła
topnienia i ciepła parowania
rozszerzające
dopełniające
podstawowe
Uczeń:
Uczeń:
·
·
·
·
oblicza prędkość cząsteczek gazu
mierzy temperaturę ciała i
podaje jej wartość w skali
Kelwina
dotyczące przepływu ciepła
·
·
·
·
·
·
·
rozwiązuje zadania, wyko- ·
rzystując bilans cieplny
porównuje wykresy zależności temperatury substan- ·
cji od czasu podczas
ogrzewania
interpretuje wykres zmian
Doświadczenia
środki dydaktyczne
·
·
Wymagania: 5.4
wyjaśnia, od czego
zależy szybkość przepływu ciepła
opisuje gospodarkę
cieplną organizmów
charakteryzuje wymianę ciepła z otoczeniem
·
stosuje równanie bilansu w zadaniach złożonych
na podstawie własnych
pomiarów temperatury
i czasu wykonuje wykres zależności tempe-
·
·
Wykonanie planszy wykresu zależności temperatury wody od czasu w
czasie ogrzewania (sugerowana praca w grupach)
stosuje teorię cząsteczkową do wyjaśnienia
rozszerzalności termicznej ciał
stosuje zasadę ekwipartycji energii do określenia energii i prędkości cząsteczek gazu
Pomiar temperatury,
obserwacje rozszerzalności liniowej
i objętościowej substancji
45
4
5
Wyznaczanie ciepła ·
właściwego
·
·
·
6
Przemiany gazowe
gazu doskonałego
·
·
7
Zasady termodynamiki
·
·
·
8
Praca gazu
·
·
wymienia składniki bilansu
cieplnego
definiuje pojęcia ciepła pobranego i ciepła oddanego podczas
wymiany cieplnej
wyjaśnia znaczenie pojęcia ciśnienia w ujęciu mikroskopowym, ilustruje je graficznie
interpretuje równanie stanu gazu
doskonałego
·
·
·
·
·
opisuje przemiany: izochoryczną, ·
izotermiczną, izobaryczną i adiabatyczną
·
przedstawia przemiany: izobaryczną, izochoryczną, izotermiczną w układach : p(V), p(T),
V(T)
interpretuje cykle termodynamiczne
korzysta ze wzoru Carnota na
sprawność idealnego silnika
rozróżnia procesy odwracalne
i nieodwracalne
·
oblicza pracę gazu
definiuje pojęcie ciepła molowego
·
·
temperatury w czasie podczas dostarczania energii
do ciał krystalicznego
i amorficznego
ratury wody od czasu
podczas ogrzewania
·
dotyczące wyznaczenia
ciepła właściwego cieczy
lub ciała stałego
oblicza ciepło właściwe
analizuje błędy pomiarowe
dotyczące wyznaczenia
ciepła właściwego cieczy lub ciała stałego
oraz ciepła topnienia
danej substancji
stosuje model gazu doskonałego w zadaniach
związane z równaniem
Clapeyrona
·
·
·
interpretuje wykresy ilu·
strujące przemiany gazowe
związane z przemianami:
izotermiczną, izobaryczną,
·
izochoryczną
stosuje w zadaniach wzór
na sprawność silnika termodynamicznego
stosuje wzór Mayera
i oblicza ciepło molowe
gazów
korzystając z wykresów
przemian, wyznacza pracę
gazu i sprawność urządzenia
·
·
·
·
·
obowiązkowe – Wyznaczanie ciepła właściwego cieczy
lub ciała stałego
wyprowadza równanie
stanu gazu doskonałego
stosuje równanie stanu
gazu Van der Waalsa
analizuje zjawisko
oddychania człowieka
Badanie przemiany
rozwiązuje graficzne
izotermicznej
zadania związane z
przemianami: izobaryczną, izochoryczną,
izotermiczną
pozwalające sprawdzić
prawo Boyle’aMariotte’a
zadania związane
z drugą zasadą termodynamiki i sprawnością
silnika
wyprowadza wzór
opisujący pracę gazu
analizuje przemiany
cieplne
stosuje poznane wzory
do analizy i obliczeń
złożonych zadań rachunkowych
·
·
Wymagania: 5.12
fizykę, ,dostosowane do
·
·
Wymagania: 5.1, 5.2, 5.3
Zjawiska fizyczne
w układzie oddechowym (projekt)
·
·
Wymagania: 5.4, 5.2, 5.3
·
5.8, 5.9
Termodynamika (foliogramy)
Wymagania: 5.7
·
·
·
·
46
9
Właściwości pary
· definiuje pojęcia pary nasyconej
i nienasyconej
· definiuje wilgotność względną
· definiuje pojęcie punktu rosy
·
stosuje wzór na względną
wilgotność powietrza
·
·
·
rozwiązuje zadania
problemowe, korzystając
z diagramów fazowych
· opisuje wpływ wilgotności
na organizm człowieka
Wymagania: 5.11
Diagram fazowy (prezentacja multimedialna)
do podręcznika: maturalne
Pole elektryczne (9 godzin)
Numer
lekcji
1
Temat
Doświadczenia
podstawowe
Prawo Coulomba
Uczeń:
Uczeń:
·
·
·
·
·
2, 3
dopełniające
Natężenie pola elek- ·
trostatycznego
·
·
opisuje sposoby elektryzowania
ciał przez tarcie i dotyk; wyjaśnia, że zjawisko to polega na
przepływie elektronów; analizuje
kierunek przepływu elektronów
opisuje jakościowo oddziaływanie ładunków jednoimiennych
i różnoimiennych
stosuje zasadę zachowania ładunku elektrycznego
opisuje zależność siły Coulomba
od wartości ładunków naelektryzowanych ciał i od odległości
między tymi ciałami
posługuje się pojęciem natężenia
pola elektrostatycznego
oblicza natężenie pola centralnego pochodzącego od jednego ładunku punktowego
rysuje linie pola elektrostatycznego centralnego i pola jednorodnego
·
·
·
rozszerzające
środki dydaktyczne
Uczeń:
wykorzystuje prawo Cou- ·
lomba do obliczenia siły
oddziaływania elektrosta- ·
tycznego między ładunkami punktowymi
stosuje zasadę zachowania
ładunków, rozwiązując
proste zadania
zadania rachunkowe
przewiduje wynik eksperymentu
Elektryzowanie ciał
(pokaz)
·
·
Wymagania: 7.1
·
analizuje jakościowo
pole pochodzące
od układu ładunków
elektrycznych
zadania obliczeniowe
związane z superpozycją pól elektrycznych
obowiązkowe –
Badanie kształtu linii
pola elektrycznego
·
7.4, 7.5, 7.6
stosuje prawo składania
wektorów do znajdowania
wypadkowego natężenia
pola
opisuje kształty linii pola
elektrostatycznego
·
·
47
4
Przewodnik w zewnętrznym polu
elektrostatycznym
·
·
·
5
Praca w polu elektrostatycznym
·
·
·
6
7, 8
·
Ruch cząstki naładowanej
w polu elektrostatycznym
·
Kondensator płaski
·
·
opisuje wpływ pola elektryczne- ·
go na rozmieszczenie ładunków
w przewodniku; wyjaśnia działanie piorunochronu i klatki Faradaya
definiuje pojęcie pojemności
elektrycznej przewodnika
wyjaśnia, na czym polega polaryzacja dielektryka
wyjaśnia, na czym polega za·
chowawczy charakter pola elektrostatycznego.
definiuje pojęcia potencjału elektrostatycznego i różnicy potencjałów
·
stosuje wzór na pracę w polu
elektrycznym
posługuje się prawem
Gaussa do wyjaśniania
braku pola elektrostatycznego wewnątrz naelektryzowanego przewodnika
·
objaśnia związek zmiany
·
energii potencjalnej z pracą sił zewnętrznych w
jednorodnym polu elektrostatycznymw prostych zadaniach rachunkowych
·
posługuje się wzorem na
związek natężenia pola z
różnicą potencjałów
·
wymienia wielkości opisujące
·
ruch cząstki naładowanej w polu
elektrostatycznym
rozwiązuje proste zadania rachunkowe dotyczące ruchu
·
cząstki w polu elektrostatycznym
analizuje ruch cząstki
·
naładowanej w stałym jednorodnym polu elektrostatycznym
wyjaśnia znaczenie pojęcia
akceleratora liniowego
·
opisuje pole kondensatora pła·
skiego, oblicza napięcie między
okładkami
posługuje się pojęciem pojemno- ·
ści elektrycznej kondensatora
oblicza pracę potrzebną
·
do naładowania kondensatora
rozwiązuje proste zadania ·
obliczeniowe związane z
łączeniem kondensatorów
·
Puszka Faradaya (demonstracja rozkładu
ładunków elektrycznych)
·
·
wskazuje związek pola
elektrostatycznego z
zachowawczym charakterem pola grawitacyjnego
wyprowadza ogólny
wzór na pracę w centralnym polu elektrostatycznym
podczas rozwiązywania złożonych zadań
rachunkowych
Obserwacja ruchu
opisuje ruch cząstki
naładowanej wprowa- plamki za pomocą
oscyloskopu (pokaz)
dzonej z prędkością
prostopadłą do natężenia pola elektrostatycznego
wskazuje analogie
ruchu cząstki naładowanej w stałym jednorodnym polu elektrycznym z ruchem ciała o
masie m w jednorodnym polu grawitacyjnym ( rzut pionowy i
poziomy)
oblicza pojemność
zastępczą i energię
kondensatorów
proponuje wzór na
pojemność elektryczną
kondensatora sferycznego
·
Rozwiązywanie zadań
obliczeniowych i problemowych dotyczących
pracy w polu elektrostatycznym (sugerowana
praca w grupach)
wyznacza pole elektrostatyczne na zewnątrz
naelektryzowanego ciała sferycznie symetrycznego
·
·
·
Wymagania: 7.11
·
7.9, 7.10
Obliczanie pojemności
zastępczej i energii kondensatorów (praca w
grupach)
·
48
·
9
oblicza pojemność kondensatora
płaskiego, znając jego cechy
geometryczne
·
oblicza pojemność zastępczą kondensatorów połączonych szeregowo i równolegle
·
·
podczas rozwiązywania
złożonych zadań rachunkowych
Elektrostatyka –
Prąd stały (8 godzin)
Numer
lekcji
1, 2
Temat
Doświadczenia
podstawowe
Mikroskopowy
obraz przepływu
prądu
Praca i moc prądu
rozszerzające
Uczeń:
Uczeń:
Uczeń:
·
· mierzy natężenie prądu
w zależności
od przyłożonego napięcia
· rysuje charakterystykę
prądowo-napięciową
opornika podlegającego
prawu Ohma
· oblicza opór elektryczny
przewodnika, znając jego
opór właściwy i wymiary
geometryczne
·
·
3
dopełniające
·
·
opór elektryczny
definiuje pojęcie natężenia
prądu elektrycznego
posługuje się pojęciami
pracy i mocy prądu elektrycznego
oblicza pracę wykonaną
podczas przepływu prądu
przez różne elementy obwodu oraz moc rozproszoną na oporze
·
stosuje w obliczeniach
zasadę zachowania energii
·
·
·
·
·
·
·
·
analizuje przepływ prądu
elektrycznego przez ciało
człowieka
sprawdzające prawo Ohma
samodzielnie rozwiązuje
złożone zadania i problemy
dotyczące przepływu prądu
elektrycznego
wykonuje doświadczenie
sprawdzające prawo Ohma
interpretuje wyniki pomiarów
interpretuje błędy pomiarowe
zadań rachunkowych
planuje badanie grzałki, wykonuje pomiary i obliczenia
ocenia sprawność grzałki
środki dydaktyczne
·
·
obowiązkowe –
Znajdowanie charakterystyki prądowonapięciowej żarówki
Wymagania: 8.2, 8.3
Badanie mocy grzałki
(doświadczenie)
·
·
Wymagania: 8.6
49
4
Łączenie oporników ·
·
·
5
Teoria elektronowa
przewodnictwa
·
·
·
6
Prawo Ohma
dla obwodu zamkniętego
·
·
·
·
7
Elektryczne własno- ·
ści komórki
przedstawia prawa Kirchhoffa
opisuje połączenia szeregowe i równoległe odbiorników energii elektrycznej
oblicza opór zastępczy w
różnych połączeniach
·
·
dzieli substancje ze wzglą- ·
du na właściwości elektryczne
·
omawia budowę półprzewodników
opisuje wpływ temperatury
na opór metali i półprzewodników
stosuje prawa Kirchhoffa
w analizie obwodów elektrycznych
posługuje się schematami
elektrycznymi do rozwiązywania typowych zadań
·
posługuje się teorią pa·
smową przewodnictwa
stosuje wzór wyrażający
·
zależność oporu elektrycznego od temperatury
·
posługuje się prawem
Ohma dla obwodu zamkniętego do rozwiązywania prostych zadań rachunkowych
·
analizuje układy połączeń
szeregowych i równoległych
ogniw galwanicznych
wymienia nośniki prądu
elektrycznego
·
wyjaśnia, jak działa kondensator
·
porównuje działanie błony
komórkowej z kondensatorem
opisuje przepływ prądu elektrycznego przez ciało człowieka
realizuje i przedstawia projekt
edukacyjny
·
Prąd elektryczny –
Badanie połączeń
oporników elektrycznych (sugerowana
praca
w grupach)
omawia działanie diody półprzewodnikowej
realizuje i przedstawia projekt
edukacyjny
wskazuje różne źródła
prądu stałego
definiuje pojęcie siły elektromotorycznej ogniwa
wskazuje różnice między
SEM ogniwa a napięciem
wymienia nośniki prądu
elektrycznego
·
8
planuje badanie połączeń
oporników elektrycznych,
wykonuje pomiary i obliczenia sprawdzające prawa Kirchhoffa
·
·
Wymagania: 8.4, 8.5
·
·
Wymagania: 8.7
Półprzewodniki (projekt)
·
Działanie ogniwa galwanicznego i kondensatora (pokaz)
·
·
Wymagania: 8.1
·
·
Wymagania: 8.1
Jak ciało ludzkie przewodzi prąd – elektryczność w twoim ciele (projekt)
fizykę, dostosowanie do
50
Magnetyzm (9 godzin)
Numer
lekcji
1
Temat
Doświadczenia
podstawowe
Właściwości magnesów
Wymagania: 9.1
do podręcznika: maturalne karty pracy, zbiór
stosuje zdobytą wiedzę
do opisu pola magnetycznego atomu
opisuje indukcję pola
magnetycznego atomu
wodoru
Pole magnetyczne
przewodnika
z prądem; wpływ
ferromagnetyków
na pole magnetyczne
zwojnicy z prądem
(pokaz)
·
wyznacza okres obiegu
cząstki obdarzonej ładunkiem w polu magnetycznym
analizuje ruch cząstki
naładowanej w stałym
jednorodnym polu magnetycznym
wyjaśnia zasadę działania spektrometru masowego
Obserwacje wpływu
·
pola magnetycznego
·
na cząstkę naładowaną
za pomocą oscyloskopu (pokaz)
9.5
Wymagania: 9.3
·
·
·
·
Siła Lorentza
Ruch cząstki naładowanej w polu magnetycznym
·
·
Uczeń:
·
4
obowiązkowe – Badanie kształtu linii
pola magnetycznego
Uczeń:
·
Pole magnetyczne
wokół przewodnika z
prądem
rozszerzające
Uczeń:
·
2,3
dopełniające
·
·
·
·
wyjaśnia znaczenie pojęcia pola
magnetycznego
szkicuje przebieg linii pola magnetycznego w pobliżu magnesów trwałych i przewodników z
prądem (przewodnik liniowy,
pętla, zwojnica)
wymienia wielkości opisujące
pole magnetyczne
posługuje się pojęciem indukcji
magnetycznej
podaje cechy ferromagnetyków,
paramagnetyków i diamagnetyków
oblicza wektor indukcji magnetycznej wytworzonej przez
przewodniki z prądem elektrycznym (przewodnik liniowy,
pętla, zwojnica)
wyjaśnia, kiedy na cząstkę obdarzoną ładunkiem działa siła
Lorentza
wyjaśnia zasady działania cyklotronu
stosuje regułę prawej dłoni
w celu wyznaczenia kierunku
i zwrotu siły Lorentza
·
·
·
bada pole magnetyczne
magnesów
rysuje linie pola magnetycznego
formułuje jakościowe
prawo oddziaływań biegunów magnetycznych
opisuje działanie elektromagnesu
· oblicza wartość indukcji
pola magnetycznego
zwojnicy
· wyjaśnia, kiedy stosuje się
prawo Ampere’a, kiedy
prawo Biot’a-Savart’a
· interpretuje siłę Lorentza
jako siłę dośrodkową
· szkicuje tor ruchu cząstki
obdarzonej ładunkiem
w zależności od kąta, jaki
tworzą wektor prędkości
i wektor indukcji magnetycznej
·
·
·
·
·
·
·
Sugerowana metoda pracy, środki dydaktyczne
bada pole magnetyczne
wytworzone przez przewodniki z prądem elektrycznym
odkrywa, od czego zależy kierunek linii pola
magnetycznego
proponuje metodę wyznaczania kierunku linii
pola magnetycznego
·
51
·
5,6
Siła elektrodynamiczna ·
Zasada działania silnika
elektrycznego
·
·
7,8
·
Wpływ pola elektromagnetycznego na
człowieka
analizuje siłę elektrodynamiczną ·
działającą na przewodnik z prądem w polu magnetycznym
opisuje zasadę działania silnika ·
elektrycznego
stosuje regułę Fleminga
i problemowe dotyczące
ruchu cząstki w polu
magnetycznym
· planuje i wykonuje doświadczenie dotyczące
siły elektrodynamicznej
· rozwiązuje złożone
i problemowe dotyczące siły
elektrodynamicznej
· opisuje wpływ pola
magnetycznego na
człowieka
· opisuje zastosowanie
pola magnetycznego w
medycynie
· wyjaśnia, na czym polega lecznicza rola pola
magnetycznego
· realizuje i przedstawia
projekt edukacyjny
opisuje funkcje poszczególnych elementów silnika na prąd stały
wyjaśnia zasadę działania
amperomierza i woltomierza
wymienia skutki działania pola
magnetycznego na ładunki elektryczne
·
·
Demonstracja siły
elektrodynamicznej
·
·
·
Wymagania: 9.6, 9.7
Pole magnetyczne –
uzdrowiciel czy zabójca (projekt)
Indukcja elektromagnetyczna i fale elektromagnetyczne (9 godzin)
Numer
lekcji
1
Temat
podstawowe
Wzbudzanie prądu
indukcyjnego
Reguła Lenza
rozszerzające
dopełniające
Uczeń:
Uczeń:
Uczeń:
·
·
·
·
stosuje regułę Lenza w celu
wskazania kierunku przepływu
prądu indukcyjnego
definiuje pojęcie strumienia
indukcji magnetycznej
oblicza siłę elektromotoryczną powstającą w wyniku zjawiska indukcji
elektromagnetycznej
i problemowe
· wyprowadza wzór na
siłę elektromotoryczną
indukcji dla przewodnika poruszającego się
Doświadczenia
Wzbudzanie prądu
indukcyjnego
w zwojnicy (demonstracja)
środki dydaktyczne
·
·
9.10, 9.11
52
·
2
Wytwarzanie prądu
elektrycznego
·
·
·
3
Prąd przemienny
·
·
·
4
5
Prostowanie prądu
zmiennego
Transformator
·
·
·
·
6,7
Obwód RLC
·
·
·
omawia warunki powstawania
prądu indukcyjnego, posługując
się pojęciem strumienia magnetycznego.
opisuje budowę i zasadę działania prądnicy
wyjaśnia zasadę wytwarzania
prądu elektrycznego w generatorach prądu elektrycznego
definiuje pojęcia napięcia chwilowego i napięcia maksymalnego
opisuje prąd stały (natężenie,
napięcie)
opisuje prąd przemienny (natężenie, napięcie, częstotliwość, wartości skuteczne)
definiuje pojęcia napięcia i natężenia skutecznego
·
w polu magnetycznym
ustala doświadczalnie
kierunek prądu indukcyjnego
·
omawia wykres zmian siły · rozwiązuje złożone
elektromotorycznej
problemy związane
w zależności od czasu
z prądnicą prądu przemien· wyjaśnia, od czego zależy nego
amplituda napięcia elektrycznego
·
wskazuje warunki konieczne do wytworzenia
prądu elektrycznego przemiennego
·
·
·
omawia budowę półprzewodników
·
·
omawia budowę diody
opisuje działanie diody
opisuje budowę i zasadę działania prądnicy i transformatora
rysuje schemat transformatora
podaje przykłady zastosowania
transformatora
·
stosuje w obliczeniach
wzór na sprawność transformatora
opisuje rolę pojemności
·
i indukcyjności w obwodzie
prądu zmiennego
·
definiuje pojęcia oporu indukcyjnego i oporu pojemnościowego
opisuje zjawisko samoindukcji
rysuje wykresy wskazowe
·
·
·
·
·
·
Wytwarzanie prądu
elektrycznego
za pomocą dynamo
(pokaz)
interpretuje za pomocą
wykresu pracę prądu
przemiennego
zadania i problemy
wykonuje model elektrycznej instalacji domowej
Wymagania: 9.12
·
·
Wymagania: 9.13
Model domowej instalacji elektrycznej (projekt)
·
rysuje układ Geeatza i Działanie diody (powyjaśnia jego działanie kaz)
bada działanie diody
półprzewodnikowej
wyznacza przekładnię i
sprawność transformatora
zadania i problemy dotyczące transformatora
·
·
Działanie transformatora (pokaz)
·
·
·
·
Wyznaczanie przekładni transformatora
(doświadczenie)
bada szeregowy obwód Demonstracja zjawiska ·
samoindukcji
RLC
·
zadania problemowe
i obliczeniowe dotyczące obwodów RLC
Wymagania: 9.15
Wymagania: 9.12
Wymagania: 9.14
53
8
·
·
·
·
podaje prawa Maxwella
· wyjaśnia, kiedy mamy
do czynienia z rezonansem
wymienia cechy fali elektromaobwodu RLC
gnetycznej
wyjaśnia mechanizm zjawiska
rezonansu elektromagnetycznego
opisuje widmo fali elektromagnetycznej
·
·
·
·
·
omawia wpływ promieniowania na organizmy
zadania problemowe
i obliczeniowe
projekt edukacyjny
·
Wymagania: 10.1
Wpływ promieniowania
na organizm (projekt)
Optyka (15 godzin)
Numer
lekcji
1.
2
Temat
Różne metody wy- Uczeń:
znaczania prędkości
światła
· wymienia cechy prędkości
światła
· wymienia metody wyznaczania
prędkości światła
Dyfrakcja
i interferencja światła
·
·
·
rysuje bieg promieni po przejściu przez siatkę dyfrakcyjną
definiuje węzły i strzałki fali
stojącej
rysuje obraz dyfrakcji światła
monochromatycznego
rozszerzające
dopełniające
podstawowe
Uczeń:
Uczeń:
·
·
rozwiązuje zadania i problemy związane z prędkością światła
opisuje jedną z metod
wyznaczania prędkości
światła
środki dydaktyczne
Doświadczenia
·
·
·
·
opisuje doświadczenie
Younga
·
zadania i problemy
związane ze zjawiskiem dyfrakcji i interferencji
Przejście światła
·
monochromatycznego ·
przez siatkę dyfrakcyjną (pokaz)
Wymagania: 10.2
Pomiar prędkości światła
(prezentacja)
54
3
4
Dyfrakcja światła na ·
siatce dyfrakcyjnej
·
·
·
·
5
Odbicie światła
·
·
·
6
·
·
rysuje obraz dyfrakcji światła
białego
stosuje wzór na kąt ugięcia fali
na siatce dyfrakcyjnej
·
opisuje zjawisko polaryzacji
·
światła przy odbiciu i przy
przejściu przez polaryzator i
wyjaśnia jego mechanizm
wyjaśnia, na czym polega całkowita polaryzacja
wymienia zastosowania polaryzacji
stosuje prawa odbicia do wy·
znaczenia biegu promieni w pobliżu granicy dwóch ośrodków
definiuje prawo odbicia
·
wyjaśnia, na czym polega rozproszenie światła
stosuje prawo załamania światła ·
stosuje prawa odbicia i załamania fal do wyznaczenia biegu
·
promieni w pobliżu granicy
dwóch ośrodków
·
wyjaśnia, dlaczego światło
białe rozszczepia się po
przejściu przez siatkę dyfrakcyjną
oblicza kąt Brewstera
·
·
·
·
·
wykorzystuje równanie
zwierciadła kulistego do obliczania zadań konstrukcyjnych i obliczeniowych
konstruuje obrazy otrzymane w zwierciadłach sferycznych
opisuje zjawisko całkowitego wewnętrznego odbicia;
wyznacza kąt graniczny
rozwiązuje zadania związane ze zjawiskiem całkowitego wewnętrznego odbicia
wykorzystuje prawo załamania do określenia prędkości światła w różnych
ośrodkach
·
·
·
·
proponuje metodę
wyznaczania długości
fali za pomocą siatki
dyfrakcyjnej
wykonuje pomiary,
zapisuje wyniki w tabelach, szacuje błędy
pomiarowe
obowiązkowe – Wyznaczanie długości
fali
za pomocą siatki
dyfrakcyjnej
·
wyprowadza wzór na
zależność kąta Brewstera od współczynnika załamania
omawia zastosowanie
światła w medycynie
projekt edukacyjny
analizuje obrazy
otrzymane w zwierciadłach sferycznych na
podstawie wzoru matematycznego y(x) –
równanie hiperboli
(demonstracja)
·
·
Wymagania: 10.5
Wykorzystanie światła
w medycynie (projekt)
wyjaśnia zasady działania światłowodów
omawia zastosowanie
światłowodów w medycynie
wyprowadza wzór
opisujący współczynnik załamania światła
dla różnych ośrodków
Obserwacja zjawisk
·
związanych
·
z załamaniem światła
(pokaz)
·
·
Odbicia światła (pokaz)
·
·
Wymagania: 10.2
Światłowody – nie tylko
komunikacja (projekt)
55
7
Wyznaczanie
współczynnika
załamania szkła
· oblicza prędkość światła
dla różnych ośrodków
·
wyznacza współczynnik
załamania
·
·
8
9
Pryzmat
Soczewki
· definiuje kąt ugięcia pryzmatu
· rysuje bieg promieni
w pryzmacie
·
·
·
·
10
Powstawanie obrazów w soczewkach
·
·
·
opisuje bieg promieni przecho- ·
dzących przez soczewki skupiającą i rozpraszającą (biegnących
równolegle do osi optycznej),
posługując się pojęciami ogni- ·
ska i ogniskowej
wymienia rodzaje soczewek
definiuje pojęcie zdolności
skupiającej soczewki
wyjaśnia, od czego zależy ogniskowa soczewki
oblicza zdolność skupiającą
·
soczewki i układu soczewek
·
11
Badanie soczewki
·
wyjaśnia, od czego zależy ogni- ·
skowa soczewki
·
wyjaśnia, dlaczego światło
białe rozszczepia się, przechodząc przez pryzmat
omawia zastosowanie spektrometru
konstruuje obrazy rzeczywiste i pozorne otrzymane
za pomocą soczewek skupiających i rozpraszających
stosuje równanie soczewki,
wyznacza położenie i powiększenie obrazów
stosuje równanie soczewki
y(x); oblicza powiększenie
soczewki i odległość obrazu
od soczewki
oblicza zdolność skupiającą
i ogniskową soczewki
stosuje równanie soczewki
wyprowadza wzór na ogniskową soczewki
projektuje doświadczenie pozwalające wyznaczyć współczynnik
załamania
szacuje błędy pomiarowe, oblicza współczynnik załamania
światła
·
13. 8. doświadczenie ·
obowiązkowe – Wyznaczanie współczynnika załamania
światła
zadania problemowe
i obliczeniowe
· wyprowadza wzór
na kąt odchylenia promieni
w pryzmacie
· omawia wady soczewek
Przejście światła
przez pryzmat (pokaz)
·
Bieg promieni przez
soczewkę (pokaz)
·
·
Wymagania: 10.8
· przedstawia
na wykresie zależność y(x)
oraz p(x)
Otrzymywanie obrazów za pomocą soczewek (pokaz)
·
·
Wymagania: 10.9.10.8
·
obowiązkowe – Wy- ·
znaczanie ogniskowej
soczewki
i powiększenia obrazu otrzymanego za
pomocą soczewki
·
planuje metodę wyznaczenia ogniskowej soczewki
wyznacza doświadczalnie ogniskową soczewki
56
12
Układ optyczny oka ·
·
·
·
13
Biofizyka procesu
widzenia
·
wymienia wady oka
wymienia wady soczewek
definiuje pojęcie zdolności
rozdzielczej oka
definiuje pojęcie czułości oka
charakteryzuje widmo światła
·
·
·
·
·
14
Mikroskop optyczny, lupa, luneta
·
·
·
15
Optyka – sprawdzenie wiadomości i
umiejętności
opisuje budowę lupy, mikroskopu i lunety
wyjaśnia, od czego zależy powiększenie lupy, mikroskopu,
lunety
wyjaśnia, co to jest zdolność
rozdzielcza
·
·
·
opisuje krótkowzroczność i ·
dalekowzroczność
konstruuje obraz otrzymany ·
za pomocą soczewki oka
oblicza zdolność skupiającą ·
okularów
charakteryzuje złudzenie
optyczne
przedstawia budowę oka
konstruuje obrazy otrzymane za pomocą mikroskopu,
lupy oraz lunety
oblicza powiększenie mikroskopu, lupy i lunety
porównuje zdolności rozdzielcze przyrządów optycznych
·
·
·
·
charakteryzuje wady
wzroku
określa przyczyny wad
wzroku
wymienia sposoby
badania i leczenia wad
wzroku
·
·
·
opisuje proces widzenia
wyjaśnia, na czym
polega widzenie barw
·
wykonuje model lunety Obserwacje za pomo- ·
cą mikroskopu optycznego (doświadczenie)
Wykonanie modelu
lunety (samodzielna
praca ucznia)
(biologia, zakres rozszerzony)
Wady wzroku – czego są
przyczyną, jak je badać,
jak je leczyć (projekt)
Kolory, które widzimy –
biofizyka procesu widzenia (projekt)
57
Fizyka atomowa i kwanty promieniowania elektromagnetycznego ( 8 godzin)
Numer
lekcji
1
Temat
podstawowe
Dualizm korpuskularnofalowy światła
Uczeń:
·
·
·
·
·
·
·
·
3
4
Atom wodoru a fale materii ·
·
rozszerzające
Uczeń:
·
dopełniające
Uczeń:
·
2
środki dydaktyczne
Doświadczenia
·
·
wymienia właściwości falowe światła
wymienia właściwości korpuskularne światła
wymienia właściwości fotonu
dualizm korpuskularnofalowy
wymienia właściwości fali
materii
definiuje pojęcie długości
fali materii
dyfrakcja fali
interferencja fali
rozróżnia liczby kwantowe
wyjaśnia, co to jest orbital
wymienia właściwości promieni X
omawia zastosowanie promieni X
·
·
·
·
·
·
·
·
rozwiązuje zadania
dotyczące zjawiska
fotoelektrycznego
oblicza prędkość
fotoelektronów
oblicza pęd i masę
fotonów
opisuje mikroskop
elektronowy
omawia doświadczenie DavissonaGermera
oblicza długość fali
elektronowej
·
·
·
·
wyprowadza wzór na masę
fotonów
przewiduje zachowanie wiatraczka Crooksea
wyjaśnia od czego zależy
szybkość obrotu wiatraczka
wyznacza wzór wyrażający
ciśnienie światła
porównuje mikroskop elektronowy z mikroskopem optycznym
Radiometr Crooksea (pokaz)
·
·
·
·
·
·
stosuje model falowy ·
do opisu ruchu elektronu w atomie wodoru
przedstawia konfiguracje
elektronowe w atomach
określa przyczyny
·
powstawania promieni X
·
przedstawia budowę
lampy rentgenowskiej
omawia znaczenie promieni X
w medycynie i technice
wyprowadza wzór na długość
fali promieni X
·
·
·
·
·
Wymagania: 11.1
Przypomnienie wiadomości z klasy pierwszej (pogadanka)
Wymagania: 11.5
Mikroskop elektronowy,
a mikroskop optyczny
(projekt)
Wymagania: 11.5
Konfiguracje elektronowe
w atomach (prezentacja)
Wymagania: 11.4
Promienie X – zastosowanie w medycynie (projekt)
58
·
5
Emisja i absorpcja promieniowania elektromagnetycznego
·
·
·
6
(elektromagnetycznego i
jądrowego)
·
·
·
7
Metody obrazowania mózgu
·
·
8
Fizyka atomowa i kwanty
promieniowania elektromagnetycznego – sprawdzenie
·
zdolność emisyjna promieniowania
zdolność absorpcyjna promieniowania
wymienia doświadczalne
metody wykrywania promieniowania jonizującego
charakteryzuje widmo promieniowania elektromagnetycznego
definiuje pojęcie dawki promieniowania
definiuje pojęcia aktywności
dawki i mocy dawki
·
wymienia techniki obrazowania mózgu
wymienia skutki napromieniowania
·
wyjaśnia, na czym
polegają emisja i absorpcja promieniowania elektromagnetycznego
·
omawia wpływ promieniowania na organizmy żywe
wymienia sposoby
ochrony przed promieniowaniem
·
opisuje zastosowanie promieniowania elektromagnetycznego i jądrowego w terapii
przedstawia argumenty przemawiające za energetyką jądrową i przeciw niej
opisuje metody leczenia promieniami
jonizującymi
·
·
opisuje metody obrazowania
ognisk chorobowych (tomografia komputerowa, rezonans
magnetyczny, angiografia
emisyjna, tomografia pozytronowa, tomografia emisyjna
pojedynczych fotonów)
· Wymagania: 11.3
· Działanie światła na organizmy – wykorzystanie
(projekt)
· Dozymetria
– jak dawkować promieniowanie (projekt)
· Energetyka jądrowa –
dobro czy zło (projekt)
· Radiodiagnostyka
i radioterapia – diagnoza
i leczenie (projekt)
59
VII. Szczegółowe cele wychowania
Cele wychowawcze – motywowanie uczniów do zdobywania wiedzy i umiejętności,
rozwijanie ich zainteresowania otaczającym światem, harmonijny i wszechstronny
rozwój uczniów oraz kształtowanie ich aktywnej postawy, wpajanie im poczucia
konieczności przyjmowania odpowiedzialności za swoje zachowanie i za planowanie
swojej przyszłej kariery:
• inspirowanie dociekliwości i postawy badawczej;
· kształtowanie nawyków: porządku, sumienności i dokładności pomiarów;
· ukazanie korzyści wynikających z rozwoju fizyki i medycyny;
· rozwijanie samodzielności w podejmowaniu decyzji;
• kształtowanie poczucia szacunku dla drugiej osoby i radzenia sobie z własnymi
emocjami;
• kształtowanie umiejętności współdziałania w zespole, podejmowania różnych ról,
wspólnego organizowania zadań i dzielenia się wiedzą;
• kształtowanie umiejętności skutecznego komunikowania się, współpracy w grupie,
przestrzegania reguł, współodpowiedzialności za sukcesy i porażki, wzajemnej
pomocy oraz poczucia odpowiedzialności za bezpieczeństwo swoje i innych;
· organizowanie pracy własnej i innych, doskonalenie umiejętności samooceny
i samokontroli;
· kształtowanie umiejętności asertywnego krytykowania i przyjmowania krytyki,
· dostrzeganie zagrożeń dla człowieka wynikających z rozwoju techniki;
· kształtowanie postawy odpowiedzialności za własne zdrowie i poszanowanie zdrowia
innych,
· promowanie zdrowego stylu życia,
· kształtowanie postawy aktywnej ochrony środowiska,
· rozwijanie wrażliwości na piękno przyrody.
60
VIII. Sposoby osiągania celów kształcenia i wychowania, z uwzględnieniem
możliwości indywidualizacji pracy w zależności od potrzeb i możliwości
uczniów oraz warunków realizacji programu
Program Fizyka w medycynie opiera się na wielostronnym kształceniu, którego
efekt będzie zależeć od zdolności uczniów i umiejętności nauczyciela, doboru metod
nauczania, sposobów oceniania i kontroli pracy ucznia, a także systematycznego
aktywizowania i motywowania uczniów do pracy. Nauczyciel powinien stosować różne
metody nauczania: pogadankę, dyskusję, wykład, pokaz, ćwiczenia laboratoryjne, projekt.
Fizyka jest nauką przyrodniczą, dlatego nauczanie powinno się opierać na:
·
·
·
·
obserwacji i opisywaniu zjawisk fizycznych oraz wykonywaniu doświadczeń;
zapisywaniu i analizowaniu wyników;
sporządzaniu i interpretacji wykresów;
formułowaniu wniosków stanowiących podstawowe źródło wiedzy.
Te umiejętności można rozwijać, posługując się metodami nauczania praktycznego –
pokazem połączonym z obserwacją i doświadczeniem. Każdy eksperyment powinien być
wcześniej zaplanowany; po jego wykonaniu należy przeprowadzić rachunek błędów
pomiarowych, a wnioski końcowe – zaprezentować i przedyskutować. Obserwacje i
eksperyment fizyczny stanowią źródło wiedzy i potwierdzenie teoretycznych założeń. Praca
eksperymentalna powinna obejmować zarówno pokazy w wykonaniu nauczyciela, jak i
samodzielne eksperymenty uczniów. W programie wymieniono ponad 10 doświadczeń do
wykonania na lekcjach – najlepiej w grupach. Nauczyciel może – w miarę możliwości –
zwiększyć ich liczbę. Wyniki pomiarowe uczniowie zapisują w tabelach i na tej podstawie
rysują wykresy, obliczają wielkości fizyczne i formułują wnioski. Warto pamiętać, że
efektywne współdziałanie w zespole poszerza horyzonty, pomaga podejmować decyzje,
ćwiczy umiejętność spoglądania na problem z różnych stron oraz – co bardzo ważne –
buduje więzi międzyludzkie.
Zastosowanie
metod
problemowych,
np.
dyskusji poświęconej analizie
zaobserwowanych zjawisk, wyzwala stany emocjonalne: przeżywanie sukcesu lub
niepowodzenia.
Wprowadzenie nowych treści teoretycznych należy w miarę możliwości poprzedzać
pokazami i doświadczeniami wykonanymi w grupach.
Wprowadzenie treści fizycznych związanych z tematyką medyczną można połączyć z
wycieczką do placówki medycznej, co ułatwi ich zrozumienie i ukaże praktyczne aspekty
przedmiotu – sprawi, że stanie się on bardziej atrakcyjny, a uczniowie zrozumieją, jak
bardzo jest potrzebny w dalszej edukacji.
Zważywszy na niewielką liczbę godzin i często skromne wyposażenie pracowni
fizycznej, rzeczywiste doświadczenia fizyczne można zastąpić symulacjami
komputerowymi zjawisk fizycznych, dostępnymi w internecie filmami przedstawiającymi
doświadczenia, animacjami, zdjęciami, foliogramami, schematycznymi rysunkami. Co
prawda doświadczenie symulowane
nie zastąpi doświadczenia rzeczywistego, jednak
61
dobrze przygotowany nauczyciel może je stosować w nauczaniu problemowym z korzyścią
dla uczniów. Program zakłada wykorzystanie internetu, literatury popularnonaukowej i
publikacji multimedialnych jako źródła informacji.
Uczniowie mogą z nich korzystać, realizując projekty indywidualne i grupowe. Zaleca się
przygotowanie listy tematów przeznaczonych do realizacji metodą projektu, rozszerzających
wiedzę, obejmujących zagadnienia z fizyki oraz z pogranicza fizyki i medycyny. Uczniowie
mogą je opracowywać w formie referatów, prezentacji lub programów komputerowych, a
następnie przedstawiać na forum klasy. Opracowując temat, uczeń jest zmuszony do:
samodzielnego wyszukiwania i gromadzenia materiałów, korzystania z różnych źródeł
informacji, analizy wybranych treści, wreszcie prezentacji efektów swojej pracy.
Stosując metodę projektu, nauczyciel powinien wspierać ucznia w rozwiązywaniu
trudniejszych kwestii, nadzorować rytmiczność i postęp pracy. Uczniowie powinni zapoznać
się z zagadnieniami, które mogą być realizowane metodą projektu, wybrać jeden temat
projektu, a następnie wspólnie z nauczycielem opracować cele, plan i harmonogram działań.
Nauczyciel udziela konsultacji i wskazuje działania, które pomagają uczniom porządkować
i oceniać materiały.
Propozycje tematów, które można zrealizować metodą projektu
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
Jak grawitacja działa na zdrowie człowieka.
Maszyny proste w ciele człowieka.
Szybciej, wyżej, dalej – ułożenie ciała a równowaga.
Jak powstaje głos.
Do czego służy ucho.
Badanie ciała dźwiękami – efekt Dopplera.
Dźwięki, które leczą.
Wpływ pogody na organizm człowieka.
Przepływ krwi w organizmie człowieka.
Zjawiska fizyczne w układzie oddechowym.
Jak człowiek przewodzi prąd – elektryczność w twoim ciele.
Pole magnetyczne – uzdrowiciel czy zabójca.
Wpływ promieniowania elektromagnetycznego na organizm człowieka.
Wady wzroku – czego są przyczyną, jak je badać, jak je leczyć.
Kolory, które widzimy – biofizyka procesu widzenia.
Działanie światła na organizmy – wykorzystanie światła w medycynie.
Światłowody – nie tylko komunikacja.
Promienie X – zastosowanie w medycynie.
Radiodiagnostyka i radioterapia – diagnoza i leczenie.
Dozymetria, czyli jak dawkować promieniowanie.
Energetyka jądrowa – dobro czy zło.
Uczniowie często mają problemy z formułowaniem dłuższych wypowiedzi i posługują
się niepoprawnym językiem fizyki. Warto ich mobilizować do publicznych wystąpień
poprzedzonych współpracą w grupach i konsultacjami z nauczycielem.
62
Równie często nie rozumieją czytanego tekstu, czego skutkiem są kłopoty z
rozwiązywaniem zadań. Nauczyciel powinien stosować metodę pracy z tekstem, aby
uczniowie nauczyli się samodzielnie, własnymi słowami prezentować poznane treści. Zyska
wówczas możliwość wykształcenia u uczniów umiejętności:
• posługiwania się poprawnym językiem fizyki i poprawną polszczyzną,
• właściwej interpretacji wielkości fizycznych,
• odczytywania sensu fizycznego wzorów definicyjnych,
• poprawnego wypowiadania treści praw fizycznych i zapisywania ich w języku
matematyki,
• poprawnej interpretacji praw przedstawionych w formie matematycznej,
• stosowania języka fizyki do opisywania zjawisk medycznych.
Praca z podręcznikiem, wybranymi tekstami i instrukcjami do ćwiczeń może być
wstępem do dyskusji, podczas której uczniowie wykorzystają zdobytą samodzielnie wiedzę
do rozwiązywania problemów fizycznych i medycznych.
Uczniowie powinni czytać teksty (dostosowane do ich poziomu), porządkować zdobyte
wiadomości pod względem ważności i struktury, kontrolować stopień ich zrozumienia
i zapamiętania.
Do pełnej realizacji proponowanego programu niezbędny jest dostęp do różnych środków
dydaktycznych, zwłaszcza:
•
•
•
•
przyrządów i zestawów laboratoryjnych w pracowni fizycznej,
prostych pomocy dydaktycznych wykonanych przez uczniów i nauczyciela,
filmów, animacji, foliogramów, symulacji komputerowych,
podręcznika, zeszytu ćwiczeń, zbioru zadań.
IX. Opis założonych osiągnięć ucznia
Po realizacji programu Fizyka w medycynie uczniowie będą mogli się wykazać:
· umiejętnością wyjaśniania zjawisk, zasad i związków fizycznych;
· umiejętnością analizy danych, wykonywania i odczytywania wykresów, tabel,
schematów;
· umiejętnością posługiwania się terminologią fizyczną;
· umiejętnością obliczania szukanych wielkości fizycznych i podawania odpowiedniej
· jednostki;
· umiejętnością planowania i wykonywania prostych doświadczeń;
· umiejętnością wykonywania pomiarów i dobierania odpowiednich narzędzi
· pomiarowych;
· umiejętnością sprawnego posługiwania się technologią informacyjną;
· umiejętnością tworzenia prostych modeli fizycznych i matematycznych;
· umiejętnością wyjaśniania zjawisk medycznych za pomocą praw fizyki;
· znajomością nowych źródeł informacji i umiejętnością selektywnego wyszukiwania
· informacji;
· poczuciem odpowiedzialności za siebie, kolegów i wspólną pracę;
63
· umiejętnością samodzielnego i twórczego zdobywania wiedzy;
· precyzją w formułowaniu własnych myśli i informacji;
· umiejętnością pracy grupowej.
X. Propozycje kryteriów oceny i metod sprawdzania osiągnięć
Sprawdzanie i ocena osiągnięć ucznia powinny być zgodne z PSO i WSO.
Kontroli i ocenie podlegają:
·
·
·
·
·
znajomość i rozumienie zjawisk fizycznych, pojęć, praw, zasad, teorii;
umiejętność stosowania wiedzy w sytuacjach typowych poznanych na lekcjach;
umiejętność stosowania wiedzy w sytuacjach nietypowych;
umiejętność przeprowadzania eksperymentów;
samodzielne prace uczniów;
· udział w sprawdzianach zewnętrznych (konkursach, olimpiadach).
Bieżąca kontrola i ocena mają na celu dostarczenie uczniom, nauczycielom i rodzicom
pełnej informacji o aktualnym poziomie wiedzy i umiejętności ucznia oraz jego postępach
lub ich braku. Treści związane z medycyną proponuje się uznać za nadobowiązkowe. Ich
znajomość należy traktować jako czynnik aktywizujący ucznia i podwyższający ocenę z
przedmiotu.
Metody sprawdzania osiągnięć uczniów
1. Sprawdziany pisemne:
·
·
·
sprawdzające szerszy zakres materiału, np. zrealizowany dział tematyczny,
w formie testów lub krótkich wypowiedzi (15 minut), obejmujące wąski zakres
materiału,
np. trzy ostatnie jednostki lekcyjne,
w formie ćwiczeń polegających na analizie i interpretacji przygotowanych materiałów.
2. Sprawdziany laboratoryjne polegające na analizie dokumentacji wykonywanych
doświadczeń,
opracowywaniu wyników badań, szacowaniu niepewności pomiarowych.
3. Ocenianie wypowiedzi ustnych sprawdzających znajomość wiadomości z fizyki i
medycyny.
4. Sprawdzanie umiejętności rozwiązywania zadań rachunkowych oraz problemów
dotyczących zastosowania fizyki w medycynie.
64
5. Obserwacja pracy uczniów (w tym aktywności na lekcji oraz wszelkich form
przygotowania do lekcji).
6. Zadania domowe.
7. Aktywność na lekcjach.
8. Ocena projektu.
Oceniając projekt, należy brać pod uwagę: ujęcie tematu, realizację zamierzonych celów,
dobór źródeł informacji, stopień rozwinięcia i wyczerpania tematu, pomysłowość,
samodzielność wykonania, terminowość prac, sposób i formę prezentacji, dbałość o język,
zaangażowanie wszystkich członków grupy.
Metoda projektów
W programie nauczania Fizyka w medycynie proponuje się nauczać treści medycznych
metodą projektu, która sprzyja rozwojowi myślenia, wyzwala inicjatywę, skłania do
twórczych poszukiwań, rozwija umiejętności pracy w grupie i selektywnego, krytycznego
korzystania z różnych źródeł informacji. Jej zaletą jest także rozwijanie samodzielności i
konieczność integrowania wiedzy z różnych dziedzin, w przypadku fizyki w medycynie:
fizyki, chemii, matematyki, medycyny i biofizyki.
Nauczyciel powinien przygotować zadania, a następnie koordynować samodzielne
działania uczniów. Uczniowie mogą pracować indywidualnie lub w grupach liczących
maksymalnie trzy osoby.
Realizację każdego projektu należy wcześniej przemyśleć. Ten etap pracy nad projektem
oraz jego realizację ułatwia karta projektu (zał. 3). Powinna ona zawierać: temat i cele
projektu, zadania przewidziane do realizacji przez każdego ucznia lub grupę uczniów,
wskazówki, źródła informacji, termin realizacji, sposób i czas prezentacji, terminy
konsultacji. Każdy opracowany projekt należy ocenić zgodnie z kartą oceny projektu i kartą
samooceny (zał. 4). Ocenę ułatwią kryteria oceny (zał. 6). Ocenić należy pracę każdego
ucznia na poszczególnych etapach pracy. Wszyscy uczniowie muszą znać wymagania, które
należy spełnić przed jej rozpoczęciem. Do procesu oceniania można włączyć samoocenę
uczniów wykonujących projekt (zał. 4).
65
Etapy pracy
Lp. Nazwa etapu
I
Zainicjowanie
projektu
II Podział na
grupy
III Rozważenie
propozycji
tematów
Czynności nauczyciela i uczniów
·
Nauczyciel przedstawia zasady pracy metodą projektu
(na wybranym przykładzie).
·
Nauczyciel przedstawia listę tematów do wyboru oraz
ramowy harmonogram (zał. 1).
·
Uczniowie mogą może wykonać projekt samodzielnie
lub stworzyć 2–3 osobowe grupy.
·
Grupy wybierają liderów.
·
Uczniowie wybierają temat projektu, określają jego cele
oraz przewidywaną formę realizacji i prezentacji.
·
Nauczyciel przedstawia kartę oceny projektu (zał. 5),
którą można opracować na wzór kryteriów oceny
zaproponowanych w załącznikach (6 i 7).
·
Nauczyciel informuje o możliwych formach wykonania
projektu. Mogą to być:
§
Termin
wrzesień
wrzesień
zgodnie
z planem
odczyt, wykład, prelekcja,
§ seminarium dla klasy lub wszystkich
zainteresowanych,
§ wystawa prac przez uczniów (albumy, plakaty,
rysunki, modele, prezentacje multimedialne itp.)
§
prezentacja problemu w formie inscenizacji,
§
pokaz filmu wideo,
§
prezentacja modelu, folderu, książeczki, broszury.
IV Podpisanie
kontraktu
·
Nauczyciel podpisuje z uczniami kontrakt (zał. 2).
·
Przekazuje uczniom kartę pracy do wypełnienia (zał. 3).
V Realizacja
projektu
·
Uczniowie samodzielnie wykonują projekt.
W wyznaczonych terminach konsultują się
z nauczycielem, który pełni funkcję koordynatora.
wrzesień
zgodnie
z planem
·
Na zakończenie uczniowie przedstawiają sprawozdanie
z wykonania projektu (zgodnie z zał. 4).
·
Prezentacja projektu powinna się odbyć w czasie lekcji
związanej z jego tematyką, w wybranej wcześniej
formie.
zgodnie
z planem
VII Ocena projektu ·
Nauczyciel ocenia projekt zgodnie z kryteriami
określonymi w karcie oceny projektu (zał. 5)
udostępnionej uczniom z chwilą rozpoczęcia realizacji
projektu.
po prezentacji
VI Prezentacja
66
Poziom opanowania wiadomości i umiejętności uczniów ocenia się według
sześciostopniowej skali ocen (celująca, bardzo dobra, dobra, dostateczna, dopuszczająca,
niedostateczna).
Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który:
·
·
·
·
·
·
·
·
·
zdobył wiadomości i umiejętności wykraczające poza program nauczania;
stosuje zdobyte wiadomości w sytuacjach nietypowych (problemowych);
formułuje problemy i dokonuje analizy zjawisk;
rozwiązuje problemy w sposób nietypowy;
samodzielnie wybiera temat projektu i konstruuje plan działania;
samodzielnie decyduje o konieczności konsultacji i szuka informacji;
terminowo wykonuje pracę, wybiera właściwą formę prezentacji;
mieści się w zaplanowanym czasie prezentacji;
dba o precyzję i poprawność języka, wykazuje wysoki poziom syntezy wiedzy
i zrozumienia zagadnienia;
· obiektywnie ocenia wyniki swojej pracy;
· zwięźle, konkretnie i estetycznie wykonuje projekt;
· osiąga sukcesy w olimpiadach i konkursach pozaszkolnych.
Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który:
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
w pełnym zakresie opanował wiadomości i umiejętności programowe;
zdobytą wiedzę potrafi zastosować w nietypowych sytuacjach;
jest samodzielny – korzysta z różnych źródeł wiedzy;
potrafi zaplanować i przeprowadzić doświadczenia fizyczne;
samodzielnie rozwiązuje złożone zadania rachunkowe i problemowe;
krytycznie korzysta z różnych źródeł informacji;
analizuje wyniki wykonanego doświadczenia;
przewiduje wynik doświadczenia;
interpretuje wyniki doświadczeń;
interpretuje wyniki zadań rachunkowych;
wyprowadza wzory i równania fizyczne;
stosuje treści fizyczne w celu wyjaśnienia zjawisk medycznych;
samodzielnie opracowuje projekt dotyczący zagadnień związanych z fizyką lub fizyką
medyczną;
samodzielnie wybiera temat projektu i konstruuje plan działania;
samodzielnie decyduje o konieczności konsultacji i szuka informacji;
wybiera właściwą formę prezentacji;
mieści się w zaplanowanym czasie prezentacji;
dba o precyzję i poprawność języka, wykazuje się dobrym poziomem syntezy wiedzy i
zrozumienia zagadnienia;
obiektywnie ocenia wyniki swojej pracy;
konkretnie i estetycznie wykonał projekt;
podczas prezentacji projektu posiłkuje się notatkami.
.
67
Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który:
· opanował w szerokim zakresie wiadomości i umiejętności określone programem
nauczania;
· poprawnie stosuje wiadomości do rozwiązywania typowych zadań lub problemów;
· potrafi wykonać zaplanowane doświadczenie z fizyki;
· wykorzystuje narzędzia matematyki i zdobytą wiedzę do opisu zjawisk fizycznych;
· samodzielnie rozwiązuje proste zadania;
· samodzielnie sporządza i interpretuje wykresy;
· interpretuje wzory i prawa fizyczne;
· analizuje złożone zjawiska fizyczne;
· wybiera temat projektu, z pomocą nauczyciela konstruuje plan działania;
· wybiera właściwą formę prezentacji;
· dobrze wykonał projekt;
· podczas prezentacji projektu posiłkuje się notatkami.
Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:
· opanował w podstawowym zakresie wiadomości i umiejętności określone programem
nauczania;
· potrafi z pomocą nauczyciela zastosować wiedzę do rozwiązywania prostych zadań;
· stosuje zdobytą wiedzę do opisu prostych zjawisk fizycznych;
· podstawia wartości do wzoru i wykonuje proste obliczenia wielkości fizycznych,
·
·
·
·
·
·
podaje jednostkę fizyczną;
potrafi z pomocą nauczyciela wykonać proste doświadczenie fizyczne;
wymienia podstawowe prawa, wzory i jednostki wielkości fizycznych;
definiuje podstawowe wielkości fizyczne;
wyjaśnia różnice między wielkościami fizycznymi;
wykazuje niski poziom syntezy wiedzy i zrozumienia zagadnienia;
podczas prezentacji projektu posiłkuje się notatkami.
Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:
· ma niewielkie braki w wiadomościach i umiejętnościach określonych programem
·
·
·
·
·
·
nauczania, nieprzekreślające jednak możliwości dalszego kształcenia;
stosuje podstawowe prawa i wielkości fizyczne;
potrafi z pomocą nauczyciela wykonać proste doświadczenie fizyczne;
definiuje proste wielkości fizyczne;
wstawia do wzoru dane i wykonuje proste obliczenia;
posługuje się pojęciami fizycznymi;
opisuje proste zjawiska fizyczne.
Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który:
· nie opanował podstawowych wiadomości i umiejętności, które są konieczne do
dalszego kształcenia;
· nie potrafi rozwiązać zadań teoretycznych i praktycznych o elementarnym stopniu
trudności, nawet z pomocą nauczyciela;
· nie zna podstawowych praw, pojęć i wielkości fizycznych.
68
XI. Uwagi końcowe
Przedstawiony program jest propozycją dla nauczycieli, którzy będą uczyli przedmiotu
Fizyka w medycynie. Nie jest możliwe stworzenie programu spełniającego oczekiwania
wszystkich nauczycieli i uczniów. Dlatego zachęcam nauczycieli do modyfikacji
przedstawionego wyżej programu w zależności od wyposażenia pracowni i zainteresowań
uczniów.
Nauczanie treści fizycznych oparto w nim na podstawie programowej fizyki, IV etap
edukacyjny, zakres rozszerzony. Zaangażowanemu uczniowi pozwoli on przygotować się
do egzaminu maturalnego z fizyki, szczególnie istotnego dla uczniów zamierzających
studiować medycynę lub przedmioty przyrodnicze czy techniczne.
69
Literatura
Adamczewski I., Fizyka medyczna i elementy biofizyki, PZWL, Warszawa 1967
Biofizyka, red. F. Jaroszyk, PZWL, Warszawa 2001
Blinowski J., Trylski J., Fizyka dla kandydatów na wyższe uczelnie, PWN, Warszawa 1981
Bolton W., Zarys fizyki, PWN, Warszawa 1988
Cooper L. Istota i struktura fizyki PWN 1975
Dryński T. Ćwiczenia laboratoryjne z fizyki PWN 1970
Fizyka w eksperymentach, praca zbiorowa, DD Dobra Drukarnia,Wrocław 2012
Glaser R., Wstęp do biofizyki, PZWL, Warszawa 1975
Jaroszyk F., Biofizyka medyczna, skrypt AM, Poznań 1993
Piekara A., Elektryczność i magnetyzm, PWN, Warszawa 1977
Piekara A., Mechanika ogólna, PWN, Warszawa 1997
Podstawy biofizyki, red. A. Pilawski, PZWL, Warszawa 1983
Przestalski S., Fizyka z elementami biofizyki i agrofizyki, AWR, Wrocław 1993
Resnick R., Halliday D., Fizyka, PWN, Warszawa 1994
Wybrane zagadnienia z biofizyki, red. S. Miękisz, A. Hendrich, Wydawnictwo Volumed,
Wrocław 1998
70
Załączniki
Załącznik 1.
Lista tematów i harmonogram pracy
Lp.
Temat projektu
Nazwiska uczniów
Data
rozpoczęcia
projektu
Data
podpisania
kontraktu
Temat lekcji, termin
prezentacji
1
Jak grawitacja działa
na zdrowie człowieka
Przyspieszenie
grawitacyjne
2
Maszyny proste
w ciele człowieka
Ruch bryły sztywnej
3
Szybciej, wyżej, dalej
– ułożenie ciała
a równowaga
Energia potencjalna bryły
sztywnej
4
Jak powstaje głos
5
Do czego służy ucho
6
Badanie ciała
dźwiękami –
efekt Dopplera
Dźwięki proste
i złożone
Dźwięki proste
i złożone
Zjawisko Dopplera
7
Dźwięki, które leczą
Zjawisko Dopplera
8
Wpływ pogody
9
Przepływ krwi
w organizmie
człowieka
Przepływ płynu
Zjawiska fizyczne
w układzie
oddechowym
Jak człowiek przewodzi
prąd – elektryczność
w ciele człowieka
Pole magnetyczne –
uzdrowiciel czy
zabójca
Elektryczne własności
komórki
Wpływ
promieniowania
10
11
12
13
Wpływ pola
na człowieka
71
14
Wady wzroku – czego
są przyczyną, jak je
badać, jak je leczyć
Układ optyczny oka
15
Kolory, które widzimy
– biofizyka procesu
widzenia
Biofizyka procesu
widzenia
16
Działanie światła
na organizmy
– wykorzystanie
Emisja i absorpcja
promieniowania
17
Światłowody
– nie tylko
komunikacja
Promienie X
– zastosowanie
w medycynie
19
Radiodiagnostyka
i radioterapia
– diagnoza i leczenie
(elektromagnetycznego
i jądrowego)
20
Dozymetria
– jak dawkować
promieniowanie
(elektromagnetycznego
i jądrowego)
21
Energetyka jądrowa
– dobro czy zło
Mikroskop elektronowy
a mikroskop optyczny
Mechanizm
powstawania tsunami
Półprzewodniki
Metody obrazowania
mózgu
18
22
23
24
Zjawisko ruchu falowego
Teoria elektronowa
przewodnictwa
72
Załącznik 2. Kontrakt
Kontrakt
zawarty w dniu ……………………........................… między nauczycielem
………………………………………………………………………………………………….
a uczniami ……………………..................................................................................................
Dotyczy samodzielnej, terminowej, i twórczej realizacji projektu pt.:
………………………………………………………………………………………………
Prezentacja projektu odbędzie się na lekcji fizyki w medycynie w dniu ……………………….
Czas prezentacji …………………………………..
Podpis nauczyciela
………………………………………
Podpisy liderów grup
I …………………………………
II ………………………………...
III ………………………………...
73
Załącznik 3. Karta projektu
Karta projektu
Temat projektu: .........................................................................................................................
2.
Czas realizacji:..................................................................................................................
3.
Data rozpoczęcia:............................................................
4.
Data zakończenia:...........................................................
Skład zespołu
(imiona i nazwiska uczniów)
Podpis ucznia
1. ..............................................................
.............................................
2. ..............................................................
.............................................
3. ..............................................................
.............................................
Lider zespołu
Podpis nauczyciela
(imię i nazwisko ucznia)
..............................................................
.............................................
Cele projektu
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
………………………………………………………………………………………………...…
Plan pracy
Uczeń
Zadania
Termin konsultacji
Co będzie oceniane?
Uwagi
Konsultacje
Cel konsultacji: ...........................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Uczestnicy konsultacji
(Imiona i nazwiska uczniów)
Podpis ucznia
1. ..............................................................
2. ..............................................................
3. ..............................................................
74
Załącznik 4. Sprawozdanie
Sprawozdanie
1.
Temat projektu
……………………………………………………………………………………...................
2.
………………………………………………………………………………………..
(Imię i nazwisko ucznia, imię i nazwisko nauczyciela koordynującego projektu)
3.
4.
5.
Spis treści
Najważniejsze osiągnięcia.
Wstęp
• Cele
• Charakterystyka problemu, który jest tematem projektu
• Najważniejsze osiągnięcia autorów projektu
6.
Część główna
• Rozdziały projektu
• Metody osiągania celu
7.
8.
9.
Działania, które pozwoliły osiągnąć cel
Wnioski
Bibliografia
75
Załącznik 5. Karta oceny projektu
Karta oceny projektu
Numer grupy: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Termin prezentacji: . . . . . . . . . . .
Imiona i nazwiska uczniów: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
.............................................................
Ocena w skali 0–6.
Oceniane elementy
Suma punktów
Nauczyciel sam wybiera kryteria według załącznika 7.
76
Załącznik 6. Karta samooceny
Karta samooceny
Oceń w skali 0–6 swój wkład w pracę nad realizacją projektu.
Liczba
punktów
Oceniane elementy
Zrealizowanie zadań
Dotrzymywanie terminów
Zaangażowanie w pracę
Współpraca z innym członkami grupy
Udzielanie pomocy pozostałym osobom z zespołu
Prezentacja materiału
Konsultowanie wątpliwości z opiekunem projektu
Suma punktów
77
Załącznik 7. Kryteria oceny projektu
Kryteria oceny projektu
Element oceniany
Ocena pracy nad projektem
Lista kryteriów
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
·
Ocena prezentacji
·
konstrukcja planu działań
samodzielność decyzji o konieczności konsultacji
stopień samodzielności w wyborze zmian
wyszukiwanie źródeł informacji
uzasadnienie konieczności wykorzystania
zgromadzonych informacji
terminowość
obiektywizm oceny wyników własnej pracy
umiejętność uzasadnienia wyboru sposobu rozwiązania
problemu
poziom syntezy wiedzy
poziom zrozumienia zadań
posługiwanie się fachową terminologią
·
·
·
wybór właściwej formy prezentacji, np. raport, plakat,
referat, pokaz, program komputerowy, prezentacja,
organizacja i plan prezentacji (wprowadzenie,
zakończenie, przeprowadzenie dyskusji)
czas prezentacji (czy prezentacja zmieściła się
w zaplanowanym czasie)
sposób korzystania z notatek
dbałość o precyzję i poprawność języka
komunikatywność wystąpienia
Ocena raportu
·
·
·
·
przetworzenie zdobytych informacji
zwięzłość i konkretność prezentacji
rozplanowanie rozdziałów
estetyka pracy
Ocena organizacji
·
·
·
terminowość
spójność pracy
sposób podejmowania decyzji i rozwiązywania
konfliktów
podział pracy w grupie
zaangażowanie wszystkich członków grupy
samoocena uczniów
·
·
·
·
78

zobacz program

Transkrypt

Podobne dokumenty

Darmowe podręczniki do nauki języka angielskiego

Szkolny zestaw podręczników

Myśli i słowa.

ANEKS NR 2 do Zarządzenia nr 01/2014 Dyrektora Szkoły

Wykaz podręczników Klasa: 402/404T Zawód: technik informatyk

Trwają obecnie prace nad nietypowym podręcznikiem do historii, w

“Ortopedia i traumatologia”