część 1 studium uwarunkowań

Transkrypt

WÓJT GMINY DOROHUSK
ZMIANA
STUDIUM UWARUNKOWAŃ I KIERUNKÓW
ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO
GMINY DOROHUSK
/PROJEKT/
Załącznik Nr 1
do Uchwały Nr
/
/10
Rady Gminy Dorohusk
z dnia
2010 roku
CZĘŚĆ 1
STUDIUM UWARUNKOWAŃ
Dorohusk 2010
2
PROJEKTANT ZMIANY STUDIUM
projektant uprawniony – mgr inŜ. arch. Adam Stryjecki:
-
uprawnienia urbanistyczne: MGPiB z dnia 26.11.1988 r. Nr 742/88
-
przynaleŜność do Izby: OIU Warszawa Nr WA-364
ZESPÓŁ AUTORSKI
-
mgr inŜ. arch. Adam Stryjecki – główny projektant
-
mgr Jadwiga Stryjecka - asystent
-
techn. Katarzyna Hołod - pomoc techniczna
Zmiana Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Dorohusk: część 1 - Uwarunkowania
rok 2010
3
SPIS TREŚCI
SPIS TREŚCI .......................................................................................................................................3
WSTĘP DO ZMIANY STUDIUM ...................................................................................8
WPROWADZENIE ................................................................................................................10
A. WSTĘP. ....................................................................................................................................10
B. STRATEGICZNE CELE ROZWOJU GMINY .......................................................................10
B.1. Cel podstawowy. ................................................................................................................10
B.2. Cel generalny. ....................................................................................................................10
B.3. Cele warunkujące. ..............................................................................................................11
C. PROGRAMY WARUNKUJĄCE ROZWÓJ GMINY. ............................................................11
C.1. Infrastruktura techniczna i społeczna: ...............................................................................11
C.2. Ochrona zdrowia i środowiska: .........................................................................................11
C.3. Przedsiębiorczość, turystyka i rekreacja: ...........................................................................11
C.4. Rolnictwo: ..........................................................................................................................11
C.5. Kultura, oświata i sport: .....................................................................................................12
D. STUDIUM W SYSTEMIE PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY:...................12
E. ZAWARTOŚĆ I ZAKRES STUDIUM: ..................................................................................13
E.1. Zawartość studium: ............................................................................................................13
E.2. Zakres obowiązkowych analiz studium: ............................................................................13
F. PODSTAWA OPRACOWANIA. .............................................................................................14
G. MATERIAŁY WYJŚCIOWE...................................................................................................14
G.1. Opracowania planistyczne i programowe:.........................................................................14
G.2. Pozostałe materiały źródłowe: ...........................................................................................14
G.3. Bibliografia ........................................................................................................................15
G.4. Studia i analizy studium: ...................................................................................................15
1. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY ZADAŃ SŁUśĄCYCH REALIZACJI
PONADLOKALNYCH CELÓW PUBLICZNYCH. ........................................................................15
1.1. PODSTAWA USTALEŃ. ......................................................................................................15
1.2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z RELACJI OBSZARU GMINY Z
OTOCZENIEM..............................................................................................................................16
1.2.1. Wpływ połoŜenia administracyjno-geograficznego. .......................................................16
1.2.2. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących wielkoprzestrzennych
systemów przyrodniczych, na gminę Dorohusk. .......................................................................16
1.2.3. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących powiązań gminy Dorohusk z
regionem. ...................................................................................................................................17
1.3. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z USTALEŃ DOTYCZĄCYCH OCHRONY I
KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA: ........................................................................................18
1.3.1. Uwarunkowania wynikające z ustaleń dotyczących obowiązku ochrony zasobów wód
podziemnych i powierzchniowych: ...........................................................................................18
1.3.2. Uwarunkowania wynikające z ustaleń dotyczących strategii zalesień. ...........................18
1.3.3. Uwarunkowania wynikające z ustaleń dotyczących złóŜ surowców mineralnych: ........19
KSZTAŁTOWANIA ŁADU PRZESTRZENNEGO: ...................................................................19
1.4.1. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących środowiska kulturowego. .19
1.4.2. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących ładu przestrzennego: .........19
1.4.3. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących rolnictwa i leśnictwa: .......19
1.4.4. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących turystyki. ...........................20
1.5. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z USTALEŃ DOTYCZĄCYCH
INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ. .......................................................................................21
1.5.1. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących układu drogowego. ...........21
1.5.2. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących układu kolejowego: ..........21
rok 2010
4
1.5.3. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących infrastruktury granicznej: .22
1.5.4. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących komunikacji lotniczej: ......22
1.5.5. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących gospodarki komunalnej: ...22
1.5.6. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących energetyki: ........................22
1.5.7. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących obronności i bezpieczeństwa
publicznego:...............................................................................................................................22
2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY AKTUALNEGO STANU
PRZEZNACZENIA I ZAGOSPODAROWANIA TERENU, ŁADU PRZESTRZENNEGO I
WYMOGÓW JEGO OCHRONY. .....................................................................................................23
2.1. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY UKŁADU PRZESTRZENNEGO
WSI. ...............................................................................................................................................23
2.2. ANALIZA WIDOKOWO ARCHITEKTONICZNA ZABUDOWY. ...................................23
2.3. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY ISTNIEJĄCYCH FORM
ZABUDOWY. ...............................................................................................................................24
2.3.1. Zasada kształtowania rozwoju funkcji mieszkaniowych.................................................25
2.3.2. Z analizy istniejącego mieszkalnictwa wypływa zasada: ...............................................26
2.3.3. Z analizy istniejących terenów zagrodowych wynika, Ŝe wskazana jest: .......................26
2.3.4. Zasady rozmieszczenia inwestycji usługowych celu publicznego o znaczeniu lokalnym:
...................................................................................................................................................26
2.3.5. Zasady rozwoju funkcji usługowych: ..............................................................................27
2.3.6. Zasady rozwoju obsługi ruchu granicznego drogowego i kolejowego ...........................27
2.4. UWARUNKOWANIA ROZWOJU INFRASTRUKTURY. .................................................27
2.4.1. Zaopatrzenie w wodę .......................................................................................................27
2.4.2. Odprowadzanie i oczyszczanie ścieków..........................................................................28
2.4.3. Gospodarka odpadami .....................................................................................................28
2.4.4. Linie i urządzenia elektroenergetyczne. ..........................................................................28
2.5. UWARUNKOWANIA POPRAWY STANDARDÓW PRZESTRZENNYCH. ...................28
2.5.1. Poprawa struktury obszarowej gospodarstw rolnych. .....................................................28
2.5.2. Poprawa cywilizacyjnych standardów jakości Ŝycia ludności wiejskiej poprzez: ..........29
2.5.3. Poprawa pozarolniczej sfery działalności gospodarczej. ................................................29
3. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU ŚRODOWISKA, W TYM: .....29
-WYMOGÓW OCHRONY ŚRODOWISKA, PRZYRODY I KRAJOBRAZU, .............................29
-WIELKOŚCI I JAKOŚCI ZASOBÓW WODNYCH, .....................................................................29
-STANU ROLNICZEJ I LEŚNEJ PRZESTRZENI PRODUKCYJNEJ, ..........................................29
3.1. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY POŁOśENIA I POWIĄZAŃ
PRZYRODNICZYCH GMINY.....................................................................................................29
3.1.1. PołoŜenie. ........................................................................................................................29
3.1.2. Gmina w europejskich i regionalnych systemach obszarów chronionych. .....................30
3.1.3. PołoŜenie gminy w systemie ochrony wód .....................................................................30
3.2. CHARAKTERYSTYKA ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO .......................................31
3.2.1. Ogólna charakterystyka środowiska przyrodniczego ......................................................31
3.3. OCHRONA PRAWNA. .........................................................................................................33
3.3.1. Rezerwaty przyrody. ........................................................................................................33
3.3.2. Chełmski Park Krajobrazowy. .........................................................................................33
3.3.3. Chełmski Obszar Chronionego Krajobrazu. ....................................................................33
3.3.4. UŜytki ekologiczne. .........................................................................................................34
3.3.5. Pomniki przyrody. ...........................................................................................................34
3.3.6. Parki podworskie .............................................................................................................34
3.3.7. Obszary specjalnej ochrony NATURA 2000 ..................................................................34
3.3.8. Grunty rolne i obszary leśne ............................................................................................34
3.3.9. Ujęcia wody .....................................................................................................................35
3.4. OCHRONA PLANISTYCZNA..............................................................................................35
3.4.1. Korytarze ekologiczne .....................................................................................................35
rok 2010
5
3.4.2. Główny Zbiornik Wód Podziemnych ..............................................................................35
3.5. ZMIANY I ZAGROśENIA ŚRODOWISKA. ......................................................................36
3.5.1. Ocena odporności środowiska na degradację ..................................................................36
3.5.2. Stan sanitarny środowiska ...............................................................................................36
3.6. OCENA ZAGROśEŃ ŚRODOWISKA I MOśLIWOŚCI ICH OGRANICZENIA.............37
3.7. WSTĘPNA PROGNOZA ZMIAN ZACHODZĄCYCH W ŚRODOWISKU ......................39
3.8. WNIOSKI WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO.
........................................................................................................................................................39
4. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY ZŁÓś KOPALIN
UDOKUMENTOWANYCH I ZASOBÓW WÓD PODZIEMNYCH. ............................................40
4.1. DANE O ZASOBACH. .........................................................................................................40
4.2. WYSTĘPUJĄCE ZŁOśA ......................................................................................................40
4.3. OBSZAR GÓRNICZY. ..........................................................................................................41
4.4. ZASOBY WÓD PODZIEMNYCH – GŁÓWNY ZBIORNIK. .............................................41
5. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY NATURALNYCH ZAGROśEŃ
GEOLOGICZNYCH. .........................................................................................................................42
5.1. ODPORNOŚĆ NA DEGRADACJĘ. .....................................................................................42
5.2. ZANIECZYSZCZENIE I ZAGROśENIA DLA WÓD. ........................................................42
5.3. ZANIECZYSZCZENIE I ZAGROśENIA DLA GLEB. .......................................................43
5.4. POWODZIE - ZAGROśENIE NADZWYCZAJNE .............................................................44
5.5. WYKAZ LITERATURY l MATERIAŁÓW ŹRÓDŁOWYCH ............................................44
6. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU ROLNICZEJ I LEŚNEJ
PRZESTRZENI PRODUKCYJNEJ. .................................................................................................45
6.1. OCENA JAKOŚCI ROLNICZEJ PRZESTRZENI PRODUKCYJNEJ. ...............................45
6.2. ANALIZA STRUKTURY UśYTKOWANIA GRUNTÓW. ................................................46
6.2.1. Struktura uŜytkowania gruntów.......................................................................................46
6.2.2. Udział uŜytków rolnych w ogólnej powierzchni gruntów...............................................47
6.3. ANALIZA STANU PRAWNEGO I STRUKTURY WŁADANIA GRUNTÓW ...................48
6.3.1. Stan prawny i struktura własnościowa gruntów w gminie Dorohusk ..............................48
6.3.2. Struktura agrarna .............................................................................................................49
6.3.3. Struktura obszarowa gospodarstw rolnych. .....................................................................49
6.4. ANALIZA PRODUKCJI ROLNEJ ........................................................................................49
6.4.1 Analiza produkcji roślinnej. ............................................................................................49
6.4.2.Analiza produkcji zwierzęcej ...........................................................................................50
6.4.2.2. Pogłowie zwierząt.........................................................................................................51
6.5. Analiza produkcji towarowej. .................................................................................................51
6.5.1. Analiza zagroŜeń w produkcji towarowej. ......................................................................51
6.6. ANALIZA WYPOSAśENIA ROLNICTWA. ......................................................................52
Wyszczególnienie ......................................................................................................................52
6.7. ANALIZA INFRASTRUKTURY W GOSPODARSTWACH ROLNYCH. .......................53
6.8. ANALIZA OBSŁUGI ROLNICTWA ...................................................................................53
6.9. ANALIZA LEŚNICTWA. ......................................................................................................54
6.10. OCENA UWARUNKOWAŃ GOSPODAROWANIA ZASOBAMI ROLNYMI I
LEŚNYMI. .....................................................................................................................................54
6.11. ZAGROśENIE ROZWOJU FUNKCJI ROLNICZEJ I LEŚNEJ. .......................................55
6.12. SZANSE ROZWOJU GOSPODARKI ROLNEJ I LEŚNEJ. ..............................................55
6.13. WYKORZYSTANIE SZANS WYMAGA NASTĘPUJĄCYCH DZIAŁAŃ: ....................56
7. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU DZIEDZICTWA
KULTUROWEGO I ZABYTKÓW ORAZ DÓBR KULTURY WSPÓŁCZESNEJ. ......................56
7.1.
STAN ZABYTKÓW ORAZ DÓBR KULTURY WSPÓŁCZESNEJ. ............................56
7.1.1. Obiekty wpisane do rejestru zabytków województwa lubelskiego. ...............................56
7.1.2. Obiekty objęte gminną ewidencją zabytków. ..................................................................56
7.2. ANALIZA KRAJOBRAZOWO-WIDOKOWA. ...................................................................61
rok 2010
6
7.2.1. Układy przestrzenne wsi. ................................................................................................61
7.2.2. Analiza widokowa krajobrazu kulturowego. ..................................................................62
7.2.3. Problemy środowiska kulturowego. ...............................................................................62
8. ANALIZA UWARUNKOWAŃ MAJĄCYCH WPŁYW NA WARUNKI I JAKOŚĆ
śYCIA LUDNOŚCI ..........................................................................................................................62
8.1. LUDNOŚĆ. .............................................................................................................................62
8.1.1. Demografia. .....................................................................................................................62
8.1.2. Struktura wieku................................................................................................................63
8.1.3. Struktura wykształcenia:..................................................................................................64
8.2.
ZATRUDNIENIE. ............................................................................................................64
8.2.1. Struktura zatrudnienia......................................................................................................64
8.2.3. Bezrobocie .......................................................................................................................65
8.3. RYNEK PRACY ....................................................................................................................66
8.3.1. Podmioty gospodarcze .....................................................................................................66
8.3.2. Prognozy ..........................................................................................................................66
8.3.1. Konieczność działań: .......................................................................................................66
9. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY WARUNKÓW I JAKOŚCI śYCIA
MIESZKAŃCÓW W TYM: ..............................................................................................................67
9.1. MIESZKALNICTWO. ...........................................................................................................67
9.2. USŁUGI. ................................................................................................................................67
9.2.1 Oświata i wychowanie. .................................................................................................67
9.2.2 Zdrowie i opieka społeczna. .........................................................................................68
9.2.3 Kultura i sport. ..............................................................................................................69
9.2.4 Handel, rzemiosło, gastronomia. ..................................................................................69
9.2.5 Łączność. ......................................................................................................................70
9.2.6 Administracja, organizacje społeczne. .........................................................................70
9.2.7 Obiekty kultu religijnego i wyznaniowe ......................................................................70
9.3. BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE. .....................................................................................70
10.
UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY POTRZEB I MOśLIWOŚCI
ROZWOJU GMINY. .........................................................................................................................71
10.1. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY POTRZEB I MOśLIWOŚCI
ROZWOJU ROLNICTWA. .........................................................................................................71
10.1.1. Do głównych problemów, mających wpływ na rozwój funkcji rolniczej i leśnej, naleŜy
zaliczyć: .....................................................................................................................................71
10.1.2. Do głównych zagroŜeń rozwoju funkcji rolniczej i leśnej, naleŜy zaliczyć: .................72
10.1.3. Do głównych szans rozwoju gospodarki rolnej i leśnej, naleŜy zaliczyć:.....................72
10.1.4. Istniejące uwarunkowania w gospodarce zasobami rolnymi i leśnymi. ........................72
10.1.5. Do głównych problemów wynikających z oceny stanu istniejącego, naleŜy zaliczyć:.72
10.1.6. MoŜliwości wykorzystania istniejących szans rozwoju gospodarki rolnej i leśnej w
gminie są następujące: ...............................................................................................................73
ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI POZAROLNICZEJ. .......................................................73
ROZWOJU FUNKCJI TURYSTYCZNO – REKREACYJNYCH. .............................................75
11. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU SYSTEMÓW
KOMUNIKACJI. ...............................................................................................................................76
11.1
UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU KOMUNIKACJI
DROGOWEJ..................................................................................................................................76
11.1.1. Układ podstawowy dróg: ...............................................................................................76
11.1.2. Drogi krajowe. ...............................................................................................................76
11.1.3. Drogi wojewódzkie........................................................................................................77
11.1.4. Drogi powiatowe. ..........................................................................................................77
11.1.5. Układ uzupełniający. .....................................................................................................77
rok 2010
7
11.2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU KOMUNIKACJI
KOLEJOWEJ .................................................................................................................................78
11.3. WNIOSKI Z ANALIZY UWARUNKOWAŃ. ................................................................78
12.
UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU INFRASTRUKTURY
TECHNICZNEJ W TYM STOPNIA UPORZĄDKOWANIA GOSPODARKI: .............................78
12.1
UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU ORGANIZACJI
GOSPODARKI KOMUNALNEJ. ................................................................................................78
12.1.1. Ochrona przeciwpoŜarowa. ...........................................................................................78
12.1.2. Cmentarze i usługi pogrzebowe. ..................................................................................78
12.1.3. Zieleń urządzona...........................................................................................................79
12.1.4. Organizacja gospodarki komunalnej. ............................................................................79
12.2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU SYSTEMÓW
INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ. .......................................................................................79
12.2.1. Zaopatrzenie w wodę. .............................................................................................79
12.2.2. Odprowadzenie i oczyszczanie ścieków........................................................................79
12.2.3. Gospodarka odpadami. ..................................................................................................79
12.2.4. Ciepłownictwo. .............................................................................................................79
12.2.5. Elektroenergetyka ..........................................................................................................80
13.
WPŁYW UWARUNKOWAŃ NA USTALENIE KIERUNKÓW I ZASAD
ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY .............................................................80
13.1. GŁÓWNE CELE ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY według
działów: ..........................................................................................................................................80
13.1.1. cel generalny rozwoju - misja:......................................................................................80
13.1.2. Infrastruktura techniczna i społeczna .........................................................................80
13.1.3. Ochrona zdrowia i środowiska ...................................................................................81
13.1.3 Przedsiębiorczość, turystyka i rekreacja .........................................................................81
13.1.2. Rolnictwo.......................................................................................................................82
13.1.2. Kultura, oświata i sport ..................................................................................................82
13.2. GŁÓWNE ZADANIA ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY .........82
13.2.1. W zakresie osadnictwa i zabudowy mieszkaniowej ......................................................83
13.2.2. W terenach budowlanych moŜliwa jest: ........................................................................83
13.2.3. W zakresie rozmieszczenia inwestycji usługowych celu publicznego o znaczeniu
lokalnym. ...................................................................................................................................83
13.2.4. Rozwój usług w tym zakresie, powinien odbywać się przede wszystkim poprzez:......84
13.2.5. Obszary rozmieszczenia inwestycji usługowych celu publicznego o znaczeniu
ponadlokalnym. .........................................................................................................................84
13.2.6. Głównym zadaniem w zakresie komunikacji drogowej jest: ........................................85
13.2.7. podstawowym źródłem zaopatrzenia w wodę będą: .....................................................85
13.2.8. W zakresie odprowadzania i oczyszczania ścieków: ....................................................85
13.2.9. W zakresie gospodarki odpadami: .................................................................................85
13.2.10. W zakresie linii elektroenergetycznych:......................................................................85
13.2.11. W zakresie rozwoju rolnictwa: ....................................................................................86
13.2.12. Poprawa efektywności sektora rolno - spoŜywczego moŜe nastąpić poprzez: ...........87
13.2.13. Rozwój przetwórstwa na bazie zasobów surowcowych moŜe się rozwijać poprzez: .87
13.2.14. Zorganizowanie kompleksowego systemu obsługi rolnictwa. ....................................87
13.2.15. W zakresie poprawy cywilizacyjnych standardów jakości Ŝycia ludności wiejskiej
poprzez: .....................................................................................................................................87
13.2.16. W zakresie rozwoju sfery pozarolniczej działalności gospodarczej: ..........................88
13.2.17. W zakresie powiązania zadań lokalnych z innymi działaniami realizowanymi na
terenie gminy, powiatu, województwa: .....................................................................................88
13.3. USTALENIA W ZAKRESIE KRYTERIÓW BIEśĄCEJ OCENY REALIZACJI
WSKAZANYCH ZADAŃ. ...........................................................................................................88
rok 2010
8
WSTĘP DO ZMIANY STUDIUM
-
-
-
1. Podstawa prawna Zmiany Studium:
Wprowadza się zmiany w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania
Przestrzennego gminy Dorohusk, uchwalonego Uchwałą Nr XLV/213/06 z dnia 28 marca 2006
roku Rady Gminy Dorohusk, dla terenów rolnych przewidzianych pod nowe zalesienia,
zwanego dalej „zmianą studium”,
na podstawie Uchwały Nr XLIV/177/09 Rady Gminy Dorohusk z dnia 17 września 2009 roku
w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmian Studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego Gminy Dorohusk.
2. Wprowadzane zmiany przedstawiono graficznie w tekstach Studium w sposób następujący:
„grunty rolne klasy IV………” – treść studium bez zmian, czcionka koloru czarnego,
„grunty rolne klasy IIIa, IIIb,” – nowa, dodana treść studium, czcionka koloru czerwonego i
podkreślona,
„grunty rolne” –usunięta treść studium, czcionka koloru czerwonego i przekreślona.
3. Wprowadzone zmiany Studium obejmują następujące jego części:
Część 1: studium uwarunkowań – tekst, plansza graficzna pozostaje bez zmian,
Część 2: studium kierunków zagospodarowania;
° tekst,
° plansza graficzna.
-
4. Zmiana Studium zawiera ponadto:
prognozę oddziaływania na środowisko,.
własną dokumentację zmiany studium,
materiały i opracowania źródłowe i pomocnicze.
-
5. W tekście części I zmiany Studium – w Studium Uwarunkowań, zmiany ustaleń zawierają
następujące rozdziały:
F. Podstawa Opracowania.
3.3.8. Grunty rolne i obszary leśne
13.2.10. W zakresie linii elektroenergetycznych:
-
6. W tekście części II zmiany Studium - Kierunki Zagospodarowania, zmiany ustaleń
zawierają następujące rozdziały:
Wprowadzenie,
5.1.5. Obszary uŜytkowane rolniczo przeznaczone do zalesień,
Ustalenia w zakresie przeznaczenia gruntów do zalesień
Warunki ochrony konserwatorskiej stanowisk archeologicznych
10.8.4-5 Warunki bezpieczeństwa poŜarowego
10.6. Ustalenia w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną.
10.8. Ustalenia w zakresie bezpieczeństwa publicznego.
14.2. obszary naraŜone na niebezpieczeństwo powodzi.
-
7. W tekście zmian części I - Studium Uwarunkowań, ustalenia związane z problematyką
zalesień, zawierają następujące rozdziały:
Wstęp do zmiany Studium
1.3.2. Uwarunkowania wynikające z ustaleń dotyczących strategii zalesień.
3.3.8. Grunty rolne i obszary leśne.
3.8. Wnioski wynikające z analizy stanu środowiska przyrodniczego.
6.2. Analiza struktury uŜytkowania gruntów.
6.2.1. Struktura uŜytkowania gruntów.
6.9. Analiza leśnictwa.
rok 2010
9
-
-
-
-
-
-
-
6.10. Ocena uwarunkowań gospodarowania zasobami rolnymi i leśnymi.
6.11. ZagroŜenie rozwoju funkcji rolniczej i leśnej.
6.12. Szanse rozwoju gospodarki rolnej i leśnej.
13.2.10. W zakresie linii elektroenergetycznych.
8. W tekście zmian części II - Kierunki Zagospodarowania, ustalenia związane z problematyką
zalesień zawierają następujące rozdziały:
Wprowadzenie do zmiany Studium.
5.1.1. Obszary leśne, oznaczone symbolem Ls, bez prawa zabudowy.
5.1.5. Obszary uŜytkowane rolniczo do zalesień, oznaczone symbolem RLd.
6.3.5. Ustalenia w zakresie przeznaczenia gruntów do zalesień.
6.4.6. Lasy.
7.7. Warunki ochrony konserwatorskiej stanowisk archeologicznych.
10.6. Ustalenia w zakresie zaopatrzenia w energię elektryczną.
13.2.1. Sporządzanie planów w pierwszej kolejności: tereny objęte gminnym programem
zalesień.
9. Podstawa prawna Zmiany Studium:
Wprowadza się zmiany w Studium dla terenów rolnych przewidzianych pod nowe zalesienia, na
podstawie Uchwały Nr XLIV/177/09 Rady Gminy Dorohusk z dnia 17 września 2009 roku w
sprawie przystąpienia do sporządzenia zmian Studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego Gminy Dorohusk.
10. Przedmiot zmiany studium:
Przedmiotem wprowadzanych zmian studium jest jedynie wyznaczenie dodatkowych obszarów
dla wykonania zalesień na terenie uŜytków rolnych w granicach administracyjnych gminy, na
podstawie indywidualnych wniosków złoŜonych przez osoby fizyczne będących właścicielami
gruntów oraz ustalenie związanych z zalesieniami warunków realizacji;
Pozostałe ustalenia Studium pozostają bez zmian i są nadal obowiązujące
11. Cele zalesienia:
Powiększenie obszarów zalesianych zgodnie z załoŜeniami Krajowego Programu Zwiększenia
Lesistości;
Zalesianie gruntów rolnych o niskiej przydatności dla rolnictwa i podatnych na degradację (
erozję, wyjałowienie, przenikanie zanieczyszczeń do wód);
Wzmocnienie ekologicznych funkcji obszarów zalesianych przez odtworzenie starych i
tworzenie nowych połączeń między kompleksami leśnymi dla utrzymania ciągów migracyjnych
zwierząt i korytarzy ekologicznych;
Zwiększenie udziału lasów w globalnym bilansie węgla przez zwiększenie moŜliwości
pochłaniania CO2 przez roślinność drzewiastą. Łagodzenie przyczynia się do łagodzenia
„efektu szklarniowego” odpowiedzialnego za ocieplenie się klimatu Ziemi.
12. Istotne uwarunkowania prawne do zmian studium, wprowadziły nowe przepisy:
Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych
(Dz. U. z dnia 31 grudnia 2008 r.), zmieniająca warunki ochrony gruntów rolnych;
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. (Dz. U. z dnia 7 listopada 2008 r.) o udostępnianiu
informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o
ocenach oddziaływania na środowisko, wprowadzająca zmiany w obowiązującym trybie
formalno prawnym sporządzania zmian oraz w obowiązującej treści studium.
rok 2010
10
WPROWADZENIE
A. WSTĘP.
Długofalowe planowanie rozwoju ma szczególne znaczenie dla ukierunkowania bieŜącej
działalności samorządów gminnych.
Dla rozwiązywania problemów społecznych i gospodarczych, szczególne znaczenie ma
wykorzystanie zasobów przestrzeni gminy. Rozwój równowaŜący sferę środowiskową, społeczną i
gospodarczą, odbywający się bez degradacji środowiska, to jedyny, słuszny i konieczny kierunek
działań.
Taki równowaŜący rozwój, wymaga pełnej harmonii działań wszystkich ogniw i we
wszystkich sferach Ŝycia gminy, poczynając od sfery programowania i planowania społeczno
politycznego i gospodarczego, a kończąc na sferze planowania przestrzennego.
Takie podejście ma szczególne znaczenie w gminie Dorohusk, gdzie znaczną część obszaru
zajmują tereny o wysokich walorach przyrodniczych i krajobrazowych, objęte róŜnymi formami
ochrony przyrodniczej i krajobrazowej, lub do takiej ochrony proponowane.
Jednocześnie przygraniczne połoŜenie gminy powoduje konieczność lokalizacji na jej
obszarze, szeregu nowych funkcji związanych z funkcjonowaniem granicy państwowej i płynących
stąd powiązań.
W pełni świadome powyŜszych zaleŜności i uwarunkowań Władze Gminy Dorohusk
opracowały kolejno: Strategię Rozwoju Gminy Dorohusk, a następnie długofalowy Plan Rozwoju
Lokalnego gminy Dorohusk, na lata 2004-2013.
Ustalone w tych dokumentach cele rozwoju oraz kierunki zrównowaŜonych przemian i
podejmowanych działań, przyjaznych środowisku, zapewniających podniesienie jakości Ŝycia
mieszkańców oraz stwarzających moŜliwości rozwoju przygranicznych funkcji Dorohuska,
stanowią podstawę dla przeprowadzonych analiz i przyjętych w Studium Uwarunkowań i Kierunków
Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Dorohusk, rozwiązań przestrzennych.
B. STRATEGICZNE CELE ROZWOJU GMINY
B.1. Cel podstawowy.
Zgodnie z przyjętymi w „Strategii” celami rozwojowymi, podstawowym celem rozwoju
przestrzennego gminy będzie uzyskanie takiej struktury obszaru, która w harmonijny i
zrównowaŜony sposób wykorzysta walory połoŜenia gminy, jej środowiska przyrodniczego i
kulturowego dla poprawy warunków Ŝycia ludności i rozwoju społeczno-gospodarczego obszaru.
Cel ten będzie realizowany poprzez następujące działania:
ochronę wartości przyrodniczych i kulturowych, powiązaną z rozbudową systemu obszarów
chronionych europejskiej sieci ekologicznej NATURA 2000 i krajowej ECONET-PL;
harmonizowanie struktury przestrzennej gminy i racjonalne wykorzystanie zasobów
dla poprawy warunków zamieszkiwania, pracy i odpoczynku;
rozwój przestrzenny ośrodka gminnego jako ośrodka przygranicznego, przyszłego miasteczka;
rozwój sieci i urządzeń infrastruktury technicznej dla poprawy obsługi mieszkańców gminy w
sposób nie wpływający ujemnie na środowisko przyrodnicze;
aktywizację gospodarczą terenów przylegających głównych ciągów transportowych
przebiegających przez teren gminy oraz w pobliŜu przejść granicznych;
wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich;
aktywizację gospodarczą i rozwój przedsiębiorczości lokalnej na terenie gminy.
B.2. Cel generalny.
Celem generalnym strategii rozwoju gminy Dorohusk jest uzyskanie znacznego postępu w
warunkach Ŝycia i pracy miejscowej ludności oraz osiągniecie europejskich standardów Ŝycia
społecznego poprzez zrównowaŜony rozwój wiejskich obszarów gminy.
rok 2010
11
B.3. Cele warunkujące.
Dla osiągnięcia celu generalnego Strategii uznano za konieczną realizację szeregu celów
warunkujących rozwój poszczególnych dziedzin Ŝycia i gospodarki gminy.
Jako główne cele warunkujące osiągniecie celu generalnego przyjęto:
a. W sferze infrastruktury technicznej i społecznej - tworzenie warunków umoŜliwiających
wykorzystanie przygranicznego połoŜenia gminy i wpływających na tworzenie nowych miejsc
pracy poprzez rozbudowę i modernizację systemu komunikacyjnego oraz przejść granicznych,
jak teŜ kompleksowego rozwoju infrastruktury technicznej i społecznej.
b. W sferze ochrony zdrowia i środowiska – poprawa stanu zdrowia ludzi i środowiska poprzez
poprawę stanu opieki medycznej, optymalne wykorzystanie walorów i troskę
o utrzymanie środowiska przyrodniczego, w tym środowiska Ŝycia człowieka dla osiągnięcia
dynamicznego rozwoju gminy.
c. W sferze przedsiębiorczości, turystyki i rekreacji – rozwój przedsiębiorczości
w pełni wykorzystujący połoŜenie gminy, walory przyrodnicze i potencjał ludzki.
d. W sferze rolnictwa – rozwój zintegrowanego i wielokierunkowego rolnictwa, stwarzającego
materialne podstawy godnego Ŝycia na wsi.
e. W sferze kultury, oświaty i sportu – dalszy rozwój kultury, oświaty i sportu na obszarze
gminy do poziomu uwzględniającego potrzeby społeczne.
C. PROGRAMY WARUNKUJĄCE ROZWÓJ GMINY.
C.1. Infrastruktura techniczna i społeczna:
a. WdroŜenie systemu racjonalnej gospodarki odpadami.
b. Program rozwoju systemu komunikacyjnego gminy.
c. Program budowy ujęć i stacji uzdatniania wody, oczyszczalni ścieków, rozbudowy sieci
wodociągowych i kanalizacyjnych.
d. Dostosowanie zaopatrzenia w źródła energii elektrycznej do rosnących potrzeb (bezpieczeństwo
energetyczne gminy).
e. Poprawa wyposaŜenia w infrastrukturę społeczną.
C.2. Ochrona zdrowia i środowiska:
a. Poprawa funkcjonowania opieki medycznej na obszarze gminy.
b. Program działań profilaktycznych w zakresie schorzeń najczęściej występujących
na obszarze gminy.
c. Program zwiększenia lesistości.
d. Program współpracy jednostek działających na obszarze Chełmskiego Parku Krajobrazowego i
Chełmskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu ze szczególnym uwzględnieniem ochrony
torfowisk w rejonie miejscowości Brzeźno.
e. Program pomocy społecznej na obszarze gminy.
f. Program zwiększenia obszarów małej retencji na obszarze gminy.
g. program ochrony ekosystemów dolin rzek i cieków wodnych na obszarze gminy.
h. Program edukacji ekologicznej na obszarze gminy.
i. Poprawa stanu bezpieczeństwa publicznego na terenie gminy.
C.3. Przedsiębiorczość, turystyka i rekreacja:
a. Program promocji gminy dla celów rozwoju przedsiębiorczości, turystyki i agroturystyki na jej
obszarze.
b. Program rozbudowy sieci usług.
c. Program rozwoju przedsiębiorczości.
C.4. Rolnictwo:
a. Poprawa warunków prowadzenia produkcji rolnej przez kompleksowe scalanie gruntów.
rok 2010
12
b. Program rozwoju sieci skupu i przetwórstwa rolno-spoŜywczego oraz marketingu rolnego w
gminie.
c. Program poprawy stanu wiedzy ogólnej i rolniczej ludności wiejskiej w gminie.
d. WdraŜanie wzorca rozwoju wiejskich obszarów przygranicznych.
e. Program rozwoju organizacji zrzeszających producentów rolnych.
f. Program wspierania inicjatyw prowadzenia rolnictwa ekologicznego.
C.5. Kultura, oświata i sport:
a. Program ochrony i zachowania regionalnej kultury kresowej.
b. Program ochrony obiektów zabytkowych na terenie gminy.
c. Program rozwoju oświaty gminnej jako czynnika twórczego uczestnictwa społeczeństwa w
procesach transformacyjnych.
d. Program rozwoju bazy dla turystyki i sportu.
D. STUDIUM W SYSTEMIE PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY:
W ustawie z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym został
określony obowiązujący system planowania przestrzennego. Studium, jest na mocy ustawy z dnia
27 marca 2003r, opracowaniem obowiązkowym i pierwszym w systemie planowania rozwoju
przestrzennego gminy.
W opracowaniach wykonywanych przez organa rządowe i samorząd wojewódzki tj. w:
- 1) „Koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju"
- 2) oraz „Planie zagospodarowania przestrzennego województwa", określa się inwestycje celu
publicznego o znaczeniu ponadlokalnym .
Opracowania powyŜsze, mają pośredni wpływ na zagospodarowanie przestrzenne gminy, przez
określony w ustawie obowiązek uwzględniania wynikających z nich zadań, w planach miejscowych.
Opracowania sporządzane przez organa samorządowe gmin wchodzą w zakres planowania
miejscowego. Występują dwa rodzaje opracowań planistycznych:
- „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego",
sporządzane
obowiązkowo dla całości obszaru danej gminy, w którym określa się politykę przestrzenną gminy.
- „Miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego", w których ustala się przeznaczenie i
zasady zagospodarowania terenów - sporządzane dla obszarów w odniesieniu do których ustawa
wyznacza taki obowiązek oraz obszarów wyznaczonych w studium;
Z planami miejscowymi ustawa wiąŜe dodatkowo obowiązek sporządzania:
- „Prognozy skutków wpływu ustaleń planu na środowisko przyrodnicze"
- oraz “Prognozy skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego”.
Studium stanowi niezbędną, obowiązkową, określoną w ustawie podbudowę planów miejscowych
gminy. Ma to szczególne znaczenie, gdy plany miejscowe będą sporządzane tylko dla określonych
wybranych części obszaru gminy.
Plan miejscowy jest przepisem gminnym, tj. prawem lokalnym, ustanawianym przez gminę,
powszechnie obowiązującym na obszarze gminy. Plan miejscowy stanowi podstawowy instrument
kształtowania ładu przestrzennego i bezpośrednią podstawę decyzji administracyjnych w zakresie
gospodarki przestrzennej.
W Studium następuje w odniesieniu do całości gminy określenie: celów, uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy,
z uwzględnieniem zadań słuŜących realizacji
ponadlokalnych celów publicznych. Wymaga to szerszej podbudowy; podjęcia przez organy
samorządowe podstawowych decyzji politycznych, w postaci ustalenia strategii rozwoju gminy.
Uchwalone studium ma charakter tzw. aktu kierownictwa wewnętrznego. Jego ustalenia nie będą
skutkować w stosunku do podmiotów gospodarujących na obszarze gminy - osób fizycznych i
prawnych (nie mogą stanowić podstawy decyzji administracyjnych dotyczących tych podmiotów).
Będą natomiast obowiązywać Władze Gminy i Wójta Gminy (oraz jednostki bezpośrednio im podległe),
ukierunkowując ich działania, w tym przede wszystkim działania w zakresie zagospodarowania
przestrzennego i obowiązują przy sporządzaniu planów miejscowych. Określone w studium kierunki
rok 2010
13
zagospodarowania przestrzennego gminy stanowią niezbędną podbudowę projektów planów
miejscowych.
E. ZAWARTOŚĆ I ZAKRES STUDIUM:
E.1. Zawartość studium:
Obowiązującą zawartość oraz zakres analiz i ustaleń
rozporządzenie wykonawcze. Studium zawiera:
1. Część 1: studium uwarunkowań
2. Część 2: studium kierunków zagospodarowania.
KaŜda część studium składa się z:
1. tekstu studium
2. planszy graficznej
Studium zawiera ponadto:
1. dokumentację planu
2. materiały i opracowania źródłowe i pomocnicze
studium, określa ustawa i
E.2. Zakres obowiązkowych analiz studium:
Stosownie do wymagań określonych w ustawie o zagospodarowaniu przestrzennym, w studium
powinny być uwzględnione uwarunkowania wynikające z analizy:
- dotychczasowego przeznaczenia, zagospodarowania i uzbrojenia terenów (określone na
podstawie wieloaspektowej analizy i oceny istniejącego stanu zagospodarowania oraz
funkcjonowania gminy), (Rozdział 2 Uwarunkowań)
- stanu ładu przestrzennego i wymogów jego ochrony; (Rozdział 2)
- stanu środowiska, w tym stanu rolniczej i leśnej przestrzeni produkcyjnej, (Rozdział 6)
wielkości i jakości zasobów wodnych oraz wymogów ochrony środowiska, przyrody i
krajobrazu kulturowego (z czym wiąŜe się potrzeba szeroko rozumianej analizy zasobów
środowiska i występujących zagroŜeń oraz rozpoznaniem czynników wywołujących te zagroŜenia),
(Rozdział 3)
- stanu dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej; (Rozdział 7)
- warunków i jakości Ŝycia mieszkańców, w tym ochrony ich zdrowia; (Rozdział 8)
- zagroŜenia bezpieczeństwa ludności i jej mienia; (Rozdział 9)
- potrzeb i moŜliwości rozwoju gminy; (Rozdział 10)
- stanu prawnego gruntów (jako istotnego uwarunkowania kształtowania zagospodarowania terenu, w
warunkach gospodarki rynkowej, mogącego mieć zasadniczy wpływ na moŜliwości realizacji
postulowanych kierunków polityki przestrzennej i realny poziom osiągania poŜądanych celów
rozwoju), (Rozdział 6.3)
- występowania obiektów i obszarów chronionych na podstawie przepisów odrębnych; (obiekty nie
występują)
- występowania obszarów naturalnych zagroŜeń geologicznych; (Rozdział 5)
- występowania udokumentowanych złóŜ kopalin oraz zasobów wód podziemnych; (Rozdział 4)
- występowania terenów górniczych wyznaczonych na podstawie przepisów odrębnych; (Rozdział 4)
- stanu systemów komunikacji (Rozdział 11) i infrastruktury technicznej, w tym stopnia uporządkowania
gospodarki wodno-ściekowej, energetycznej oraz gospodarki odpadami; (Rozdział 12)
- zadań słuŜących realizacji ponadlokalnych celów publicznych, (Rozdział 1)
- jakości
Ŝycia
mieszkańców
(w
rozmaitych
jej
aspektach,
ocenianych
–
z punktu widzenia odczucia społecznego - jakościowych cech gminy, w kategoriach jakości
środowiska przyrodniczego i otoczenia w miejscu zamieszkania, w tym warunków zdrowotnych,
przyrodniczej i kulturowej atrakcyjności krajobrazu , funkcjonalności i harmonijności układu
przestrzennego, wielości szans na zatrudnienie i wybór miejsca pracy, poziomu dobrobytu i
bezpieczeństwa mieszkańców itp.), (Rozdział 9)
- zadań
słuŜących
realizacji
ponadlokalnych
celów
publicznych
(Zadania
te,
w toku ich formułowania przez organy rządowe, mają być opiniowane przez sejmik
rok 2010
14
samorządowy. Wprowadzenie tych zadań do planu miejscowego stanowi warunek ich realizacji,
następuje to po przeprowadzeniu negocjacji dotyczących warunków, na jakich dane zadanie
będzie uwzględnione w planie miejscowym; wynikałaby stąd istotna rola studium jako merytorycznej
podstawy w/w negocjacji). (Rozdział 1)
Uwaga: tekst w nawiasach stanowi komentarz autorski, przybliŜający treść cytowanych przepisów.
Rozpoznanie to powinno objąć równieŜ określenie zadań słuŜących realizacji lokalnych celów
publicznych, w tym zadań, które z racji występujących potrzeb powinny być podjęte oraz zadań, które
gmina zamierza podjąć.
F. PODSTAWA OPRACOWANIA.
Podstawę prawną do sporządzenia „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy Dorohusk” stanowią następujące akty prawne:
- Ustawa z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. Nr 142 z 2001r.,
poz. 1591 z późn. zm.),
- Ustawa z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
(Dz. U. Nr 80 z 2003r., poz. 717 z późn. zm.);
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu
studium
uwarunkowań
i
kierunków zagospodarowania przestrzennego
gminy,
(Dz.U.04.118.1233),
o Uchwała Nr XLVI/256/01 Rady Gminy w Dorohusku z dnia 28 grudnia 2001r.
w sprawie przystąpienia do sporządzenia „Studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy Dorohusk”.
o Uchwała Nr XLIV/177/09 Rady Gminy Dorohusk z dnia 17 września 2009 roku w sprawie
przystąpienia do sporządzenia zmian Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego Gminy Dorohusk
G. MATERIAŁY WYJŚCIOWE.
G.1. Opracowania planistyczne i programowe:
- Plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy Dorohusk – uchwalony uchwałą Nr
VI/36/94 Rady Gminy w Dorohusku z dnia 9 grudnia 1994r., ogłoszoną w Dzienniku
Urzędowym Województwa Chełmskiego Nr 11, poz. 66 z dnia 16 grudnia 1994r. - utracił
waŜność z dniem 31 grudnia 2003r.
- Zmiana planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy Dorohusk – uchwalona
uchwałą Nr XLV/247/01 Rady Gminy w Dorohusku z dnia 30 listopada 2001r., ogłoszona w
Dzienniku
Urzędowym
Województwa
Lubelskiego
Nr
47,
poz. 1175 z dnia 7 czerwca 2002r.
- Strategia Rozwoju Gminy Dorohusk, opracowanie zbiorowe w Gminie Dorohusk z 2001r.
- Plan Rozwoju Lokalnego gminy Dorohusk, na lata 2004-2013, Dorohusk, wrzesień 2004r.
- Opracowanie Ekofizjograficzne Gminy Dorohusk
- Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Chełmskiego, Uchwała nr X/78/2004 Rady Powiatu
Chełmskiego z 14.04.2004r.
- Plan Gospodarki Odpadami Dla Powiatu Chełmskiego, Uchwała nr X/78/2004 Rady Powiatu
Chełmskiego z 14.04.2004r.
- Plan zagospodarowania przestrzennego województwa lubelskiego – uchwalony uchwałą Nr
XLV/597/02 Sejmiku Województwa Lubelskiego z dnia 29 lipca 2002r.
G.2. Pozostałe materiały źródłowe:
- Wytyczne i wnioski zgłoszone przez organy administracji rządowej i samorządowej oraz
pozostałych właściwych do uzgadniania i opiniowania Studium.
- Rejestry wydanych decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i lokalizacji celu publicznego
- Dane statystyczne dotyczące gminy Dorohusk, powiatu chełmskiego i województwa
lubelskiego za lata 1999 - 2004.
rok 2010
15
-
Leksykon Miejscowości Powiatu Chełmskiego, opracowanie A. Wawryniuka z 11.2001r. –
wyciąg dla gminy Dorohusk
Inwentaryzacja rozmieszczenia istniejących usług, rzemiosła, działalności gospodarczej,
infrastruktury technicznej
Zestawienia gruntów, wykazy gruntów, mapy ewidencyjne. Starostwo Powiatowe w Chełmie.
Inwentaryzacja Przyrodnicza gminy
Mapy obszaru gminy w skali 1:10 000, 1:5 000 i 1:25 000.
G.3. Bibliografia
- Polska Wieś. GUS Warszawa 1995.
- Waloryzacja rolniczej przestrzeni produkcyjnej Polski według gmin - IUNG - Puławy 1994.
- Warunki przyrodnicze produkcji rolnej IUNG - Puławy 1989.
- Narodowy Spis Powszechny. Powszechny Spis Rolny 1996. Urząd Statystyczny w Chełmie
1997, 1998.
- Narodowy Spis Powszechny. Powszechny Spis Rolny 2002. Urząd Statystyczny w Lublinie
2003.
- Roczniki Statystyczne GUS, Urzędu Statystycznego w Chełmie i w Lublinie z lat 1996, 2002,
2003, 2004.
- Opracowanie ekologicznego systemu obszarów chronionych dla Województwa Chełmskiego.
IKS – Warszawa 1979.
- Koncepcja ochrony i zagospodarowania „Krowiego bagna”. Lubelskie Towarzystwo
Ornitologiczne. Materiały 2003.
- Program zwiększenia lesistości Województwa Chełmskiego na lata 1997 – 2020. UW w
Chełmie. Chełm 1996.
- Informacje niepublikowane: Nadleśnictwo Sobibór.
- Informacje niepublikowane: Urząd Gminy Dorohusk
G.4. Studia i analizy studium:
analiza graficzna i tabelaryczna:
- rozmieszczenia na terenie gminy Dorohusk, wydanych decyzji o ustaleniu warunków
zabudowy i lokalizacji celu publicznego, w skali 1:5000 i 1:10000
- rozmieszczenia złoŜonych do projektu studium wniosków:
° indywidualnych, w skali 1:5000 i 1:10000
° instytucji i organów, w skali 1:5000 i 1:10000
- lokalizacji celu publicznego gminy, w skali 1:5000 i 1:10000
- rozmieszczenia
kompleksów
zabudowy,
wyznaczonych
w
poprzednim
planie
zagospodarowania przestrzennego gminy, w skali 1:10000
- rozmieszczenia istniejących terenów zainwestowanych: usług, rzemiosła, działalności
gospodarczej, infrastruktury technicznej, w skali 1:10000
1.
UWARUNKOWANIA
WYNIKAJĄCE
Z
ANALIZY ZADAŃ
SŁUśĄCYCH
REALIZACJI
PONADLOKALNYCH
CELÓW
PUBLICZNYCH.
1.1. PODSTAWA USTALEŃ.
Źródłem ustaleń w zakresie występowania na terenie gminy Dorohusk ponadlokalnych celów
publicznych są dokumenty:
1. Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego
2. Raporty o Stanie Środowiska Województwa Lubelskiego w roku 2002 – 2004
3. Plan Rozwoju Lokalnego Powiatu Chełmskiego na lata 2004 – 2006
4. Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Chełmskiego z roku 2004
5. Plan Gospodarki Odpadami dla Powiatu Chełmskiego z roku 2004
rok 2010
16
Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego uchwalony został uchwałą Nr
XLV/597/02 Sejmiku Województwa Lubelskiego z dnia 29 lipca 2002r. (Dziennik Urzędowy
Województwa Lubelskiego Nr 107 z 9 września 2002r., poz. 2449). Plan województwa określa
gminę Dorohusk – z racji jej połoŜenia na waŜnym szlaku transportowym Europy, przy granicy
państwowej z Ukrainą, będącej jednocześnie granicą Unii Europejskiej – jako obszar wzmoŜonej
aktywności gospodarczej, z funkcją rozwojową Dorohuska jako ośrodka obsługi ruchu
międzynarodowego.
1.2. UWARUNKOWANIA
OTOCZENIEM.
WYNIKAJĄCE
Z
RELACJI
OBSZARU
GMINY
Z
1.2.1. Wpływ połoŜenia administracyjno-geograficznego.
Gmina Dorohusk liczy 7,2 tys. mieszkańców, co stanowi 0,33% ludności województwa lubelskiego
i obejmuje obszar 192,4 km2, (0,77% powierzchni województwa). Gmina Dorohusk jest gminą
przygraniczną. PołoŜona jest we wschodniej części województwa lubelskiego, w powiecie
chełmskim, przy granicy państwowej z Ukrainą. Gmina graniczy: od północy – z gminą Ruda
Huta, od zachodu – z gminami Chełm i Kamień, od południa – z gminami śmudź i Dubienka.
Wschodnia granica gminy jest jednocześnie granicą państwową z Ukrainą. Na obszarze gminy
funkcjonuje międzynarodowe przejście graniczne w Dorohusku.
Przez obszar gminy Dorohusk przebiega magistrala transportowa – drogowa
i kolejowa – włączona do systemu korytarzy Transeuropejskiej Sieci Transportowej (korytarz
dodatkowy TINA). Są to:
- droga ekspresowa nr 12 – łącząca zachodnią państwową od śar z granicą wschodnią w
Dorohusku przez: Głogów – Leszno- Jarocin – Kalisz – Sieradz – Piotrków Trybunalski –
Radom – Puławy – Kurów – Lublin – Piaski – Chełm – Dorohusk – granica państwa;
- szlak kolejowy relacji: Gdańsk – Malbork – Działdowo – Nasielsk – Warszawa – Pilawa –
Dęblin – Lublin – Rejowiec – Chełm – Dorohusk – granica państwowa, linia
o znaczeniu międzynarodowym, z odcinkiem toru szerokiego od Zawodówki
(gm. Chełm) do granicy państwa w Dorohusku, stanowi najkrótsze połączenie Warszawy z
Kijowem.
W podziale Polski na rejony fizyczno-geograficzne gmina Dorohusk znajduje się
w Europie Wschodniej na NiŜu Wschodnioeuropejskim, prowincji – NiŜ Wschodnio – Bałtycko –
Białoruski, w podprowincji – Polesie, w makroregionie – Polesie Wołyńskie
i mezoregionie – ObniŜenie Dubienki.
W regionalizacji przyrodniczo-leśnej gmina leŜy w Krainie Mazowiecko-Podlaskiej, dzielnicy –
WyŜyny Wschodnio-Lubelskiej i mezoregionie – Polesie Wołyńskie.
1.2.2. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących wielkoprzestrzennych
systemów przyrodniczych, na gminę Dorohusk.
W 1995r opracowana została dla obszaru Polski Krajowa Sieć Ekologiczna ECONET-PL. Celem
jej jest zwiększenie skuteczności ochrony róŜnorodności biologicznej. W sieci znajdują się
wszystkie kluczowe w skali kraju ekosystemy i zdecydowana większość ekosystemów o znaczeniu
regionalnym (Fundacja IUCN 1995).
Gmina Dorohusk w sieci ECONET-PL znajduje się w obszarze węzłowym o randze
międzynarodowej – Polesie nr 27M. Obszar ten o powierzchni 2 507 km2 (w woj. lubelskim)
rozciąga się od Horodła w kierunku północno-zachodnim do Radzynia Podlaskiego. W sieci
ECONET-PL wydzielono w obrębie obszarów węzłowych:
biocentra będące rejonami o największych walorach przyrodniczych,
strefy buforowe o wyróŜniających się walorach,
korytarze ekologiczne, które umoŜliwiają rozprzestrzenianie się gatunków pomiędzy obszarami
węzłowymi a przylegającymi do nich terenami.
W gminie Dorohusk biocentra i strefy buforowe obejmują dolinę Bugu na południe
od ŚwierŜ oraz torfowiska węglanowe.
rok 2010
17
Dolina Bugu została uznana jako korytarz ekologiczny o randze międzynarodowej. (Fundacja
IUCN 1995).
Za ekosystemy kluczowe w skali kraju uznano: chełmskie torfowiska węglanowe, ekosystemy
łęgowe doliny Bugu i Las śaliński, a za ekosystemy o znaczeniu regionalnym – dolinę Udalu.
Na obszarze gminy Dorohusk znajdują się ostoje przyrody CORINE o znaczeniu europejskim, z
których część jest proponowana do włączenia do sieci ekologicznej NATURA 2000. Są to obszary
podwyŜszonej ochrony ze względu na ich znaczenie dla dziedzictwa przyrodniczego Europy.
Gmina Dorohusk połoŜona jest w Ekologicznym Systemie Obszarów Chronionych byłego
województwa chełmskiego, zatwierdzonym w 1983r. Znajdują się tu Chełmski Park Krajobrazowy
i Chełmski Obszar Chronionego Krajobrazu.
Dolina Bugu stanowi korytarz ekologiczny o znaczeniu międzynarodowym. Korytarzami
ekologicznymi o znaczeniu regionalnym są: dolina rzeki Udal, która łączy ekosystemy
Chełmskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu z doliną Bugu oraz dolina Kanału ŚwierŜowskiego.
1.2.3. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących powiązań gminy Dorohusk z
regionem.
Podstawowe wskaźniki jakości obszaru i struktury gospodarczej gminy Dorohusk nie odbiegają
znacząco od wskaźników charakteryzujących całe województwo lubelskie. W głównych
zagadnieniach – ludnościowych, stanu zamoŜności, poziomu urbanizacji, wykształcenia i
zasobności – charakterystyka gminy, podobnie jak regionu, nie odbiega takŜe od cech całej
wschodniej części kraju (tzw. Ściana Wschodnia).
Niska jakość przestrzeni i gospodarki całego regionu lubelskiego ma niewątpliwy wpływ na stan
gospodarki i jakość Ŝycia na obszarze gminy.
Województwo lubelskie cechuje niski poziom urbanizacji, co przy obecnym nastawieniu na rozwój
jakościowy, związany z zaawansowaną technologią i tworzeniem pręŜnych ośrodków rozwoju,
rzutuje negatywnie na jego rozwój. Niski jest wskaźnik zaludnienia i odsetek ludności miejskiej.
Lubelskie to obszar największych migracji w kraju, szczególnie odpływu ludności ze wsi.
Spowodowane jest to głównie niedostatecznym stanem wyposaŜenia w infrastrukturę społeczną i
techniczną, słabą dostępnością komunikacyjną, szczególnie terenów wiejskich w regionie.
Ziemski powiat chełmski, w skład którego wchodzi gmina Dorohusk, tworzy
14 gmin, w tym 13 gmin wiejskich i 1 gmina miejsko-wiejska (Rejowiec Fabryczny). Zamieszkuje
go 74,6 tys. mieszkańców, tj. 3,4% ludności województwa. Funkcję siedziby powiatu ziemskiego
pełni Chełm, będący odrębną jednostką administracji powiatowej (obecnie samodzielny powiat
grodzki).
Gmina Dorohusk ma połoŜenie peryferyjne względem obszaru województwa lubelskiego i powiatu
chełmskiego.
Pomimo unikalnego połoŜenia w atrakcyjnym gospodarczo i inwestycyjnie obszarze
przygranicznym, atrakcyjnym dla turystów polskich i zagranicznych rejonu turystycznego w
województwie – gmina nadal utrzymuje rolniczy charakter.
Pojawiające się pierwsze symptomy zainteresowania gminą, szczególnie w dziedzinie lokalizacji na
jej terenie działalności związanych z obsługą ruchu granicznego oraz zabudowy letniskowej i
rekreacyjnej, mogą stać się motorem rozwoju nowych funkcji i moŜliwości rozwoju dla gminy.
Gmina Dorohusk znajduje się w zasięgu obsługi Chełma – ośrodka obsługi
o znaczeniu ponadregionalnym. Chełm skupia instytucje mogące w przyszłości przyczynić się do
rozwoju gospodarczego miasta i obszaru powiatu, m. n.: filie wyŜszych uczelni, agencje rozwoju,
instytucje obsługi biznesu.
Z regionem gmina Dorohusk komunikuje się:
- drogami – krajową o znaczeniu międzynarodowym nr 12/E 373 i wojewódzką nr 816 (tzw.
„nadbuŜanka” łącząca przejścia graniczne na wschodniej granicy państwowej);
- koleją – o znaczeniu międzynarodowym i międzyregionalnym relacji: Gdańsk – Warszawa –
Lublin – Dorohusk – (granica państwa – Kowel – Odessa);
- drogami powiatowymi z miejscowościami połoŜonymi na obszarze gmin sąsiednich.
rok 2010
18
KSZTAŁTOWANIA ŚRODOWISKA:
Gmina
Dorohusk
leŜy
w
obszarze
cennym
przyrodniczo
i
krajobrazowo,
na kierunkach głównych powiązań ekologicznych Krajowej Sieci Ekologicznej ECONET – PL, w
obszarze węzłowym o randze międzynarodowej – Polesie nr 27M. W sieci ECONET-PL
wydzielono w obrębie obszarów węzłowych:
- biocentra będące rejonami o największych walorach przyrodniczych,
- strefy buforowe o wyróŜniających się walorach,
- korytarze ekologiczne, które umoŜliwiają rozprzestrzenianie się gatunków pomiędzy obszarami
- W gminie Dorohusk biocentra i strefy buforowe obejmują dolinę Bugu na południe
od ŚwierŜ oraz torfowiska węglanowe. Dolina Bugu została uznana jako korytarz ekologiczny o
randze międzynarodowej. (Fundacja IUCN 1995).
- Za ekosystemy kluczowe w skali kraju uznano: chełmskie torfowiska węglanowe, ekosystemy
łęgowe doliny Bugu i Las śaliński, a za ekosystemy o znaczeniu regionalnym – dolinę Udalu.
- Na obszarze gminy Dorohusk znajdują się ostoje przyrody CORINE o znaczeniu europejskim, z
których część jest proponowana do włączenia do sieci ekologicznej NATURA 2000. Są to
obszary podwyŜszonej ochrony ze względu na ich znaczenie dla dziedzictwa przyrodniczego
Europy.
- Gmina Dorohusk połoŜona jest w Ekologicznym Systemie Obszarów Chronionych byłego
województwa chełmskiego, zatwierdzonym w 1983r. Znajdują się tu Chełmski Park
Krajobrazowy i Chełmski Obszar Chronionego Krajobrazu. Dolina Bugu stanowi korytarz
ekologiczny o znaczeniu międzynarodowym. Korytarzami ekologicznymi o znaczeniu
regionalnym są: dolina rzeki Udal, która łączy ekosystemy Chełmskiego Obszaru Chronionego
Krajobrazu z doliną Bugu oraz dolina Kanału ŚwierŜowskiego.
1.3.1. Uwarunkowania wynikające z ustaleń dotyczących obowiązku ochrony zasobów wód
podziemnych i powierzchniowych:
Gmina Dorohusk połoŜona jest w obrębie Głównego Zbiornika Wód Podziemnych GZWP Nr 407.
DąŜąc do ochrony ilościowej i jakościowej zasobów wodnych
Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego uznaje
za zasadne
ustanowienie obszaru ochronnego zbiornika. Zasady gospodarowania na jego terenie powinny
zmierzać do zakazu wykonywania robot lub innych czynności, które mogą spowodować trwałe
zanieczyszczenie gruntów i wód.
Celem
zachowania
walorów hydrograficznych
zlewni
oraz
ochrony ilościowej
i jakościowej zasobów wodnych Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa ustanowił,
jako formę ochrony planistycznej hydrosfery, tak zwane obszary ochronne zlewni wód
powierzchniowych. Większą cześć gminy Dorohusk zakwalifikowano do tego obszaru. Zasady
gospodarowania na tym terenie powinny zmierzać do:
- zwiększenia naturalnej retencyjności terenów;
- ochrony dolin rzecznych oraz pozadolinnych podmokłości bagien i torfowisk
przed odwodnieniem;
- uporządkowania gospodarki wodno-ściekowej;
- eliminacji ognisk zanieczyszczeń wód podziemnych i powierzchniowych;
- wykluczenia lokalizacji obiektów uciąŜliwych dla środowiska;
- racjonalnego stosowania nawozów sztucznych i chemicznych środków ochrony roślin.
1.3.2. Uwarunkowania wynikające z ustaleń dotyczących strategii zalesień.
Przyjęta w Planie zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego strategia zalesień
opiera się o „Krajowy Program Zwiększenia Lesistości”. Gmina Dorohusk objęta jest priorytetem
zalesień traktowanych jako przeciwdziałanie powstawania gruntów marginalnych.
rok 2010
19
1.3.3. Uwarunkowania wynikające z ustaleń dotyczących złóŜ surowców mineralnych:
- udokumentowane złoŜa surowców mineralnych podlegają ochronie przed zagospodarowaniem
mogącym utrudnić w przyszłości podjecie ich eksploatacji;
- tereny zdegradowane eksploatacją powierzchniową podlegają rekultywacji;
- przyjmuje się zasadę traktowania złóŜ mineralnych udokumentowanych na terenie parków
krajobrazowych jako złóŜ zaniechanych, wyłączonych spod jakiejkolwiek eksploatacji oraz
ograniczenia
do
niezbędnego
minimum
eksploatacji
surowców
w otulinach parków krajobrazowych.
KSZTAŁTOWANIA ŁADU PRZESTRZENNEGO:
1.4.1. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących środowiska kulturowego.
Główne kierunki i priorytety w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego:
- ochrona
i
pomnaŜanie
dziedzictwa
kulturowego
oraz
jego
wykorzystanie
dla harmonijnego rozwoju społecznego i gospodarczego;
- zagospodarowanie terenów otaczających obiekty zabytkowe w sposób zgodny z ich
charakterem;
- rewaloryzacja zespołu rezydencjonalnego pałacowo-parkowego o znaczeniu regionalnym w
ŚwierŜach;
- uczytelnienie i zagospodarowanie historycznego szlaku wydarzeń historycznych
z Dubienki przez Dorohusk do Chełma jako szlaków turystycznych lub ścieŜek rowerowych;
- utrzymanie ciągłości tradycji i toŜsamości poprzez identyfikację z miejscem zamieszkania,
utrzymanie lokalnego ośrodka kultury w Dorohusku.
Kształtowanie harmonijnego krajobrazu kulturowego poprzez:
- opracowanie planu ochrony krajobrazu kulturowego;
- powołanie nowych form ochrony krajobrazu;
- kontynuowanie tradycyjnych form osadnictwa;
- utrzymanie regionalno-historycznej skali i struktury jednostek osadniczych;
- skupianie zabudowy na zasadzie dogęszczania istniejącej struktury jednostek osadniczych przy
kontynuowaniu ich historycznego układu i charakteru;
- otaczanie zielenią wysoką obiektów dysharmonijnych;
- ograniczanie napowietrznych linii energetycznych i telekomunikacyjnych na rzecz sieci
podziemnych w otoczeniu obiektów i zespołów zabytkowych;
- kształtowanie form zabudowy nawiązujących do tradycyjnego budownictwa;
- utrzymanie obiektów małej architektury współtworzących walory krajobrazu kulturowego.
1.4.2. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących ładu przestrzennego:
Wprowadza się zasadę ochrony ładu przestrzennego poprzez stymulowanie zabudowy, tj.:
- bardziej efektywne wykorzystanie terenów zainwestowanych;
- zapewnienie odpowiednich walorów architektonicznych nowej i przekształcanej zabudowy;
- kształtowanie optymalnej sieci osadniczej o wielofunkcyjnym modelu.
1.4.3. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących rolnictwa i leśnictwa:
Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego zakłada, Ŝe rolnictwo nadal
będzie jednym z głównych kierunków rozwoju województwa, gdzie dominującą formą organizacji
produkcji rolnej powinny być efektywne gospodarstwa rodzinne.
Gmina Dorohusk połoŜona jest w tzw. IV chełmsko– łęczyńsko- włodawskim rejonie Północnego
Obszaru Rolniczego Województwa Lubelskiego. Jest to obszar rozwoju rolnictwa integrowanego
(harmonijnego, zrównowaŜonego), w którym kładzie się nacisk na wykorzystanie czynników
środowiskowych i biologicznych. Jest to w zasadzie rolnictwo konwencjonalne, które róŜni się od
rolnictwa intensywnego tym, Ŝe dopuszcza stosowanie tylko niektórych środków ochrony roślin,
ograniczając je do minimum. Ten kierunek rolnictwa preferuje się na przewaŜającym obszarze
rok 2010
20
gminy. Na terenach objętych ochroną prawną proponuje się promowanie i wspieranie rozwoju
rolnictwa ekologicznego, w I etapie na obszarze Chełmskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny
oraz na obszarze wyznaczonym wzdłuŜ wschodniej granicy gminy, w dolinie rzeki Bug.
Cały obszar gminy objęty jest priorytetem zalesień, zapobiegających powstawaniu gruntów
marginalnych. Plan zakłada stały proces restrukturyzacji i modernizacji rolnictwa poprzez trwałe
zagospodarowanie gruntów Skarbu Państwa, poprawę struktury agrarnej, kompleksową obsługę,
rozwój bazy przetwórczej. Generalnie plan proponuje do produkcji rolnej gleby najlepszej jakości
produkcyjnej (II-IV kl.). Gleby słabe (V-VI kl.) proponuje się przeznaczyć pod rozwój funkcji
rekreacyjnych i leśnych lub inne zainwestowanie, zgodnie z zakładanym rozwojem terenów
(lokalizacja działalności gospodarczych i usługowych). Gleby najsłabsze (VI-Viz kl.) proponuje się
przeznaczyć pod zalesienia.
W opracowywanym dokumencie naleŜy zwrócić uwagę na ochronę rolniczej przestrzeni
produkcyjnej poprzez wyodrębnienie terenów upraw polowych i sadowniczych wykluczonych z
zabudowy. Studium powinno stymulować rozwój ekonomiczny gminy poprzez podniesienie
atrakcyjności jej obszaru dla maksymalnie zróŜnicowanych rodzajów przedsiębiorczości. Polityka
przestrzenna powinna być elastyczna wobec moŜliwości lokalizowania nowych funkcji z
zachowaniem rygorów ekologicznych, krajobrazowych i kulturowych.
1.4.4. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących turystyki.
Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego zalicza przewaŜającą część
obszaru gminy Dorohusk do Strefy ZrównowaŜonego Rozwoju Turystyki, obejmującej istniejące i
projektowane parki krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu oraz inne atrakcyjne
krajobrazowo i przyrodniczo.
Kształtowanie warunków przestrzennych dla rozwoju turystyki w tej strefie moŜliwe jest przez:
- zwiększenie ilości obiektów turystycznych, głownie w oparciu o kwatery prywatne –
agroturystyczne i pensjonaty, a takŜe campingi, pola namiotowe i biwakowe;
- lokalizację zabudowy letniskowej głownie w obrębie istniejącej zabudowy;
- realizacje zbiorników retencyjnych o funkcji rekreacyjnej, kreowanie na ich obrzeŜach małych
ośrodków rekreacyjno-turystycznych (pensjonatów);
- rozwój zaplecza obsługującego turystykę i związanej z nią infrastruktury technicznej
(oczyszczalnie ścieków, sieć kanalizacyjna, gazyfikacja);
- wzbogacanie obszarów w urządzenia turystyczne – ścieŜki rowerowe trasy spacerowe, trasy
konne, punkty widokowe, parki, zieleńce, urządzenia sportowe;
- innowacyjność w organizacji róŜnorodnych form turystyki w oparciu o posiadane walory (np.
wczasy w siodle, spływy kajakowe, myślistwo);
- podniesienie wizerunku turystycznego obszaru – rewaloryzacja obiektów i zespołów
zabytkowych, estetyzacja zabudowy;
- zwiększenie dostępności komunikacyjnej obszaru.
Dolina Bugu naleŜy do Strefy o Wysokich Walorach Przyrodniczych – wskazana do
zagospodarowania turystycznego.
Kształtowanie warunków przestrzennych dla rozwoju turystyki w tej strefie moŜliwe jest poprzez:
- lokalizację obiektów przystosowanych dla turystyki krajobrazowej i kwalifikowanej
(campingów, pól namiotowych i biwakowych, stanic rybackich);
- preferowanie rozproszonej bazy noclegowej w oparciu o pensjonaty i kwatery agroturystyczne;
- lokalizowanie budownictwa letniskowego głównie w obrębie istniejącej zabudowy;
- uruchomienie drogi turystycznej – „NadbuŜanka”;
- lokalizację wzdłuŜ tras usług związanych z turystyką zmotoryzowaną (parkingi, motele,
zajazdy, MOP);
- urządzenie ścieŜek rowerowych;
- udostępnienie turystyczne rzeki Bug (wyznaczenie szlaku kajakowego);
- lokalizację urządzeń obsługi międzynarodowego ruchu turystycznego związanego
z istniejącym przejściem w Dorohusku.
rok 2010
21
Intensywność
ruchu
turystycznego
w/w
strefach
uzaleŜniona
być
powinna
od chłonności turystycznej, określającej naturalną odporność środowiska na degradację związaną z
ruchem turystycznym.
1.5.
UWARUNKOWANIA
WYNIKAJĄCE
INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ.
Z
USTALEŃ
DOTYCZĄCYCH
1.5.1. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących układu drogowego.
1.5.1.1. Drogi krajowe:
Przez obszar gminy Dorohusk przebiega magistrala transportowa włączona do systemu
paneuropejskich korytarzy transportowych (korytarz Sieci Dodatkowej TINA Gdańsk-WarszawaKowel-Odessa/Bukareszt; Umowa Europejska o Głównych Drogach Ruchu Międzynarodowego
AGR). Jest to droga krajowa nr 12/E 373. „Program dostosowawczy sieci dróg krajowych o
znaczeniu międzynarodowym do standardów europejskich” (przedstawiony przez Ministerstwo
Transportu i Gospodarki Morskiej w 2001r., a wynikający z dyrektywy Rady Unii Europejskiej Nr
96/53/UE), zakłada realizację pierwszego etapu dostosowania przyszłych dróg ekspresowych (12/E
373 i 17/E372) do standardów europejskich do 2010r. Pierwszy etap polega na ich wzmocnieniu i
remontach nawierzchni w celu dostosowania ich do nacisków 115 kN/oś, wzmocnieniu mostów,
poprawie funkcjonalności dróg i bezpieczeństwa ruchu. Harmonogram wzmocnień i remontów w
województwie lubelskim obejmuje na odcinku drogi nr 12 Dorohucza – Dorohusk wzmocnienie i
remonty do 2010r. „Program” przewiduje urządzenie drogi nr 12 jako ekspresowej po roku 2015.
1.5.1.2. Drogi wojewódzkie:
Dla przebiegającej przez teren gminy Dorohusk drogi wojewódzkiej nr 816 relacji Terespol –
Kodeń – Sławatycze – Włodawa – Dorohusk – Horodło – Zosin ustalono parametry techniczne i
klasy
„G”
(główna).
Niezbędna
jest
modernizacja
drogi.
Droga
uŜytkowe
nr 816 jest częścią tzw. „NadbuŜanki” – moŜe stać się po modernizacji pasmem aktywizacji
turystycznej pogranicza polsko-ukraińskiego i polsko-białoruskiego, łączącym ze sobą przejścia
graniczne na wschodnim odcinku granicy.
1.5.1.3. Drogi powiatowe:
Drogi powiatowe powinny posiadać docelowe parametry techniczne i uŜytkowe odpowiednie dla
klas technicznych określonych przez Zarząd Dróg Powiatowych w Chełmie.
Sieć dróg powiatowych, stanowią drogi:
- klasy „Z” (zbiorcze)
- i „L” (lokalne).
Drogi powiatowe stanowią istotny element sieci drogowej w gminie, stwarzając dogodne
połączenia z obszarami sąsiednich gmin. Powinny one uzyskać parametry techniczne właściwe dla
ustalonych klas technicznych.
1.5.1.4. Drogi gminne:
Docelowe parametry dróg gminnych winny odpowiadać klasom technicznym określonym przez
zarządzającego tymi drogami Wójta Gminy Dorohusk.
Na obszarach rolniczych występuje ruch pojazdów powolnych, związanych z obsługą rolnictwa.
Dlatego teŜ naleŜy wprowadzić odpowiednie rozwiązania, a mianowicie:
- przy drogach klasy „G” – naleŜy poza koroną drogi wykonać jezdnie dla pojazdów rolniczych,
- przy drogach klasy „Z” – wskazane jest wykonanie dodatkowych pasów dla ruchu pojazdów
powolnych.
Sieć dróg głównych i zbiorczych na obszarze gminy uzupełniona jest drogami:
- klasy „L” (lokalne)
- i „D” (dojazdowe), których zadaniem jest bezpośrednia obsługa obszarów zabudowanych..
1.5.2. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących układu kolejowego:
Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego zakłada zapewnienie
warunków do szybkich połączeń kolejowych waŜnymi liniami o znaczeniu międzynarodowym i
międzyregionalnym, w tym linią Gdynia – Warszawa – Lublin – Dorohusk (Kowel, Odessa). Linia
rok 2010
22
planowana jest do objęcia umowami międzynarodowymi AGC i AGTC jako odcinek szlaku Morze
Bałtyckie – Morze Czarne. Plan zakłada wdroŜenie systemu transportu intermodalnego poprzez
budowę bądź rozbudowę terminali i portów przeładunkowych na przejściach granicznych, w tym w
Dorohusku.
1.5.3. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących infrastruktury granicznej:
warunków do sprawnej obsługi ruchu granicznego drogowego i kolejowego miedzy innymi przez
rozbudowę infrastruktury granicznej przejść na szlakach tranzytowych, w tym przejść w
Dorohusku. Konieczna jest rezerwacja terenów pod rozbudowę przejść granicznych oraz wskazanie
obszarów rozwoju funkcji obsługi ruchu granicznego. Obszary te koncentrować będą funkcje z
zakresu obsługi ruchu granicznego, odpraw celnych i kontroli granicznych, transportu i logistyki
oraz usług związanych z funkcjonowaniem przejść.
1.5.4. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących komunikacji lotniczej:
Zadaniem publicznym o charakterze ponadlokalnym z zakresu komunikacji lotniczej, zapisanym w
Planie Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego jest lokalizacja na obszarze
gminy Dorohusk, w pobliŜu międzynarodowego przejścia granicznego, lądowiska dla śmigłowców
i małych samolotów. Realizację tej inwestycji – podobnie jak realizację duŜych obiektów
lotniczych na terenie gminy w Niedźwiedzie, Świdniku i Białej Podlaskiej – traktuje się jako
warunek podniesienia atrakcyjności inwestycyjnej regionu i stworzenie warunków do szybkich
połączeń lotniczych głównych ośrodków w regionie z innymi regionami w kraju i za granicą.
Rezerwuje się obszar niezbędny do lokalizacji lądowiska w miejscowości Kolonia Okopy, na
terenie wskazanym przez ekspertów do spraw projektowania lotnisk. Lokalizacja ta została uznana
przez zespół ekspertów jako najbardziej optymalna ze względu na bliskie połoŜenie w stosunku do
przejścia granicznego i drogi ekspresowej Nr 12. Parametry techniczne i funkcjonalne lądowiska
oraz obiektów towarzyszących określone zostaną na etapie koncepcji programowo-przestrzennej i
projektowania obiektu.
1.5.5. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących gospodarki komunalnej:
W zakresie gospodarki wodno-ściekowej przewiduje się poprawę warunków zaopatrzenia
mieszkańców
w
wodę
poprzez
rozbudowę
sieci
wodociągowych
do obszarów zabudowanych nie objętych siecią wodociągową, porządkowanie gospodarki
ściekowej, wyposaŜenie obszaru gminy w zbiorowe lub indywidualne systemy oczyszczania
ścieków
komunalnych.
Rozwiązanie
gospodarki
odpadami
w
oparciu
o zapewnienie pełnej obsługi w zakresie gospodarki odpadami w oparciu o ustalenia zawarte w
„Planie Gospodarki Odpadami dla Województwa Lubelskiego”, opracowanym na zlecenie Urzędu
Marszałkowskiego w Lublinie.
1.5.6. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących energetyki:
Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego przewiduje:
- w zakresie gazownictwa – realizacja sieci gazowej wysokiego ciśnienia relacji
Kamień – Dorohusk z odgałęzieniem do Dubienki oraz stacji redukcyjno-pomiarowej
pierwszego stopnia w Dorohusku;
- w zakresie elektroenergetyki – zapewnienie pełnego pokrycia potrzeb mieszkańców
w
zakresie
energii
elektrycznej
z
istniejących
sieci
elektroenergetycznych
oraz budowę lub rozbudowę stacji 110/15 kV oraz odcinków linii je zasilających
w uzgodnieniu z dostawcą energii elektrycznej.
1.5.7. Uwarunkowania wynikające z analizy ustaleń dotyczących obronności i bezpieczeństwa
publicznego:
WzdłuŜ wschodniej granicy gminy – dolina Bugu – występują obszary zalewowe chronione
retencja dolinową. Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego postuluje:
- udroŜnienie koryta rzeki Bug i jego dopływów;
rok 2010
23
-
zmianę warunków melioracji rolnych w pobliŜu wałów przeciwpowodziowych oraz
na terenach przyzbiornikowych (zbiornik Husynne);
- zaopatrzenie w wodę jednostek osadniczych leŜących na obszarach zmian warunków
hydrogeologicznych (podtopienia);
- skanalizowanie jednostek osadniczych w zlewniach zbiorników retencyjnych.
Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego proponuje zakaz tranzytowego
przewozu substancji niebezpiecznych drogą wojewódzką nr 816.
2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY AKTUALNEGO
STANU PRZEZNACZENIA I ZAGOSPODAROWANIA TERENU, ŁADU
PRZESTRZENNEGO I WYMOGÓW JEGO OCHRONY.
2.1. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY UKŁADU PRZESTRZENNEGO WSI.
Rolnictwo pozostanie jednym z podstawowych, działów gospodarki i będzie decydowało o rozwoju
społeczno-gospodarczym dla mieszkańców gminy. Wzrost standardu Ŝycia ludności rolniczej jest
głównym elementem celu strategicznego rozwoju rolnictwa.
Wzrost standardu Ŝycia ludności rolniczej jest ściśle związany z wszechstronnym rozwojem,
istniejącego układu przestrzennego wsi i miejscowości w zakresie wszystkich jego elementów i
charakterystycznych sfer:
- mieszkaniowej
- produkcyjnej
- usługowej
- rekreacyjnej
- komunikacji
- uzbrojenia
- Terenem strategicznych działań rozwojowych są tereny istniejących na terenie gminy
Dorohusk, wsi i osad wiejskich.
- Szczegółową informację historyczną, dotyczącą pochodzenia i rozwoju poszczególnych
miejscowości, zawiera wyciąg z Leksykonu Miejscowości Powiatu Chełmskiego, opracowania
A. Wawryniuka z 11.2001r.( dział G4 dokumentacji studium)
- Obecnie miejscowości z terenu gminy Dorohusk, są jednostkami osadniczymi
o róŜnej formie przestrzennej.
- Zwarta zabudowa po obu stronach drogi jest charakterystyczna dla ulicówek, do których naleŜą
wsie: Okopy, Turka, Michałówka, Zanowinie, Mościska, Barbarówka, Ostrów, Wólka Okopska,
Ludwinów, Zamieście.
- Zwarta zabudowa wielodroŜna jest w miejscowościach: Dorohusk Osada, Dorohusk, ŚwierŜe,
Brzeźno i Husynne. Są to równocześnie miejscowości dominujące w skali i w hierarchii
znaczenia i zagospodarowania.
- Pozostałe miejscowości to zwarte lub rozproszone rzędówki oraz wsie o zabudowie
rozproszonej powstałe na zasadzie kolonii.
- Historyczny czytelny, i uporządkowany układ wsi został z biegiem czasu, w duŜym stopniu
zniekształcony poprzez niekorzystne rozproszenie powstającej zabudowy.
2.2. ANALIZA WIDOKOWO ARCHITEKTONICZNA ZABUDOWY.
Pozostałości tradycyjnego budownictwa mieszkaniowego sprzed 1945 r., są coraz mniej liczne i
objęte gminną ewidencją zabytków. Formy zabudowy tradycyjnej drewnianej z XIX i początku XX
w. pozostały głównie w ŚwierŜach i Dorohusku.
W układach wiejskich dominuje zabudowa nowa o zróŜnicowanych walorach widokowo
architektonicznych i materiałowo technicznych. Wśród zabudowy charakterystycznej dla okolicy i
regionu, występuje zabudowa z „róŜnych epok twórczych”, o róŜnych wysokościach, róŜnych
formach przekrycia dachowego, róŜnych orientacjach kalenic, róŜnych liniach zabudowy. Jest to
zabudowa często wzajemnie niezharmonizowana, a często szpecąca.
rok 2010
24
Do głównych problemów w kształtowaniu przestrzennego środowiska kulturowego na obszarze
gminy Dorohusk naleŜy zaliczyć przede wszystkim:
- niewielkie nakłady finansowe na rewaloryzację istniejących obiektów zabytkowych,
- brak wystarczających środków na badania i zabezpieczenie stanowisk archeologicznych,
- niska wartość techniczna bądź uŜytkowa oraz postępująca dekapitalizacja zabudowy
tradycyjnej, co stwarza zagroŜenie utraty tych obiektów, będących świadectwem historii i
kultury obszaru,
- uboŜenie krajobrazu kulturowego poprzez rozbiórkę tradycyjnego budownictwa
mieszkaniowego i gospodarczego, spowodowane zuŜyciem technicznym obiektów i brakiem
środków finansowania na naleŜyte utrzymanie obiektów,
- typizacja i stosowanie form oraz materiałów w budownictwie, prowadzące do unifikacji
subkulturowej,
- niekorzystne
przekształcenia
historycznej
linii
zabudowy,
wynikające
z przepisów prawa,
- przekraczanie skali zabudowy na terenach o niskiej intensywności zabudowy.
W
postrzeganiu
krajobrazu
kulturowego
wyjątkową
rolę
pełnią
wyróŜniki
o cechach niepowtarzalnych. Do nich naleŜą dominanty takie jak:
- zieleń parkowa w: Dorohusku, ŚwierŜach, Husynnem i Zamieściu,
- zespoły kościelne z drzewostanem w Dorohusku Osadzie i ŚwierŜach,
- zespół kaplicy cmentarnej w Husynnem.
Oprócz nich charakterystyczne są dla otoczenia subdominanty i akcenty takie jak kapliczki i figury
przydroŜne istniejące w: Brzeźnie, Dorohusku Osadzie, Mościskach, Myszkowcu, Okopach,
Starych i Nowych Okopach, Ostrowie, ŚwierŜach, Wólce Okopskiej i Zamieściu.
2.3. UWARUNKOWANIA
ZABUDOWY.
WYNIKAJĄCE
Z
ANALIZY
ISTNIEJĄCYCH
FORM
W Gminie Dorohusk występuje zabudowa:
- zagrodowa
- mieszkaniowa jednorodzinna
- mieszkaniowa wielorodzinna
- usługowa na terenach zabudowy zagrodowej i mieszkaniowej
- przemysłowo składowa.
Na przestrzeni ostatnich lat a szczególnie w latach 2003-2005, obserwuje się na terenie gminy
wzmoŜone, rosnące zainteresowanie realizacją róŜnych form budownictwa i zainwestowania. Ruch
ten obrazuje liczba wydanych ogółem decyzji o ustaleniu warunków zabudowy oraz wniosków do
Studium:
miejscowość
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
Berdyszcze
Brzeźno
Dobryłówka
Dorohusk os.
Dorohusk
Husynne
Kolemczyce
Kroczyn
Ludwinów
Michałówka
Mościska Ladeniska
Okopy Kolonia
Okopy
2003
2004
6
4
0
2
4
0
0
1
0
0
0
3
1
11
17
4
15
14
5
1
0
1
3
1
7
20
2005
4
8
3
1
16
7
0
1
0
1
2
2
11
Razem Razem
decyzje wnioski
21
2
29
7
7
0
18
0
34
2
12
0
1
3
0
2
1
6
4
0
3
0
12
6
32
6
Ogółem
23
36
7
18
36
12
4
2
7
5
3
18
38
rok 2010
25
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
Olenówka
0
1
1
2
0
2
Ostrów
1
0
2
3
0
3
Pogranicze
0
1
0
1
1
2
Rozkosz
0
1
2
3
1
4
Skordiów
1
1
2
4
2
6
Stefanów
0
1
0
1
0
1
ŚwierŜe Kol.
0
1
3
4
1
5
ŚwierŜe
3
18
11
32
6
38
Teosin
0
0
1
1
2
3
Turka
4
5
6
15
2
17
Wólka Okopska
3
9
9
21
6
27
Zalasocze
1
1
0
2
3
5
Razem
34
138
93
265
56
311
- Razem wydano 256 decyzji i złoŜono 56 wniosków do Studium, co daje ogółem liczbę 311.
- We wszystkich wsiach wystąpił formalny ruch budowlany
- Największy, formalny ruch budowlany był w miejscowościach:
° Okopy - 38
° ŚwierŜe - 38
° Brzeźno - 36
° Dorohusk - 36
° Wólka Okopska - 27
° Berdyszcze – 23
° Wólka Okopska – 21
° Berdyszcze - 21
° Dorohusk os. – 18
° Turka - 15
- Najmniejszy formalny ruch budowlany był w miejscowościach:
° Stefanów - 1
° Ludwinów - 1
° Teosin - 1
° Kroczyn - 2
° Olenówka - 2
° Zalasocze - 2
- W „aglomeracji” gminnego ośrodka tj. wsi: Dorohusk Os., Dorohusk, Berdyszcze, Okopy ruch
budowlany wyniósł 115 działań, co daje ogółem 37% podjętych wszystkich działań.
Szczegółową analizę zachodzącego obecnie rozwoju przestrzennego gminy, zawierają materiały
rozdziału G.4. dokumentacji studium: studia i analizy studium.
2.3.1. Zasada kształtowania rozwoju funkcji mieszkaniowych.
Z analizy występującej w gminie zabudowy, wypływa zasada kształtowania zabudowy i rozwoju
funkcji mieszkaniowych według następujących ustaleń:
- koncentracja zabudowy w obecnych granicach miejscowości ze wskazaniem zwiększenia
zwartości układu, mającego na celu ograniczenie tendencji rozpraszania zabudowy
mieszkaniowej,
- harmonijny rozwój układów zabudowy mieszkaniowej z walorami krajobrazowymi,
- w
granicach
miejscowości
dopuszcza
się
nową
zabudowę
zagrodową
i
jednorodzinną
wraz
z
usługami
i
miejscami
pracy
niekolizyjnymi
z otoczeniem oraz z zielenią towarzyszącą,
- uzupełnianie zabudowy poprzez realizację budynków w ramach gospodarstwa rolnego oraz
budynków jednorodzinnych i usług komercyjnych,
- moŜliwość wyznaczania nowych zespołów mieszkaniowych przylegających do
zainwestowanych ciągów zabudowy,
rok 2010
26
-
-
w ciągach zabudowy przylegających do dróg głównych i zbiorczych, wyznaczenie dróg
dojazdowych (gospodarczych, serwisowych) wzdłuŜ tylnych granic terenów zabudowanych z
moŜliwością zabudowy terenu przylegającego do tych dróg,
rozwój agroturystyki i ekoturystyki w istniejących terenach zabudowy zagrodowej.
2.3.2. Z analizy istniejącego mieszkalnictwa wypływa zasada:
- we wszystkich miejscowościach gminy wyznacza się tereny zabudowy zagrodowej,
- zaleca się podjęcie działań sprzyjających poprawie standardu zamieszkania szczególnie w
zabudowie zagrodowej,
- naleŜy dąŜyć do obniŜenia zuŜycia energii na ogrzewanie mieszkań (termorenowacja
budynków), stosować ekologiczne nośniki energii do ogrzewania mieszkań (energia
elektryczna, gaz ziemny, olej opałowy, gaz płynny, biomasy).
2.3.3. Z analizy istniejących terenów zagrodowych wynika, Ŝe wskazana jest:
- adaptacja i modernizacja istniejących siedlisk,
- realizacja nowej zabudowy zagrodowej,
- adaptacja istniejącej zabudowy zagrodowej niezwiązanej z produkcją rolną– dla potrzeb
rekreacji i wypoczynku oraz usług w oparciu o przepisy ustawy – Prawo budowlane i Prawo
ochrony środowiska,
- wydzielanie działek zabudowy jednorodzinnej,
- realizacja obiektów usług publicznych i komercyjnych, działalności produkcyjnej, przemysłu o
uciąŜliwości granicznej do granic własności w oparciu o przepisy ustawy – Prawo ochrony
środowiska,
- realizacja
wiejskich
zespołów
rekreacyjno-sportowych
(boiska
rekreacyjno
- sportowe, tereny imprez i zgromadzeń),
- kształtowanie nowego budownictwa na terenie gminy, w nawiązaniu do tradycji lokalnych:
poddasza uŜytkowe, dachy strome, dopuszczenie werand, ganków, przeszkleń, uŜycie
tradycyjnych materiałów budowlanych: kamienia, cegły, drewna,
- w ramach zabudowy zagrodowej zaleca się rozwój agroturystyki, tj. organizacji miejsc
wypoczynku w istniejącej i projektowanej zabudowie zagrodowej,
- adaptacja istniejących siedlisk na terenie gminy, niezaleŜnie od połoŜenia w stosunku do
terenów budowlanych, z uwzględnieniem warunków szczególnych np. wpływu uciąŜliwości tras
komunikacyjnych
- istniejąca zabudowa rozproszona związana z działalnością rolną (na terenach rolnych i leśnych)
– do zachowania i utrzymania, winna być wyłączona z terenów przeznaczonych pod zalesienie.
2.3.4. Zasady rozmieszczenia inwestycji usługowych celu publicznego o znaczeniu lokalnym:
-
-
-
Sieć istniejących w gminie podstawowych usług handlu i rzemiosła powinna być uzupełniona
przez nowe, przystosowane dla tych funkcji obiekty zlokalizowane na terenach zabudowy
zagrodowej i mieszkaniowej w poszczególnych wsiach gminy.
Obiekty istniejące powinny być modernizowane i rozbudowywane.
Istniejące w gminie obiekty usług publicznych o znaczeniu lokalnym, dotyczące administracji
samorządowej, oświaty, kultury, zdrowia i pomocy społecznej, zabezpieczają obecne potrzeby
mieszkańców. Rozwój tej grupy powinien polegać na modernizacji i ewentualnej rozbudowie.
Uzupełnienia wymagają placówki kultury oraz usługi sportu i rekreacji (boiska i urządzenia
ogólnodostępne).
Do rozwoju i upowszechniania usług kultury w gminie naleŜy wykorzystać obiekty oświaty
poprzez ich rozbudowę i uzupełnienie wyposaŜenia w odpowiedni sprzęt.
Na obszarze ośrodka gminnego wskazane jest wyznaczenie nowych rezerw terenowych pod
rozwój rekreacji, kultury i wypoczynku, z przeznaczeniem pod organizację: uroczystości i
imprez plenerowych, konkursów i zawodów sportowych, pokazów, koncertów, itp., z
dopuszczeniem lokalizacji ewentualnych usług rynkowych: gastronomii, rozrywki itp.
rok 2010
27
2.3.5. Zasady rozwoju funkcji usługowych:
W procesie rozwoju gminy i intensyfikacji produkcji rolnej, zapotrzebowanie na jej obsługę będzie
wzrastało.
Rozwój usług w tym zakresie powinien odbywać się przede wszystkim poprzez:
- rewitalizację – przebudowę i modernizację obiektów istniejących, które uprzednio pełniły
funkcje usługowe.
- Nowe obiekty winny być koncentrowane głównie w rejonach i na terenach juŜ wyznaczonych
dla funkcji usługowych i produkcyjnych.
- Usługi komercyjne, posiadające zasięg obsługi dla całej gminy lub wykraczający poza jej
granice, winny być lokalizowane w ośrodku gminnym i w obszarach połoŜonych przy głównych
traktach komunikacyjnych z zachowaniem ich uwarunkowań i na terenach wyznaczonych w
planach przestrzennych dla funkcji usługowych.
- Z racji funkcjonowania na terenie gminy Dorohusk granicznych przejść międzynarodowych
oraz połoŜenia samego Dorohuska zarówno w bezpośrednim sąsiedztwie granicy jak teŜ
sąsiedztwie międzynarodowej trasy ekspresowej nr 12, zaproponowano w Planie
Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego, dla ośrodka gminnego:
pełnienie funkcji przygranicznego ośrodka obsługi – miasteczka o zakładanej liczbie 2.500 –
3.100 mieszkańców.
- Ośrodek ten koncentrowałby wraz z obszarami przylegającymi do przejścia, trasy
międzynarodowej i samego Dorohuska, funkcje z zakresu obsługi ruchu granicznego, transportu
i logistyki, turystyki międzynarodowej, biznesu i usług związanych z funkcjonowaniem
przejścia.
- W związku z obecnym i dalszym rozwojem na terenie gminy, działalności gospodarczych i
biznesowych, rozwojem przemysłu, składów, spedycji towarów, wskazana jest lokalizacja
związanych z tym obiektów obsługi biznesu, hurtowni, zakładów wytwórczych oraz usług
takich jak: banki, poczta, handel, gastronomia, hotele itp.
2.3.6. Zasady rozwoju obsługi ruchu granicznego drogowego i kolejowego
warunków do sprawnej obsługi ruchu granicznego drogowego i kolejowego między innymi przez:
- rozbudowę infrastruktury granicznej przejść na szlakach tranzytowych, w tym przejść
drogowego i kolejowego w Dorohusku.
- Rezerwuje się tereny pod rozbudowę przejść granicznych oraz wskazuje się obszary rozwoju
funkcji obsługi ruchu granicznego. Obszary te koncentrować będą funkcje z zakresu:
° obsługi ruchu granicznego,
° odpraw celnych
° kontroli granicznych,
° transportu
° logistyki
° usług związanych z funkcjonowaniem przejścia.
2.4. UWARUNKOWANIA ROZWOJU INFRASTRUKTURY.
Niezbędny rozwój układów przestrzennych wsi uzaleŜniony jest ściśle od zapewnienia
równoczesnego rozwoju na tym terenie infrastruktury technicznej.
2.4.1. Zaopatrzenie w wodę
Zakłada się, Ŝe podstawowym źródłem zaopatrzenia w wodę będą zbiorowe wodociągi
komunalne. Kierunkowym działaniem powinna być:
- systematyczna rozbudowa sieci wodociągowej, tworzenie systemów pierścieniowych i
modernizacja stacji uzdatniania,
- opracowanie i zatwierdzenie stref ochronnych dla wszystkich komunalnych ujęć wody,
- zapewnienie wszystkim mieszkańcom gminy stałego dostępu do wody pitnej dobrej jakości,
powszechne opomiarowanie odbiorców,
rok 2010
28
-
utrzymanie awaryjnych ujęć wody.
2.4.2. Odprowadzanie i oczyszczanie ścieków
W zakresie odprowadzania i oczyszczania ścieków zakłada się następujące kierunki działań:
- wyposaŜenie terenów zabudowanych w zbiorczą kanalizację ściekową, adaptację i rozbudowę
istniejącej oczyszczalni ścieków w miejscowości gminnej oraz rozbudowę oczyszczalni ścieków
w pozostałych miejscowościach,
- sukcesywną likwidację bezodpływowych odbiorników ścieków w terenach skanalizowanych,
- stosowanie przydomowych oczyszczalni ścieków na terenach zabudowy kolonijnej i
rozproszonej.
2.4.3. Gospodarka odpadami
Wskazane są następujące kierunki działania:
- porządkowanie gospodarki odpadami na terenie gminy – selekcjonowanie z odzyskiem
surowców wtórnych, sprawny system gromadzenia i wywoŜenia odpadów,
- adaptację składowiska gminnego i rekultywację po jego wypełnieniu,
- zalecane jest prowadzenie gospodarki odpadami zgodnie z ustaleniami „Planu gospodarki
odpadami dla województwa lubelskiego” przyjętego przez Sejmik Województwa Lubelskiego
uchwałą Nr IX/134/03 z dnia 16 czerwca 2003 r.
2.4.4. Linie i urządzenia elektroenergetyczne.
W gminie planowana jest niezbędna dla rozwoju rozbudowa:
- linii elektroenergetycznych sieci wysokiego i średniego napięcia.
- Na terenie istniejącego punktu odłącznikowego PO Okopy przewiduje się budowę stacji
elektroenergetycznej 110/15 kV Dorohusk oraz zasilających ją linii 110 kV Chełm –Dorohusk i
linii Dorohusk– Wojsławice.
- Dla projektowanych linii elektroenergetycznych obowiązuje szerokość pasa wykluczonego spod
zabudowy o szerokości min. 36,0 m.
- W zaleŜności od rozwoju gospodarczego gminy, a takŜe zapotrzebowania na energię
elektryczną, szczególnie na nowych terenach przeznaczonych pod funkcje gospodarcze i
produkcyjne, wystąpi konieczność rozbudowy:
° sieci średniego i niskiego napięcia
° oraz budowy stacji transformatorowych 15/0,4 kV.
- Konieczna jest teŜ stała modernizacja wyeksploatowanych sieci i stacji elektroenergetycznych.
- Kierunki rozwoju gazyfikacji gminy wynikają z moŜliwości zaopatrzenia w gaz gazociągiem
wysokiego i średniego ciśnienia od strony gminy Dubienka. Przez teren gminy przewidywany
jest (zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego województwa
lubelskiego) przebieg gazociągu sieci gazowej wysokiego ciśnienia relacji Kamień – Dorohusk
z odgałęzieniem do Dubienki oraz stacji redukcyjno-pomiarowej pierwszego stopnia w
Dorohusku.
2.5. UWARUNKOWANIA POPRAWY STANDARDÓW PRZESTRZENNYCH.
2.5.1. Poprawa struktury obszarowej gospodarstw rolnych.
Powinna zmierzać do osiągnięcia średniego areału gospodarstwa rolnego do około 15 ha, jak
równieŜ do poprawy rozłogów gospodarstw – lepszej koncentracji gruntów wokół ośrodka
gospodarczego. MoŜna to osiągnąć poprzez:
- przeprowadzenie scaleń,
- wymiany gruntów,
- dominującą firmą organizacji produkcji rolnej powinny być efektywne gospodarstwa rodzinne.
Poprawa efektywności sektora rolno – spoŜywczego moŜe nastąpić poprzez:
- rozwój wysokotowarowych gospodarstw specjalistycznych
Rozwój przetwórstwa na bazie zasobów surowcowych moŜe się rozwijać poprzez:
- rozwój małych i średnich zakładów przetwórczych,
rok 2010
29
-
wykorzystanie
i
zagospodarowanie
nowych
obiektów
produkcyjnych
i usługowych.
Na tę działalność mogą być wykorzystane wolne obiekty produkcyjne czy usługowe.
Zatrudnienie mogą znaleźć w tej działalności osoby bezrobotne zamieszkałe na terenie gminy.
2.5.2. Poprawa cywilizacyjnych standardów jakości Ŝycia ludności wiejskiej poprzez:
- wyposaŜenie w urządzenia infrastruktury technicznej – wodociągi, kanalizację, oczyszczalnie
ścieków, reelektryfikację, gazyfikację, telefonizację, poprawę usług publicznych oświaty,
zdrowia i kultury,
- rozwój funkcji pozarolniczych wymaga wzbogacenia gminy o funkcje alternatywne lub
komplementarne względem rolnictwa: drobne przetwórstwo rolne, rzemiosło, usługi,
rybołówstwo na bazie zbiorników retencyjnych,
- wykorzystanie naturalnych walorów gminy moŜe słuŜyć czerpaniu dodatkowych dochodów
przez mieszkańców wsi – rozwój turystyki pobytowej, agroturystyki, organizacja imprez
promujących przyrodę, tradycję i kulturę wiejską.
2.5.3. Poprawa pozarolniczej sfery działalności gospodarczej.
- Do zachowania przeznacza się istniejące zakłady usługowe i przemysłowe funkcjonujące na
obszarze gminy.
- Ustala się rozwój funkcji produkcyjnych w gminie w zakresie przemysłu rolno-spoŜywczego i
przetwórczego, drobnej wytwórczości, składów i budownictwa.
- Z uwagi na nieskaŜone środowisko przyrodnicze, lokalizacją obiektów na terenie gminy naleŜy
zainteresować w pierwszym rzędzie inwestorów zakładów produkcyjnych wymagających
nieskaŜonego środowiska.
- Uzupełnieniem funkcji produkcyjnych pozarolniczych w gminie powinny być drobne zakłady
produkcyjne i działalności gospodarcze zakładów indywidualnych osób fizycznych, które mogą
być realizowane na terenach zabudowy mieszkaniowej.
- Tereny rozwoju funkcji produkcyjnych nie powinny powodować degradacji środowiska
naturalnego.
Dorohusku.
3.
UWARUNKOWANIA
ŚRODOWISKA, W TYM:
WYNIKAJĄCE
Z
ANALIZY STANU
-WYMOGÓW OCHRONY ŚRODOWISKA, PRZYRODY I KRAJOBRAZU,
-WIELKOŚCI I JAKOŚCI ZASOBÓW WODNYCH,
-STANU ROLNICZEJ I LEŚNEJ PRZESTRZENI PRODUKCYJNEJ,
3.1. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY POŁOśENIA I POWIĄZAŃ
PRZYRODNICZYCH GMINY.
3.1.1. PołoŜenie.
Gmina Dorohusk połoŜona jest we wschodniej części województwa lubelskiego w powiecie
chełmskim, w odległości ok. 90 km na wschód od Lublina. Od wschodu przez rzekę Bug gmina
graniczy z Ukrainą, od południa z gminami śmudź i Dubienka, od zachodu z gminą Chełm i
Kamień i od północy z gminą Ruda Huta.
7,3
tys.
osób.
Powierzchnia
gminy
wynosi
19242
ha
i
zamieszkuje
ją
W Dorohusku jest międzynarodowe przejście graniczne drogowe i kolejowe z Ukrainą. PołoŜenie
przygraniczne i przejście graniczne w Dorohusku jest duŜym atrybutem rozwoju społeczno-
rok 2010
30
gospodarczego gminy. Gmina połoŜona jest w jednostce przejściowej pomiędzy właściwym pasem
nizin środkowopolskich a WyŜyną Lubelską i Wołyńską.
W podziale Polski na rejony fizyczno-geograficzne J. Kondrackiego gmina znajduje się w Europie
Wschodniej na NiŜu Wschodnioeuropejskim, prowincji NiŜ Wschodnio – Bałtycko -Białoruski, w
podprowincji - Polesie, w makroregionie - Polesie Wołyńskie i mezoregionie - ObniŜenie Dubienki.
W regionalizacji przyrodniczo-leśnej omawiana gmina znajduje się w dzielnicy – WyŜyny
Wschodnio - Lubelskiej będącej najdalej na południowy wschód wysuniętą częścią Krainy
Mazowiecko – Podlaskiej i mezoregionie - Polesie Wołyńskie.
W podziale geobotanicznym Matuszkiewicza, gmina leŜy w Dziale Wołyńskim, Krainie
Zachodniowołyńskiej, Okręgu Polesia Wołyńskiego.
3.1.2. Gmina w europejskich i regionalnych systemach obszarów chronionych.
Omawiana
gmina
połoŜona
jest
z
wyjątkiem
części
południowej
w Transgranicznym Obszarze Chronionym „Polesie Zachodnie”. Obszar ten obejmuje tereny o
duŜych walorach przyrodniczych w Polsce (Poleski Park Narodowy, Sobiborski Park
Krajobrazowy, Chełmski Park Krajobrazowy) i na Ukrainie (Szacki Park Narodowy).
Gmina znajduje się w Europejskiej Sieci Ekologicznej (EECONET). Jest to spójny przestrzennie i
funkcjonalnie system reprezentatywnych i najlepiej zachowanych pod względem róŜnorodności
biologicznej obszarów Europy. Fragmentem tego systemu jest Krajowa Sieć Ekologiczna
(ECONET-PL) opracowana w 1995r. Gmina Dorohusk w sieci ECONET-PL znajduje się w
obszarze węzłowym o randze międzynarodowej- Polesie nr 27M. Obszar ten o powierzchni 2 507
km2 (w woj. lubelskim) rozciąga się od Horodła w kierunku północno - zachodnim do Radzynia
Podlaskiego.
W sieci ECONET-PL w obrębie obszarów węzłowych wydzielono:
- biocentra będące rejonami o największych walorach przyrodniczych,
- strefy buforowe o wyróŜniających się walorach (ale nie tak wysokich jak biocentra),
- korytarze ekologiczne, które umoŜliwiają rozprzestrzenianie się gatunków pomiędzy obszarami
- W omawianej gminie biocentra i strefy buforowe obejmują dolinę Bugu na południe od ŚwierŜ
oraz torfowiska węglanowe.
Dolina Bugu została uznana jako korytarz ekologiczny o randze międzynarodowej pod nazwą
Wołyński Korytarz Bugu nr 25M. Dolina Bugu łączy wyjątkowo cenne obszary przyrodnicze
górnej i środkowej części dorzecza Bugu z Parkiem Krajobrazowym „Podlaski Przełom Bugu" i
dalej z nadwiślańskimi obszarami chronionymi.
DuŜe znaczenie dla powiązań przyrodniczych posiadają równieŜ dwa korytarze ekologiczne:
- dolina rzeki Udal, (regionalny),
- dolina Kanału ŚwierŜowskiego, (lokalny).
W programie CORINE biotopes, opracowanym dla krajów Unii Europejskiej w celu wyznaczenie
ostoi przyrodniczych o znaczeniu europejskim w gminie znajdują się 3 ostoje. Są to:
- torfowisko węglanowe k. Chełma,
- Husynne,
- dolina Bugu.
W europejskiej sieci ekologicznej NATURA 2000, w omawianej gminie są ustanowione 2 obszary
specjalnej ochrony ptaków:
- Chełmskie Torfowiska Węglanowe,
- Dolina Środkowego Bugu.
Projektowane są obszary specjalnej ochrony siedliskowej.
Gmina Dorohusk znajduje się w Ekologicznym Systemie Obszarów Chronionych byłego woj.
chełmskiego zatwierdzonym w 1983r. Główne elementy tego systemu w gminie to: Chełmski Park
Krajobrazowy i Chełmski Obszar Chronionego Krajobrazu.
3.1.3. PołoŜenie gminy w systemie ochrony wód
Gmina połoŜona jest w lewobrzeŜnej części dorzecza Bugu, w obrębie Głównego Zbiornika Wód
Podziemnych Nr 407 Chełm – Zamość wydzielonego w ramach ogólnopolskiej strategii ochrony
rok 2010
31
wód podziemnych. Zachodnia i środkowa część gminy znajduje się w Obszarze Wysokiej Ochrony
(OWO) wód podziemnych.
3.2. CHARAKTERYSTYKA ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO
3.2.1. Ogólna charakterystyka środowiska przyrodniczego
Przy opracowywaniu niniejszego studium, wykorzystano Ekofizjografię dla gminy Dorohusk,
wykonaną w lutym 2005r. na zlecenie Urzędu Gminy w Dorohusku.
Rzeźba terenu w gminie Dorohusk na ogół mało urozmaicona związana jest głównie z
młodoplejstoceńską akumulacją jeziorzyskowo - rzeczną. WaŜnym czynnikiem rzeźbotwórczym są
procesy fluwialne działające takŜe współcześnie. Na obszarze gminy moŜna wyróŜnić następujące
typy rzeźby terenu: typ rzeźby przedczwartorzędowej, czwartorzędowej polodowcowej i
holoceńskiej. Spadki terenu są przewaŜnie mniejsze od 5%, natomiast w strefie krawędziowej dolin
przekraczają lokalnie 10%.
WyróŜniającym się elementem rzeźby terenu jest dolina Bugu. Największa szerokość doliny Bugu
w gminie jest na południe od Dorohuska i dochodzi do 4, 5km. W dnie doliny znajdują się liczne
starorzecza i ostańce meandrowe w postaci wzgórz wyspowych o wysokościach względnych do 8
m. W dolinie znajduje się terasa nadzalewowa o wys. 8-10 m ponad poziom koryta.
W północnej części gminy w okolicy ŚwierŜ wskutek procesów eolicznych utworzyły się wydmy o
wysokościach względnych do około 2m
Na terenie gminy występują równieŜ antropogeniczne formy rzeźby terenu są to liczne wyrobiska
po eksploatacji piasku, wykopy i nasypy drogowe i kolejowe przekopy pomiędzy zagłębieniami
krasowymi. NaleŜą tu równieŜ wały przeciwpowodziowe w dolinie Bugu i okalające zbiornik
wodny Husynne na Udalu. Tereny najwyŜej połoŜone w gminie ponad 184 m n.p.m. znajdują się w
zachodniej części, a najniŜej - 167m n.p.m. w północnej części doliny Bugu. Deniwelacje terenu
wynoszą, więc około 17m.
Na przewaŜającym obszarze gminy Dorohusk rzeźba terenu nie stanowi przeszkód i utrudnień dla
rozwoju rolnictwa i osadnictwa. Ze względu na niewielkie deniwelacje terenu i małe spadki
aktywność współczesnych procesów morfogenetycznych jest niewielka. Procesem morfologicznym
rozwijającym się jest organogeniczna sedymentacja torfowiskowa, która prowadzi do wypełnienia
licznych zagłębień bezodpływowych i wykształcenia rozległych równin torfowych. Na krawędziach
i zboczach o duŜych spadkach terenu występują procesy erozyjne związane głównie z ulewnymi
opadami atmosferycznymi. Strefa krawędziowa doliny Bugu zagroŜona jest lokalnie procesami
osuwiskowymi.
Najkorzystniejsze warunki geologiczno - inŜynierskie dla posadowienia budynków posiadają
zwięzłe i nośne grunty przedczwartorzędowe i plejstońskie. Są to skały kredowe i piaski rzeczno jeziorzyskowe. Utrudnienia przy lokalizacji zabudowy mogą wystąpić na obszarach, gdzie zalegają
utwory pyłowe z udziałem frakcji ilastej (mułki). Nośność tych gruntów maleje wraz ze wzrostem
nawodnienia. Niekorzystne warunki budowlane panują w dolinach rzecznych i obniŜeniach terenu,
gdzie zalegają grunty holoceńskie nieskonsolidowane i słabonośne.
Spośród surowców mineralnych znaczenie gospodarcze w gminie posiadają piaski i Ŝwiry
wykorzystywane jako kruszywa naturalne i surowiec do produkcji cegły wapienno – piaskowej.
Według bilansu zasobów kopalin i wód podziemnych (stan na 31.12.2003r.) w gminie znajduje się
10 złóŜ kruszywa naturalnego. Starostwo Powiatowe w Chełmie wydało 15 koncesji na wydobycie
złóŜ kruszywa naturalnego.
Udokumentowane surowce mineralne, oraz obszary i tereny górnicze są przedstawione na mapie
studium.
Pod względem hydrograficznym gmina Dorohusk połoŜona jest w dorzeczu Bugu, rzeki II rzędu największego prawobrzeŜnego dopływu Wisły.
Długość Bugu w granicach woj. lubelskiego wynosi 373,8 km . Bug jest największą rzeką na
terenie gminy Dorohusk stanowiąc jej wschodnią granicę na długości ok. 38km, która jest zarazem
granicą Polski z Ukrainą. Na odcinku granicznym Bug jest rzeką nieuregulowaną, płynie szeroką
doliną, silnie meandrując. W dolinie są liczne starorzecza stale lub okresowo wypełnione wodą.
rok 2010
32
Średnie odpływy jednostkowe wynoszą około 4 l/s z 1km2. Przy maksymalnych stanach wody w
rzece zalewom powodziowym podlega całe dno doliny Bugu i ujściowe odcinki dopływów Bugu.
Tereny zagroŜone zalaniem tzw. wodą stuletnią przedstawiono na mapie zgodnie z koncepcją
Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie.
Głównym dopływem lewobrzeŜnym Bugu na obszarze gminy Dorohusk jest Udal, przepływający
przez południowo-wschodnią część gminy. Dolina Udalu jest niewyraźna, częściowo
zmeliorowana, obfituje w mokradła i zagłębienia stale lub okresowo wypełnione wodą.
Obszar gminy odwadniany jest równieŜ przez znaczną ilość bezimiennych cieków o charakterze
uregulowanych kanałów. Na rzece Udal w miejscowości Husynne wybudowano zbiornik wodny o
powierzchni 112 ha. Zbiornik pełni funkcję retencyjną dla potrzeb rolnictwa. Dorzecze rzeki Udal
uznane zostało w Planie zagospodarowania przestrzennego woj. lubelskiego (2002), za zlewnię
deficytową.
Na południe od Dorohuska znajduje się zbiornik w trakcie napełniania.
W gminie znajdują się liczne małe tzw. „oczka wodne” i starorzecza w dolinie Bugu wypełnione
wodą stale lub okresowo.
Wody podziemne w omawianej gminie występują w dwóch piętrach wodonośnych:
czwartorzędowym i kredowym. Poziomy te pozostają ze sobą w ścisłym związku hydraulicznym.
Zasadniczy poziom wód podziemnych o zwierciadle napiętym zalega na głębokości kilkudziesięciu
metrów w utworach kredowych.
Na przewaŜającym obszarze gminy pierwszy poziom wód gruntowych zalega płycej niŜ 2,0m ppt.
Głębokość do wody wzrasta w kierunku wschodnim, co wiąŜe się z silnym drenaŜem podziemnym
Bugu. Większość studni wierconych w gminie ujmuje wody kredowe.
Niemal cała gmina znajduje się w granicach Głównego Zbiornika Wód Podziemnych Nr 407 Chełm
– Zamość, a część zachodnia gminy na Obszarze Wysokiej Ochrony tego zbiornika.
Najkorzystniejsze warunki wodne dla budownictwa występują w północnej i wschodniej części
gminy (z wyłączeniem doliny Bugu). Wody podziemne zalegają tam głębiej niŜ 2,0 m ppt.
Utrudnienia występują na terenach z wodami płytszymi niŜ 2.0m. Wszelkie inwestycje na tych
terenach wymagają zabezpieczenia fundamentów przed wilgocią.
Na obszarze gminy Dorohusk występuje zróŜnicowanie warunków klimatu lokalnego pomiędzy
obszarami wzniesionymi a dolinami i obniŜeniami terenowymi. Największe róŜnice termiczne i
wilgotnościowe w przygruntowej warstwie powietrza obserwowane są przy pogodzie
antycyklonalne bezchmurnej i bezwietrznej. Najmniejsze zaś w czasie pogody cyklonalnej,
pochmurnej i wietrznej. PrzewaŜająca część obszaru gminy posiada niekorzystne lub okresowo
niekorzystne warunki klimatyczne. Ze względu na płytko zalegający poziom wód gruntowych są tu
niŜsze temperatury, zwiększona wilgotność powietrza, częste mgły i zamglenia oraz przymrozki.
Dobre warunki klimatu lokalnego występują na terenach wyniesionych we wschodniej części
gminy sąsiadujących z doliną Bugu. Są to tereny dobrze przewietrzane, mają dobre warunki
termiczne, solarne i wilgotnościowe.
Obszar gminy Dorohusk charakteryzuje się duŜym zróŜnicowaniem typologicznym i bonitacyjnym
gleb. Gleby zostały wytworzone z utworów kredowych i czwartorzędowych. UŜytki rolne zajmują
68% powierzchni gminy, w tym grunty orne 35.9%, a uŜytki zielone 32.1%.
Na obszarze omawianej gminy przewaŜają gleby średnio korzystne dla produkcji rolnej.
Udział poszczególnych klas bonitacyjnych gruntów ornych przedstawia się następująco: kl. II –
0,1%, kl. IIIa i IIIb – 16,5%, kl. IVa i IVb – 56,3%, kl. V – 19,8% i kl. VI i VIz – 7,3%.
Trwałe uŜytki zielone zajmują stosunkowo duŜą powierzchnię w gminie, występują w dolinach
rzecznych Bugu, Udalu i licznych obniŜeniach terenu. We wschodniej części gminy dominują
uŜytki III i IV klasy bonitacyjnej o dość korzystnych warunkach wodnych i pokarmowych dla
roślin.
W części zachodniej gminy w rozległych obniŜeniach przewaŜają, uŜytki słabe - V i VI kl.
Lasy zajmują 18.4% powierzchni gminy. Największy kompleks leśny - Las śaliński znajduje się w
środkowej części gminy. DuŜe obszary leśne występują południowo – wschodniej części gminy
oraz w części północnej.
rok 2010
33
W omawianej gminie znajdują się ekosystemy kluczowe w skali kraju są to torfowiska węglanowe,
ekosystemy łęgowe doliny Bugu oraz ekosystemy leśne - Las śaliński. Za ekosystemy kluczowe o
znaczeniu regionalnym uznano dolinę Udalu.
Na obszarze gminy Dorohusk znajdują się róŜnorodne zbiorowiska wodne, szuwarowe,
torfowiskowe, leśne, zaroślowe i synantropijne. Wyjątkowe walory przyrodnicze posiada dolina
Bugu oraz torfowiska węglanowe. Największe kompleksy torfowiskowe reprezentują rzadki typ
torfowisk węglanowych, są to – Bagno Brzeźno i Rozkosz.
Zbiorowiska roślinności wodnej o duŜych walorach przyrodniczych wykształciły się równieŜ w
starorzeczach Bugu, torfiankach i na zbiorniku w Husynnem.
Na obszarze gminy Dorohusk stwierdzono występowanie 53 gatunków roślin naczyniowych
wpisanych do „Polskiej Czerwonej Księgi Roślin" podlegających ochronie i zagroŜonych.
Gmina Dorohusk jest gminą najbardziej zasobną w interesujący gatunek kłoci wiechowatej w skali
kraju. Roślina ta rośnie na powierzchni kilkuset hektarów w zwartych łanach. Najcenniejszą grupę
fauny w omawianej gminie stanowią ptaki wodno - błotne. W rejonie kompleksu torfowisk
węglanowych, w dolinie Bugu oraz na zbiorniku w Husynnem stwierdzono największe
nagromadzenie stanowisk gatunków rzadkich i średnio licznych.
3.3. OCHRONA PRAWNA.
Obszar gminy Dorohusk charakteryzuje się wysokimi walorami biotycznymi, które są związane
głównie z ekosystemami wodno-torfowiskowymi o duŜym nagromadzeniu gatunków chronionych i
rzadkich
flory
torfowiskowej
i
awifauny.
Najcenniejsze
przyrodniczo
i najatrakcyjniejsze krajobrazowe obszary zostały włączone do Ekologicznego Systemu Obszarów
Chronionych byłego woj. chełmskiego utworzonego Uchwałą Nr XVIII/89/83 WRN w Chełmie z
dn. 28.03.1983r. System ten stanowi układ przestrzenny i funkcjonalny, w którym uzupełniają się
wzajemnie róŜne formy ochrony przyrody. Podstawowym elementem systemu w gminie Dorohusk
jest Chełmski Obszar Chronionego Krajobrazu (ChOCK) i Chełmski Park Krajobrazowy (ChPK), a
uzupełniają go rezerwaty przyrody, uŜytki ekologiczne i pomniki przyrody.
3.3.1. Rezerwaty przyrody.
W gminie Dorohusk znajdują się dwa torfowiskowe rezerwaty przyrody: Brzeźno i Rozkosz.
Rezerwat przyrody torfowiskowy (częściowy) Brzeźno o powierzchni 157,78 ha utworzony
Zarządzeniem MLiPD z dn. 23.01.1973r., (MP Nr 5 póz. 38). Powierzchnia rezerwatu w granicach
gminy Dorohusk wynosi 124,5 ha, a pozostała część połoŜona jest w gminie Chełm. Rezerwat
powołano w celu ochrony torfowiska węglanowego wraz z unikalną florą
i fauną.
Rezerwat przyrody torfowiskowy (częściowy) Rozkosz o pow. 472,79 ha utworzony został
Zarządzeniem MOŚZNiL z dn. 26.11.1990r. (MP Nr 48 poz.366). W gminie Dorohusk znajduje się
północna cześć rezerwatu o powierzchni 339,29 ha. Celem ochrony jest zachowanie unikalnych
zbiorowisk flory torfowisk węglanowych i zbiorowisk kserotermicznych a takŜe ostoi rzadkich i
chronionych gatunków ptaków.
3.3.2. Chełmski Park Krajobrazowy.
Chełmski Park Krajobrazowy funkcjonuje na podstawie Rozporządzenia Nr 17 Wojewody
Lubelskiego z dn. 25. 03. 2003r. w sprawie Chełmskiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj.
Lub. Nr 39 z dnia 03.04.2003) wraz ze zmianami wprowadzonymi przez Rozporządzenie Nr 78
Wojewody Lubelskiego z dnia 28.11.2003r. ( Dz. Urz. Woj. Lub. Nr 194 z dnia 09.12.2003).
Powierzchnia Parku wynosi 16 457 ha z tego w gm. Dorohusk - 4099 ha. Na terenie ChPK znajdują
się lasy o duŜych walorach przyrodniczych i niezwykle rzadki typ torfowisk węglanowych
powstałych w bezpośrednim sąsiedztwie wzgórz zbudowanych z kredy piszącej bogatej w węglan
wapnia. Bardzo bogata w gatunki jest flora i fauna obszaru ChPK
3.3.3. Chełmski Obszar Chronionego Krajobrazu.
Obowiązującym obecnie aktem prawnym, na podstawie którego funkcjonuje ChOCK jest
Rozporządzenie Nr 50 Wojewody Chełmskiego z dnia 26.06.1998r., w sprawie Chełmskiego
rok 2010
34
Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Wojew. Chełmskiego Nr 10 z dn. 29.06.1998). ChOCK
rozciąga się w zachodniej części omawianej gminy i obejmuje rozległe, podmokłe obniŜenia, w
których występują torfowiska niskie w tym najbardziej charakterystyczne torfowiska węglanowe.
Obszar pełni funkcję otuliny ChPK. Powierzchnia ChOCK ogółem wynosi 34 000 ha, a w
granicach gminy Dorohusk - 4 090 ha.
3.3.4. UŜytki ekologiczne.
W omawianej gminie utworzono uŜytek ekologiczny - zbiornik retencyjny Husynne o powierzchni
32,76 ha na podstawie Rozporządzenia Wojewody Chełmskiego Nr 30 z dnia 11 grudnia 1992r.
Obecnie uŜytek ten funkcjonuje zgodnie z Rozporządzeniem Nr75 Wojewody Lubelskiego z dnia
26.11.2003r., w sprawie uznania za uŜytek ekologiczny na terenie województwa lubelskiego.
UŜytek ten powołano w celu ochrony stanowisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków.
3.3.5. Pomniki przyrody.
Na obszarze gminy Dorohusk utworzono 10 pomników przyrody. Są to drzewa, grupy drzew i
jeden pomnik przyrody nieoŜywionej.
Statusem pomnika przyrody są objęte:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
głaz narzutowy
3 dęby sz ypułkowe
jesion wyniosły
dąb szypułkowy
białodrzew
aleja lipowa
klon zwyczajny
dąb szypułkowy
w
w
w
w
w
w
w
w
w
w
Puszkach
ŚwierŜach
ŚwierŜach
ŚwierŜach
ŚwierŜach
Husynnem
Husynnem
Turce
Turce
Wólce Okopskiej
Pomniki przyrody w ŚwierŜach, Husynnem i Turce znajdują się w parkach podworskich.
3.3.6. Parki podworskie
W gminie znajduje się 7 parków podworskich: w Dorohusku, ŚwierŜach, Zamieściu, Okopach,
Turce, Okopach Kol. i Husynnem.
Trzy parki wpisane są do rejestru zabytków. Są to parki w Dorohusku, Świerkach i Zamieściu.
3.3.7. Obszary specjalnej ochrony NATURA 2000
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 21.07.2004r., w sprawie obszarów
specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 wyznaczono następujące obszary specjalnej ochrony
ptaków Natura 2000 pod nazwą:
- Chełmskie Torfowiska Węglanowe (kod obszaru PLB 060002) obejmujący obszar 6358,4ha
połoŜony w woj. lubelskim z tego w gminie Dorohusk – 2958,5ha. Obszar ten obejmuje
torfowiska węglanowe z rezerwatami przyrody- Brzeźno i Rozkosz.
- Dolina środkowego Bugu ( kod obszaru PLB060003 ) obejmujący obszar 25732,7ha połoŜony
w woj. Lubelskim z tego w gminie Dorohusk-3572,4ha. W obszarze tym znajduje się cała
dolina Bugu w granicach gminy Dorohusk.
Celem wyznaczenia w/w obszarów jest ochrona populacji dziko występujących ptaków oraz
utrzymanie ich siedlisk w nie pogorszonym stanie.
3.3.8. Grunty rolne i obszary leśne
Na obszarze gminy chronione są przed przeznaczeniem na cele nierolnicze i nieleśne
następujące tereny:
rok 2010
35
o grunty rolne II i III IIIa, IIIb, klasy bonitacyjnej o powierzchni powyŜej 0.5 ha
(w zwartym kompleksie);
o grunty rolne IV klasy bonitacyjnej o powierzchni powyŜej 1.0 ha
(w zwartym kompleksie);
o grunty rolne w IV, IVa, IVb, V i VI klasie bonitacyjnej na glebach pochodzenia
organicznego oraz torfowiska i oczka wodne;
o lasy.
Szczególnej ochrony wymagają lasy ochronne.
Zasady gospodarowania w lasach określa Plan urządzania lasu Nadleśnictwa Chełm na okres od 01.
01. 1998r., do 31. 12. 2007r., zatwierdzony przez Ministra Środowiska w 2000r.
Kompleks leśny Las śaliński jest lasem ochronnym niemal w całości. Część wschodnia jest
zakwalifikowana jako las wodochronny i stanowiący ostoje zwierząt podlegających ochronie
gatunkowej, a część zachodnia jako las wodochronny i jako las chroniący środowisko przyrodnicze
połoŜone w odległości do 10 km od granic administracyjnych miast liczących ponad 50 tys.
mieszkańców.
Las połoŜony w południowo- wschodniej części gminy w rejonie wsi Mościska posiada fragmenty
w części południowej i północnej zakwalifikowane jako las wodochronny oraz jako las chroniący
środowisko przyrodnicze.
Do lasów ochronnych naleŜą takŜe lasy z uszkodzeniem drzewostanów przez przemysł. W I strefie
uszkodzeń drzewostanów (uszkodzenia słabe) znajdują się wszystkie lasy w gminie.
3.3.9. Ujęcia wody
Ochronie podlegają ujęcia wody dla wodociągów wraz ze strefami ochrony pośredniej zgodnie z
Ustawą – prawo wodne.
3.4. OCHRONA PLANISTYCZNA
Ochronie planistycznej przypisuje się rolę wspomagającą ochronę prawną. Wyznacza ona
dopuszczalne ramy zagospodarowania przestrzennego i uŜytkowania obszarów nie objętych
ustawowymi formami specjalnej ochrony, a zasługujących ze względu na walory naturalne lub brak
odporności na degradację na szczególne potraktowanie w studium.
3.4.1. Korytarze ekologiczne
Obejmuje się ochroną planistyczną:
- Korytarz ekologiczny o znaczeniu europejskim – dolina rzeki Bugu,
- Korytarz ekologiczny o znaczeniu regionalnym – dolina rzeki Udalu,
- Korytarz ekologiczny o znaczeniu lokalnym – dolina Kanału ŚwierŜowskiego.
Wymienione korytarze pełnią funkcję stabilizacji równowagi środowiska poprzez zasilanie
ekologiczne terenów przekształconych. Wymagają one działań pielęgnacyjnych i konserwujących
(ochrona zachowawcza i prawna), oraz działań wzmacniających i wzbogacających środowisko
(fitomelioracja i mała retencja).
3.4.2. Główny Zbiornik Wód Podziemnych
Cała powierzchnia GZWP nr 407 Chełm - Zamość objęta została strefą ochronną, zgodnie z decyzją
Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa nr KDH l/013/601/97 z dnia
24.07.1997r. Na obszarze zbiornika wydzielono obszary, które powinny podlegać szczególnej
ochronie. Zachodnią część gminy zakwalifikowano jako Obszar Wysokiej Ochrony (OWO), ze
względu na brak wystarczającej izolacji poziomów wodonośnych przed ogniskami zanieczyszczeń
zlokalizowanych na powierzchni terenu. ZagroŜenie to określone jest przesączalnością obliczoną na
5 - 25 lat. Wymagane jest uwzględnienie projektowanej strefy ochronnej GZWP w miejscowych
planach zagospodarowania przestrzennego na mocy ustawy - Prawo geologiczne i górnicze.
rok 2010
36
3.5. ZMIANY I ZAGROśENIA ŚRODOWISKA.
3.5.1. Ocena odporności środowiska na degradację
Najmniej odpornym komponentem środowiska na degradację w gminie Dorohusk są wody i gleby.
Przyczyny małej odporności wód podziemnych na zanieczyszczenie jest brak izolacji poziomu
wodonośnego od powierzchni terenu. Zanieczyszczenia z powierzchni topograficznej łatwo
infiltrują do wód podziemnych. Ze względu na istniejący kontakt hydrauliczny poziomów
wodonośnych czwartorzędowego i kredowego zanieczyszczenia mogą przemieszczać się z płytkich
wód gruntowych do poziomu kredowego i migrować na duŜe odległości. Zanieczyszczenie wód
podziemnych na tym obszarze jest trwałe, poniewaŜ procesy samooczyszczania się wód w skałach
szczelinowych nie zachodzą lub przebiegają na małą skalę.
Mała
odporność
wód
podziemnych
poziomu
kredowego
na
degradację
o przesączalności od 2-5 lat występuje w środkowej części gminy (na południe od drogi ChełmDorohusk) i w części zachodniej. Na tym obszarze brak jest wystarczającej izolacji kredowych
poziomów wodonośnych przed ogniskami zanieczyszczeń występujących na powierzchni terenu.
Na pozostałym obszarze gminy jest średnia i duŜa odporność wód podziemnych poziomu
kredowego na degradację ( o przesączalności od 5 do25 lat i w dolinach od 25 do 100 lat). Małą
odpornością na degradację odznaczającą się natomiast wody podziemne pierwszego poziomu
występujące bardzo płytko pod powierzchnią ziemi na przewaŜających w gminie terenach dolin i
rozległych obniŜeń.
Małą odporność na degradację (zakwaszenie i wyjałowienie) posiadają gleby wytwarzane z
piasków ( suche i ubogie) występujące powszechnie na obszarze całej gminy. Małą odpornością na
degradację, szczególnie na zmiany stosunków wodnych posiadają tereny hydrogeniczne.
Przesuszenie torfowisk powoduje zanik sedymentacji organicznej i procesy murszenia.
Na obszarze omawianej gminy, a szczególnie w strefie krawędziowej doliny Bugu bardzo podatny
na degradację jest krajobraz.
3.5.2. Stan sanitarny środowiska
3.5.2.1. Powietrze.
Stan warunków aerosanitarnych w gminie Dorohusk jest dobry ze względu na brak duŜych źródeł
emitujących zanieczyszczenia do atmosfery. Największym źródłem emisji zanieczyszczeń
powietrza w sąsiedztwie omawianej gminy jest cementownia w Chełmie oraz inne wysokie emitory
w mieście Chełmie. Lokalne tło zanieczyszczeń tworzą emisje z gospodarstw domowych, małych
kotłowni obiektów uŜyteczności publicznej wraz z emisją komunikacyjną. Wymienione obiekty są
rozproszone na obszarze gminy i nie stanowią zagroŜenia dla warunków higieny atmosfery.
W Dorohusku przy ul. Kolejowej znajduje się stacja pomiarowa monitoringu podstawowego
powietrza pracująca w sieci krajowej prowadzona przez Inspekcję Ochrony Środowiska w Lublinie.
Wyniki badań z 2004r są następujące:
- stęŜenie średnioroczne dwutlenku siarki wynosiło 7,3 µg/m3, a dwutlenku azotu 11,3 µg/m3
(dopuszczalne stęŜenie SO2 i NO2 ma wartość 40 µg/m3),
- stęŜenie średnioroczne pyłu (PM10) wynosiło 23,3 µg/m3 (wartość dopuszczalna 50 µg/m3 ).
Z przedstawionych danych wynika, Ŝe nie obserwuje się w omawianej gminie przekroczenia
dopuszczalnych norm zanieczyszczenia powietrza.
Problemem zakresu higieny atmosfery jest duŜe natęŜenie ruchu pojazdów szczególnie na
drodze międzynarodowej nr S - 12 Warszawa – Lublin – Chełm – Dorohusk - granica państwa.
Rośnie równieŜ zagroŜenie hałasem. W ramach monitoringu hałasu w 2004r wykonano pomiary
hałasu
w
3-ech
punktach
przy
ww.
drodze
w
Brzeźnie,
Berdyszczu
i Okopach. Wyniki badań wskazują, Ŝe poziom hałasu przy ulicy wynosił od 60,8 - 67,9 Db, a w
linii zabudowy od 57,5 - 60,3 Db przy wartości dopuszczalnej dla terenów zabudowy
mieszkaniowej w porze dnia 60 Db.
3.5.2.2. Wody
Stan czystości rzek w gminie Dorohusk badany był przez Inspekcję Ochrony Środowiska w
ramach monitoringu diagnostycznego wód powierzchniowych płynących.
rok 2010
37
Zgodnie z wprowadzoną w roku 2004, przez Inspekcję Ochrony Środowiska, 5-cio klasową oceną
czystości rzek, Bug we wszystkich przekrojach pomiarowych posiadał wody klasy IV tj. wody
niezadawalającej czystości. Na ocenę jakości wód Bugu, miały wpływ stęŜenia wskaźników
tlenowych, biogennych, biologicznych oraz bakteriologicznych.
Stan czystości rzeki Udal, w punkcie pomiarowym w Natalinie, oceniono na V klasę – woda złej
jakości, a w Turce na IV klasę.
Na terenie gminy nie prowadzono badań jakości wód podziemnych w sieci krajowej.
Badania wody w studniach przydomowych przez Państwową Inspekcję Sanitarną wykazały, Ŝe z
220 studni przebadanych aŜ 63% posiadało wodę złej jakości pod względem bakteriologicznym.
3.5.2.3. Gleby
Problemem związanym z rozwojem motoryzacji jest zanieczyszczenie gleb metalami cięŜkimi i
produktami ropopochodnymi. Metale cięŜkie osadzają się najintensywniej w 50-metrowym pasie
drogowym. W gminie Dorohusk drogą o największym ruchu pojazdów jest droga międzynarodowa
nr S - 12 Chełm – Dorohusk - granica państwa. Badania zanieczyszczenia gleby przy ww. drodze
wykonywane były w miejscowości Berdyszcze., Okopy Nowe i Brzeźno.
Wyniki tych badań w 2004r wykazały, Ŝe zawartość ołowiu, cynku, kadmu, miedzi, niklu i chromu
kształtowała się na poziomie nieprzekraczającym wartości dopuszczalnych określonych
rozporządzeniem MŚ z 09.09.2002.
W porównaniu do lat poprzednich nastąpiła poprawa stanu jakości chemicznej gleb na podstawie
zawartości metali cięŜkich w pasie drogowym w Berdyszczu.
3.6. OCENA ZAGROśEŃ ŚRODOWISKA I MOśLIWOŚCI ICH OGRANICZENIA
Gmina Dorohusk połoŜona jest w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP)
Chełm-Zamość nr 407. Zbiornik ten z wodami piętra kredowego jest głównym źródłem wody
dobrej jakości dla celów konsumpcyjnych. Gmina Dorohusk jest obszarem o bardzo duŜym i
duŜym stopniu zagroŜenia wód podziemnych z wyjątkiem doliny Bugu na odcinku od ŚwierŜ do
Husynnego, gdzie zagroŜenia są średnie.
Na powierzchni zbiornika wydzielono obszary, które powinny podlegać szczególnej ochronie.
Zakwalifikowano zachodnią część gminy Dorohusk jako Obszar Wysokiej Ochrony (OWO). Na
obszarze tym ochrona wód wymaga ukierunkowanego gospodarowania (eliminacja wszelkich
źródeł zanieczyszczenia wód).
Zanieczyszczenie wód powierzchniowych i podziemnych gruntowych spowodowane jest
nieuporządkowaniem gospodarki wodno - ściekowej na terenie gminy. Gmina jest słabo
wyposaŜona w infrastrukturę ochrony środowiska. Zgodnie z danymi Urzędu Gminy w Dorohusku
- 18% mieszkańców korzysta z sieci wodociągowej a 10% z sieci kanalizacyjnej.
ZagroŜenie dla jakości wód powierzchniowych i podziemnych w omawianej gminie stanowią takŜe:
- niekontrolowane spływy powierzchniowe nawozów i środków ochrony roślin z terenów
uŜytków rolnych,
- niekontrolowane spływy zanieczyszczeń z dróg - głównym zagroŜeniem jest międzynarodowa
droga nr S-12 Lublin – Chełm – Dorohusk - przejście graniczne (zanieczyszczenia ze spalin,
substancji ropopochodnych, środków stosowanych do zimowego utrzymania dróg, produkty
ścierania opon).
Płytkie wody gruntowe są szczególnie naraŜone na zanieczyszczenia infiltrujące z powierzchni
terenu wraz z wodami opadowymi. Potencjalnym zagroŜeniem dla jakości wód są stacje paliw i
projektowane miejsce obsługi podróŜnych (MOP).
ZagroŜeniem dla ujęć wód podziemnych jest brak stref ochrony pośredniej. Strefę ochrony
pośredniej wyznaczono jedynie dla ujęcia wody w Dorohusku. Brak ustalenia ww. stref dla
pozostałych ujęć powoduje, Ŝe ujęcia te nie są dostatecznie chronione.
ZagroŜenie dla gleb stanowi w omawianej gminie erozja oraz zanieczyszczenia związane z
komunikacją. Podatne na erozję są gleby zbudowane z pyłów i piasków pylastych oraz rędziny.
Największe nasilenie erozji występuje w okresie wiosennym (roztopy) i po ulewnych deszczach.
ZagroŜenie dla gleb potencjalną erozją wodną powierzchniową w gminie Dorohusk wynosi:
rok 2010
38
- I stopień erozji - słaby - 6,6% powierzchni uŜytków rolnych i 0,l% powierzchni lasów,
- II stopień erozji - średni - 0,6% powierzchni uŜytków rolnych,
- III stopień erozji - silny - 0,8% powierzchni uŜytków rolnych.
Erozja słaba moŜe wyraźnie zmieniać poziom ornopróchniczy i powoduje jego zmycie, a erozja
silna niszczy cały profil gleby. Najbardziej zagroŜone erozją są gleby we wschodniej części gminy,
szczególnie w strefie krawędziowej doliny Bugu.
W przyszłości mogą wystąpić zanieczyszczenia gleb i wód zawarte w ściekach bytowogospodarczych i technologicznych planowanego miejsca obsługi podróŜnych (MOP) w Brzeźnie i
innych obiektów związanych z budową dróg i baz ich utrzymania.
Degradacja gleb związana jest takŜe ze zmianą stosunków wodnych pod wpływem
nadmiernej eksploatacji wód podziemnych ujęcia „Bariera" w Chełmie i rozwojem leja
depresyjnego. Następuje proces murszenia stropowych partii gleb hydrogenicznych co stwierdzono
na terenie rezerwatu Brzeźno. Intensywnie i źle przeprowadzone melioracje odwadniające
prowadzą równieŜ do podobnych skutków tj. do utleniania i mineralizacji gleb hydrogenicznych.
ZagroŜeniem dla gleb jest takŜe eksploatacja surowców mineralnych.
Głównym zagroŜeniem dla zasobów biologicznych w gminie Dorohusk jest droga
międzynarodowa nr S-12 Chełm - Dorohusk - przejście graniczne z Ukrainą, wraz z towarzyszącym
jej obszarem urbanizującym się. Droga stanowi liniową barierę ekologiczną utrudniającą migrację
fauny. Intensyfikacja ruchu na ww. drodze wiąŜe się ze wzrostem emisji zanieczyszczeń i hałasu z
pojazdów mechanicznych oraz spowoduje straty zwierząt powstałych w wyniku kolizji z
pojazdami.
Przy rozbudowie drogi przyjąć naleŜy zasadę minimalizowania kolizji ze środowiskiem
wszelkimi moŜliwymi środkami. Preferować naleŜy tworzenie biologicznych osłon wzdłuŜ drogi,
szczególnie na terenie ostoi Natura 2000, w ChPK i jego otulinie. Projektowane punkty obsługi
ruchu tranzytowego spowodują wzrost penetracji ludzi w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatów Brzeźno i Roskosz.
Utrudnienie dla funkcjonowania systemu ekologicznego stanowi równieŜ linia kolejowa Chełm Dorohusk będąca barierą ekologiczną.
ZagroŜeniem dla środowiska przyrodniczego stanowi takŜe deficyt zasobów wodnych. Główną
przyczyną tego stanu jest:
- oddziaływanie
leja
depresyjnego
wokół
ujęcia
wody
„Bariera"
w Chełmie,
- skutki melioracji i regulacji koryt rzecznych Udalu, Gdolanki i Kacapu,
brak małej retencji wód.
Deficyt zasobów wodnych spowodował zanikanie ekosystemów torfowiskowych
z unikatowymi zbiorowiskami flory i fauny. MoŜna ograniczyć wymienione zagroŜenia poprzez
zaniechanie melioracji odwadniających i budowę zbiorników małej retencji.
Niebezpieczne dla zasobów biologicznych są pojawiające się od szeregu lat w okresie
wczesnowiosennym i jesiennym poŜary torfowisk i sąsiadujących z nimi lasów. Przyczyną poŜarów
jest wypalanie pozostałości roślinności lub celowe podpalenia.
Niekorzystnym
zjawiskiem
dla
funkcjonowania
systemu
ekologicznego
w omawianej gminie jest obniŜenie zdrowotności lasów. W I strefie uszkodzeń drzewostanów
(uszkodzenia słabe) przez przemysł znajdują się wszystkie lasy w omawianej gminie.
Nadzwyczajne zagroŜenia środowiska w gminie Dorohusk stanowią powodzie 'w dolinie Bugu.
Przy stanach wody w rzece Bug zbliŜonych do maksimum zalewom powodziowym podlega całe
dno doliny i ujściowe odcinki dopływów Bugu. Powodzie związane są głównie z letnimi, ulewnymi
opadami atmosferycznymi.
Potencjalne zagroŜenie środowiska związane jest z przewozem substancji niebezpiecznych.
Droga krajowa nr 12 Dorohusk - Chełm oraz linia kolejowa Dorohusk - Chełm zostały dopuszczone
w Planie zagospodarowania przestrzennego woj. lubelskiego (2002) do przewozu substancji
niebezpiecznych (z ograniczeniem szczególnie niebezpiecznych) w tranzycie międzynarodowym.
Sytuacja ta moŜe być niebezpieczna w przypadku awarii poniewaŜ w/w trasy przecinają tereny o
bardzo duŜych walorach przyrodniczych.
rok 2010
39
Istniejący Terminal Przeładunkowy Gazów Skroplonych w Brzeźnie stanowi potencjalne źródło
nadzwyczajnych zagroŜeń środowiska w następstwie nieprzewidzianych sytuacji awaryjnych.
3.7. WSTĘPNA PROGNOZA ZMIAN ZACHODZĄCYCH W ŚRODOWISKU
Dotychczasowy sposób zagospodarowania omawianego obszaru nie został w pełni
dostosowany do uwarunkowań przyrodniczych. Niekorzystne dla gospodarki rolnej jest
usytuowanie zabudowy na terenach gleb o najwyŜszej bonitacji (kl. III i IV). Lokalizacja
budownictwa w przyszłości na urodzajnych glebach moŜe spowodować dalsze nieodwracalne straty
rolniczej przestrzeni produkcyjnej.
Sytuowanie zabudowy na terenach zalewowych wodą stuletnią moŜe prowadzić do zagroŜenia ludzi
i potencjalnych strat materialnych. ZagroŜenie powstania osuwisk stanowi -taksę lokalizowanie
budynków blisko krawędzi skarp. MoŜe to doprowadzić do naruszenia równowagi geodynamicznej
i katastrofy budowlanej.
Nieuporządkowana gospodarka wodno - ściekowa i odpadami („dzikie" wysypiska) jest
przyczyną pogarszania czystości podziemnych wód czwartorzędowych. Dalszy brak sieci
kanalizacyjnej we wsiach posiadających wodociągi moŜe spowodować pogorszenie stanu
sanitarnego wód podziemnych czwartorzędowych, a w przyszłości równieŜ kredowych i stanowi
zagroŜenie dla zdrowia ludzi.
Wzrost ruchu drogowego prowadzi do dalszego pogarszania warunków aerosanitarnych i
wzrostu uciąŜliwości hałasu w szczególności na obszarach zabudowanych.
UŜywanie paliw stałych w ciepłownictwie powoduje pogorszenie stanu czystości powietrza
szczególnie w okresach grzewczych.
Eksploatacja surowców mineralnych ( szczególnie nieuporządkowana i nielegalna) prowadzi do
zmniejszenia walorów krajobrazowych, degradacji gleb i szaty roślinnej.
Melioracje odwadniające terenu i w ich wyniku zaorywanie osuszonych łąk powoduje dewastację
gleb i zuboŜenie flory i fauny. Dalsze procesy osuszania terenu i obniŜanie poziomu wód
gruntowych mogą przyczynić się do zmniejszania bioróŜnorodności.
3.8.
WNIOSKI
WYNIKAJĄCE
PRZYRODNICZEGO.
Z
ANALIZY
STANU
ŚRODOWISKA
Z uwagi na występowanie na terenie gminy Dorohusk terenów o bardzo wysokich walorach
przyrodniczych i krajobrazowych naleŜy uwzględnić następujące wnioski:
- ograniczenie rozpraszania zabudowy na terenie obszarów objętych ochroną prawną
z jednoczesnym skupieniem nowej zabudowy w istniejących strukturach sieci osadniczej,
- ochronę dolin rzecznych przed zmianą sposobu uŜytkowania oraz przed zabudową.
Z zalesień naleŜy wyłączyć najcenniejsze fragmenty dolin, natomiast na gruntach
przeznaczonych do zalesień powinny być preferowane gatunki rodzime dostosowane do
warunków siedliskowych,
- ochronę przed zmianą dotychczasowego sposobu uŜytkowania m.in. przed zalesieniem
najcenniejszych enklaw rolniczych o wyjątkowo cennej krajobrazowo mozaice pól, muraw
napiaskowych, polan śródleśnych, ziołorośli, wielogatunkowych łąk i lokalnych zabagnień
poprzez utrzymanie dotychczasowego sposobu uŜytkowania i ograniczenie zalesień terenów o
niewielkich walorach przyrodniczo-krajobrazowych,
- zachowanie zbiorowisk torfowisk przejściowych i wysokich oraz nieuŜytkowanych
gospodarczo torfowisk niskich,
- ochronę gatunków rzadkich i chronionych roślin i zwierząt poprzez zachowanie ich siedliska
np. wyłączając z planów zalesień stanowiska gatunków nieleśnych,
- utrzymanie w dotychczasowym sposobie funkcjonowania śródleśnych podmokłości, wydm i
torfowisk kompleksów leśnych.
- ochronę zasobów wodnych przed degradacją ilościową i jakościową poprzez zachowanie
dotychczasowego rolniczego sposobu uŜytkowania uŜytków zielonych,
rok 2010
40
-
rozwijanie funkcji agroturystycznych wsi tak, by płynące stąd dochody stawały się stopniowo
waŜnym źródłem utrzymania.
4. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY ZŁÓś KOPALIN
UDOKUMENTOWANYCH I ZASOBÓW WÓD PODZIEMNYCH.
4.1. DANE O ZASOBACH.
W gminie znajdują się następujące udokumentowane złoŜa kruszywa naturalnego:
Dorohusk A, Dorohusk C, Kol. Okopy, Pogranicze, Ostrów, ŚwierŜe (3 złoŜa), Mościska –
Ladeniska.
W gminie wydano równieŜ 15 koncesji na wydobycie kruszywa naturalnego na obszarach i
terenach górniczych.
Udokumentowane złoŜa kruszywa naturalnego oraz obszary i tereny górnicze znajdujące się na
obszarze gminy podlegają ochronie na mocy Ustawy – Prawo geologiczne i górnicze przed takim
zagospodarowaniem, które w przyszłości mogłoby utrudnić lub uniemoŜliwić ich eksploatację.
Zasoby geologiczne, bilansowe poszczególnych złóŜ są następujące:
- Dorohusk – 502 tys. ton,
- Ostrów – 247 tys. ton,
- Mościska-Ladeniska – 241 tys. ton.
4.2. WYSTĘPUJĄCE ZŁOśA
Na terenie gminy Dorohusk znaczenie gospodarcze mają głównie Ŝwiry i piaski
eksploatowane jako kruszywa naturalne i jako surowiec do produkcji cegły wapienno –
piaskowej.
Według bilansu zasobów kopalin i wód podziemnych 2004 wg stanu na 31.12. 2003r.
Zasoby
Zasoby
Wydobycie
L.p.
Nazwa złoŜa
geologiczne
przemysłowe
(tys. ton)
bilans.( tys. ton)
(tys. ton)
1.
Dorohusk A €
377
302
44
2.
Dorohusk C (Z)
3.
Kol. Okopy ®
141
Dz. 310/1
4
Kol. Okopy ( R )
178
Dz. 310/1
5.
Pogranicze ( R )
418
6.
Ostrów ( Z )
247
7.
ŚwierŜe ®
317
221
76
8.
ŚwierŜe® dz. 1914
558
9.
ŚwierŜe ( R )dz. 1925
194
176
10.
Mościska – Ladeniska (
241
R)
Z- złoŜe zaniechane
R- złoŜe o zasobach rozpoznanych szczegółowo ( kat. A+B+C)
E- złoŜe eksploatowane
Według danych ze Starostwa Powiatowego w Chełmie w gminie Dorohusk wydano
następujące koncesje na wydobycie udokumentowanych złóŜ kruszywa naturalnego:
L.p.
Nazwa złoŜa
Pow. obszaru i
rok 2010
41
terenu górniczego
(m2)
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14
15.
ŚwierŜe KN6784 dec. on.nr. 1/96, OS.7512/15/3/96 z dnia
27.06.96
Dorohusk- obszar A KN 5853 dec. Konc. OS. 7512/29/2/98 z
dnia 27. 05.98
ŚwierŜe KN 8390 dec. on.OsiR. VII.7416/12/2000 z dnia
31.10.2000
ŚwierŜe KN 6784 dec. on. OsiR. VII.7415c/27/8/00
ŚwierŜe KN9035 dz 1925-6,2392-94 z dnia 15.07.2002
ŚwierŜe KN9169 dz.1914-15-1819,22 dec. on. ROL.7512/
12/7/ /2002 z dnia 24.09.2002r.
Kol. Okopy KN 9230 dec. Don. ROL 7512 / 23 / 13 /2002 dz.
260/1 z dnia 02.12.2002r.
Mościska –Ladeniska KN 6783 dec. on. SiRVII.7415c/2/02
z dnia 26. 03. 2002r.
ŚwierŜe KN 9169 dec. Konc.ROL.7512/27/13/2003 dz.191415,18-19,22 z dnia 16.06. 2003r.
ŚwierŜe KN 9169 dec. Konc. ROL.7512/23/1/2003 dz.191415,18-19,22 z dnia 18.04.2003r.
Zalasocze KN9430 dec. Konc. ROL. 7512/29/13/2003 z dnia
22.10. 2003r.
Kol. Okopy – Pole A dec. Konc. ROL.7512/9/14/2003 dz.
310/1,4,5 z dnia 13.11.2003r.
ŚwierŜe KN Dec. Konc. ROL.7512/35/6/04 dz. 1914 z
dnia13.08 2004r.
ŚwierŜe KN 9169 dec. Konc. ROL. 7512/12/7/04 dz.191415,18-19,22 z dnia 24.09.2004r.
Turka KN 9793 dec. Konc. ROL.7512/33/13/04 z dnia
09.09.2004r.
53600
59537
18079
13648
12177
40700
19845.0
9900
15000
10000
9977
13648
19791.5
4.3. OBSZAR GÓRNICZY.
W Kol. Pogranicze utworzony został obszar górniczy o nazwie Pogranicze KN 7800 dla złoŜa
piasków z przeznaczeniem do robót budowlanych i drogowych. Obszar górniczy ma powierzchnię
108 780 m2, a minimalne zasoby bilansowe wynoszą 250 tys. ton.
4.4. ZASOBY WÓD PODZIEMNYCH – GŁÓWNY ZBIORNIK.
Wody podziemne w gminie Dorohusk występują w dwóch piętrach wodonośnych:
czwartorzędowym i kredowym. Poziomy te pozostają ze sobą w ścisłym związku hydraulicznym.
Zwierciadło pierwszego poziomu wód gruntowych kształtuje się
w zaleŜności od budowy geologicznej i rzeźby terenu. Na obszarze gminy moŜna wyróŜnić 3 strefy
o róŜnym reŜimie wód:
- I strefa koncentracji wód powierzchniowych i podziemnych w obrębie dolin i równin
torfowych; pierwszy poziom wód gruntowych zalega w utworach czwartorzędowych płycej niŜ
1 m; roczne wahania tego poziomu są duŜe i zaleŜą od stanu wody w rzekach i od intensywności
opadów atmosferycznych; są to wody o złej jakości, często zanieczyszczone bakteriologicznie,
- II strefa swobodnego zalegania zwierciadła wody gruntowej zasilana przez infiltrację wód
opadowych oraz spływ podziemny; wahania zwierciadła wody podziemnej w ciągu roku
wynoszą od 1-3 m; głębokość zalegania wód podziemnych zaleŜy od wysokości względnej
terenu, stanu wody w ciekach i wielkości opadów atmosferycznych; strefa ta występuje
na przewaŜającym obszarze gminy.
rok 2010
42
-
III strefa, gdzie pierwszy poziom wód gruntowych znajduje się w skałach kredowychwęglanowych (kreda pisząca, margiel) o zróŜnicowanej przepuszczalności, miejscami
pod napięciem; wody tej strefy łączą się z wodami w/w dwóch stref tworząc niekiedy wspólny
poziom kredowo-czwartorzędowy; strefa ta znajduje się głównie w zachodniej części obszaru
gminy. (PGFGB 1983).
Zasadniczy poziom wód podziemnych o zwierciadle napiętym zalega na głębokości
kilkudziesięciu metrów w utworach kredowych. Spąg warstwy wodonośnej kredowej w
południowej części gminy znajduje się na głębokości około 30-50m a w części centralnej,
północnej i wschodniej około 50-80 m p.p.t. (PGFGB 1983). Najkorzystniejsze warunki wodne dla
budownictwa występują w północnej i wschodniej części gminy (z wyłączeniem doliny Bugu).
Wody podziemne zalegają tam głębiej niŜ 2,0 m p.p.t.
Cała powierzchnia GZWP nr 407 Chełm – Zamość objęta została strefą ochronną, zgodnie z
decyzją Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa nr KDH l/013/601/97 z
dnia 24.07.1997r. Na obszarze zbiornika wydzielono obszary, które powinny podlegać szczególnej
ochronie. Zachodnią część gminy zakwalifikowano jako Obszar Wysokiej Ochrony (OWO), ze
względu na brak wystarczającej izolacji poziomów wodonośnych przed ogniskami zanieczyszczeń
zlokalizowanych na powierzchni terenu. ZagroŜenie to określone jest przesączalnością obliczoną na
5 – 25 lat. Wymagane jest uwzględnienie projektowanej strefy ochronnej GZWP w miejscowych
planach zagospodarowania przestrzennego na mocy ustawy - Prawo geologiczne i górnicze.
5. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY NATURALNYCH
ZAGROśEŃ GEOLOGICZNYCH.
5.1. ODPORNOŚĆ NA DEGRADACJĘ.
Najmniej odpornym komponentem środowiska na degradację w gminie Dorohusk są wody i
gleby. Przyczyny małej odporności wód podziemnych na zanieczyszczenie jest brak izolacji
poziomu wodonośnego od powierzchni terenu. Zanieczyszczenia z powierzchni topograficznej
łatwo infiltrują do wód podziemnych. Ze względu na istniejący kontakt hydrauliczny poziomów
wodonośnych czwartorzędowego i kredowego zanieczyszczenia mogą przemieszczać się z płytkich
wód gruntowych do poziomu kredowego i migrować na duŜe odległości. Zanieczyszczenie wód
podziemnych na tym obszarze jest trwałe, poniewaŜ procesy samooczyszczania się wód w skałach
szczelinowych nie zachodzą lub przebiegają na małą skalę.
Małą odporność na degradację posiadają gleby piaszczyste (suche i ubogie) występujące
powszechnie na obszarze całej gminy. Na obszarze gminy, a szczególnie w strefie krawędziowej
doliny Bugu bardzo podatny na degradację jest krajobraz.
5.2. ZANIECZYSZCZENIE I ZAGROśENIA DLA WÓD.
Stan czystości rzek w gminie Dorohusk badany był przez Inspekcję Ochrony Środowiska w
ramach monitoringu wód powierzchniowych płynących. Graniczny odcinek Bugu objęty był w
2000r badaniami w 10 przekrojach pomiarowo-kontrolnych wchodzących w skład sieci
monitoringu krajowego i regionalnego. Dwa punkty pomiarowo-kontrolne w Husynnem i w
Dorohusku połoŜone są w gminie Dorohusk. Badaniami monitoringowymi objęta była równieŜ
rzeka Udal w 2 punktach pomiarowych w Natalinie (na odcinku źródłowym) i przy ujściu do Bugu
w Turce. Według klasyfikacji ogólnej rzeka Bug na całej długości w województwie lubelskim
prowadziła wody nie mieszczące się w Ŝadnej z obowiązujących norm stanu czystości. We
wszystkich p.p.k. rzeka posiadała bardzo wysokie, pozaklasowe stęŜenia charakterystyczne
chlorofilu „a” oraz ponadnormatywne koncentracje azotu azotynowego oraz sporadyczne przypadki
przekroczeń dopuszczalnego zakresu wahań odczynu pH wód. Na niektórych odcinkach rzeki
występuje pogorszony stan bakteriologiczny (miano coli). (IOŚ 2001). Rzeka Udal w klasyfikacji
ogólnej posiadała odcinek 21,2 km w II kl. czystości, a odcinek ujściowy 10,7 km w III kl.
czystości. O spadku jakości wody do III kl. zadecydowały podwyŜszone stęŜenia substancji
rok 2010
43
organicznych i zawiesiny ogólnej oraz nieco gorszy wynik oceny stopnia zanieczyszczenia
bakteriologicznego (IOŚ 2001).
Gmina Dorohusk połoŜona jest w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (GZWP)
Chełm-Zamość nr 407 (Przeds. Geol. 1993). Zbiornik ten z wodami piętra kredowego jest głównym
źródłem wody dobrej jakości dla celów konsumpcyjnych. Gmina Dorohusk jest obszarem o bardzo
duŜym i duŜym stopniu zagroŜenia wód podziemnych z wyjątkiem doliny Bugu na odcinku od
ŚwierŜ do Husynnego, gdzie zagroŜenia są średnie. (Przeds. Geol. 1993). Cała powierzchnia GZWP
nr 407 objęta została projektowaną strefą ochronną (decyzja Ministra Ochrony Środowiska
Zasobów Naturalnych i Leśnictwa nr KDH 1/013/601/97 z dn. 24.07.1997). Na powierzchni
zbiornika wydzielono obszary, które powinny podlegać szczególnej ochronie. Zakwalifikowano
zachodnią część gminy Dorohusk jako Obszar Wysokiej Ochrony (OWO). (Przeds. Geol. 1996). Na
obszarze tym ochrona wód wymaga ukierunkowanego gospodarowania (eliminacja wszelkich
źródeł zanieczyszczenia wód).
Zanieczyszczenie wód powierzchniowych i podziemnych gruntowych spowodowane jest
nieuporządkowaniem gospodarki wodno-ściekowej na terenie gminy. Gmina jest słabo wyposaŜona
w infrastrukturę ochrony środowiska. Zgodnie z danymi Urzędu Gminy w Dorohusku 18%
mieszkańców korzysta z sieci wodociągowej a 10% z sieci kanalizacyjnej. ZagroŜenie dla jakości
wód powierzchniowych i podziemnych w omawianej gminie stanowią takŜe:
- niekontrolowane spływy powierzchniowe nawozów i środków ochrony roślin z terenów
uŜytków rolnych,
- niekontrolowane spływy zanieczyszczeń z dróg – głównym zagroŜeniem jest międzynarodowa
droga nr 12 Lublin – Chełm – Dorohusk - przejście graniczne (zanieczyszczenia ze spalin,
substancji ropopochodnych, środków stosowanych do zimowego utrzymania dróg, produkty
ścierania opon).
Płytkie wody gruntowe są szczególnie naraŜone na zanieczyszczenia infiltrujące
z powierzchni terenu wraz z wodami opadowymi. Badania wody ze studni przydomowych
prowadzone przez Państwową Inspekcję Sanitarną wykazały, Ŝe z 220 studni przebadanych
aŜ 63% posiadało wodę złej jakości pod względem bakteriologicznym. (PIOŚ-WIOŚ 1995).
Potencjalnym zagroŜeniem dla jakości wód są stacje paliw i miejsca obsługi podróŜnych (MOP).
5.3. ZANIECZYSZCZENIE I ZAGROśENIA DLA GLEB.
ZagroŜenie dla gleb stanowi w omawianej gminie erozja oraz zanieczyszczenia związane z
komunikacją. Podatne na erozję są gleby zbudowane z pyłów i piasków pylastych oraz rędziny.
Największe nasilenie erozji występuje w okresie wiosennym (roztopy) i po ulewnych deszczach.
ZagroŜenie dla gleb potencjalną erozją wodną powierzchniową w gminie Dorohusk wynosi:
- I stopień erozji - słaby – 6,6% powierzchni uŜytków rolnych, 0,1% powierzchni lasów,
- II stopień erozji – średni – 0,6% powierzchni uŜytków rolnych,
- III stopień erozji – silny – 0,8% powierzchni uŜytków rolnych. (IUNG 1994).
Erozja słaba moŜe wyraźnie zmieniać poziom ornopróchniczy i powoduje jego zmycie, a erozja
silna niszczy cały profil gleby. Najbardziej zagroŜone erozją są gleby we wschodniej części gminy,
szczególnie w strefie krawędziowej doliny Bugu.
Problemem związanym z rozwojem motoryzacji jest zanieczyszczenie gleb metalami
cięŜkimi i produktami ropopochodnymi. Metale cięŜkie osadzają się najintensywniej w 50metrowym pasie drogowym. W gminie Dorohusk drogą o największym ruchu pojazdów jest droga
międzynarodowa nr 12 Chełm - Dorohusk-granica państwa. Badania zanieczyszczenia gleby przy
w/w drodze wykonywane były w miejscowości Berdyszcze. Próby pobierano w trzech
odległościach od krawędzi jezdni: 20m, 80m i 150 metrów na głębokości do 30 cm i 30-80 cm.
Oceniano poziom zawartości ołowiu, cynku, kadmu, miedzi, niklu i chromu. Wyniki tych badań w
2000r w punkcie pomiarowym w Berdyszczu wykazały, Ŝe zawartość wszystkich w/w
pierwiastków jest na poziomie 0 stopnia. (IOŚ 2001). W porównaniu do lat poprzednich nastąpiła
poprawa stanu jakości chemicznej gleb na podstawie zawartości metali cięŜkich w pasie drogowym
w Berdyszczu. W 1998 i 1997 roku stwierdzono podwyŜszoną zawartość cynku (0-II stopnia),
rok 2010
44
kadmu (0-III stopnia), a w 1994r zawartość cynku (0-IV stopnia), ołowiu (0-I stopnia), miedzi (0IV stopnia), kadmu (0-III stopnia). (IOŚ 2000). Stopnie zanieczyszczenia chemicznego gleb
oznaczają:
0 – zawartość naturalna,
I – zawartość podwyŜszona,
II – słabe zanieczyszczenie,
III – średnie zanieczyszczenie,
IV – silne zanieczyszczenie,
V – bardzo silne zanieczyszczenie.
W przyszłości mogą wystąpić zanieczyszczenia gleb i wód zawarte w ściekach bytowogospodarczych i technologicznych planowanego miejsca obsługi podróŜnych (MOP) w Brzeźnie i
innych obiektów związanych z budową dróg i baz ich utrzymania. Degradacja gleb związana jest
równieŜ ze zmianą stosunków wodnych pod wpływem nadmiernej eksploatacji wód podziemnych
ujęcia „Bariera” w Chełmie i rozwojem leja depresyjnego. Następuje proces murszenia stropowych
partii gleb hydrogenicznych co stwierdzono na terenie rezerwatu Brzeźno (Plan Ochrony ChPK
2001). Intensywnie i źle przeprowadzone melioracje odwadniające prowadzą równieŜ do
podobnych skutków tj. do utleniania i mineralizacji gleb hydrogenicznych.
ZagroŜenie dla środowiska przyrodniczego stanowi takŜe deficyt zasobów wodnych. Główną
przyczyną tego stanu jest:
- oddziaływanie leja depresyjnego wokół ujęcia wody „Bariera” w Chełmie,
- skutki melioracji i regulacji koryt rzecznych Udalu, Gdolanki i Kacapu,
- brak małej retencji wód (Inw. Przyr. 1998).
Deficyt ten spowodował zanikanie ekosystemów torfowiskowych z unikatowymi zbiornikami flory
i fauny.
5.4. POWODZIE - ZAGROśENIE NADZWYCZAJNE
Nadzwyczajne zagroŜenia środowiska w
gminie Dorohusk
stanowią powodzie
w dolinie Bugu. Przy stanach wody w rzece Bug zbliŜonych do maksimum, zalewom
powodziowym podlega całe dno doliny i ujściowe odcinki dopływów Bugu. Powodzie związane są
głównie z letnimi, ulewnymi opadami atmosferycznymi.
5.5. WYKAZ LITERATURY l MATERIAŁÓW ŹRÓDŁOWYCH
-
-
Chmielewski T.J. 1988. O strefowo-pasmowo-wezłowej strukturze układów ponad
ekosystemowych. Wiadomości Ekologiczne t.34.
Chmielewski T.J. , Rychling A., Wojciechowski K. 1992. Funkcjonowanie i walory krajobrazu.
Materiały Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej. Lublin.
Chmielewski T.J. 1987. Zarys ekologicznej struktury krajobrazu w rejonie LZW. w: Określenie
dróg przenoszenia abiotycznego i ekologicznego głównych polutantów w rejonie LZW.
Politechnika Lubelska, Wydawnictwo uczelniane. Lublin.
Fundacja IUCN Poland. 1995. Koncepcja krajowej sieci ekologicznej ECONET-POLSKA.
Warszawa.
Instytut Upraw, NawoŜenia i Gleboznawstwa w Puławach. 1994. Waloryzacja rolniczej
przestrzeni produkcyjnej Polski według gmin. Suplement. Puławy,
Inspekcja Ochrony Środowiska. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Lublinie.
2005
Raport o stanie środowiska województwa lubelskiego w 2004r. Lublin.
Inspekcja Ochrony Środowiska. Wojewódzki Inspektorat Ochrony środowiska w Lublinie.
2004. Raport o stanie środowiska województwa lubelskiego w 2003r, Lublin.
Kondracki J. 1988. Geografia fizyczna Polski, PWN Warszawa.
Lubelskie Towarzystwo Ornitologiczne, 1998. Inwentaryzacja przyrodnicza gminy Dorohusk.
Lublin.
rok 2010
45
-
-
-
-
-
-
Ministerstwo Środowiska. 2004. Bilans zasobów kopalin i wód podziemnych w Polsce wg stanu
na 31.12.2003r. Państwowy Instytut Geologiczny. Warszawa.
Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska. 2000. Plan ochrony Chełmskiego Parku
Krajobrazowego. Warszawa.
Ocena projektu przedsięwzięcia o potencjalnym i bezpośrednim zagroŜeniu lub pośrednim
wpływie na stan obszaru Natura 2000.Terminal przeładunkowy gazów skroplonych w Brzeźnie.
T. Krogulec, M. Kucharczyk. Zakład Ochrony Przyrody UMCS Lublin 2004.
Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w
Chełmie. 1997. Ochrona i stan środowiska w województwie chełmskimi. Informator 1995-1996.
Chełm
Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w
Chełmie. 1995. Ochrona i stan środowiska w województwie chełmskim. Informator 1994.
Chełm.
Przedsiębiorstwo Geologiczne w Warszawie, Zakład w Lublinie. 1993. Mapa zagroŜeń i
ochrony wód podziemnych województwa chełmskiego w skali 1:500000. Lublin.
Przedsiębiorstwo Geologiczne POLGEOL w Warszawie. Zakład w Lublinie. 1996.
Dokumentacja określająca warunki hydrogeologiczne dla ustanowienia stref ochronnych GZWP
nr 407 (Chełm-Zamość). Lublin.
Przedsiębiorstwo Geologiczno-Fizjograficzne i Geodezyjne Budownictwa „Geoprojekt" w
Warszawie. 1983. Opracowanie fizjograficzne do planu zagospodarowania przestrzennego
gminy Dorohusk woj. chełmskie. Warszawa.
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Terminal przeładunkowy gazów
skroplonych w Brzeźnie. TEZET Sp. z o.o. Lublin 2003.
Strategia rozwoju gminy Dorohusk, 2001
Plan gospodarki Odpadami gminy Dorohusk, 2004
Program ochrony środowiska gminy Dorohusk .2004
Urząd Wojewódzki w Chełmie. 1996. Program zwiększenia lesistości województwa
chełmskiego na lata 1997-2020. Chełm.
Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w Chełmie. 1998. Studium występowania i
moŜliwości wykorzystania surowców mineralnych w województwie chełmskim. Chełm.
Wojewódzkie Biuro Planowania Przestrzennego w Chełmie. 1997, Studium zagospodarowania.
6. UWARUNKOWANIA
WYNIKAJĄCE
Z
ANALIZY
ROLNICZEJ I LEŚNEJ PRZESTRZENI PRODUKCYJNEJ.
STANU
6.1. OCENA JAKOŚCI ROLNICZEJ PRZESTRZENI PRODUKCYJNEJ.
Obszar gminy zaliczany jest do grupy obszarów średnich dla produkcji rolnej. Wskaźnik
waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej wynosi 62,2 pkt. (skala IUNG w Puławach) i w
porównaniu ze wskaźnikiem średnim dla województwa lubelskiego jest niŜszy o 11,3 pkt., od
średniej krajowej jest niŜszy o 4,4 pkt. PrzewaŜają gleby o średniej i niskiej przydatności rolniczej.
Ogólnie są to gleby lekkie (85,8 % gruntów ornych), w przewadze lekko kwaśne, obojętne i
zasadowe. Potrzeby w zakresie wapnowania dotyczą ok. 33 % uŜytków rolnych.
Zestawienie gruntów rolnych w klasach bonitacyjnych.
Struktura w % % =
Klasa gruntu
UŜytki rolne
Grunty orne
UŜytki zielone
razem
I
II
0,0
0,1
III a
3,3
13,2
9,4
III b
13,2
IV a
53,7
30,7
50,8
rok 2010
46
IV b
V
VI
VI z
Razem
23,8
9,1
0,3
100,0
25,6
19,8
6,9
0,4
100,0
28,0
11,6
0,2
100,0
Z zestawienia wynika, Ŝe dominują gleby kl. IV (średniej jakości), zajmując 53,7 %
uŜytków rolnych. Udział gleb bardzo dobrych i dobrych, w klasie II i III wynosi zaledwie 13,1 %,
natomiast gleby najsłabsze, w kl. V – VI z, zajmują 33,2 % w strukturze.
Warunki glebowe w istotny sposób ograniczają uprawę roślin, wymagających dobrych gleb
(buraki cukrowe, pszenica) oraz uzyskiwanie wysokich plonów.
6.2. ANALIZA STRUKTURY UśYTKOWANIA GRUNTÓW.
W strukturze uŜytkowania gruntów przewaŜają uŜytki rolne, które zajmują 70,4 % gruntów ogółem.
Jednak grunty orne mają niewielki udział – tylko 35,2 %, natomiast uŜytki zielone – 32,2 %
gruntów gminy. Lasy i grunty leśne zajmują 18,5%. DuŜą powierzchnię zajmują nieuŜytki – aŜ 5,2
% powierzchni gminy.
6.2.1. Struktura uŜytkowania gruntów
Struktura uŜytkowania gruntów według stanu na 1.01.2005 r. przedstawia się następująco:
Powierzchnia
Struktura
Wyszczególnienie
(ha)
(%)
Powierzchnia ogólna
19.242
100,0
UŜytki rolne – razem
13.539
70,4
w tym:
grunty orne
6.767
35,2
sady
105
0,5
łąki trwałe
4.896
25,4
pastwiska trwałe
1.298
6,7
grunty rolne zabudowane
294
1,5
grunty pod stawami
0
0,0
rowy
179
0,9
Lasy i grunty leśne – razem
3.558
18,5
w tym:
lasy
3.299
17,1
grunty zadrzewione i zakrzewione
259
1,3
Tereny zabudowane i zurbanizowane – razem
669
3,5
w tym:
tereny zabudowane
9
0,0
tereny rekreacyjne i wypoczynkowe
7
0,0
tereny komunikacyjne:
650
3,4
drogi
477
2,5
tereny kolejowe
173
0,9
uŜytki kopalne
3
0,0
Grunty pod wodami powierzchniowymi
200
1,0
w tym:
stojącymi
104
0,5
płynącymi
96
0,5
UŜytki ekologiczne
199
1,0
rok 2010
47
NieuŜytki
Tereny róŜne
1003
5,2
74
0,4
Przeprowadzona analiza zmian w strukturze uŜytkowania w okresie 10 lat (1995 – 2005)
wskazuje, Ŝe zmniejszyła się powierzchnia uŜytków rolnych o 2,5 %, w tym obszar gruntów ornych
i sadów zmniejszył się nieznacznie a powierzchnia uŜytków zielonych zmalała o 114 ha (1,8 %).
Zmniejszyła się równieŜ powierzchnia pod wodami i zajęta przez nieuŜytki. Znacznie wzrosła
powierzchnia lasów – o 252 ha, dzięki przeprowadzonym zalesieniom gruntów nieproduktywnych.
6.2.2. Udział uŜytków rolnych w ogólnej powierzchni gruntów.
zróŜnicowany jest w poszczególnych obrębach geodezyjnych, co obrazuje poniŜsze zestawienie
(stan – 1.01.2005 r.).
Lp.
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
Obręb geodezyjny
Barbarówka
Brzeźno
Berdyszcze
Dorohusk Osada
Dobryłówka
Dorohusk
Husynne
Kępa
Kroczyn
Kolemczyce
Ladeniska
Ludwinów
Majdan Skordiowski
Michałówka
Okopy Kolonia
Okopy
Olenówka
Ostrów
Puszki
Pogranicze
Rozkosz
Skordiów
Stefanów
ŚwierŜe
ŚwierŜe Kolonia
Teosin
Turka
Wólka Okopska
Zalasocze
Zanowinie
Pow. ogólna
(ha)
225,70
1.916,06
151,61
153,66
90,72
1.050,74
1.073,28
570,80
493,69
392,53
1.114,65
207,33
300,74
432,47
443,52
648,83
371,85
341,45
319,83
308,94
439,48
671,39
180,92
3.559,72
496,11
716,88
1.339,88
520,89
207,94
504,1
Pow. UR
(ha)
200,76
1.106,66
104,30
134,10
56,94
948,27
785,95
390,19
439,06
347,97
325,73
185,78
174,25
308,26
400,50
487,18
309,55
313,77
309,90
226,28
427,12
484,36
176,81
1.818,00
453,03
623,62
1.064,41
393,63
204,21
340,51
%
88,9
57,8
68,8
87,3
62,8
90,2
73,2
68,4
88,9
88,6
29,2
89,6
57,9
71,3
90,3
75,1
83,2
91,9
96,9
73,2
97,2
72,1
97,7
51,1
91,3
87,0
79,4
75,6
98,2
67,5
Najmniejszy udział uŜytków rolnych występuje we wsi Ladeniska (29,2 %), gdzie jest
najwyŜszy wskaźnik powierzchni leśnych (65,5 %).
rok 2010
48
Udział gruntów ornych w poszczególnych miejscowościach waha się od 18,4 % we wsi Berdyszcze
do 68,5 % we wsi Stefanów, a uŜytków zielonych od 14,3 % w Osadzie Dorohusk do 45,9 % we
wsi Ludwinów.
6.3. ANALIZA STANU PRAWNEGO I STRUKTURY WŁADANIA GRUNTÓW
6.3.1. Stan prawny i struktura własnościowa gruntów w gminie Dorohusk
Stan prawny gruntów, stanowi istotne uwarunkowanie kształtowania zagospodarowania terenu, w
warunkach gospodarki rynkowej, mogący mieć zasadniczy wpływ na moŜliwości realizacji
postulowanych kierunków polityki przestrzennej i na realny poziom osiągania poŜądanych celów rozwoju.
Dane przedstawiające strukturę własności gruntów w gminie Dorohusk dowodzą, Ŝe jest ona
charakterystyczna dla terenów przygranicznych. DuŜy udział w strukturze posiadają grunty Skarbu
Państwa, które zajmują łącznie 44,1% wszystkich gruntów w gminie, w tym: w dyspozycji Agencji
Własności Rolnej Skarbu Państwa znajduje się 18,4%, w zarządzie Administracji Lasów
Państwowych 18,2% oraz 3,8% pozostałych gruntów Skarbu Państwa. Analizowany obszar posiada
relatywnie duŜo, w stosunku do innych gmin powiatu chełmskiego, gruntów komunalnych–3,7% i
wspólnot gruntowych–2,5%.
W strukturze władania gruntami w gminie sektor prywatny przewaŜa nad sektorem publicznym.
Jednak przewaga jest niewielka. Szczegółowe dane dotyczące struktury własności przedstawia
tabela:
Struktura własnościowa gruntów w gminie Dorohusk – stan na 1.01.2005 r.
Powierzchnia
Struktura
Wyszczególnienie
(ha)
(%)
Powierzchnia ogólna
19.242
100,0
w tym własności:
Sektor publiczny:
8.488
44,1
Z WRSP
3.541
18,4
PGL LP
3.500
18,2
pozostałe grunty Skarbu Państwa
726
3,8
pozostałe grunty państwowe, społeczne i
721
3,7
komunalne
Sektor prywatny:
10.758
55,9
gospodarstwa rolne
9.075
47,2
pozostałe grunty indywidualne
462
2,4
grunty spółdzielni
493
2,6
wspólnoty gruntowe
477
2,5
pozostałe grunty sektora prywatnego
251
1,3
Powierzchnia wyrównawcza
-4
X
Z analizy przedstawionych danych wynika, Ŝe gospodarstwa rolne uŜytkują 47,2 % gruntów
gminy, pozostałe grunty prywatne zajmują 8,8 %. Sektor publiczny ma w dyspozycji łącznie 44,1
% gruntów ogółem w gminie. DuŜy udział w strukturze mają grunty Skarbu Państwa, w tym Zasób
Własności Rolnej Skarbu Państwa stanowi 18,4 %, grunty w zarządzie Państwowego Gospodarstwa
Leśnego Lasy Państwowe – 18,2 % a pozostałe grunty państwowe, społeczne i komunalne razem –
7,5 %.
Struktura władania jest charakterystyczna dla terenów przygranicznych wschodniej granicy
Polski, o czym świadczy duŜy udział gruntów państwowych. Gmina, w porównaniu do podobnych
gmin sąsiednich, posiada duŜo gruntów komunalnych – 3,6 % i wspólnot gruntowych – 2,5 %.
W okresie 10 lat (1995 – 2000) w strukturze władania gruntami zaszły następujące zmiany:
zwiększył się zasób gruntów Skarbu Państwa o 112 ha i PGL LP o 10 ha, powierzchnia pozostałych
gruntów Skarbu Państwa zmniejszyła się o 264 ha. W sektorze prywatnym powierzchnia
gospodarstw indywidualnych zwiększyła się o 916 ha ogółem, przestały funkcjonować rolnicze
rok 2010
49
spółdzielnie produkcyjne, które uŜytkowały areał 1349 ha gruntów, zwiększyła się równieŜ
własność prywatna, nie stanowiąca gospodarstw rolnych.
6.3.2. Struktura agrarna
Na terenie gminy decydującą formą własności gruntów i organizacji gospodarki rolnej są
gospodarstwa indywidualne.
Według spisu rolnego w 2002 r. liczba gospodarstw rolnych wynosiła 2.149, w tym 2.148 to
gospodarstwa indywidualne. Gospodarstwa te uŜytkowały 12.099,57 ha gruntów ogółem, tj. 62,9 %
obszaru gminy. Powierzchnia uŜytków rolnych stanowiła 90,6 % powierzchni ogólnej gospodarstw,
powierzchnia lasów i gruntów leśnych – 4,4 %. Grunty orne, na których odbywa się właściwa
produkcja rolnicza, stanowią 48,3 % gruntów ogółem w sektorze gospodarstw rolnych, a w
odniesieniu do powierzchni gruntów ornych w całej gminie
– 64,8 %.
6.3.3. Struktura obszarowa gospodarstw rolnych.
Gmina
Grupa obszarowa
(ha)
liczba
do 1 ha
1–5
5 – 10
10 – 15
> 15
912
858
252
73
54
2.149
Ogółem
Woj. lubelskie
6. % %
42,4
39,9
11,7
3,4
2,5
100,0
Polska
%
18,9
56,6
61,8
11,8
7,5
100,0
24,7
10,2
8,5
100,0
W grupie gospodarstw o powierzchni powyŜej 15 ha występuje jedno gospodarstwo o
areale 596 ha.
Ogólnie gospodarstwa rolne cechuje duŜe rozdrobnienie i związana z tym niska
efektywność. Średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego (bez działek do 1 ha) wynosi 9,8 ha
gruntów ogółem i 8,9 ha uŜytków rolnych. Łącznie z działkami powierzchnie te wynoszą
odpowiednio: 5,9 ha i 5,3 ha.
W okresie od 1996 r. (poprzedni spis rolny) w strukturze obszarowej zaszły następujące
zmiany: w grupie gospodarstw najdrobniejszych (1 – 5 ha) liczba wzrosła
o ok. 8 %, w
10 – 15 ha –
grupie o powierzchni 5 – 10 ha liczba zmniejszyła się o ok. 19 %, w grupie
zmniejszyła się o ok. 20 %, natomiast w grupie powyŜej 15 ha – zwiększyła się o ok. 39 %.
Nastąpiło wyraźne zjawisko polaryzacji, przybywa gospodarstw bardzo drobnych, tzw.
socjalnych oraz gospodarstw większych, towarowych.
Wśród gospodarstw działalność wyłącznie rolniczą prowadzi 82 %, pozostałe18 % zajmuje
się działalnością rolniczą i pozarolniczą lub nie prowadzi Ŝadnej działalności gospodarczej.
6.4. ANALIZA PRODUKCJI ROLNEJ
Produkcja rolna jest pochodną jakości gleb. Warunki glebowo – klimatyczne i tradycje decydują
o specjalizacji produkcji.
6.4.1 Analiza produkcji roślinnej.
W strukturze produkcji w gminie dominuje produkcja roślinna. Wynika to przede wszystkim z
istniejących warunków naturalnych, przewaŜają kompleksy przydatności rolniczej Ŝytnie (bardzo
dobry, dobry i słaby – 4, 5 i 6). Uprawą głównych ziemiopłodów zajmuje się następująca liczba
gospodarstw:
6.4.1.1. Struktura produkcji
- ZboŜa
–
1286 gosp. –
59,8 %
- Ziemniaki
–
1653 gosp. –
76,9 %
- Buraki cukrowe –
24 gosp. –
1,1 %
- Rzepak i rzepik
–
137 gosp.
–
6,4 %
rok 2010
50
- Warzywa
–
1373 gosp. –
63,9 %
- Pastewne
–
253 gosp. –
11,8 %
6.4.1.2. Struktura zasiewów
Powierzchnię i strukturę zasiewów głównych upraw roślinnych oraz zmiany w latach 1996 –
2002 przedstawia poniŜsza tabela:
Woj.
Gmina Dorohusk
lubelskie
1996 r.
2002 r.
Wyszczególnienie
2002 r.
ha
7. %
ha
%
%
1
2
3
4
5
6
Ogółem
4.864
100,0
5.284
100,0
100,0
ZboŜa ogółem
3.556
73,1
4.312
82,2
77,3
w tym: pszenica
1.104
22,7
1.462
27,9
26,1
Ŝyto
1.018
20,9
1.111
21,2
10,9
1
2
3
4
5
6
jęczmień
580
11,9
640
12,2
10,8
owies
195
4,0
131
2,5
7,1
pszenŜyto
180
3,7
299
5,7
7,0
mieszanki
427
8,8
364
5,8
13,1
Strączkowe jadalne
7
0,1
13
0,2
2,1
Ziemniaki
688
14,1
465
8,9
7,2
Przemysłowe
164
3,4
215
4,1
7,0
w tym: buraki cukrowe
X
X
56
1,1
4,2
rzepak i rzepik
X
X
147
2,8
1,7
Pastewne
112
2,3
113
2,1
3,1
Pozostałe
176
3,6
131
2,5
3,2
w tym: warzywa
110
2,3
79
1,5
1,6
Pierwsze miejsce wśród upraw zajmują zboŜa a drugie ziemniaki. Wśród zbóŜ przewaŜa
uprawa pszenicy i Ŝyta. Pozostałe grupy roślin zajmują w strukturze od 4,1 % - przemysłowe do 0,2
% - strączkowe jadalne. W okresie porównywanych 6 – ciu lat zwiększył się udział zbóŜ (głównie
pszenicy i pszenŜyta) i roślin przemysłowych a zmniejszył – ziemniaków i warzyw.
Na tle województwa lubelskiego gmina posiada istotnie gorsze parametry w strukturze
upraw roślinnych. W celu lepszej organizacji produkcji i zbytu w gminie moŜna rozwaŜać
powstawanie grup producenckich jedynie w zakresie uprawy zbóŜ i ziemniaków.
Niska opłacalność produkcji i trudności w zbycie wytworzonych w gospodarstwach rolnych
produktów powodują nasilenie się zjawiska odłogowania i ugorowania gruntów ornych. To
niekorzystne zjawisko moŜe stanowić potencjał do uprawy roślin energetycznych (produkcja
biomasy). Stwarza takŜe konieczność zmiany sposobu uŜytkowania w kierunku zalesiania,
przeznaczania na cele ekologiczne, turystyczne czy pod róŜne formy zabudowy.
6.4.2.Analiza produkcji zwierzęcej
6.4.2.1. Produkcja zwierzęca
O produkcji zwierzęcej decyduje powierzchnia trwałych uŜytków zielonych (25,4 % pow.
ogólnej gminy) średniej i niskiej jakości a takŜe uprawy polowe ziemniaków i roślin
pastewnych. Chów zwierząt gospodarskich odbywa się tylko w części gospodarstw
w
zaleŜności od grup zwierząt i posiadanego zaplecza paszowego.
- Bydło
–
488 gosp.
– 22,7 %
- Trzoda chlewna –
536 gosp.
– 24,9 %
- Konie
–
304 gosp.
– 14,1 %
- Drób
–
897 gosp.
– 41,7 %
rok 2010
51
Pozostałe zwierzęta (owce, kozy, króliki, pnie pszczele) występują nielicznie (0,3 – 4,0 %
gospodarstw).
6.4.2.2. Pogłowie zwierząt
oraz zmiany w latach 1996 – 2002 ilustruje poniŜsze zestawienie:
Pogłowie w sztukach
Wyszczególnienie
1996 r.
2002 r.
Bydło
2.531
1.838
w tym krowy
1.343
925
Trzoda chlewna
4.337
3.627
w tym lochy
371
343
Owce
140
90
w tym: maciorki
84
58
Konie
727
456
Kozy
93
98
Króliki
869
343
Drób
18.954
18.592
Z analizy wynika, Ŝe spadek nastąpił (z wyjątkiem kóz) we wszystkich grupach zwierząt.
Obsada w sztukach duŜych (duŜe jednostki przeliczeniowe) na 100 ha uŜytków rolnych wynosi w
gminie – 22, w powiecie – 27, w woj. lubelskim – 38.
Obsada głównych grup zwierząt na 100 ha uŜytków rolnych w sztukach fizycznych wynosi:
Wyszczególnienie
8. gmina
powiat
województwo
bydło
16,0
20,7
27,8
trzoda chlewna
42,7
62,9
107,8
6.4.2.3. Analiza hodowli
Gmina bardzo wyraźnie „odstaje” od średnich w powiecie chełmskim i w woj. lubelskim.
Chów zwierząt w gminie ma charakter ekstensywny. W większości gospodarstw stosowane
są przestarzałe technologie karmienia i obsługi zwierząt. Hodowla oparta jest na własnej bazie
paszowej. Funkcjonuje tylko jeden punkt unasienniania zwierząt. Kontrolą uŜytkowości objęte są
krowy tylko w dwu gospodarstwach. TakŜe stan sanitarny budynków i gospodarstw, w których
produkuje się mleko, jest niezadowalający. Utrzymanie się na rynku wymaga przeprowadzenia w
najbliŜszym czasie remontów i modernizacji pomieszczeń dla krów z uwzględnieniem budowy płyt
gnojowych, zainstalowania wydajnych urządzeń do usuwania obornika i schładzania mleka.
6.5. Analiza produkcji towarowej.
Czynnikiem określającym poziom rolnictwa jest wielkość produkcji towarowej.
W
porównaniu do lat poprzednich wartość skupu produktów pochodzenia rolniczego wykazuje
tendencję wzrostową. Na wartość produkcji ma wpływ nie tylko rodzaj produkcji, ale takŜe
kształtowanie się cen produktów rolnych. Od szeregu lat ceny wykazują tendencję spadkową.
Niekorzystne są takŜe relacje w stosunku do cen innych produktów, zwłaszcza środków produkcji
w rolnictwie.
6.5.1. Analiza zagroŜeń w produkcji towarowej.
Przygraniczne połoŜenie gminy, przejścia graniczne (drogowe i kolejowe) z Ukrainą
stwarzają pewne zagroŜenia związane z przenikaniem szkodników i chorób roślin i zwierząt. W
celu przeciwdziałania tym zjawiskom funkcjonują graniczne placówki inspekcji ochrony roślin i
inspekcji weterynaryjnej.
Znaczną część obszaru gminy (21,5 %) zajmują tereny w granicach Chełmskiego Parku
Krajobrazowego i otuliny parku. Na gruntach rolnych w obszarze objętym ochroną występuje
ograniczenie intensywnej produkcji rolnej.
rok 2010
52
DuŜą przeszkodą w działalności rolniczej jest teŜ okresowe zalewanie pól i łąk przez rzekę
Bug i jej dopływy. Dotyczy to obszaru 40 – 100 ha gruntów ornych i 500 – 700 ha uŜytków
zielonych.
W gminie brak jest bazy przetwórstwa rolno – spoŜywczego. Nie ma takŜe
wyspecjalizowanych jednostek i grup producentów, które zajmowałyby się przechowywaniem,
oczyszczaniem, sortowaniem, pakowaniem i konfekcjonowaniem płodów rolnych.
Produkcja rolna gminy ma typowo surowcowy charakter, jest produkcją surowców
nieprzetworzonych. Płody rolne przeznaczone na sprzedaŜ są kierowane do przetwórstwa poza
teren gminy.
Sytuacja taka nie sprzyja unowocześnieniu produkcji, co jest warunkowane obniŜką kosztów
i poprawą jakości.
6.6. ANALIZA WYPOSAśENIA ROLNICTWA.
Czynnikiem intensyfikacji rolnictwa jest wyposaŜenie w środki produkcji trwałe (budynki,
budowle, maszyny i narzędzia rolnicze) i obrotowe (nawozy mineralne, środki ochrony roślin,
pasze i inne).
WyposaŜenie gospodarstw rolnych w budynki inwentarskie jest dobre. Jednak stopień
wykorzystania na działalność rolniczą świadczy o tym, Ŝe nie są w pełni wykorzystane,
co
obrazuje poniŜsze zestawienie:
Wyszczególnienie
Obory
Chlewnie
Kurniki
Stodoły
Budynki wielofunkcyjne
Powierzchnia (m²)
44.707
4.125
2.688
85.012
51.706
Stopień wykorzystania
(%)
62,7
82,5
83,8
66,4
58,8
WyposaŜenie w techniczne środki produkcji w rolnictwie jest dość niskie, co ilustruje poniŜsza
tabela:
Liczba
gospodarstw
% liczby ogólnej Liczba maszyn
Wyszczególnienie
wyposaŜonych
Ciągniki
498
23,2
540
Samochody cięŜarowe
13
0,6
14
Przyczepy
103
4,8
135
Kombajny zboŜowe
21
1,0
28
Kombajny ziemniaczane
6
0,3
6
Silosokombajny
5
0,2
5
Rozsiewacze nawozów i wapna
86
4,0
90
Rozrzutniki obornika
147
6,8
149
Kosiarki ciągnikowe
165
7,7
171
Ładowacze chwytakowe
21
1,0
24
Kopaczki do ziemniaków
90
4,2
90
Sadzarki do ziemniaków
92
4,3
93
Przyczepy zbierające
19
0,9
19
Prasy zbierające
21
1,0
26
Opryskiwacze ciągnikowe
123
5,7
129
Dojarki bańkowe
27
1,3
27
Konwiowe schładzarki do mleka
10
0,5
11
rok 2010
53
Ciągniki posiada 23,2 % gospodarstw, przyczepy – 4,8 %. Maszyny polowe (rozsiewacze,
rozrzutniki obornika, kosiarki ciągnikowe, kopaczki i sadzarki do ziemniaków, opryskiwacze
ciągnikowe) posiada tylko 4 – 8 % gospodarstw. Natomiast wyposaŜenie w maszyny bardziej
złoŜone, kosztowne, jest bardzo niskie, sięga 1 %.
Średnio na 100 ha uŜytków przypada w gminie 4,0 ciągniki (w powiecie chełmskim 7,6, w
województwie lubelskim 9,9). Moc ciągników w przeliczeniu na 1 ha jest niska a ich wiek często
wynosi ponad 20 lat. Odczuwalny jest brak kompleksowego wyposaŜenia ciągników w sprzęt
towarzyszący. Zespołowe uŜytkowanie maszyn w gminie nie jest rozpowszechnione.
6.7. ANALIZA INFRASTRUKTURY W GOSPODARSTWACH ROLNYCH.
WyposaŜenie gospodarstw w urządzenia infrastruktury przedstawia się następująco:
Liczba
% gospodarstw wyposaŜonych
Wyszczególnienie
gospodarstw
gmina
powiat
województwo
wyposaŜonych
Źródła zaopatrzenia w wodę
Własne ujęcie:
- ze studni kopanej
1.075
50,0
53,3
44,7
- ze studni wierconej
551
25,6
23,7
17,3
DowoŜenie spoza
76
3,5
3,0
2,5
gospodarstwa
Sieć elektryczna:
- 380V
973
45,3
55,5
66,6
- 220V
877
40,8
30,8
20,9
- brak sieci
298
13,9
13,7
12,5
Sposób usuwania śmieci
- na wysypisko
1.010
46,0
37,0
46,1
- zagosp. we własnym zakresie
1.138
53,0
63,0
53,9
Dostęp do telefonu
- posiadające telefon
882
41,0
46,0
59,0
- brak telefonu
1.266
58,9
54,0
41,0
WyposaŜenie gospodarstw w infrastrukturę jest w gminie dość dobre. Porównanie
ze
wskaźnikami dla powiatu chełmskiego i województwa lubelskiego świadczy,
Ŝe
zaopatrzenie w wodę z sieci jest lepsze, usuwanie śmieci (na wysypisko) jest na poziome średniej
wojewódzkiej, natomiast wyposaŜenie w prąd wysokiego napięcia i dostęp
do telefonu
stacjonarnego jest gorszy.
6.8. ANALIZA OBSŁUGI ROLNICTWA
WyposaŜenie gminy w obiekty obsługi rolnictwa jest bardzo słabe. Na skutek dekoniunktury w
rolnictwie system obsługi uległ rozpadowi. Problemem jest tzw. „otoczenie rolnictwa”, niezbędne
dla prawidłowej obsługi i funkcjonowania sektora Ŝywnościowego (skup płodów rolnych, zakłady
przetwórstwa rolno – spoŜywczego, usługi mechanizacyjne, remontowe i inne).
Organizacją skupu i handlu artykułami rolnymi zajmowały się takie jednostki jak: Gminna
Spółdzielnia „SCh”, Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska, Spółdzielnia Ogrodnicza i Zakłady
Przetwórstwa Owocowo – Warzywnego poprzez swoje punkty skupu. Obecnie GS „SCh” została
zlikwidowana. Na terenie gminy nie ma punktów skupu. Nie ma równieŜ zakładów przetwórczych.
W okresie sezonowym są tworzone punkty skupu owoców i warzyw w pomieszczeniach
wynajętych. Odbywa się równieŜ skup innych artykułów rolnych w sposób objazdowy przez
przedsiębiorców prywatnych.
rok 2010
54
Jednostki obsługi w zakresie mechanizacji: Spółdzielnia Usług Rolniczych wraz z bazami
terenowymi, Państwowy Ośrodek Maszynowy i Zakład Naprawy Mechanizacji Rolnictwa
w
Brzeźnie takŜe zostały zlikwidowane.
Jedyną jednostką usługową dla rolnictwa jest Gminny Zakład Obsługi, który wykonuje usługi
agrotechniczne, a takŜe z zakresu infrastruktury komunalnej (oczyszczanie ścieków, wodno –
kanalizacyjne).
W gminie dotychczas nie wykształciły się nowoczesne struktury rynkowe.
6.9. ANALIZA LEŚNICTWA.
Leśnictwo wraz z rolnictwem są działami gospodarki, które mają w dyspozycji blisko 90 %
gruntów gminy.
Powierzchnia pokryta drzewostanem zajmuje 3.558 ha, co stanowi 18,5 % obszaru. Lesistość
gminy jest wyŜsza o 0,9 % od średniej dla powiatu chełmskiego, ale niŜsza o 4,4 % od średniej dla
województwa lubelskiego i o 10,8 % od średniej krajowej. Grunty pod lasami zajmują
powierzchnię 3299 ha (17,1 % powierzchni ogólnej), grunty pod zadrzewieniami i zakrzewieniami
– 259 ha (1,3 % powierzchni ogólnej).
W strukturze własnościowej zdecydowanie przewaŜają lasy Skarbu Państwa, które stanowią
84,6 % powierzchni ogólnej, w tym Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe – 2.890 ha,
tj. 81,2 %. Lasy prywatne i pozostałe własności zajmują tylko 15,4 %. Największym kompleksem
leśnym na terenie gminy jest Las śaliński, połoŜony w części środkowej. W części północnej,
wschodniej i południowej znajdują się mniejsze zwarte kompleksy (Uroczysko Brzezinki, Las
Okopski).
Lasy w obrębie gminy posiadają plany urządzenia lasów. W odniesieniu do lasów prywatnych
są to uproszczone plany urządzenia na lata 2001 – 2010.
Lasy i zadrzewienia pełnią wielorakie funkcje. NajwaŜniejsze z nich to funkcje ekologiczne i
gospodarcze, waŜna jest takŜe funkcja turystyczna. Na 1 mieszkańca gminy przypada 0,499 ha
powierzchni leśnych, w powiecie chełmskim – 0,417 ha, w województwie lubelskim – 0, 245 ha a
w kraju – 0,229 ha.
Lasy na terenie gminy naleŜą do kategorii lasów ochronnych: wodochronnych i jako lasy
chroniące środowisko przyrodnicze.
Gospodarcze wykorzystanie lasu obejmuje pozyskanie drewna, sprzedaŜ drewna, pozyskanie
waŜniejszych uŜytków ubocznych oraz odstrzału, odłowu i skupu ubitych zwierząt łownych.
Zagospodarowanie lasu obejmuje prace gospodarcze z zakresu hodowli i ochrony lasu oraz
zadrzewień. Rozmiar i zakres tych działań odbywa się zgodnie z planami urządzenia lasów.
W strategii zalesień, przyjętej w Planie Zagospodarowania Przestrzennego Woj. Lubelskiego,
gmina Dorohusk znajduje się w duŜej grupie gmin objętych priorytetem zalesień, traktowanych
jako przeciwdziałanie powstawaniu gruntów marginalnych.
Obszar gruntów rolnych w klasach bonitacyjnych V – VIz zajmuje łącznie 4.312 ha, co stanowi
31,8 % powierzchni uŜytków rolnych. Gleby najsłabsze w klasach VI – VIz zajmują 1.222 ha, tj.
9,0 % uŜytków rolnych w gminie. DuŜa cześć tych gruntów powinna być przeznaczona pod
zalesienie ze względu na ich niską produktywność.
Według programu dolesień, przyjętego w Programie Zwiększenia Lesistości Województwa
Chełmskiego na lata 1997 – 2020, w gminie przewidziano do zalesienia 1.685 ha gruntów.
W wyniku realizacji tego programu lesistość gminy osiągnęłaby wskaźnik 27,2 pkt., a wzrost
wyniósłby 8,7 pkt.
Lasy w gminie charakteryzują się róŜnorodnością siedliskową i stanowią istotne węzły systemu
ekologicznego województwa.
6.10. OCENA UWARUNKOWAŃ GOSPODAROWANIA ZASOBAMI ROLNYMI I
LEŚNYMI.
Problemy rozwoju funkcji rolniczej i leśnej:
rok 2010
55
-
1. Rolnictwo jest główną gałęzią gospodarki gminy i podstawowym źródłem utrzymania
ludności,
2. Słabe warunki glebowe, dla produkcji rolnej – obszary średnio – korzystne,
3. Niekorzystna struktura agrarna:
duŜe rozdrobnienie gospodarstw rolnych,
wysoki udział gospodarstw małych i średnich, nieefektywnych ekonomicznie,
występowanie tzw. „szachownicy pól”, co wymaga podjęcia prac scaleniowo – wymiennych,
4. Produkcja rolna jest słabo ukierunkowana, przewaŜa produkcja roślinna, wskazany jest rozwój
produkcji zwierzęcej,
5. Charakter produkcji rolnej jest typowo surowcowy, o niskim stopniu towarowości,
6. Brak przemysłu rolno – spoŜywczego i przechowalnictwa produktów rolnych,
7. Niewystarczające wyposaŜenie gospodarstw rolnych w infrastrukturę (kanalizacja, gaz, telefon,
komunikacja), ograniczające produkcję i obsługę rolnictwa,
8. Brak zorganizowanej dystrybucji produktów rolnych,
9. Niskie kwalifikacje zawodowe rolników, brak wykwalifikowanej kadry, co utrudnia proces
przebudowy gospodarki rolnej i jest barierą efektywności i inicjatyw rozwojowych
gospodarstw,
10. Postępujący proces starzenia się rolników, co prowadzi do wypadania gospodarstw
i
wyludniania wsi,
11. Bariera kapitałowa wynikająca z niskiej produkcji rolnej, co uniemoŜliwia działania
inwestycyjne,
12. Słabo rozwinięte „otoczenie rolnictwa”, niezbędne do obsługi i funkcjonowania obszarów
wiejskich.
6.11. ZAGROśENIE ROZWOJU FUNKCJI ROLNICZEJ I LEŚNEJ.
-
Brak stabilnej, przewidywalnej oraz konsekwentnie realizowanej polityki rolnej,
Pogarszająca się sytuacja makroekonomiczna w rolnictwie,
Brak instrumentów zwiększających dochodowość rolników, mało czytelne i nieefektywne
programy wspierania przekształceń w rolnictwie,
Niedostateczne wsparcie finansowe pozarolniczych gałęzi gospodarczych w gminie,
Słabość rynku wschodniego i konkurencja produktów rolnych z Unii Europejskiej,
Brak zintegrowanego programu rozwoju rolnictwa z polityką Unii Europejskiej, procesy
integracyjne z Unią mogą wywołać niekorzystne skutki społeczne i ekonomiczne dla istnienia
wielu gospodarstw rolnych.
6.12. SZANSE ROZWOJU GOSPODARKI ROLNEJ I LEŚNEJ.
-
-
ZróŜnicowana rolnicza przestrzeń produkcyjna stwarza moŜliwość specjalizacji w produkcji
roślinnej i zwierzęcej.
Urozmaicone i słabo zdegradowane środowisko przyrodnicze stwarza warunki do rozwoju
agroturystyki i rolnictwa ekologicznego jako dodatkowego źródła dochodów dla ludności
rolniczej.
Prywatna własność ziemi, dająca moŜliwość szybkiego dostosowania się do gospodarki
rynkowej.
Przygraniczne połoŜenie gminy moŜe być szansą rozwoju wymiany towarowej produktów
rolnych z krajami wschodnimi.
Poprawa gospodarki leśnej poprzez wprowadzenie dolesień na glebach nieproduktywnych, co
zwiększy niski wskaźnik lesistości gminy.
MoŜliwość wykorzystania walorów lasów dla promowania rozwoju rekreacji, głównie
agroturystyki.
rok 2010
56
6.13. WYKORZYSTANIE SZANS WYMAGA NASTĘPUJĄCYCH DZIAŁAŃ:
-
Tworzenia warunków do uruchomienia restrukturyzacji gospodarstw celem wykorzystania
funduszy pomocowych z Unii Europejskiej,
Opracowania programu wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich.
7. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE
Z ANALIZY
STANU
DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I ZABYTKÓW ORAZ DÓBR
KULTURY WSPÓŁCZESNEJ.
7.1.
STAN ZABYTKÓW ORAZ DÓBR KULTURY WSPÓŁCZESNEJ.
Działania w zakresie ochrony zabytków na obszarze gminy Dorohusk reguluje ustawa z dnia
23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2003r. Nr 162, poz. 1568).
Ochroną objęte są obiekty wpisane do rejestru zabytków województwa lubelskiego, który prowadzi
Lubelski Wojewódzki Konserwator Zabytków oraz obiekty umieszczone w gminnej ewidencji
zabytków, którą prowadzi Wójt Gminy Dorohusk (art. 13 w/w ustawy).
7.1.1. Obiekty wpisane do rejestru zabytków województwa lubelskiego.
W wykazie obiektów wpisanych do rejestru zabytków znajduje się pięć obiektów
z terenu gminy Dorohusk, są to:
BARBARÓWKA:
kopiec ziemny (mogiła kurhanowa) – w granicach historycznych;
nr rejestru zabytków A/427.
DOROHUSK:
pałac Suchodolskich, pozostałości parku, dwa nagrobki rodziny Suchodolskich, rzeźba św. Barbary;
czas powstania – XVIII-XIX w.; w granicach historycznych;
nr rejestru zabytków – A/573/.
ŚWIERśE:
pozostałości zespołu dworsko-parkowego: park podworski; czas powstania – XIX w.
nr rejestru zabytków – CH A/169/75.
ŚWIERśE:
cmentarz grzebalny rzymskokatolicki; czas powstania – 1 ćw. XIX w.;
nr rejestru zabytków CH A/167/73.
ZAMIEŚCIE:
zespól dworsko-parkowy: dwór, park i sad; czas powstania – k. XIX w.;
nr rejestru zabytków – CH A/179.
W odniesieniu do obiektów nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków województwa
lubelskiego
obowiązuje
bezwzględny
priorytet
wymagań
konserwatorskich
we wszystkich działaniach planistycznych, projektowych i realizacyjnych. Zasady kształtowania
przestrzennego i prowadzenia wszelkich inwestycji winny być podporządkowane wnioskom i
decyzjom konserwatorskim. Dotyczy to równieŜ zmiany sposobu zagospodarowania terenu, zmiany
sposobu uŜytkowania obiektów oraz wtórnych podziałów historycznych załoŜeń. Wszelka
działalność inwestycyjna prowadzona przy tych obiektach i w otoczeniu zabytku wymaga
uzyskania pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie.
7.1.2. Obiekty objęte gminną ewidencją zabytków.
7.1.2.1. Obiekty architektury i budownictwa.
Gminną ewidencją zabytków objęto 50 obiektów bądź zespołów architektury i budownictwa oraz
17 cmentarzy i mogił zabytkowych.
BRZEŹNO:
Kapliczka – murowana, lata 30-te XX w.
DOROHUSK:
Figura z krzyŜem – Ŝeliwna, koniec XIX w.
Zespół Kościoła Parafialnego p.w. NMP i Św. Jana Nepomucena:
rok 2010
57
kościół, murowany, 1905-1909, arch. Stanisław Diehl, bud. Michał Lejman,
ogrodzenie, murowane, 1905-1909,
organistówka, dom nr 6, drewniany 9omurowany), ok. 1930r.
ul. I Armii Wojska polskiego:
Dom nr 4 - obecnie poczta, drewniany, 1935r.
Dom nr 6 – drewn.-mur., 1932r.
Willa nr 18 – murowana, 1925r.
Dom nr 25 – obecnie przedszkole, drewniany, 1935r.
Dom nr 39 – murowany, 1925-1926r.
ul Ogrodowa:
Dom nr 3 – drewniany, 1924r.
DOROHUSK – WIEŚ:
HUSYNNE:
Zespól kaplicy cmentarnej p.w. św. Maksymiliana Kolbe:
kaplica – murowana, ok. 1880r.
ogrodzenie – murowane, ok. 1880r.
Szkoła – murowana, ok. 1900r.
Pozostałości zespołu dworskiego:
rządcówka – ob. dom nr 9, murowany, 1926r.
dwunastorak – ob. dom nr 3, drewniany, 1916r.
piwnica – murowana, ok. 1900r.
gorzelnia - - murowana, ok. 1900r.
magazyn – murowany, ok. 1900r.
spichlerz – drewniany, ok. 1900r.
park z aleja dojazdową – ok. 1900r.
MICHAŁÓWKA:
Szkoła – drewniana, lata 30-te XX w.
MOSCISKA:
Kapliczka – murowana, ok. 1920r.
MYSZKOWIEC:
NOWE OKOPY:
Kapliczka figura NMP Niepokalanego Poczęcia – murowana, ok. 1900r.
OKOPY:
Kapliczka – murowana, pocz. XX w.
OSTRÓW:
Kapliczka – murowana, 1935r.
STARE OKOPY:
Kapliczka obok domu nr 148 – murowana, 1908r.
Szkoła – obecnie dom nr 165, drewniany (tynkowany), przed 1914r.
Dom nr 148 – drewniany (oszalowany), 1922r.
ŚWIERśE:
Zespół Kościoła Parafialnego p.w. Św. Apostołów Piotra i Pawła:
kościół – murowany, 1905-1907r. arch. Józef Pius Dziekoński, uszkodzony w 1944r., remont
1972r., 1978r. i 1988r.
brama w ogrodzeniu – ogrodzenie murowane, 1905r.
plebania – murowana, ok. poł. XIX w.
Obiekty cmentarza grzebalnego:
kaplica grobowa rodziny Fajksów – murowana, 1945-1946r., inŜ. Hetmański, przebudowa 1989r.
kapliczka – murowana, 1920r.
Obiekty cmentarza prawosławnego:
rok 2010
58
postument z krzyŜem – murowano-Ŝelbetowy, 1848r.
pomnik św. Rocha, murowany, 1852r.
Kapliczka św. Jana Nepomucena – murowana, 1910r.
Kapliczka przy ul. Wojska Polskiego – murowana, 1945r.
Budynek Urzędu Gminy przy ul. 22 Lipca 11 – obecnie mieszkania nauczycieli, murowany, ok.
1912r.
Szkoła – Rynek, drewniana, ok. 1910r.
Posterunek Policji – obecnie dom mieszkalny przy ul 22 Lipca, murowany, 1922r.
Sklep z domem mieszkalnym przy ul. 22 Lipca 44 – murowany, ok. 1925r.
Dom Nauczycieli – obecnie szkoła podstawowa, Rynek, drewniany, ok. 1910r.
Pozostałości zespołu dworskiego:
rządcówka – murowana, ok. poł. XIX w.
obora – murowana, XIX w.
spichlerz – obecnie młyn, murowany, XIX w., przebudowa 1926r.
kordegarda przy bramie głównej – murowana, ok. 1890r., przebudowana,
pozostałości ogrodzenia – murowane, prawdopodobnie XIX w.
ul. 22 Lipca:
Dom nr 58 – drewniany, ok. 1910r.
ul. Piaskowa (d. Piaski):
ul. Pocztowa:
Zagroda nr 36 – dom z oborą, drewniane, 1920r.
Rynek:
Dom nr 3 – murowany, 1929r.
Dom nr 5 – murowany, 1899r.
TURKA:
Budynek Urzędu Gminy – obecnie szkoła, murowany, przed 1914r.
Szkoła – murowana, przed 1914r.
WÓLKA OKOPSKA:
WOLKA OKOPSKA KOLONIA:
Kapliczka – drewniana, 1900r.
ZAMIESCIE:
Kapliczka – murowana, pocz. XX w.
Dla obiektów architektury i budownictwa znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków
dopuszcza się zmiany adaptacyjne tych obiektów po uprzednim uzgodnieniu
z Lubelskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Lublinie. W przypadku koniecznej
rozbiórki obiektu, znajdującego się w gminnej ewidencji zabytków, naleŜy przedstawić
inwentaryzację fotograficzną obiektu w celu uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora
Zabytków na rozbiórkę.
7.1.2.2. Cmentarze i mogiły objęte gminną ewidencją zabytków.
Barbarówka – mogiła powstańcza, XIX w. (1863r.).
Berdyszcze – cmentarz unicki, XVII w.
Brzeźno –cmentarz prawosławny, XX w. (1934r.).
Brzeźno – cmentarz rzymskokatolicki, XX w. (1988r.).
Dobryłówka – mogiła choleryczna, XX w. (1914 lub 1915r.).
Dorohusk – cmentarz rzymskokatolicki, 2 połowa XIX w.
rok 2010
59
Dorohusk – cmentarz ewangelicki, 2 połowa XIX w.
Husynne – cmentarz rzymskokatolicki, 2 połowa XIX w.
Husynne – cmentarz prawosławny, 2 połowa XIX w.
Kolemczyce – cmentarz prawosławny, XIX w. (1820r.).
Okopy Stare – mogiły wojenne.
Skordiów Kolonia – cmentarz ewangelicki, 2 połowa XIX w.
ŚwierŜe – cmentarz prawosławny, pocz. 2 poł. XIX w.
ŚwierŜe – cmentarz Ŝydowski, XIX w.
ŚwierŜe – cmentarz Ŝydowski, ok. 2 poł. XVIII w.
Teosin – cmentarz ewangelicki, ok. II poł. XIX w.
Turka – cmentarz wojenny z I wojny światowej i 1920r., XX w. (1915r.).
Wszystkie cmentarze i mogiły z terenu gminy Dorohusk, znajdujące się w gminnej
ewidencji zabytków, pozostawia się do zachowania i rewaloryzacji w oparciu o projekt
zaopiniowany przez Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora zabytków w Lublinie.
7.1.2.3. Zarejestrowane stanowiska archeologiczne.
Obszar gminy Dorohusk został objęty badaniami Archeologicznego Zdjęcia Polski (AZP:
77-92, 78-91, 78-92, 78-93, 79-91, 79-92, 79-93, 79-94, 80-92, 80-93, 81-92, 81-93).
Zarejestrowano łącznie 516 stanowisk archeologicznych, świadczących o atrakcyjności terenu dla
osadnictwa. Na podstawie analizy obszarów AZP, w obrębie których znajdują się poszczególne
miejscowości z terenu gminy Dorohusk, moŜna zauwaŜyć, ze warunki fizjograficzne, w tym
stosunkowo dobrze rozwinięta sieć wodna, były bardzo korzystne dla rozwoju osadnictwa na tym
terenie. WaŜną rolę odegrały rzeki Bug i Uherka, a takŜe cały system dopływów tych rzek,
utworzony przez niewielkie cieki. W pobliŜu dobrze rozwiniętych szerokich dolin skupia się
zdecydowana większość punktów osadniczych.
Na podstawie pojedynczych znalezisk powierzchniowych materiałów zabytkowych
stwierdzono, Ŝe na terenach naleŜących obecnie do gminy Dorohusk pierwsi osadnicy, będący
przedstawicielami m.in. kultury świderskiej pojawili się juŜ w epoce kamienia –
w starszej epoce kamienia - w paleolicie oraz w środkowej epoce kamienia – w mezolicie.
Penetracja osadnicza nasiliła się prawdopodobnie w młodszej epoce kamienia –
w neolicie, jest to osadnictwo dość zaawansowane. Potem konsekwentnie zasiedlano ten rejon w
następnych epokach, o czym świadczy zwiększająca się liczba rejestrowanych stanowisk
archeologicznych.
W następnych epokach obserwować moŜna postępujący rozwój i stabilizację osadnictwa, co
przejawia się we wzrastającej liczbie punktów osadniczych. Szczególnie bogata sieć osadnicza
powstała we wczesnej epoce brązu i epoce brązu oraz we wczesnym średniowieczu. W porównaniu
z
nimi
punkty
okresu
wpływów
rzymskich,
związane
z osadnictwem kultury przeworskiej i kultury wielbarskiej, występują rzadziej. Udokumentowane
jest osadnictwo okresu lateńskiego, znaleziskami kultury pomorskiej. Poświadczona jest takŜe
obecność
osadnictwa
późniejszego
–
średniowiecznego
i nowoŜytnego. Bardzo często są to stanowiska wielokulturowe, co świadczyć moŜe
o intensywnej penetracji osadniczej miejsc o warunkach szczególnie sprzyjających osadnictwu w
róŜnych okresach dziejów. Nagromadzenie tych stanowisk na terenie gminy Dorohusk jest bardzo
duŜe.
Wiele stanowisk archeologicznych ulega powolnemu zniszczeniu wskutek postępujących
naturalnych procesów erozyjnych i orki, jak równieŜ podczas eksploatacji kopalni piasku.
Konieczne jest ich rozpoznanie w wyniku badań ratowniczych, poprzedzających realizację
inwestycji.
Objąć
ochroną
naleŜy
takŜe
obiekty
archeologiczne
o własnej formie terenowej – kurhany i kopce.
7.1.2.4. Wykaz stanowisk archeologicznych:
Liczba stanowisk.
Epoka, okres.
Lp. Miejscowość.
1. 2.
3.
4.
AZP 77-92
rok 2010
60
1.
ŚwierŜe
9 stanowisk
młodsza epoka kamienia – neolit,
epoka brązu,
okres wpływów rzymskich,
wczesne średniowiecze
AZP 78-91
1. Kępa Kolonia
4 stanowiska
starsza epoka kamienia – paleolit lub
środkowa epoka kamienia – mezolit,
epoka brązu,
AZP 78-92
1. Dobryłówka
2. Konotopy
3. Okopy
4. Okopy Kolonia
5. Okopy Stare
6. ŚwierŜe
7. Zamieście
1 stanowisko
2 stanowiska
1 stanowiska
10 stanowisk
8 stanowisk
70 stanowisk
1 stanowisko
młodsza epoka kamienia - neolit,
wczesna epoka brązu,
epoka brązu,
okres lateński,
wczesne średniowiecze,
średniowiecze.
AZP 78-93
1. Berdyszcze
2. Okopy Kolonia
3. Okopy Nowe
4 stanowiska
3 stanowiska
14 stanowisk
epoka brązu,
młodszy okres przedrzymski,
okres lateński,
średniowiecze i okresy późniejsze
AZP 79-91
1. Brzeźno
2. Brzeźno Kolonia
3. Kępa Kolonia
4. Olenówka
39 stanowisk
2 stanowiska
7 stanowisk
10 stanowisk
młodsza epoka kamienia - neolit,
epoka brązu,
okresy późniejsze.
3 stanowiska
12 stanowisk
12 stanowisk
3 stanowiska
26 stanowisk
8 stanowisk
6 stanowisk
10 stanowisk
3.
starsza epoka kamienia – paleolit,
okres lateński,
średniowiecze
4.
5 stanowisk
AZP 79-92
1. Brzeźno
2. Brzeźno Kolonia
3. Ludwinów
4. Pławanice Kolonia
5. Roskosz
6. ŚwierŜe kolonia
7. Teosin
8. Wólka Okopska
1. 2.
AZP 79-93
1. Berdyszcze
rok 2010
61
2. Dorohusk
3. Dorohusk Osada
4. Husynne
5. Okopy Nowe
6. Teosin
7. Turka
8. Zalasocze
AZP 79-94
1. Husynne
54 stanowiska
16 stanowisk
4 stanowiska
7 stanowisk
1 stanowisko
8 stanowisk
2 stanowiska
epoka brązu,
okres lateński,
XIV-XVI w.
2 stanowiska
epoka brązu,
wczesne średniowiecze.
AZP 80-92
1. Barbarówka
2. Kroczyn
3. Majdan Skordiów
4. Michałówka
5. Pogranicze
6. Puszki
7. Skordiów
8. Stefanów
AZP 80-93
1. Husynne
2. Kolemczyce
3. Michałówka
4. Mościska
5. Ostrów
6. Turka
7. Zanowinie
4 stanowiska
20 stanowisk
1 stanowisko
2 stanowiska
6 stanowisk
2 stanowiska
12 stanowisk
6 stanowisk
środkowa epoka kamienia – neolit,
epoka brązu,
40 stanowisk
20 stanowisk
3 stanowiska
10 stanowisk
6 stanowisk
6 stanowisk
13 stanowisk
starsza epoka kamienia – paleolit
schyłkowy,
epoka brązu,
średniowiecze
AZP 81-92
1. Skordiów
1 stanowisko
epoka kamienia,
epoka brązu
Łącznie na terenie gminy 516 stanowisk archeologicznych
Dorohusk
Dla stanowisk archeologicznych, zarejestrowanych podczas badań archeologicznych
przeprowadzonych metodą Archeologicznego Zdjęcia Polski, wyznaczone zostały strefy ich
obserwacji i ochrony archeologicznej. W obrębie tych obszarów wszelka działalność inwestycyjna,
związana z prowadzeniem prac ziemnych (kubaturowa, liniowa, drogowa, pozyskiwania surowców
mineralnych) oraz zmian w uŜytkowaniu gruntu, wymaga uzgodnienia z Lubelskim Wojewódzkim
Konserwatorem Zabytków, przed zgłoszeniem lub uzyskaniem pozwolenia na budowę, w celu
uzyskania wytycznych konserwatorskich dla danej inwestycji. Prace ziemne, towarzyszące
uzgodnionym inwestycjom, muszą być prowadzone pod stałym nadzorem archeologicznym po
uprzednim uzyskaniu pozwolenia lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora zabytków w Lublinie
na prowadzenie badań archeologicznych.
7.2. ANALIZA KRAJOBRAZOWO-WIDOKOWA.
7.2.1. Układy przestrzenne wsi.
Obecne miejscowości z terenu gminy Dorohusk są jednostkami osadniczymi o róŜnej formie
przestrzennej. Zwarta zabudowa po obu stronach drogi jest charakterystyczna
dla ulicówek, do których naleŜą wsie: Okopy, Turka, Michałówka, Zanowinie, Mościska,
rok 2010
62
Barbarówka, Ostrów, Wólka Okopska, Ludwinów, Zamieście. WielodroŜnicami są: Dorohusk
Osada, Dorohusk, ŚwierŜe i Brzeźno. Pozostałe miejscowości to zwarte lub rozproszone rzędówki
oraz wsie o zabudowie rozproszonej. Obecnie historyczny układ wsi został w duŜym stopniu
zniekształcony poprzez niekorzystne rozpraszanie zabudowy. Tradycyjne budownictwo obszaru nie
róŜni się od występującego masowo na Lubelszczyźnie. Pozostałości tradycyjnego budownictwa
mieszkaniowego sprzed 1945r. objęte są gminną ewidencją zabytków. Formy zabudowy
tradycyjnej drewnianej z XIX i początku XX w. pozostały głównie w ŚwierŜach i Dorohusku.
7.2.2. Analiza widokowa krajobrazu kulturowego.
Walory krajobrazowe gminy kształtują następujące komponenty:
- róŜnorodna szata roślinna, stanowiąca naturalne pokrycie terenu,
- zróŜnicowanie ukształtowania terenu,
- układy przestrzenne jednostek osadniczych oraz zespoły zabytkowe,
- osie kompozycyjne, dominanty przestrzenne, wnętrza krajobrazowe,
- obiekty dysharmonijne w krajobrazie.
Krajobraz kulturowy zdefiniowano jako ukształtowany przez człowieka, wymagający
stałych zabiegów w celu jego trwałego utrzymania. Zaliczono do niego zwartą
i rozproszoną zabudowę wiejską, pola uprawne, łąki i pastwiska.
W postrzeganiu krajobrazu kulturowego wyjątkową rolę pełnią wyróŜniki o cechach
niepowtarzalnych. Do nich naleŜą dominanty takie jak
- zieleń parkowa w: Dorohusku, ŚwierŜach, Husynnem i Zamieściu;
- zespoły kościelne z drzewostanem w Dorohusku Osadzie i ŚwierŜach;
- zespól kaplicy cmentarnej w Husynnem.
Oprócz nich charakterystyczne są dla otoczenia subdominanty i akcenty takie jak kapliczki i
figury przydroŜne w: Brzeźnie, Dorohusku Osadzie, Mościskach, Myszkowcu, Okopach, Starych i
Nowych Okopach, Ostrowie, ŚwierŜach, Wólce Okopskiej i Zamieściu.
7.2.3. Problemy środowiska kulturowego.
Do głównych problemów w kształtowaniu środowiska kulturowego na obszarze gminy
Dorohusk naleŜy zaliczyć przede wszystkim:
- niewielkie nakłady finansowe na rewaloryzację obiektów zabytkowych;
- brak wystarczających środków na badania i zabezpieczenie stanowisk archeologicznych;
- niska wartość techniczna bądź uŜytkowa oraz postępująca dekapitalizacja zabudowy
tradycyjnej, co stwarza zagroŜenie utraty tych obiektów, będących świadectwem historii i
kultury obszaru;
- uboŜenie krajobrazu kulturowego poprzez rozbiórkę tradycyjnego budownictwa
mieszkaniowego i gospodarczego, spowodowane zuŜyciem technicznym obiektów
i brakiem środków finansowania na naleŜyte utrzymanie obiektów;
- typizacja i stosowanie form oraz materiałów w budownictwie, prowadzące do unifikacji
subkulturowej;
- niekorzystne przekształcenia historycznej linii zabudowy, wynikające z przepisów prawa;
- przekraczanie skali zabudowy na terenach o niskiej intensywności zabudowy.
8. ANALIZA UWARUNKOWAŃ MAJĄCYCH WPŁYW NA WARUNKI
I JAKOŚĆ śYCIA LUDNOŚCI
8.1. LUDNOŚĆ.
8.1.1. Demografia.
Ludność gminy Dorohusk wg stanu na 2004r. wynosiła 7128 mieszkańców co stanowiło 9,6
% ludności powiatu i 0,33 % ludności województwa. Gęstość zaludnienia – 37 osób na km2 i jest
niŜsza niŜ w powiecie i województwie. Ludność gminy zamieszkiwała w 26 sołectwach.
Liczba urodzeń na terenie gminy Dorohusk w okresie 1990-2004r. ulegała systematycznemu
spadkowi – ze 113 dzieci w 1990r. do 85 dzieci w 2002r. Współczynnik urodzeń na 1000
rok 2010
63
mieszkańców obniŜył się z (+14,80/00) w 1990r. do (+7,980/00) w 2002r. Dla porównania
współczynnik urodzeń na 1000 mieszkańców w powiecie chełmskim
w 2004r. wynosił 9,53 0/00, a w województwie lubelskim 9,430/00. W tym czasie tendencje
spadkowe liczby urodzeń dzieci w analizowanym okresie odnotowano w całym kraju.
Liczba zgonów, obok liczby urodzeń, jest podstawowym czynnikiem kształtującym ruch
naturalny ludności. Przy systematycznej tendencji spadkowej wielkości urodzeń, naturalne ubytki
ludności w analizowanym okresie 1990-2004r. utrzymywały się praktycznie na tym samym
poziomie. W 1990r. współczynnik zgonów na 1000 mieszkańców wynosił 13,90/00, a w 2004r. –
11,70/00., odpowiednio: w powiecie chełmskim – 13,430/00, w województwie lubelskim – 10,290/00.
Reasumując omówione powyŜej zjawiska – naleŜy stwierdzić, Ŝe przyrost naturalny na
obszarze gminy Dorohusk na przestrzeni ostatnich 12 lat ulegał radykalnej zmianie. O ile w roku
1990 osiągnął wartość dodatnią i wynosił (+0,9‰), to w 2004 r. osiągnął wartość ujemną i wyniósł
(- 3,71‰). Dla porównania średni przyrost naturalny w 2004 r. dla obszaru powiatu chełmskiego w
przeliczeniu na 1000 mieszkańców wyniósł (- 3,90‰), a w województwie lubelskim (+ 0,86‰).
Teren gminy Dorohusk, podobnie jak pozostałych gmin powiatu chełmskiego, jest terenem
migracji ludności, głównie do miast województwa. Na przestrzeni ostatnich 12 lat proces ten ulegał
systematycznemu spowolnieniu. Działo się to za sprawą znacznego spadku miejsc pracy w
miastach regionu, szczególnie w pobliskim Chełmie. W roku 1990 saldo migracji w gminie
Dorohusk miało wartość ujemną i wynosiło minus 148 osób. W 2004 r. było równieŜ ujemne, ale
wynosiło juŜ tylko minus 47 osób. Wśród osób migrujących przewaŜają osoby w wieku mobilnym
tj. 18 - 44 lata.
Spowolnienie mobilności przestrzennej ludności uwidacznia wyraźnie saldo migracji w
przeliczeniu na 2 tys. mieszkańców. W analizowanym okresie lat 1990 - 2004 saldo migracji w
przeliczeniu na 1000 mieszkańców wyniosło odpowiednio:
- dla gminy Dorohusk:
- 11,98‰ / - 6,55‰,
- dla powiatu chełmskiego:
- 11,72‰ / - 0,84‰,
- dla województwa lubelskiego: - 2,02‰ / - 1,78‰.
Struktura ludności wg płci i wieku przedstawia się następująco:
- ilość kobiet na 100 męŜczyzn w gminie wynosi 101, w porównaniu w powiecie przypadają 102
kobiety na 100 męŜczyzn, w województwie 106.
- w wieku przedprodukcyjnym w 2004 r było 1686 osób, w wieku produkcyjnym w gminie
Dorohusk znajdowało się 4113 , w wieku poprodukcyjnym 1329 osób.
8.1.2. Struktura wieku
Wzajemne proporcje pomiędzy poszczególnymi grupami ludności w gminie świadczą o jej
kondycji demograficznej. Analiza struktury wieku ludności gminy Dorohusk w okresie 1990-2004r.
, wskazuje na postępujący proces jej starzenia. Świadczą o tym następujące dane:
udział ludności w wieku przedprodukcyjnym w liczbie ogólnej mieszkańców gminy zmniejszył się
z 29,7% w 1990r. do 24,2% w 2004r. (powiat chełmski odpowiednio –
z 30,0% do 25,2%; województwo lubelskie – z 30,3% do 23,8%);
udział ludności w wieku poprodukcyjnym w liczbie ogólnej mieszkańców gminy zwiększył się z
18,1% w 1990r. do 18,8% w 2004r. (powiat chełmski odpowiednio –
z 17,6% do 17,9%; województwo lubelskie – z 14,6% do 16,2%);
indeks starości (stosunek liczby ludności w wieku poprodukcyjnym do liczby ludności w wieku
przedprodukcyjnym) w gminie Dorohusk wzrósł z 0,61 w 1990r. do 0,78
w 2004r.
Udział ludności w wieku produkcyjnym ulegał systematycznemu wzrostowi
z 52,2% ogólnej liczby ludności gminy w 1990r. do 57,0% w 2004r. Następuje to za sprawą
wchodzenia w wiek produkcyjny roczników wyŜu demograficznego z lat 70-tych. Wzrost liczby
ludności w wieku produkcyjnym spowodował spadek współczynnika obciąŜenia ekonomicznego.
W 1990r. na kaŜde 100 osób w wieku produkcyjnym przypadało 91,6 osoby w wieku
nieprodukcyjnym, natomiast w roku 2004 współczynnik ten wynosił 75,6. Pomimo wzrostu liczby
rok 2010
64
ludności w wieku produkcyjnym odnotowuje się stały spadek liczby ludności w wieku mobilnym
18-44 lat.
8.1.3. Struktura wykształcenia:
Mieszkańców gminy Dorohusk charakteryzuje niski poziom wykształcenia. Wykształcenie
tylko podstawowe i niepełne podstawowe posiada aŜ 57% mieszkańców gminy w wieku powyŜej
13 roku Ŝycia, a tylko 2,5% posiada wykształcenie wyŜsze.
PoniŜej zamieszczona tabela ilustruje poziom wykształcenia ludności gminy Dorohusk na
tle wskaźników krajowych, średnich dla województwa lubelskiego
i powiatu chełmskiego. Poziom wykształcenia ludności gminy w porównaniu ze wskaźnikami
krajowymi, dla województwa lubelskiego czy powiatu chełmskiego wypada niekorzystnie.
Największe róŜnice występują na poziomie wykształcenia podstawowego i średniego. Zaznaczyć
jednak naleŜy, Ŝe nastąpiła wyraźna poprawa w stosunku do lat 90-tych. PoniŜsza tabela prezentuje
te parametry.
13. Poziom wykształcenia mieszkańców gminy Dorohusk
14. Poziom
15. Polska
16. Województwo Lubelskie
17. Powiat
wykształcenia
chełmsk
20. ogółem
21. miasto
22. wieś
23. wyŜsze
30. średnie i
policealne
37. zasadnicze
zawodowe
44. podstawowe
51. niepełne
podstawowe
i bez
wykształcenia
24. 10,2
25. 9,7
26. 16,1
27. 4,0
28. 3,5
31. 35,6
32. 32,2
33. 42,7
34. 22,7
35. 22,4
38. 23,1
39. 21,1
40. 17,2
41. 24,5
42. 22,5
45. 27,2
46. 32,0
47. 21,4
48. 41,7
49. 44,8
52. 3,9
53. 5,0
54. 2,6
55. 7,1
56. 6,9
Źródło: Urząd Gminy w Dorohusku.
8.2. ZATRUDNIENIE.
8.2.1. Struktura zatrudnienia.
Gmina Dorohusk, pomimo przygranicznego połoŜenia, nadal zachowuje swój rolniczy
charakter. Odzwierciedleniem tego jest dość wysoki udział osób pracujących
w rolnictwie – 43% osób zawodowo czynnych w gminie. W skali województwa lubelskiego
współczynnik ten wynosi 53%, w skali kraju – 27%, a w krajach 15-tki Unii Europejskiej wynosił
w 1996r. średnio 5,5%. Jest to wprawdzie wskaźnik niŜszy niŜ średni dla obszarów wiejskich
województwa lubelskiego, niemniej nadal znacznie odbiega on od poziomu krajowego.
W przeliczeniu na 100 ha uŜytków rolnych zatrudnienie w rolnictwie wynosi:
- dla gminy Dorohusk - osób/100 ha UR;
- w województwie lubelskim – 25 osób/100 ha UR;
- w kraju – 21 osób/100 ha UR;
- w krajach UE – 8 osób/100 ha UR.
Wysoki udział sektora rolniczego w strukturze zatrudnienia, niski wskaźnik pracujących
poza rolnictwem oraz relacja zatrudnionych w sektorze usług do zatrudnionych w sektorze
przemysłu, wskazują na rolno-usługowy typ gospodarki gminy. PoniŜsza tabela ilustruje strukturę
zatrudnienia według rodzajów działalności w 2004r.
Jednostka
Ogółem
W tym:
Przemysł i
budownictwo
Usługi rynkowe
Usługi nierynkowe
rok 2010
1
65
Gmina
Dorohusk
Powiat
chełmski
Województwo
lubelskie
925
(100%)
4 760
(100%)
337 654
(100%)
259
(27,3%)
961
(20,2%)
109 100
(33%)
270
(28,4%)
1 092
(22,9%)
96 690
(29%)
396
(41,7%)
2 405
(50,5%)
126 702
(38%)
W strukturze pracujących dominuje sektor prywatny, zatrudniający ponad 94% zawodowo
czynnych, sektor publiczny to 5,4% osób zawodowo czynnych w gminie. Dominująca pozycja
sektora prywatnego w strukturze zatrudnienia wynika z duŜego udziału osób pracujących w
indywidualnych gospodarstwach rolnych w ogólnej liczbie zatrudnienia. W pozarolniczej sferze
zatrudnienia sektor publiczny ma przewagę nad sektorem prywatnym, a to za sporawą większego
zatrudnienia w usługach publicznych (nierynkowych).
W celu odwrócenia niekorzystnych proporcji w zatrudnieniu, powinny być podjęte działania
skierowane na szybki wzrost gospodarczy oraz kształtowanie nowoczesnej struktury rynku pracy.
NaleŜy dąŜyć do stopniowego zmniejszania zatrudnienia
bezpośrednio w rolnictwie. Przygraniczny charakter obszaru gminy, lokalizacja na nim
międzynarodowego przejścia granicznego oraz proponowane podniesienie roli ośrodka gminnego
do funkcji przyszłego miasteczka – przygranicznego ośrodka obsługi, powinny przyczyniać się do
zmiany struktury zatrudnienia w gminie. Powinien nastąpić wzrost podaŜy miejsc pracy w sektorze
usług rynkowych (obsługa ruchu granicznego i turystycznego, transport, spedycja, handel, wymiana
przygraniczna) oraz nierynkowych (usługi zdrowia, słuŜby celne i graniczne, bezpieczeństwa
publicznego, obsługi technicznej obiektów celnych i granicznych). Równolegle do funkcji
przygranicznych powinny rozwijać się działalności związane z rozwojem usług rynkowych
nierynkowych
na rzecz ludności miejscowej (rzemiosło, handel, usługi kultury, oświaty, zdrowia). Wraz z
rozwojem funkcji miejskich powinien nastąpić wzrost podaŜy miejsc pracy w działach bardziej
dochodowych, jak; przemysł, wytwórczość, budownictwo.
8.2.3. Bezrobocie
Procesowi redukcji rynku pracy towarzyszyło pojawienie po 1990r. bezrobocia jawnego. W
latach 1995-1997 liczba bezrobotnych zaczęła spadać. W tym czasie miały miejsce zmiany
przepisów prawnych, związanych ze zjawiskiem bezrobocia. Rok 1998
i lata następne to ponowny wzrost liczby osób bezrobotnych. Sytuacja ta była pochodną
wprowadzenia czterech reform społecznych: słuŜby zdrowia, systemu ubezpieczeń społecznych,
edukacji oraz administracji.
W 2004 r. (stan na 31.12.2004 r.) w gminie Dorohusk było 894 bezrobotnych .
W tym najwięcej bo 804 bez prawa do zasiłku co stanowi 89.9% wszystkich bezrobotnych. Bez
pracy dłuŜej niŜ 12 miesięcy pozostawało 546 bezrobotnych. Prawo do zasiłku miało 90
bezrobotnych co stanowi jedynie 10.1 % wszystkich bezrobotnych. Najwięcej bezrobotnych było w
wieku 23-54 lata, razem 323 osoby.
Bezrobocie w gminie wiąŜe się z poziomem wykształcenia. Na ogólną liczbę 894 bezrobotnych:
- wykształcenie gimnazjalne i poniŜej miało 316 osób
- wykształcenie zawodowe miały 272 osoby
- wykształcenie policealne i średnie zawodowe miało 207 osób
- wykształcenie średnie ogólnokształcące miały 53 osoby
- wykształcenie wyŜsze miało 46 osób
Rok
Bezrobotni ogółem
Bezrobotne kobiety
Bezrobotni męŜczyźni
Uprawnieni do zasiłku
2002
856 (100%)
369 (43,1%)
487 (56,9%)
143 (16,7%)
2003
885 (100%)
408 (46,1%)
477 (53,9%)
103 (11,6%)
2004
885 (100%)
408 (46,1%)
477 (53,9%)
103 (11,6%)
rok 2010
66
W tym:
uprawnione kobiety
uprawnieni męŜczyźni
Bezrobotni zwolnieni z winy
zakładu pracy
Bezrobotni pozostający bez
pracy dłuŜej niŜ 12 m-cy
x
x
x
28
75
59
28
75
59
417 (48,7%)
x
x
NiŜsza niŜ w poprzednich dekadach mobilność przestrzenna ludności wiejskiej – miedzy
innymi na skutek bariery mieszkaniowej, spadku miejsc pracy i wzrostu liczby osób bezrobotnych
w miastach – powoduje stały wzrost bezrobocia na terenach wiejskich o słabym rynku pracy.
Bardzo wysoki jest udział osób bezrobotnych pozbawionych zasiłku z Funduszu Pracy – ponad
88% ogółu bezrobotnych, a blisko połowę ogólnej liczby bezrobotnych stanowią osoby długotrwale
bezrobotne, pozostające bez pracy ponad rok.
8.3. RYNEK PRACY
8.3.1. Podmioty gospodarcze
Na terenie gminy Dorohusk w 2004 roku funkcjonowały 262 podmioty gospodarcze, w tym
w sektorze prywatnym 241.
W gminie funkcjonowało 13 spółek prawa handlowego w tym 3 z udziałem kapitału zagranicznego.
W wyniku analizy podmiotów Gospodarki Narodowej wg Sekcji PKD stwierdzono, Ŝe
najwięcej podmiotów zarejestrowano w dziale przemysł (22 podmioty) i budownictwo (21
podmiotów).
Największe zatrudnienie odnotowano w następujących firmach:
- MODNI PACKING w Brzeźnie
- LEDA sp. z o.o. Warszawa oddz. w Brzeźnie
- Samochodowy Skład Celny – Agencja Celna
- CELMAR sp. z o.o. w Lublinie oddz. w Dorohusku
- AGENCJA CELNA Transport-Spedycja „JAG-FBG”
- PHU GRANICA- Berdyszcze
- PHU EXPORT-IMPORT „ZOMAR” S.A w Chełmie
- Przedsiębiorstwo Handlowo-Serwisowe MIDEX SERNICE sp. z o.o. w Brzeźnie
- Przedsiębiorstwo Spedycji Międzynarodowej C.Hartwig Warszawa oddz. w Chełmie
- Przedsiębiorstwo Zaopatrzenia Rolnictwa i Gospodarki śywnościowej w Brzeźnie
8.3.2. Prognozy
- do 2013 r. zwiększy się znacząco liczba osób w wieku produkcyjnym (18-64 lata męŜczyźni,
18-59 kobiety), co spowoduje duŜą podaŜ siły roboczej.
- Przyrost zasobów siły roboczej – dotyczył będzie głównie:
° młodzieŜy wchodzącej na rynek pracy (skutki wyŜu demograficznego z pierwszej połowy
lat 80),
° osób w wieku niemobilnym, tj. powyŜej 44 roku Ŝycia.
8.3.1. Konieczność działań:
W celu odwrócenia niekorzystnych proporcji w zatrudnieniu, powinny być podjęte działania
skierowane na szybki wzrost gospodarczy oraz kształtowanie nowoczesnej struktury rynku pracy.
NaleŜy dąŜyć do stopniowego zmniejszania zatrudnienia bezpośrednio w rolnictwie.
Przygraniczny charakter obszaru gminy, lokalizacja na nim międzynarodowego przejścia
granicznego oraz proponowane podniesienie roli ośrodka gminnego do funkcji przyszłego
miasteczka – przygranicznego ośrodka obsługi, powinny przyczyniać się do zmiany struktury
zatrudnienia w gminie. Powinien nastąpić wzrost podaŜy miejsc pracy w sektorze usług rynkowych
(obsługa ruchu granicznego i turystycznego, spedycja, handel, wymiana przygraniczna) oraz
rok 2010
67
nierynkowych (usługi zdrowia, słuŜby celne i graniczne, bezpieczeństwa publicznego, obsługi
technicznej obiektów celnych i granicznych).
Równolegle do funkcji przygranicznych powinny rozwijać się działalności związane z
rozwojem usług rynkowych i nierynkowych na rzecz ludności miejscowej (rzemiosło, handel,
usługi kultury, oświaty, zdrowia). Wraz z rozwojem funkcji miejskich powinien nastąpić wzrost
podaŜy miejsc pracy w działach bardziej dochodowych, jak: przemysł, wytwórczość, budownictwo.
9. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY WARUNKÓW I
JAKOŚCI śYCIA MIESZKAŃCÓW W TYM:
-
warunków zamieszkania;
dostępu oświaty;
ochrony zdrowia;
zagroŜeń bezpieczeństwa ludności i jej mienia;
Analiza uwarunkowań w/w wyszczególnionych działów, mających bezpośredni wpływ na
warunki i jakość Ŝycia mieszkańców przedstawia się następująco:
9.1. MIESZKALNICTWO.
Budownictwo mieszkaniowe na obszarze gminy Dorohusk realizowane jest w następujących
formach:
- zabudowa zagrodowa
- zabudowa jednorodzinna
- zabudowa wielorodzinna
Zabudowa zagrodowa jest przewaŜającą formą realizowaną we wszystkich wsiach gminy.
Zabudowa jednorodzinna i wielorodzinna koncentruje się w ośrodku gminnym oraz w Brzeźnie i
ŚwierŜach.
Zabudowa wielorodzinna na terenie wsi związana była z funkcjonowaniem PGR – ów.
Budownictwo wielorodzinne zrealizowano w miejscowości Husynne.
W 2004 roku na terenie gminy Dorohusk było 2361 mieszkań z 7848 izbami. Przeciętna
powierzchnia mieszkalna wynosiła 81.4m2, przeciętna powierzchnia na osobę wynosiła 23.3m2.
Powierzchnia uŜytkowa mieszkań ogółem wynosiła 166 200 m2:
- przeciętna liczba izb w mieszkaniu wynosiła 3.32 i była mniejsza niŜ w powiecie (3.51)
- przeciętna liczba osób na jedno mieszkanie wynosiła 3.02 i była mniejsza niŜ w powiecie (3.05)
- przeciętna liczba osób na jedną izbę wynosiła 0.91 czyli więcej niŜ w powiecie ( 0,89)
W 2004 r oddano do uŜytku 18 mieszkań z 97 izbami o łącznej powierzchni 1899 m2 i przeciętnej
powierzchni mieszkania 105.5 m2 .
Wszystkie mieszkania oddano do uŜytku w budynkach indywidualnych.
9.2. USŁUGI.
9.2.1 Oświata i wychowanie.
Na terenie gminy Dorohusk funkcjonują 2 zespoły szkól ogólnokształcących w Dorohusku i
Brzeźnie oraz szkoły podstawowe w: ŚwierŜach, Wólce Okopskiej, Michałówce i szkoła filialna w
Turce.
Sieć szkół i placówek wychowania przedszkolnego w gminie Dorohusk przedstawia się
następująco:
- Zespół
Szkół
Ogólnokształcących
w
Dorohusku
(szkoła
podstawowa
i gimnazjum),
- Zespół
Szkół
Ogólnokształcących
z
Oddziałami
Integracyjnymi
w Brzeźnie (szkoła podstawowa i gimnazjum),
- Szkoła Podstawowa w ŚwierŜach,
- Szkoła Podstawowa w Wólce Okopskiej,
- Szkoła Podstawowa w Michałówce,
rok 2010
68
-
Szkoła Filialna w Turce,
Przedszkole Samorządowe w Dorohusku (trzy oddziały),
Oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych (Brzeźno, ŚwierŜe, Wólka Okopska,
Michałówka, Turka).
Do szkół podstawowych uczęszczało 958 uczniów w roku szkolnym 2003/2004 w tym do
gimnazjum 336.
W szkołach zatrudnionych było 40 nauczycieli. Na jednego zatrudnionego nauczyciela
przypadało 9 uczniów.
W szkołach było 17 izb lekcyjnych. Wskaźnik liczby uczniów na 1 pomieszczenie wynosił – 24, a
liczba uczniów na 1 oddział – 18.
Ponadto w gminie funkcjonuje 1 gimnazjum z dziewięcioma oddziałami, w których uczy się
208 uczniów i zatrudnionych jest 18 nauczycieli.
W gimnazjum znajduje się 11 izb lekcyjnych.
W gimnazjum na 1 oddział przypada 23 uczniów a na jedną izbę lekcyjną -19 uczniów.
Na jednego zatrudnionego nauczyciela przypada 11 uczniów. W szkole podstawowej znajduje się
jedna sala gimnastyczna.
W Dorohusku funkcjonuje jedno przedszkole z trzema oddziałami. Wychowaniem
przedszkolnym objęte są wszystkie dzieci sześcioletnie z terenu gminy Dorohusk oraz chętne dzieci
młodsze z miejscowości Dorohusk i ŚwierŜe i ich okolic. Do Przedszkola Samorządowego w
Dorohusku i do pięciu oddziałów przedszkolnych, w roku 2003/2004, uczęszczało do nich w sumie
121 dzieci, w tym: 87 sześciolatków i 33 dzieci młodsze.
W ośrodku gminnym funkcjonuje Specjalistyczny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy dla 50
dzieci. W szkole zatrudnionych jest 13 nauczycieli, ponadto upośledzonymi dziećmi opiekuje się 16
wychowawców.
Baza lokalowa szkól w gminie jest zróŜnicowana. Szkoły w Dorohusku, Wólce Okopskiej i
Michałówce mieszczą się w budynkach murowanych i posiadają wystarczającą ilość miejsc
dydaktycznych. Szkoła w miejscowości ŚwierŜe mieści się w trzech budynkach, z których jeden
jest murowany i – podobnie jak obiekty drewniane – wymaga remontu. Szkoła w Brzeźnie ze
względu na złe warunki lokalowe została rozbudowana. Niezadowalające warunki posiada szkoła
filialna w miejscowości Turka. Świetlicami dysponują szkoły w Dorohusku i ŚwierŜach.
Niezadowalający jest stan posiadania przez szkoły obiektów sportowych. Przy szkołach brak
jest boisk sportowych, bieŜni lekkoatletycznych oraz innych urządzeń sportowych. Dysponują one
4 pomocniczymi, zastępczymi salami gimnastycznymi (szkoła w Michałówce korzysta z sali w
świetlicy wiejskiej) oraz zastępczymi boiskami słuŜącymi do gier małych, urządzonymi systemem
gospodarczym. śadna ze szkół nie dysponuje pływalnią, pełnowymiarową salą gimnastyczną czy
przystosowanym do wszystkich gier boiskiem sportowym. Jest to szczególnie uciąŜliwe dla
największej w gminie szkoły w Dorohusku, gdzie ze względu na centralne połoŜenie odbywają się
gminne zawody i rozgrywki sportowe. Ponadto jest to szkoła do której uczęszcza ok. 50% uczniów,
w wieku szkoły podstawowej i ponad 80% uczniów, w wieku gimnazjalnym – stąd potrzeba
stworzenia warunków do pełnej realizacji programu nauczania i rozwoju fizycznego tych dzieci.
Biorąc pod uwagę warunki demograficzne gminy wydaje się, Ŝe w przyszłości trzy
miejscowości: Dorohusk, ŚwierŜe i Brzeźno będą stanowiły centra oświatowe gminy.
Do pilnych zadań z zakresu oświaty naleŜy zaliczyć w gminie budowę budynku szkolnego w
ŚwierŜach oraz kompleksu sportowego przy szkole w Dorohusku.
9.2.2 Zdrowie i opieka społeczna.
Zadania lecznictwa otwartego na terenie gminy spełnia: Niepubliczny Zakład Opieki
Zdrowotnej w Dorohusku, Wiejski Ośrodek Zdrowia w Zamieściu i Praktyka Lekarza Rodzinnego
w Brzeźnie. Ponadto w Dorohusku funkcjonuje Przychodnia Obwodu Lecznictwa Kolejowego
obsługująca pacjentów BranŜowej Kasy Chorych.
W miejscowości Dorohusk funkcjonuje 1 gabinet stomatologiczny i apteka.
Wskaźniki zatrudnienia personelu medycznego przedstawiają się następująco:
- Na 1 lekarza przypada 1782 mieszkańców gminy,
rok 2010
69
-
Na 1 lekarza dentystę przypada 7128 mieszkańców gminy,
Na 1 farmaceutę przypada 7128 mieszkańców gminy,
Na 1 pielęgniarkę przypada 1018 mieszkańców gminy,
Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Dorohusku świadczy opiekę lekarskopielęgniarską dla największej grupy pacjentów z terenu gminy (około 3 tys. osób wpisanych na tzw.
listę pozytywną). W ośrodku pracuje dwóch lekarzy (internista – reumatolog oraz pediatra –
specjalista medycyny rodzinnej), trzy pielęgniarki środowiskowo-rodzinne. Na terenie ośrodka
funkcjonuje Przychodnia Obwodu Lecznictwa kolejowego, w której lekarz medycyny pracy
przyjmuje pacjentów BranŜowej Kasy Chorych. W ośrodku mieści się takŜe gabinet
stomatologiczny. Usługi stomatologiczne świadczone są na rzecz wszystkich ubezpieczonych
mieszkańców gminy.
W Wiejskim Ośrodku Zdrowia w Zamieściu pracuje jeden lekarz medycyny ogólnej i cztery
pielęgniarki. Praktyka Lekarza Rodzinnego w Brzeźnie odbywa się w dawnym punkcie lekarskim.
Pracuje tu jeden lekarz, który przyjmuje pacjentów dwa razy w tygodniu.
W zakresie lecznictwa specjalistycznego i szpitalnego gmina obsługiwana jest przez
przychodnie specjalistyczne i stacjonarną opiekę zdrowotna w Chełmie i Lublinie. Potrzeby w
zakresie pomocy doraźnej zapewnia ratownictwo Medyczne w Chełmie.
9.2.3 Kultura i sport.
Zadania własne gminy w dziedzinie kultury realizuje Gminny Ośrodek Kultury zlokalizowany
w dawnym pałacu Suchodolskich.
Ponadto we wsiach: Wólka Okopska i Brzeźno funkcjonują kluby wiejskie. W dziewięciu
miejscowościach znajdują się świetlice wiejskie działające często w oparciu o remizy OSP.
W gminie Dorohusk funkcjonuje biblioteka z trzema filiami w: Turce, ŚwierŜach i Brzeźnie.
Na jedną placówkę biblioteczną przypada 7128 mieszkańców. W 2004r. księgozbiór biblioteki
liczył 43 400 woluminów, co daje 6 woluminów na mieszkańca gminy.
W 2004r. było 1433 czytelników, którzy wypoŜyczyli 32 400 ksiąŜek, co daje 22.6 wypoŜyczeń na
jednego czytelnika w ciągu roku.
Na obszarze gminy pręŜnie działają zespoły ludowe (śpiewacze i obrzędowe), prezentujące
autentyczną, niestylizowaną kulturę i tradycje ludowe. Na terenie gminy działa kilkunastu twórców
ludowych; poetów, malarzy, osób wykonujących pisanki artystyczne, koronkarstwo, wyroby z
drewna. Aktywność społeczności lokalnej w dziedzinie kultury ujawnia się coroczną organizacją
kilkudziesięciu imprez kulturalno-rozrywkowych, sportowych czy turystycznych, do których
organizacji włączają się aktywnie liczne rzesze bezimiennych animatorowi społeczników.
Na terenie gminy działa Gminny Klub Sportowy. Bazę sportową stanowią cztery
pełnowymiarowe boiska sportowe w miejscowościach: Turka, Wólka Okopska, ŚwierŜe, i
Dorohusk. Zawodnicy klubu Piłkarskiego osiągają sukcesy na szczeblu ponadlokalnym.
Od kilku lat Gmina Dorohusk z powodzeniem utrzymuje wymianę kulturalną, sportową i
turystyczną z przygraniczną Gminą Huszcza oraz niedalekim rejonem Lubomelskim na Ukrainie w
ramach tzw. „Etnicznego przenikania kultur”. Owocuje ona kilkakrotnym przyjazdem w ciągu roku
zespołów folklorystycznych i sportowych na organizowane w gminie imprezy i odwrotnie.
9.2.4 Handel, rzemiosło, gastronomia.
Na obszarze gminy koncentracja obiektów handlowych występuje w miejscowości gminnej.
Znajdują się tu hurtownie zlokalizowane na dawnej bazie GS. Ponadto w miejscowości gminnej
znajduje się najwięcej sklepów prywatnych na wydzielonych działkach. Gorzej przedstawia się
sytuacja w pozostałych wsiach gminy gdzie sklepy lokalizowane są w wydzielonych
pomieszczeniach budynków mieszkalnych.
Obiekty gastronomiczne na terenie gminy Dorohusk zlokalizowane są w niewielkich budynkach. Są
to głównie bary gastronomiczne często w budynkach mieszkalnych, lub pomieszczeniach
adaptowanych budynków słuŜących obsłudze rolnictwa. W rejonie przejścia granicznego
funkcjonują obiekty małej gastronomii dla obsługi podróŜnych. Nawet w miejscowości gminnej
brak jest restauracji lub kawiarni.
rok 2010
70
W gminie funkcjonują dwie stacje paliw płynnych i dwie stacje tankowania gazem. RównieŜ w
miejscowości gminnej znajduje się targowisko o powierzchni 2800m2
9.2.5 Łączność.
Usługi łączności na terenie gminy Dorohusk świadczą: PPUP Poczta Polska
i Telekomunikacja Polska S.A. Na obszarze gminy funkcjonują urzędy pocztowe w: Dorohusku i
Brzeźnie.
Placówki pocztowe w gminie Dorohusk podlegają Rejonowemu Urzędowi Poczty w Chełmie.
Ponadto na terenie gminy działają cztery przekaźniki telefonii komórkowej w miejscowościach:
Dorohusk, Berdyszcze, Okopy, Brzeźno..
9.2.6 Administracja, organizacje społeczne.
Na terenie gminy znajdują się obiekty administracji rządowej, samorządowej, organizacji
społecznych, policji, zlokalizowane głównie w ośrodku gminnym.
Usługi w zakresie administracji samorządowej na terenie gminy pełni Wójt Gminy Dorohusk
przy pomocy Urzędu Gminy. Siedzibą Urzędu Gminy jest miejscowość gminna Dorohusk Osada.
W obiekcie Urzędu Gminy swoją siedzibę ma takŜe Biuro Rady Gminy w Dorohusku. Obiekt
Urzędu Gminy w pełni zabezpiecza potrzeby lokalowe administracji samorządowej. W Dorohusku
mieszczą się takŜe jednostki podległe Urzędowi Gminy oraz jednostki administracji specjalnych,
obsługujących obszar gminy: Gminny Zakład Obsługi Sp. z o.o. w Dorohusku, Gminny Ośrodek
Kultury i Turystyki, Ośrodek Pomocy Społecznej, Biuro Obsługi Oświaty, Gminna Biblioteka
Publiczna, Posterunek ponad gminny Policji.
Ma tu równieŜ swoją siedzibę Bank Spółdzielczy oraz Urząd Celny, StraŜ Graniczna.
9.2.7 Obiekty kultu religijnego i wyznaniowe
Na obszarze gminy Dorohusk znajdują się trzy parafie w: Dorohusku, Brzeźnie, i ŚwierŜach.
Czynne są trzy kościoły i cztery kaplice w: Wólce Okopskiej, Michałówce, Husynnem i Teosinie.
9.3. BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE.
Do zagroŜeń mogących powstać na terenie gminy Dorohusk zaliczyć naleŜy szczególnie:
- zagroŜenia powodziowe,
- zagroŜenia poŜarowe
- zagroŜenia transportowe
- zagroŜenie przestępczością.
- ZagroŜenia wynikające z moŜliwości wystąpienia powaŜnej awarii przemysłowej.
Przekroczenia stanów alarmowych przepływającej wzdłuŜ wschodniej granicy gminy rzeki
Bug (ze starorzeczami) i jej dopływów stanowią zagroŜenie powodziowe w obszarach zalewowych
dolin rzecznych.
PoŜarami wielkoprzestrzennymi zagroŜone są lasy i torfowiska w obszarze Chełmskiego
Parku Krajobrazowego i jego otuliny.
PowaŜne zagroŜenie stanowi odbywający się przez teren gminy transport materiałów
niebezpiecznych. Przejścia graniczne drogowe i kolejowe są miejscami wwozu na teren Polski
materiałów niebezpiecznych z terenu państw byłego Związku Radzieckiego. Transport materiałów
niebezpiecznych odbywa się głównymi trasami drogowymi – krajową nr 12 i wojewódzką nr 816.
Przewóz materiałów niebezpiecznych drogą nr 12 powoduje niebezpieczeństwo zarówno dla
mieszkańców miejscowości połoŜonych wzdłuŜ tej trasy, a takŜe grozi skaŜeniem cennych
przyrodniczo obszarów Chełmskiego Parku Krajobrazowego (szczególnie rezerwatów połoŜonych
przy drodze) i jego otuliny.
W działalności słuŜb specjalistycznych i administracji naleŜy uwzględnić zagroŜenia
wynikające z moŜliwości wystąpienia powaŜnej awarii przemysłowej w istniejących zakładach,
związanej z profilem produkcji, zgromadzeniem niebezpiecznych materiałów i produktów. Do
chwili obecnej takie awarie nie występowały.
rok 2010
71
Kolejnym zagroŜeniem bezpieczeństwa mieszkańców jest szczególnie wysokie zagroŜenie
przestępczością związaną z przygranicznym połoŜeniem gminy. Dotyczy to zarówno przestępstw
pospolitych (takich jak kradzieŜe i napady), jak teŜ przestępstw związanych z nielegalnym
przekraczaniem granicy oraz działalnością grup przestępczych.
Zabezpieczenia ładu i porządku dokonuje Komisariat Policji w Dorohusku, który swym
działaniem obejmuje 5 gmin tj. Dorohusk, Białopole, Dubienkę, Rudą Hutę i śmudź. Stan etatowy
komisariatu wynosi 30 policjantów, w tym 18
w Dorohusku i po trzech w Rewirach
Dzielnicowych w pozostałych gminach. Wykrywalność przestępstw wynosi ponad 80% i jest to
jeden z lepszych wyników w województwie lubelskim.
Największe zagroŜenie przestępczością występuje w gminie Dorohusk z powodu połoŜenia na jej
terenie dwóch przejść granicznych i wielkości gminy. Najwięcej przestępstw dokonywanych jest na
mieniu obywateli, są to kradzieŜe z włamaniem i kradzieŜe mienia, których zdarza się około 60.
Bardzo duŜe zagroŜenie występuje w komunikacji z powodu kolizji i wypadków drogowych. W
2004 roku w 17 wypadkach zginęła 1 osoba a 20 zostało rannych, było teŜ 55 kolizji drogowych, w
wielu przypadkach spowodowanych przez nietrzeźwych kierowców lub pieszych.
Na wzrost poziomu bezpieczeństwa i przeciwdziałania przestępczości w gminie przyczyniają się
prowadzone działania Państwowej StraŜy Granicznej, związane zarówno z ochroną granicy i
przejść granicznych, ale równieŜ z przestępczością pospolitą.
Corocznie na terenie gminy występuje w granicach 40-60 zdarzeń o charakterze poŜarowym
i innych wypadkach losowych, wymagających interwencji słuŜb specjalistycznych.
Ochronę przeciwpoŜarową i przeciwpowodziową w gminie wykonuje 7 samodzielnych
Ochotniczych StraŜy PoŜarnych, w ścisłym współdziałaniu z Komendą Państwowej StraŜy PoŜarnej
w Chełmie.
OSP dysponują 8 samochodami straŜackimi, w tym 3 średnimi. Dysponują równieŜ odpowiednią
ilością motopomp stacjonarnych i pływających oraz innego sprzętu straŜackiego do podjęcia
natychmiastowych działań.
Posiadane przez OSP środki łączności pozwalają na łączność wzajemną wszystkich jednostek ze
stanowiskiem kierowania KM PSP w Chełmie i wspomoŜenia działań siłami i środkami straŜy
państwowej. OSP dysponują 7 remizami straŜackimi, a w trzech z nich są ogrzewane zimą garaŜe,
dzięki temu straŜ dysponuje samochodami poŜarniczymi z wodą w kaŜdej sytuacji, bez względu na
warunki atmosferyczne. W 2003 roku w Dorohusku powstała nowa jednostka OSP.
10. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY
MOśLIWOŚCI ROZWOJU GMINY.
POTRZEB I
ROZWOJU ROLNICTWA.
Szczegółowej analizy uwarunkowań w gospodarowaniu zasobami rolnymi i leśnymi dokonano w
R.6. Z przeprowadzonej analizy, wynikają główne: problemy, zagroŜenia i szanse rozwoju funkcji
rolniczych i leśnych.
10.1.1. Do głównych problemów, mających wpływ na rozwój funkcji rolniczej i leśnej, naleŜy
zaliczyć:
- słabe warunki glebowe,
- niekorzystna struktura agrarna gospodarstw rolnych,
- słabo ukierunkowana produkcja rolna,
- typowo surowcowy, o niskim stopniu towarowości, charakter produkcji rolnej,
- brak przemysłu rolno – spoŜywczego i przechowalnictwa produktów rolnych,
- niewystarczające wyposaŜenie gospodarstw rolnych w infrastrukturę,
- brak zorganizowanej dystrybucji produktów rolnych,
- niskie kwalifikacje zawodowe rolników,
- postępujący proces starzenia się rolników,
- bariera kapitałowa wynikająca z niskiej produkcji rolnej,
rok 2010
72
-
słabo rozwinięte „otoczenie rolnictwa”, niezbędne do obsługi i funkcjonowania obszarów
wiejskich.
10.1.2. Do głównych zagroŜeń rozwoju funkcji rolniczej i leśnej, naleŜy zaliczyć:
- brak stabilnej, przewidywalnej oraz konsekwentnie realizowanej polityki rolnej,
- pogarszająca się sytuacja makroekonomiczna w rolnictwie,
- brak instrumentów zwiększających dochodowość rolników,
- mało czytelne i nieefektywne programy wspierania przekształceń w rolnictwie,
- niedostateczne wsparcie finansowe pozarolniczych gałęzi gospodarczych w gminie,
- słabość rynku wschodniego i konkurencja produktów rolnych z unii europejskiej,
- brak zintegrowanego programu rozwoju rolnictwa z polityką unii europejskiej.
10.1.3. Do głównych szans rozwoju gospodarki rolnej i leśnej, naleŜy zaliczyć:
- zróŜnicowaną rolniczo przestrzeń produkcyjną,
- urozmaicone i słabo zdegradowane środowisko przyrodnicze,
- prywatną formę własności ziemi,
- przygraniczne połoŜenie gminy,
- moŜliwość wprowadzenia dolesień i poprawy gospodarki leśnej,
- moŜliwość wykorzystania walorów lasów.
10.1.4. Istniejące uwarunkowania w gospodarce zasobami rolnymi i leśnymi.
- Rolnictwo jest główną gałęzią gospodarki gminy i podstawowym źródłem utrzymania ludności.
- Warunki przyrodnicze dla produkcji rolnej są niekorzystne - obszar VI, średnio-słaby.
- Wadliwa jest istniejąca struktura agrarna, wymagająca podjęcia scaleń i wymiany gruntów.
- Produkcja rolna jest słabo ukierunkowana, przewaŜa produkcja mieszana - wskazany jest
rozwój produkcji zwierzęcej.
- Charakter produkcji rolnej jest typowo surowcowy o niskim stopniu towarowości - wskazana
jest przebudowa charakteru produkcji w celu zwiększenia dochodowości rolników.
- Niewystarczające jest wyposaŜenie gospodarstw rolnych w infrastrukturę techniczną,
ograniczające produkcję i obsługę rolnictwa: kanalizacja sanitarna, gaz, telefon, komunikacja
drogowa,
- Brak jest przemysłu rolno-spoŜywczego i przechowalnictwa produktów rolnych.
- Brak jest zorganizowanej dystrybucji towarowej produkcji rolnej - potrzebna jest
restrukturyzacja sieci obsługi w tym zakresie.
- Niskie są kwalifikacje zawodowe rolników, brak jest wykwalifikowanej kadry.
- Wysoki jest stopień zatrudnienia w rolnictwie, tworzący nadwyŜkę siły roboczej i ukryte
bezrobocie agrarne.
- Czyste jest i nieskaŜone środowisko przyrodnicze, stwarzające warunki dla rozwoju rolnictwa
ekologicznego i agroturystyki, na terenach prawnie chronionych i rozwoju rolnictwa
zintegrowanego – zrównowaŜonego.
- Niski stopień lesistości gminy, wskazujący na potrzebę zalesiania gruntów rolnych niskiej
jakości, jako przeciwdziałania powstawaniu gruntów marginalnych.
10.1.5. Do głównych problemów wynikających z oceny stanu istniejącego, naleŜy zaliczyć:
- Konieczność bezwzględnej ochrony gleb wysokiej wartości, przed zmianą uŜytkowania, ze
względu na ich niewielki obszar - niespełna 30 % uŜytków rolnych.
- DuŜe rozdrobnienie gospodarstw, niewłaściwa struktura agrarna. Proces ten postępuje ze
względów ekonomicznych.
- Niska opłacalność produkcji.
- Niski poziom przygotowania zawodowego rolników.
- Ukryte bezrobocie agrarne i wysokie zatrudnienie w rolnictwie, co stwarza konieczność
organizacji nowych miejsc pracy poza rolnictwem.
- Bariera kapitałowa, wynikająca z niskiej produkcji rolnej, co uniemoŜliwia działania
inwestycyjne.
rok 2010
73
-
Słabo rozwinięte „otoczenie rolnictwa”, niezbędne do obsługi i funkcjonowania obszarów
wiejskich.
Konieczność zrównowaŜonego gospodarowania zasobami leśnymi w sytuacji niskiego
wskaźnika lesistości.
Potrzeba ochrony gruntów leśnych przed przeznaczeniem na cele nieleśne.
10.1.6. MoŜliwości wykorzystania istniejących szans rozwoju gospodarki rolnej i leśnej w
gminie są następujące:
- zróŜnicowana rolniczo przestrzeń produkcyjna, stwarza moŜliwości specjalizacji w produkcji:
° roślinnej (ziemniaki do przetwórstwa, rzepak na biopaliwo)
° zwierzęcej (bydło mięsne, drób),
- duŜy udział prywatnej własności gruntów rolnych, daje moŜliwość szybkiego dostosowania się
do gospodarki rynkowej. Sektor prywatny potrafi szybko dostosować kierunki produkcji do
potrzeb rynku,
- zróŜnicowana rolniczo przestrzeń produkcyjna, stwarza moŜliwość specjalizacji
w
produkcji roślinnej i zwierzęcej,
- przygraniczne połoŜenie gminy, moŜe być szansą rozwoju wymiany towarowej produktów
rolnych z krajami wschodnimi,
- urozmaicone i stosunkowo słabo zdegradowane środowisko przyrodnicze, stwarza warunki do
rozwoju agroturystyki i rolnictwa ekologicznego, mogących wchłonąć nadwyŜki siły roboczej, a
takŜe dać dodatkowe źródło dochodów dla ludności rolniczej,
- wysoka wartości istniejących terenów leśnych, stwarza warunki do ich wykorzystania dla
rozwoju rekreacji, głownie agroturystyki,
- moŜliwość poprawy gospodarki leśnej i zwiększenia niskiego wskaźnika lesistości gminy,
poprzez wprowadzenie dolesień na glebach nieproduktywnych.
ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI POZAROLNICZEJ.
Przedsiębiorczość pozarolnicza jest dziedziną gospodarki, obejmującą usługi rynkowe i przemysł,
czyli działy o duŜej zyskowności, wytwarzające dobra i usługi o duŜej wartości dodanej w
porównaniu do sektora rolniczego. O zamoŜności gminy, wielkości wpływów do budŜetu decyduje
poziom
rozwoju
przedsiębiorczości
na
danym
terenie.
W 2004r. na terenie gminy Dorohusk funkcjonowały 253 podmioty gospodarcze, w tym sektor
prywatny reprezentowało 231 podmiotów, a sektor publiczny – 22. W tej liczbie zarejestrowano:
- 1 przedsiębiorstwo państwowe;
- 11 spółek handlowych, w tym z udziałem kapitału zagranicznego – 3;
- 8 spółek cywilnych;
- 7 spółdzielni;
- 180 podmiotów osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą.
Większość podmiotów gospodarki narodowej naleŜy do sektora usług rynkowych (57%), w tym
około 41% prowadzi działalność związaną z handlem i naprawami (handel detaliczny artykułami
spoŜywczymi i przemysłowymi, handel obwoźny). W pozostałych sekcjach usług rynkowych
funkcjonuje niezbyt liczna grupa podmiotów pośrednictwa finansowego, obsługi nieruchomości i
firm oraz hoteli i restauracji. Strukturę podmiotów gospodarki narodowej w 2004r. według sekcji i
działów PKD ilustruje poniŜsze zestawienie:
Wyszczególnienie
Rolnictwo, łowiectwo, leśnictwo
Przemysł
Budownictwo
Usługi rynkowe:
handel i naprawy
hotele i restauracje
Liczba podmiotów
17
20
16
144
103
8
rok 2010
74
transport, gospodarka narodowa, łączność
obsługa firm i nieruchomości, nauka
pozostała działalność indywidualna i komunalna
Usługi nierynkowe:
administracja publiczna i obrona narodowa
edukacja
ochrona zdrowia i opieka społeczna
Ogółem
9
17
7
56
253
Do waŜniejszych podmiotów gospodarczych, działających na terenie gminy Dorohusk
moŜna zaliczyć:
- Agencja Celna „Merkury" Sp. z o.o. - Wrocław tel. (071) 372-67-25 na DPG tel.566-10-22
- „CZEROM" Sp. z o.o. - Swietłana Romaniuk tel. Kom. O 603 120 069 - Okopy,
- INWESTYCJA" S.A. - Chełm ul. Hutnicza 3, wiceprezes zarządu mgr Wojciech BaŜędzki
tel.564-39-92 (Stacja Paliw w Brzeźnie)
- INTERCELL RECYCLING Sp. z o.o. - Lublin, ul. Zemborzycka 59 Prezes Zarządu Ryszard
Wójcik –tartak w Dorohusku ul. Zwycięstwa
- „JAS - FBG" S.A. - Pawłowice ul. Krucza Prokurent mgr Danuta Granda tel. (032) 478-33-09
DPG Dyrektor Józef Grzywna tel. 566-17-95
- „LEDA" Sp. - z o.o. Warszawa - oddział w Brzeźnie Dyrektor Generalny - Dmitriy Asaturoy
tel.- 566-14-40
- „LUKOIL POLSKA" Sp. z o.o. - Warszawa ul. Jagiellońska 15, Dyrektor Generalny Nikolai
Valov, tel. 619-52 -52 (grunt w Wólce Okopskiej)
- MERCEDES - BENZ – Sobiesław Zasada Ltp. Sp. Z o.o. 30-150 Kraków, ul. Armii Krajowej
17, Wiceprezes zarządu Danuta Piskorz, tel. (012) 639-55-51 na DPG Polski
- Koncern Naftowy „ORLEN" S-A. - Płock, Regionalne Biuro Lublin, ul. Narutowicza 63,
Dyrektor Mariusz Gatusiakowski tel. (081) 532-80-14 grunt w Wólce Okopskiej
- Polski Gaz Sp. - z o.o. - Terminal Przeładunkowy Dorohusk, Dyrektor Oddziału Boris
Zołotnicki tel. (082) 566-11-83 Okapy
- TEK-POL PROPERTES Sp. o.o. Dyrektor Rafał Prendke tel. 566-14-61
- Polskie Konsorcjum Gospodarcze S.A - Warszawa, ul. Opaczowska 42, Prezes Zarządu
Grzegorz Nesteruk, tel. (022) 658-^)7-85 grunt w Okopach
- Przedsiębiorstwo Handlowo - Serwisowe „MIDEX SERWIS" Sp. z o.o. - Brzeźno Dyrektor
Spółki Władysław Kowalski tel. 566-14-70
- Przedsiębiorstwo Handlowo Usługowo Produkcyjne „UNIWERS" Sp. z o.o. - Zamość ul.
Weteranów 4, Prezes Zarządu Tadeusz Mazur tel. (084 - 627-14-91 grunt Kol. Okopy)
- Przedsiębiorstwo Spedycji Międzynarodowej C- Hartwig Warszawa Oddział Lublin, Kierownik
Oddziału mgr Stefan Kowalczyk. tel. 565-22-06 ul. Kolejowa Dorohusk
- Przedsiębiorstwo Techniczno-Handlowe „TESSA" Sp. z o.o. - Chełm, ul. Kolejowa 94, Prezes
Zarządu mgr inŜ. Waldemar Hryszko tel. 565-40-68 Bar w Ludwinowie
- TEZET GAZ MOVEMENT S.A - Lublin, ul. Puławska 38, Prezes Zarządu Tomasz Berzyński
tel. (081) 740-50-10 Brzeźno
- „TRANS - SAD" Sp. z o.o. - Szczecin, ul. Heyki 2, Prezes zarządu Marcin Majewski tel. (091)
462-49-09 na DPG
- ZOMAR S.A 22-100 Chełm, u!. St. Moniuszki 3, wiceprezes zarządu Janusz Głowacki, tel.
562-20-00 Brzeźno
- POL-BUG tel. 566-17-27
- POLFROST Warszawa - Bank dzierŜawa tel. 566-17-16
- SGS - Bank dzierŜawa
- ACJK Zalesie - Bank dzierŜawa
- POL-SERWICE ul. Kolejowa Dorohusk
W miejscowości Brzeźno po południowej stronie szlaku kolejowego znajduje się duŜy obszar
terenów przemysłowo-składowych, przeznaczonych pod róŜnoraką działalność gospodarczą.
rok 2010
75
ROZWOJU FUNKCJI TURYSTYCZNO – REKREACYJNYCH.
Gmina Dorohusk charakteryzuje się wysokimi walorami turystycznymi. Największe walory
krajobrazowe posiadają tereny połoŜone w rejonie doliny Bugu. Szczególnym walorem doliny są
starorzecza i zachowany naturalny charakter samej rzeki Bug. Najcenniejszy fragment znajduje się
na północ od Berdyszcza, dolina jest tu stosunkowo wąska, a Bug silnie meandruje. Do
najciekawszych wsi połoŜonych w strefie krawędziowej doliny Bugu naleŜą: ŚwierŜe, Okopy Stare
i Husynne. Na szczególną uwagę zasługują wyjątkowe walory krajobrazowe i przyrodnicze
Chełmskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny. Jednak z racji szczególnego charakteru tych
terenów
(dwa rezerwaty przyrody o najwyŜszej randze ochrony) i objęcia ich ochroną na obszarze Parku i
jego otuliny moŜliwa jest jedynie organizacja turystyki kwalifikowanej (obserwacja stanowisk
przyrodniczych) oraz organizacja wytyczonych tras rowerowych, konnych bądź spacerowych. Z
racji wysokiej rangi ochrony obszaru oraz warunków terenowych nie jest moŜliwa organizacja na
tym obszarze ośrodków i terenów wypoczynku pobytowego.
Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego zalicza przewaŜającą
część obszaru gminy Dorohusk do Strefy ZrównowaŜonego Rozwoju Turystyki, obejmującej
istniejące i projektowane parki krajobrazowe i obszary chronionego krajobrazu oraz inne obszary
atrakcyjne krajobrazowo i przyrodniczo. Kształtowanie warunków przestrzennych dla rozwoju
turystyki w tej strefie moŜliwe jest przez:
- zwiększenie ilości obiektów turystycznych, głownie w oparciu o kwatery prywatne –
agroturystyczne i pensjonaty, a takŜe campingi, pola namiotowe i biwakowe;
- lokalizację zabudowy letniskowej głownie w obrębie istniejącej zabudowy;
- realizacje zbiorników retencyjnych o funkcji rekreacyjnej, kreowanie na ich obrzeŜach małych
ośrodków rekreacyjno-turystycznych (pensjonatów);
- rozwój zaplecza obsługującego turystykę i związanej z nią infrastruktury technicznej
(oczyszczalnie ścieków, sieć kanalizacyjna, gazyfikacja);
- wzbogacanie obszarów w urządzenia turystyczne – ścieŜki rowerowe trasy spacerowe, trasy
konne, punkty widokowe, parki, zieleńce, urządzenia sportowe;
- innowacyjność w organizacji róŜnorodnych form turystyki w oparciu o posiadane walory (np.
wczasy w siodle, spływy kajakowe, myślistwo);
- podniesienie wizerunku turystycznego obszaru – rewaloryzacja obiektów i zespołów
zabytkowych, estetyzacja zabudowy;
- zwiększenie dostępności komunikacyjnej obszaru.
Dolina Bugu naleŜy do Strefy o Wysokich Walorach Przyrodniczych – wskazana do
zagospodarowania turystycznego. Kształtowanie warunków przestrzennych dla rozwoju turystyki w
tej strefie moŜliwe jest poprzez:
- lokalizację obiektów przystosowanych dla turystyki krajobrazowej i kwalifikowanej
(campingów, pól namiotowych i biwakowych, stanic rybackich);
- preferowanie rozproszonej bazy noclegowej w oparciu o pensjonaty i kwatery agroturystyczne;
- lokalizowanie budownictwa letniskowego głównie w obrębie istniejącej zabudowy;
- uruchomienie drogi turystycznej – „NadbuŜanka”;
- lokalizację wzdłuŜ tras usług związanych z turystyką zmotoryzowaną (parkingi, motele,
zajazdy, MOP);
- urządzenie ścieŜek rowerowych;
- udostępnienie turystyczne rzeki Bug (wyznaczenie szlaku kajakowego);
- lokalizację urządzeń obsługi międzynarodowego ruchu turystycznego związanego
z istniejącym przejściem w Dorohusku.
Funkcja rekreacyjna odgrywa obecnie niewielkie znaczenie w zagospodarowaniu przestrzennym
gminy. DuŜa część gminy znajduje się na terenie prawnie chronionym co stanowi barierę w
zagospodarowaniu turystycznym gminy.
rok 2010
76
Na terenie gminy występują nieliczne obiekty obsługujące turystów takie jak: motele, hotele,
zajazdy.
Turystyka kwalifikowana (zwiedzanie Chełmskiego Parku Krajobrazowego) jest
prowadzona na tzw. ścieŜkach dydaktycznych. W wyniku inwentaryzacji terenowej odnotowano
powstawanie gospodarstw agroturystycznych oraz indywidualnej zabudowy letniskowej, głównie w
dolinie rzeki Bug.
Do celów rekreacji sobotnio - niedzielnego wykorzystywany jest zbiornik w miejscowości Husynne
na rzece Udal. Teren jest nieurządzony i pozbawiony urządzeń do obsługi turystyki i rekreacji.
Intensywność ruchu turystycznego w obu strefach uzaleŜniona być powinna od chłonności
turystycznej, określającej naturalną odporność środowiska na degradację związaną z ruchem
turystycznym.
11. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE
SYSTEMÓW KOMUNIKACJI.
Z
ANALIZY
STANU
11.1 UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU KOMUNIKACJI
DROGOWEJ.
11.1.1. Układ podstawowy dróg:
Układ podstawowy dróg publicznych w gminie Dorohusk tworzą odcinki dróg:
- krajowej Nr 12
- wojewódzkiej Nr 816
- oraz sieci dróg powiatowych i gminnych.
Łączna długość dróg publicznych na obszarze gminy wynosi 146 km, w tym drogi utwardzone
stanowią 112 km .
Długość i struktura dróg na terenie gminy Dorohusk przedstawia się następująco:
- drogi publiczne ogółem – 146 km, w tym twarde – 112 km, w tym:
° drogi krajowe – 17 km, w tym twarde – 17 km;
° drogi wojewódzkie – 20 km, w tym twarde – 20 km;
° drogi powiatowe – 54 km, w tym twarde – 44 km;
° drogi gminne – 55 km, w tym twarde – 31 km .
Gęstość dróg w poszczególnych kategoriach na terenie gminy wynosi odpowiednio
na 100 km2:
- drogi publiczne ogółem – 76,1 km, w tym twarde – 58,3 km, w tym:
° drogi krajowe – 8,7 km, w tym twarde – 8,7 km;
° drogi wojewódzkie – 10,6 km, w tym twarde – 10,6 km;
° drogi powiatowe – 28,2 km, w tym twarde – 22,9 km;
° drogi gminne – 28,6 km, w tym twarde – 16,1 km .
11.1.2. Drogi krajowe.
W granicach gminy Dorohusk przebiega (zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z
dnia
15
grudnia
1998r.
w
sprawie
ustalenia
wykazu
dróg
krajowych
i wojewódzkich – Dz. U. Nr 160, poz. 1071 z dnia 28 grudnia 1998r.) ciąg drogi krajowej Nr 12,
relacji: Zachodnia Granica Państwa – Łęknica – śary – śagań – Szprotawa – Przemków –
Radwanice – DroŜów (droga Nr 3) – Głogów – Leszno – Gostyń – Jarocin – Pleszew – Kalisz –
Sieradz – Piotrków Trybunalski – Opoczno – radom – Zwoleń – Puławy – Kurów – Lublin – piaski
– Chełm – Dorohusk – Wschodnia Granica Państwa. Droga Nr 12 na odcinku Piaski – Chełm –
Dorohusk – Wschodnia Granica Państwa zaliczona jest do sieci dróg międzynarodowych jako E373.
Zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 września 2001r. w sprawie ustalenia
sieci autostrad, dróg ekspresowych oraz dróg o znaczeniu obronnym (Dz. U Nr 120, poz. 1283 z
dnia 17 października 2001r.) ciąg drogowy Nr 12 przewidziany jest docelowo jako dwujezdniowa
rok 2010
77
droga ekspresowa oznaczona numerem S 12, relacji: Kurów – Lublin – Piaski – Chełm – Dorohusk
– Wschodnia Granica Państwa (kierunek Kijów).
W 1996r. na zlecenie Urzędu Wojewódzkiego w Chełmie opracowana została „Prognoza
wielowariantowa
skutków
przestrzennych
zmiany
klasyfikacji
drogi
krajowej
Nr 82 do rangi drogi ekspresowej (międzynarodowej E-373) dla potrzeb „Studium
zagospodarowania przestrzennego województwa chełmskiego”, zatwierdzona przez Generalnego
Dyrektora Dróg Publicznych. Prognoza ta stanowi ogólną koncepcję przebiegu drogi ekspresowej S
82 (obecnie S 12) na terenie dawnego województwa chełmskiego – w tym takŜe na terenie gminy
Dorohusk. Ponadto dla zadania pod nazwą „obwodnica miejscowości Okopy, gm. Dorohusk”
opracowane zostały „ZałoŜenia Techniczno-Ekonomiczne”, w oparciu o które opracowano
dokumentację projektową obwodnicy miejscowości Okopy. Dla drogi S 12, na odcinku Chełm –
Dorohusk, została opracowana takŜe „Koncepcja programowa na modernizację drogi ekspresowej S
12”. Wszystkie te opracowania stanowią podstawę do ustalenia przebiegu drogi i projektowanej w
jej ciągu obwodnicy miejscowości Okopy.
11.1.3. Drogi wojewódzkie.
Przez obszar gminy Dorohusk przebiega droga wojewódzka Nr 816,
tzw. „NadbuŜanka”, łącząca przejście graniczne w Dorohusku z pozostałymi przejściami
granicznymi i ośrodkami przygranicznymi na wschodniej granicy państwowej w obszarze
województwa lubelskiego. Droga wojewódzka Nr 816, relacji: Terespol – Kodeń – Sławatycze –
Włodawa – Dorohusk – Horodło – Zosin posiada parametry techniczne i uŜytkowe klasy G
(główna). W granicach gminy Dorohusk droga ta przebiega przez obszary głównie niezabudowane i
o luźnej zabudowie. Jedynie w miejscowościach ŚwierŜe i Dorohusk są to obszary zwartej
zabudowy wiejskiej.
11.1.4. Drogi powiatowe.
Na mocy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2002r.
(Dz. U. z 2003r. Nr 5, poz. 54) Zarząd Województwa Lubelskiego w dniu 2 czerwca 2003r. podjął
Uchwałę Nr XXXII/448/03 w sprawie nadania numerów drogom powiatowym
na obszarze województwa lubelskiego. Przez obszar gminy Dorohusk przebiega sześć odcinków
dróg powiatowych, pozostających w zarządzie Zarządu Dróg Powiatowych w Chełmie. Są to :
Lp.
1
2.
3.
4.
5.
6.
Nr
Przebieg drogi
drogi
0822 L dr. wojew. 812 – Sajczyce – Ruda
Huta – śalin - ŚwierŜe
0830 L Ludwinów - ŚwierŜe
0829 L Brzeźno - śalin
0831 L
Wólka Okopska - Barbarówka
0844 L Pławanice - Turka
Stary
Stary przebieg drogi
Nr
6154 dr. wojew. 812 – Sajczyce – Ruda
Huta – śalin - ŚwierŜe
6213 Ludwinów - ŚwierŜe
6212 Brzeźno - śalin
6268 Wólka Okopska - Barbarówka
6267 Pławanice - Turka
0845 L Czerniejów – Skordiów – Turka Husynne
6266
Czerniejów – Skordiów – Turka Husynne
Zgodnie z wykazem stanowiącym załącznik do Uchwały Zarządu Województwa Lubelskiego
podaje się stare i nowe numery dróg powiatowych, przed i po zmianie.
11.1.5. Układ uzupełniający.
Układ uzupełniający sieci podstawowej tworzą drogi gminne, tj. 37 tras o łącznej długości
55 km, w tym odcinki utwardzone stanowią 31 km .
rok 2010
78
11.2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU KOMUNIKACJI
KOLEJOWEJ
Przez obszar gminy przebiega linia kolejowa o znaczeniu międzynarodowym relacji:
Gdańsk, Malbork, Dziadowo, Nasielsk, Warszawa, Pilawa, Dęblin, Lublin, Rejowiec, Chełm,
Dorohusk, granica państwa. Linia w całości zelektryfikowana, na odcinku Dorohusk – Zawodówka
(w gminie Chełm) wzdłuŜ opisanej magistrali przebiega tor szeroki. W granicach
administracyjnych gminy znajdują się dwa punkty przeładunkowe w miejscowości Brzeźno i
Wólka Okopska. W miejscowości Dorohusk znajduje się przystanek kolejowy oraz kolejowe
przejście graniczne.
11.3. WNIOSKI Z ANALIZY UWARUNKOWAŃ.
Z analizy uwarunkowań wynikają następujące wnioski:
- przebieg drogi ekspresowej i linii kolejowej o znaczeniu międzynarodowym naleŜy uznać za
element korzystny dla gminy, mogący przyczynić się do jej rozwoju gospodarczego;
- droga ekspresowa, linia kolejowa oraz budowa planowanego lądowiska dla małych samolotów
przy przejściu granicznym, stwarzają moŜliwość zapewnienia dobrego połączenia
komunikacyjnego dla obszaru gminy;
- dalsza systematyczna rozbudowa i modernizacja dróg: krajowej i wojewódzkiej na terenie
gminy, powinna zapewnić poprawę dostępności komunikacyjnej obszaru gminy dla ruchu
międzynarodowego i łączności z ośrodkami miejskimi i gminnymi na terenie województwa.
Warunkiem dobrej dostępności jest dalsza budowa obwodnicy miejscowość Okopy w ciągu
przyszłej drogi ekspresowej oraz przebudowa istniejących kolizyjnych węzłów i skrzyŜowań, na
węzły bezkolizyjne.
- Konieczna budowa i modernizacja dróg powiatowych i gminnych, pozwalająca mieszkańcom
na właściwe wykorzystanie posiadanych środków transportu oraz na poprawę dostępu rolników
do pól;
- Konieczna budowa chodników przy drogach na terenach zabudowanych, co pozwoliłoby na
przeniesienie z jezdni, niebezpiecznego ruchu pieszego.
12. UWARUNKOWANIA
WYNIKAJĄCE
INFRASTRUKTURY
TECHNICZNEJ
UPORZĄDKOWANIA GOSPODARKI:
-
Z
ANALIZY
W
TYM
STANU
STOPNIA
WODNO-ŚCIEKOWEJ;
GOSPODARKI ODPADAMI;
ENERGETYCZNEJ.
12.1 UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE
GOSPODARKI KOMUNALNEJ.
Z
ANALIZY
STANU
ORGANIZACJI
12.1.1. Ochrona przeciwpoŜarowa.
Zadania ochrony przeciwpoŜarowej na terenie gminy Dorohusk wypełniają Ochotnicze straŜe
PoŜarne.
StraŜnice OSP znajdują się w następujących wsiach: Dorohusk, Wólka Okopska, Okopy, Ostrów,
Zanowinie, ŚwierŜe, Husynne, Barbarówka.
Obszar gminy Dorohusk znajduje się w zasięgu Rejonowej Komendy StraŜy PoŜarnej w Chełmie.
12.1.2. Cmentarze i usługi pogrzebowe.
Na terenie gminy znajdują się cmentarze wyznania rzymsko – katolickiego, prawosławnego,
ewangelickiego, a takŜe wojenne.
Obecnie pochówki odbywają się na cmentarzach w: Dorohusku, Brzeźnie i Świerkach. Gmina nie
prowadzi komunalnych usług pogrzebowych.
rok 2010
79
12.1.3. Zieleń urządzona.
Na terenie gminy znajdują się parki podworskie w miejscowościach: Dorohusk, ŚwierŜe,
Zamieście (obiekty wpisane do Rejestru Zabytków). Ponadto zachowały się pozostałości parków
podworskich w miejscowościach: Okopy, Kol. Okopy, Husynne oraz Turka.
W ośrodku gminnym występują niewielkie skwerki.
W
pozostałych
wsiach
zieleń
urządzona
występuje
w
powiązaniu
z obiektami usług publicznych głównie szkół. Wartościowe zespoły zieleni występują na terenie
cmentarzy (głównie nieczynnych).
12.1.4. Organizacja gospodarki komunalnej.
Na obszarze gminy Dorohusk prowadzona jest działalność o charakterze uŜyteczności publicznej
obejmująca:
- zaopatrzenie w wodę,
- odprowadzanie i oczyszczanie ścieków,
- usuwanie i utylizacja odpadów stałych.
Zadania wynikające z prowadzonej przez Gminę ww. działalności realizowane są przez Gminny
Zakład Obsługi.
12.2. UWARUNKOWANIA WYNIKAJĄCE Z ANALIZY STANU SYSTEMÓW
INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ.
12.2.1. Zaopatrzenie w wodę.
Wsie gminy Dorohusk zaopatrywane są w wodę przy pomocy wodociągów grupowych zasilanych z
trzech ujęć wody w miejscowościach:
- Dorohusk o wydajności Q max 1284 m3/dobę, długość sieci 12.2 km
- ŚwierŜe o wydajności Q max 133m3/dobę, długość sieci 13.5 km
- Brzeźno o wydajności Q max 90m3/dobę, długość sieci 1.1 km
Ponadto w miejscowości Husynne funkcjonuje zakładowe ujęcie po byłym PGR
12.2.2. Odprowadzenie i oczyszczanie ścieków.
Na obszarze gminy Dorohusk funkcjonują trzy oczyszczalnie ścieków:
- w Brzeźnie o wydajności 100 m3 /dobę ( 56 uŜytkowników)
- w Dorohusku wydajności 800 m3 /dobę (231uŜytkowników we wsiach: Dorohusk, Dorohusk
Osada, Berdyszcze. Obecnie wydajność oczyszczalni jest wykorzystana w 25%)
- w Husynnem lokalna oczyszczalnia ścieków po byłym PGR.
Łączna długość sieci kanalizacyjnej w gminie wynosi 1542 m , z której korzysta 287
uŜytkowników.
Pozostała część gminy odprowadza ścieki do szamb, skąd wywoŜone są beczkowozami do gminnej
oczyszczalni ścieków.
Ścieki do szamb odprowadzane są zarówno z obiektów uŜyteczności publicznej, takich jak szkoły,
jak i z zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej. NaleŜy równieŜ odnotować realizację pojedynczych
przydomowych ekologicznych oczyszczalni ścieków. Wiele gospodarstw nie posiada Ŝadnych
systemów kanalizacyjnych.
12.2.3. Gospodarka odpadami.
Na terenie gminy funkcjonuje wysypisko śmieci w miejscowości ŚwierŜe. Odpady gromadzone są
w kontenerach a następnie wywoŜone na wysypisko śmieci. Wysypisko śmieci w ŚwierŜach ma
pojemność 20.000m3. Obecnie w gminie nie jest prowadzona selektywna zbiórka odpadów.
12.2.4. Ciepłownictwo.
Na terenie gminy nie jest prowadzona scentralizowana gospodarka cieplna.
- Budynki uŜyteczności publicznej takie jak: szkoły, urząd gminy, gminny ośrodek kultury oraz
zespoły zabudowy wielorodzinnej posiadają większe lokalne kotłownie opalane głownie
węglem.
rok 2010
80
-
Największy zakład produkcyjny w gminie MONDI PACKING dysponuje kotłownią zakładową
produkującą ciepło do procesów technologicznych. Kotłownia opalana jest olejem opalowym.
12.2.5. Elektroenergetyka
Teren gminy Dorohusk zasilany jest w energię elektryczną z trzech stacji transformatorowych:
- GPZ 110kV/15kV – CHEŁM PŁN,
- GPZ 110kV/15kV – CHEŁM PŁD,
- GPZ 110kV/15kV – MACOSZYN.
Przesył energii elektrycznej średniego napięcia na obszarze gminy Dorohusk, odbywa się liniami
wyłącznie napowietrznymi do stacji transformatorowych 15/0,4kV
Linie niskiego napięcia są w większości napowietrzne, jedynie nieliczne przyłącza NN – są
kablowe.
13. WPŁYW UWARUNKOWAŃ NA USTALENIE KIERUNKÓW
ZASAD ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY
I
Niniejsza część studium stanowi syntezę wyników prac obejmujących:
- zebranie, analizę i rozpatrzenie złoŜonych do Studium wniosków
- zebranie i analizę materiałów źródłowych
- wykonanie prac studialnych i analitycznych
- wykonanie prac diagnostycznych
Ocenione zostały tu uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne rozwoju gminy, wynikające z jej
połoŜenia, ze stanu jej zagospodarowania, stanu środowiska przyrodniczego, wymogów ochrony
środowiska przyrodniczego i krajobrazu kulturowego, potrzeb i moŜliwości rozwoju gminy.
Zgromadzona dokumentacja, przeprowadzone w ramach uwarunkowań studia i analizy,
mają bezpośredni wpływ na przyjęcie kierunków i zasad zagospodarowania przestrzennego
gminy Dorohusk.
Sprecyzowane w uwarunkowaniach cele i zadania zagospodarowania przestrzennego gminy
Dorohusk, są podstawą ustaleń dla części II studium, tj.: kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy Dorohusk. Do sprecyzowanych w uwarunkowaniach celów i zadań kolejno
naleŜą:
13.1. GŁÓWNE CELE ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY według
działów:
13.1.1. cel generalny rozwoju - misja:
Uzyskanie znacznego postępu w warunkach Ŝycia i pracy miejscowej ludności oraz
osiągnięcie europejskich standardów Ŝycia społecznego poprzez zrównowaŜony rozwój
wiejskich obszarów gminy.
13.1.2. Infrastruktura techniczna i społeczna
Cel główny:
Tworzenie warunków umoŜliwiających wykorzystanie przygranicznego połoŜenia gminy i
wpływających na tworzenie nowych miejsc pracy poprzez rozbudowę i modernizację systemu
komunikacyjnego oraz przejść granicznych, jak teŜ kompleksowego rozwoju infrastruktury
technicznej i społecznej.
Cele realizacyjne :
- Pełniejszy dostęp do sieci kanalizacyjnej i wodociągowej na obszarze gminy,
- Poprawa parametrów technicznych i stanu drogi krajowej, wojewódzkiej dróg powiatowych
oraz utwardzenie dróg gminnych i niektórych dojazdowych do pól,
- Poprawa i dostosowanie parametrów technicznych do standardów UE międzynarodowego
szlaku komunikacji kolejowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą,
- Dostosowanie parametrów sieci energetycznej do zwiększonego zapotrzebowania na energię
elektryczną po 2005 roku ;
rok 2010
81
-
Rozbudowa i budowa szkół w Dorohusku i ŚwierŜach oraz doposaŜenie szkół w obiekty
sportowe i rekreacyjne,
Poprawa
standardu
odpraw
granicznych
poprzez
budowę
terminalu
celno
towarowego na drogowym przejściu granicznym z Ukrainą.
13.1.3. Ochrona zdrowia i środowiska
Cel główny:
Poprawa stanu zdrowia ludzi i środowiska poprzez poprawę stanu opieki medycznej, optymalne
wykorzystanie walorów i troskę o utrzymanie środowiska przyrodniczego, w tym środowiska
Ŝycia człowieka dla osiągnięcia dynamicznego rozwoju gminy.
Cele realizacyjne:
- zapewnienie uŜytkownikom zaopatrzenia w czystą wodę,
- zwiększenie lesistości obszaru gminy, głównie przez zalesienie odłogów i gruntów o
bardzo małej przydatności rolniczej,
- ochrona róŜnorodności biologicznej w rejonie Chełmskiego Parku Krajobrazowego i jego
otuliny,
- ochrona torfowisk w rejonie Brzeźna,
- restrukturyzacja placówek słuŜby zdrowia z punktu widzenia sprawności obsługi
pacjentów,
- promocja
zdrowia
poprzez
wdraŜanie
specjalistycznych
programów
w zakresie profilaktyki,
- tworzenie warunków organizacyjnych funkcjonowania pomocy społecznej w gminie,
- wspieranie działań na rzecz kompensacji skutków niepełnosprawności,
- tworzenie osłon socjalnych dla ubogich rodzin wiejskich,
- minimalizowanie oddziaływania odpadów na środowisko, w tym takŜe ścieków
komunalnych i przemysłowych oraz gnojowicy,
- ochrona
zasobów
i
naturalnych
ekosystemów
wodnych,
szczególnie
w rejonie rzeki Bug i Udal oraz kanału ŚwierŜowskiego i Kacap,
- ochrona wypoczynkowych walorów rolniczej przestrzeni dla rozwoju agroturystyki i
rekreacji,
- minimalizowanie oddziaływania intensywnie wykorzystywanych międzynarodowych
szlaków komunikacyjnych na ekosystem,
- zwiększenie obszarów stawów rybnych i zbiorników retencyjnych,
- kształcenie lokalnego społeczeństwa z zakresu ochrony środowiska przyrodniczego,
- poprawienie i unowocześnienie wyposaŜenia technicznego wszystkich słuŜb odpowiedzialnych
za bezpieczeństwo ludności na terenie gminy.
13.1.3 Przedsiębiorczość, turystyka i rekreacja
Cel główny:
Rozwój przedsiębiorczości w pełni wykorzystujący połoŜenie gminy, walory przyrodnicze i
potencjał ludzki.
Cele realizacyjne:
- gospodarcze /głównie rekreacyjne/ wykorzystanie rzek i zbiorników wodnych,
- szeroka promocja gminy,
- przygotowanie /prawne i techniczne/ terenów na obszarze gminy dla celów inwestycyjnych,
- wdroŜenie komunikacji lotniczej /samoloty lekkie i helikoptery,
- zagospodarowanie rzeki Bug dla potrzeb turystyki wodnej,
- współtworzenie spójnego z wykorzystaniem sieci internetowej systemu informacji turystycznej,
- organizowanie i promocja imprez turystycznych, kulturalnych i sportowych, wpływających na
kształtowanie atrakcyjności turystycznej gminy.
rok 2010
82
13.1.2. Rolnictwo
Cel główny:
Rozwój zintegrowanego i wielokierunkowego rolnictwa, stwarzającego materialne podstawy
godnego Ŝycia na wsi.
Cele realizacyjne:
- przeprowadzenie kompleksowych prac scaleniowych,
- rozwój ekologicznej produkcji Ŝywca wołowego w oparciu o korzystne warunki
naturalne,
- podniesienie poziomu wiedzy ogólnej i rolniczej w stopniu umoŜliwiającym stosowanie
nowoczesnych i przyjaznych środowisku technologii produkcji rolnej,
- rozwój gospodarki rybackiej,
- rozwój szerokiej gamy usług dla produkcji rolnej i związanych z przechowalnictwem;
przetwórstwem i konfekcjonowaniem płodów i produktów rolnych,
- powołanie
organizacji
rolniczej
zajmującej
się
organizacją
zbytu
płodów
i produktów rolnych z terenu gminy na sąsiadującym rynku Ukrainy oraz wspieranie
marketingu proeksportowego,
- powstawanie grup producenckich i innych organizacji rolniczych,
- wdraŜanie wzorców wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich,
- rozwój systemu edukacji zawodowej i aktywizacji społeczności wiejskiej,
- rozwój infrastruktury technicznej dla rolnictwa.
13.1.2. Kultura, oświata i sport
Cel główny:
Dalszy rozwój kultury, oświaty i sportu na obszarze gminy do poziomu uwzględniającego potrzeby
społeczne.
Cele realizacyjne:
1. W zakresie kultury:
- kształtowanie toŜsamości mieszkańców terenu przygranicznego poprzez pielęgnowanie
własnej historii, tradycji i kultury ludowej,
- tworzenie warunków do powszechnej dostępności dóbr kultury na obszarze gminy,
- wspieranie inicjatyw i przedsięwzięć artystycznych słuŜących promocji kultury regionu,
- zapewnienie systemowych warunków finansowania zadań z zakresu kultury i ochrony
dziedzictwa kulturowego.
2. W zakresie oświaty:
- Poprawa stanu wykształcenia i wiedzy, umoŜliwiającej kontynuowanie nauki w szkołach
średnich i na studiach,
- Przygotowanie młodzieŜy do łatwiejszego odnalezienia się na rynku pracy
i Ŝycia we wspólnocie europejskiej,
- Stworzenie dzieciom optymalnych warunków do nauki,
- Przygotowanie bazy dydaktycznej, słuŜącej uzyskaniu wysokiego wykształcenia oraz
wyrobienia u uczniów umiejętności korzystania z urządzeń informatycznych i znajomości
języków obcych,
- Budowa systemu edukacji ustawicznej i tzw. “szerokiej” edukacji,
- Wsparcie finansowe (głównie przez samorząd gminy) moŜliwości kształcenia młodzieŜy na
poziomie wyŜszym.
3. W zakresie sportu:
- Tworzenie bazy dla rozwoju masowego sportu i rekreacji.
13.2. GŁÓWNE ZADANIA ZAGOSPODAROWANIA PRZESTRZENNEGO GMINY
W realizacji ustalonych w analizach celów, wskazuje się główne zadania, które mają bezpośredni
wpływ na kierunki i zasady zagospodarowania przestrzennego gminy Dorohusk.
rok 2010
83
13.2.1. W zakresie osadnictwa i zabudowy mieszkaniowej
Wskazane jest utrzymanie obecnych form osadnictwa i zabudowy mieszkaniowej,
zabudowę zagrodową i jednorodzinną. Zakłada się kształtowanie rozwoju funkcji mieszkaniowych
według następujących zasad:
- koncentracja zabudowy w obecnych granicach miejscowości ze wskazaniem zwiększenia
zwartości układu, mającego na celu ograniczenie tendencji rozpraszania zabudowy
mieszkaniowej,
- harmonijny rozwój układów zabudowy mieszkaniowej z walorami krajobrazowymi,
- w
granicach
miejscowości
dopuszcza
się
nową
zabudowę
zagrodową
i
jednorodzinną
wraz
z
usługami
i
miejscami
pracy
niekolizyjnymi
z otoczeniem oraz z zielenią towarzyszącą,
- uzupełnianie zabudowy poprzez realizację budynków w ramach gospodarstwa rolnego oraz
budynków jednorodzinnych i usług komercyjnych,
- moŜliwość wyznaczania nowych zespołów mieszkaniowych przylegających do
zainwestowanych ciągów zabudowy,
- w ciągach zabudowy przylegających do dróg głównych i zbiorczych, wyznaczenie dróg
dojazdowych (gospodarczych, serwisowych) wzdłuŜ tylnych granic terenów zabudowanych z
moŜliwością zabudowy terenu przylegającego do tych dróg,
- rozwój agroturystyki i ekoturystyki w istniejących terenach zabudowy zagrodowej.
- we wszystkich miejscowościach gminy wyznacza się tereny zabudowy zagrodowej,
- zaleca się podjęcie działań sprzyjających poprawie standardu zamieszkania szczególnie w
zabudowie zagrodowej,
- naleŜy dąŜyć do obniŜenia zuŜycia energii na ogrzewanie mieszkań (termorenowacja
budynków), stosować ekologiczne nośniki energii do ogrzewania mieszkań (energia
elektryczna, gaz ziemny, olej opałowy, gaz płynny, biomasy).
13.2.2. W terenach budowlanych moŜliwa jest:
- adaptacja i modernizacja istniejących siedlisk,
- realizacja nowej zabudowy zagrodowej,
- wydzielanie działek zabudowy jednorodzinnej,
- adaptacja istniejącej zabudowy zagrodowej niezwiązanej z produkcją rolną –dla potrzeb
rekreacji i wypoczynku oraz usług w oparciu o przepisy ustawy – Prawo budowlane i Prawo
ochrony środowiska,
- realizacja obiektów usług publicznych i komercyjnych, działalności produkcyjnej, przemysłu o
uciąŜliwości
granicznej
do
granic
własności
w oparciu o przepisy ustawy – Prawo ochrony środowiska,
- realizacja
wiejskich
zespołów
rekreacyjno-sportowych
(boiska
rekreacyjno
- sportowe, tereny imprez i zgromadzeń),
- zaleca się kształtowanie nowego budownictwa na terenie gminy w nawiązaniu do tradycji
lokalnych: poddasza uŜytkowe, dachy strome, dopuszczenie werand, ganków, przeszkleń,
uŜycie tradycyjnych materiałów budowlanych,
- w ramach zabudowy zagrodowej zaleca się rozwój agroturystyki, tj. organizacja miejsc
wypoczynku w istniejącej i projektowanej zabudowie zagrodowej,
- przyjmuje się adaptację istniejących siedlisk na terenie gminy, niezaleŜnie od połoŜenia w
stosunku do terenów budowlanych,
- istniejąca zabudowa rozproszona związana z działalnością rolną (na terenach rolnych i leśnych)
– do zachowania i utrzymania, winna być wyłączona z terenów przeznaczonych pod zalesienie.
13.2.3. W zakresie rozmieszczenia inwestycji usługowych celu publicznego o znaczeniu
lokalnym.
- Sieć istniejących w gminie podstawowych usług handlu i rzemiosła powinna być uzupełniona
przez nowe, przystosowane dla tych funkcji obiekty zlokalizowane na terenach zabudowy
rok 2010
84
-
-
mieszkaniowej i zagrodowej w poszczególnych wsiach gminy. Obiekty istniejące powinny być
modernizowane i rozbudowywane.
Istniejące w gminie obiekty usług publicznych o znaczeniu lokalnym, dotyczące administracji
samorządowej, oświaty, kultury, zdrowia i pomocy społecznej, zabezpieczają obecne potrzeby
mieszkańców.
Rozwój tej grupy powinien polegać na modernizacji i ewentualnej rozbudowie.
Uzupełnienia wymagają placówki kultury oraz usługi sportu i rekreacji (boiska i urządzenia
ogólnodostępne).
Do rozwoju i upowszechniania usług kultury w gminie naleŜy wykorzystać obiekty oświaty
poprzez ich rozbudowę i uzupełnienie wyposaŜenia w odpowiedni sprzęt.
Na obszarze ośrodka gminnego wyznacza się nowe rezerwy terenowe pod rozwój rekreacji,
kultury
i
wypoczynku,
z
przeznaczeniem
pod
lokalizację:
uroczystości
i imprez plenerowych, konkursów i zawodów sportowych, pokazów, koncertów, itp., gdzie
równieŜ winny być lokalizowane ewentualne usługi rynkowe gastronomii, rozrywki itp.
13.2.4. Rozwój usług w tym zakresie, powinien odbywać się przede wszystkim poprzez:
- rewitalizację – przebudowę i modernizację obiektów istniejących, które uprzednio pełniły
funkcje usługowe.
- Nowe obiekty winny być lokalizowane głównie w rejonach i terenach wyznaczonych dla
funkcji usługowych i produkcyjnych.
- Usługi komercyjne, posiadające zasięg obsługi dla całej gminy lub wykraczający poza jej
granice, winny być lokalizowane w ośrodku gminnym i w obszarach połoŜonych przy głównych
traktach komunikacyjnych, na terenach wyznaczonych w planach dla funkcji usługowych.
13.2.5. Obszary rozmieszczenia inwestycji usługowych celu publicznego o znaczeniu
ponadlokalnym.
Głównymi inwestycjami usługowymi o znaczeniu ponadlokalnym w gminie Dorohusk są:
- Międzynarodowe Przejścia Graniczne Drogowe i Kolejowe, zlokalizowane w miejscowości
Berdyszcze. Funkcjonowanie obu przejść znacząco wpływa na aktywność społecznogospodarczą gminy Dorohusk oraz sąsiadujących z nią: miasta Chełm i gmin połoŜonych przy
trasie nr 12.
- Zakłada się dalszy rozwój obu przejść, ich modernizację i rozbudowę zgodnie z wymogami
Unii Europejskiej.
Wraz z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej wschodnia granica
kraju i regionu, a tym samym i gminy Dorohusk stała się zewnętrzną granicą Unii Europejskiej.
- Sytuacja ta wymusza na stronie polskiej podjęcie szeregu inwestycji związanych z
dostosowaniem wyposaŜenia tej granicy do standardów wymaganych prawem unijnym.
Jednocześnie wraz z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej powstał obowiązek
uszczelnienia
i
ochrony
tej
granicy.
Skutkuje
to
przerzuceniem
z granicy zachodniej na wschód znacznych ilości słuŜb granicznych i rozwojem sieci placówek
Państwowej StraŜy Granicznej.
- Z racji funkcjonowania na terenie gminy Dorohusk przejść międzynarodowych oraz połoŜenia
samego Dorohuska zarówno w bezpośrednim sąsiedztwie granicy jak teŜ międzynarodowej
trasy ekspresowej nr 12, zaproponowano w Planie Zagospodarowania Przestrzennego
Województwa Lubelskiego dla ośrodka gminnego funkcję przygranicznego ośrodka obsługi –
miasteczka o zakładanej liczbie 2.500 – 3.100 mieszkańców, obejmującego sąsiadujące
miejscowości i tworzące formę aglomeracji. Ośrodek ten koncentrowałby wraz z obszarami
przylegającymi do przejścia, trasy międzynarodowej i samego Dorohuska funkcje z zakresu
obsługi ruchu granicznego, transportu i logistyki, turystyki międzynarodowej, biznesu i usług
związanych z funkcjonowaniem przejścia.
- W strefach rozwoju działalności gospodarczych i biznesowych, rozwoju przemysłu, składów,
spedycji towarów przewiduje się lokalizację obiektów obsługi biznesu, hurtowni, zakładów
wytwórczych oraz usług takich jak: banki, poczta, handel, gastronomia, hotele itp.
rok 2010
85
13.2.6. Głównym zadaniem w zakresie komunikacji drogowej jest:
zbudowanie układu komunikacyjnego zapewniającego zaspokojenie narastających potrzeb
transportowych, z jednoczesnym uporządkowaniem ruchu i ograniczeniem jego uciąŜliwości.
- Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego zakłada zapewnienie
warunków do sprawnej obsługi ruchu granicznego drogowego i kolejowego między innymi
przez:
- rozbudowę infrastruktury granicznej przejść na szlakach tranzytowych, w tym przejść
drogowego i kolejowego w Dorohusku.
- Rezerwuje się tereny pod rozbudowę przejść granicznych oraz wskazuje się obszary rozwoju
funkcji obsługi ruchu granicznego. Obszary te koncentrować będą funkcje z zakresu:
° obsługi ruchu granicznego,
° odpraw celnych
° kontroli granicznych,
° transportu
° logistyki
° oraz usług związanych z funkcjonowaniem przejścia.
13.2.7. podstawowym źródłem zaopatrzenia w wodę będą:
zbiorowe wodociągi komunalne. Kierunkowym działaniem powinna być:
- systematyczna rozbudowa sieci wodociągowej, tworzenie systemów pierścieniowych i
modernizacja stacji uzdatniania,
- opracowanie i zatwierdzenie stref ochronnych dla wszystkich komunalnych ujęć wody,
- zapewnienie wszystkim mieszkańcom gminy stałego dostępu do wody pitnej dobrej jakości,
powszechne opomiarowanie odbiorców,
- utrzymanie awaryjnych ujęć wody.
13.2.8. W zakresie odprowadzania i oczyszczania ścieków:
określono następujące kierunki działań:
- wyposaŜenie terenów zabudowanych w zbiorczą kanalizację ściekową, adaptację i rozbudowę
istniejącej oczyszczalni ścieków w miejscowości gminnej oraz rozbudowę i budowę
oczyszczalni ścieków w pozostałych miejscowościach,
- sukcesywną likwidację bezodpływowych odbiorników ścieków w terenach skanalizowanych,
- stosowanie przydomowych oczyszczalni ścieków na terenach zabudowy kolonijnej i
rozproszonej.
13.2.9. W zakresie gospodarki odpadami:
Określa się następujące kierunki działania:
- porządkowanie gospodarki odpadami na terenie gminy – selekcjonowanie z odzyskiem
surowców wtórnych, sprawny system gromadzenia i wywoŜenia odpadów,
- adaptację składowiska gminnego i rekultywację po jego wypełnieniu,
- zalecane jest prowadzenie gospodarki odpadami zgodnie z ustaleniami „Planu gospodarki
odpadami dla województwa lubelskiego” przyjętego przez Sejmik Województwa Lubelskiego
uchwałą Nr IX/134/03 z dnia 16 czerwca 2003 r.
13.2.10. W zakresie linii elektroenergetycznych:
W gminie konieczna jest rozbudowa:
- linii elektroenergetycznych sieci wysokiego i średniego napięcia.
- Na terenie istniejącego punktu odłącznikowego PO Okopy przewiduje się budowę stacji
elektroenergetycznej 110/15 kV Dorohusk oraz zasilających ją linii 110 kV Chełm –Dorohusk i
linii Dorohusk– Wojsławice.
Dla projektowanych linii elektroenergetycznych obowiązuje szerokość pasa wykluczonego spod
zabudowy o szerokości:
- dla linii WN 110 kV jednotorowej: min. 36,0 m,
- dla linii WN 110 kV 2-torowej: min. 40,0 m,
rok 2010
86
- SN 15 kV - 2x7,5 m,
- nN 0,4 kV – 2x5,0 m,
- linia kablowa SN 15 kV i nN 0,4 kV - 2x0,5 m.
W zaleŜności od rozwoju gospodarczego gminy, a takŜe zapotrzebowania na energię elektryczną,
szczególnie na nowych terenach przeznaczonych pod funkcje gospodarcze i produkcyjne, wystąpi
konieczność rozbudowy:
- sieci średniego i niskiego napięcia
- oraz budowy stacji transformatorowych 15/0,4 kV.
- Konieczna jest teŜ stała modernizacja wyeksploatowanych sieci i stacji elektroenergetycznych.
Na wszystkich terenach przewidzianych pod zalesienie naleŜy pozostawić pas wolny od
zalesienia:
- pod istniejącymi liniami SN i nN pozostawić pas wolny od zalesienia min. 10,0 m,
- pod projektowanymi liniami elektroenergetycznymi wysokiego napięcia (110 kV) bez
zalesienia pasy o szerokości:
° min. 23,0 m, dla linii jednotorowej,
° min. 27,0 m, dla linii dwutorowej,
- dopuszcza się w pozostawionym pasie prowadzenie gospodarki leśnej pod warunkiem:
° utrzymywania pod linią drzew nie przekraczających 2,0 m wysokości,
° oraz pozostawienie wokół kaŜdego słupa powierzchni nie zalesionej o promieniu co
najmniej 4,0 m od słupa.
13.2.11. W zakresie rozwoju rolnictwa:
Celem strategicznym rozwoju rolnictwa jest poprawa opłacalności produkcji rolnej, a w
konsekwencji wzrost standardu Ŝycia ludności rolniczej. Rolnictwo pozostanie nadal jednym z
podstawowych, równolegle z funkcją turystyki i rekreacji, działem gospodarki i będzie decydowało
o rozwoju społeczno-gospodarczym dla mieszkańców gminy.
Głównym zadaniem na rzecz rozwoju rolnictwa będzie jego gruntowna restrukturyzacja i
modernizacja , prowadząca do wielofunkcyjnego rozwoju wsi i obszarów wiejskich. Realizacja tego
celu wymaga stabilnej, przewidywalnej i konsekwentnie realizowanej polityki rolnej i podjęcia
działań o następujących kierunkach:
- Ochrona gleb o wysokiej jakości (kl. II – III), gdzie inne formy zagospodarowania poza
rolnictwie nie powinny być realizowane.
- Na obszarach gleb podlegających ochronie naleŜy ograniczać rozwój zabudowy, niezwiązanej z
produkcją rolną i agroturystyką.
- Ochrona gleb najlepszych powinna być prowadzona poprzez zahamowanie procesów degradacji
gleb zagroŜonych erozją poprzez:
- polepszanie kultury uprawy gleb,
- lepsze wykorzystanie nawozów organicznych,
- a takŜe zagospodarowanie ekologiczne terenów wypadających z uŜytkowania rolniczego
poprzez zalesienia.
- Poprawa struktury obszarowej gospodarstw rolnych powinna zmierzać do osiągnięcia
średniego areału gospodarstwa rolnego do około 15 ha, jak równieŜ do poprawy rozłogów
gospodarstw – lepszej koncentracji gruntów wokół ośrodka gospodarczego. MoŜna to osiągnąć
poprzez:
- przeprowadzenie scaleń i wymiany gruntów.
Dominującą formą organizacji produkcji rolnej powinny być efektywne gospodarstwa rodzinne.
Zmniejszenie bezpośredniego zatrudnienia w rolnictwie. Zjawiskiem niekorzystnym jest bardzo
duŜe bezrobocie ukryte w rolnictwie regionu lubelskiego, w tym takŜe gmin powiatu chełmskiego.
Szacuje się, Ŝe ponad 30% zatrudnionych w rolnictwie to nadwyŜka siły roboczej, która moŜe
znaleźć zatrudnienie w innych działach gospodarki bez uszczerbku dla produkcji rolniczej. Liczba
pracujących na 100 ha UR wynosiła w 2002 r. dla województwa lubelskiego 33,5 osoby, w kraju –
23,9 osoby, w krajach UE – średnio 8 osób na 100 ha UR. Gospodarstwa rolne powinny być
rok 2010
87
prowadzone przez rolników młodych w wieku produkcyjnym, z wykształceniem co najmniej
średnim rolniczym.
Przeludnienie agrarne wymagać będzie tworzenia nowych miejsc pracy poza rolnictwem.
Edukacja i aktywizacja mieszkańców wsi – radykalne podniesienie wykształcenia rolników i
ludności wiejskiej jest warunkiem transformacji rolnictwa, unowocześnienia gospodarstw i rozwoju
działalności pozarolniczych na terenach wiejskich. W 2020 r. wykształcenie ludności wiejskiej w
gminie znaczenie odbiegało od średniej dla Polski. Udział ludności z wykształcenie wyŜszym
wynosił 2,5% (kraj – 5,2%), ze średnim i policealnym – 16,6% (kraj – 22,6%).
13.2.12. Poprawa efektywności sektora rolno - spoŜywczego moŜe nastąpić poprzez:
- rozwój wysokotowarowych gospodarstw specjalistycznych – produkcja rolna w gminie jest
wielokierunkowa. Nie rozwinęła się forma gospodarki specjalistycznej. Gospodarstwa
specjalistyczne nastawione na produkcję towarową mają szansę łączyć się w grupy
producenckie w celu organizacji zagospodarowania wytworzonych produktów. Grupy
producenckie mogą współpracować ze stałymi odbiorcami produktów rolnych, giełdami
rolniczymi
i
rynkiem
hurtowym
produktów
rolno
-ogrodniczych. Powstanie specjalistycznych gospodarstw rolnych wymaga działań
wspierających,
- ukierunkowanie produkcji poprzez dostosowanie do istniejących warunków przyrodniczych i
ekonomicznych,
- rozwój produkcji rolnej metodami ekologicznymi – szczególnie preferowany na obszarach
objętych róŜnymi formami ochrony przyrodniczej.
13.2.13. Rozwój przetwórstwa na bazie zasobów surowcowych moŜe się rozwijać poprzez:
- rozwój małych i średnich zakładów przetwórczych,
- wykorzystanie i zagospodarowanie nowych obiektów produkcyjnych i usługowych.
Większość surowców roślinnych i zwierzęcych przetwarzanych jest poza obszarem gminy.
Konfekcjonowanie czy wstępne przetwarzanie produktów mogłoby przynosić większy dochód
producentom rolnym. Na tę działalność mogą być wykorzystane wolne obiekty produkcyjne czy
usługowe. Zatrudnienie mogą znaleźć w tej działalności osoby bezrobotne zamieszkałe na
terenie gminy.
13.2.14. Zorganizowanie kompleksowego systemu obsługi rolnictwa.
Za niezbędne uwaŜa się tworzenie:
- warunków prawno-systemowych,
- udzielenie pomocy w kształtowaniu rynkowych form obsługi i otoczenia rolnictwa, w tym
systemu informacji rynkowej.
- PoŜądane są takŜe działania na rzecz rozwoju eksportu towarów i usług z terenu gminy poza jej
obszar, na kraj oraz poza jego granice.
13.2.15. W zakresie poprawy cywilizacyjnych standardów jakości Ŝycia ludności wiejskiej
poprzez:
- WyposaŜenie w urządzenia infrastruktury technicznej – wodociągi, kanalizację, oczyszczalnie
ścieków, reelektryfikację, gazyfikację, telefonizację, poprawę usług publicznych oświaty,
zdrowia i kultury.
- Wielofunkcyjny rozwój obszarów wiejskich – powszechnym działaniem powinno być
wspieranie wielofunkcyjnego rozwoju wsi i obszarów wiejskich. Podejmowane w jego ramach
działania winny obejmować i zaspokajać wszystkie potrzeby mieszkańców wsi.
- Produkcyjność rolniczej przestrzeni nie powinna być traktowana jako wartość nadrzędna.
- Rozwój funkcji pozarolniczych wymaga wzbogacenia gminy o funkcje alternatywne lub
komplementarne względem rolnictwa: drobne przetwórstwo rolne, rzemiosło, usługi,
rybołówstwo na bazie zbiorników retencyjnych.
rok 2010
88
-
-
Wykorzystanie naturalnych walorów gminy moŜe słuŜyć czerpaniu dodatkowych dochodów
przez mieszkańców wsi – rozwój turystyki pobytowej, agroturystyki, organizacja imprez
promujących przyrodę, tradycję i kulturę wiejską.
Wielofunkcyjny rozwój jest warunkiem zmniejszenia przeludnienia agrarnego.
13.2.16. W zakresie rozwoju sfery pozarolniczej działalności gospodarczej:
- Do zachowania przeznacza się istniejące zakłady usługowe i przemysłowe funkcjonujące na
obszarze gminy.
- Ustala się rozwój funkcji produkcyjnych w gminie w zakresie przemysłu rolno-spoŜywczego i
przetwórczego, drobnej wytwórczości, składów i budownictwa.
- Z uwagi na nieskaŜone środowisko przyrodnicze, lokalizacją obiektów na terenie gminy naleŜy
zainteresować w pierwszym rzędzie inwestorów zakładów produkcyjnych wymagających
nieskaŜonego środowiska.
- Uzupełnieniem funkcji produkcyjnych pozarolniczych w gminie powinny być drobne zakłady
produkcyjne i działalności gospodarcze zakładów indywidualnych osób fizycznych, które mogą
być realizowane na terenach zabudowy mieszkaniowej.
- WaŜnym czynnikiem, który moŜe znacząco wpłynąć na rozwój funkcji produkcyjnych jest
promocja gminy.
- Tereny rozwoju funkcji produkcyjnych nie powinny powodować degradacji środowiska
naturalnego.
Dorohusku.
13.2.17. W zakresie powiązania zadań lokalnych z innymi działaniami realizowanymi na
terenie gminy, powiatu, województwa:
Przewidziane do realizacji inwestycje w latach 2004-2006 i 2007-2013 posiadające charakter
lokalny są powiązane z innymi działaniami realizowanymi na terenie gminy:
- budowy drogi krajowej nr 12 i jej powiązań z drogą wojewódzką nr 816 oraz siecią dróg
powiatowych i gminnych. Tak kształtowany jest system komunikacyjny o nowych parametrach,
- planowanej sieci gazowniczej
- rozbudowy komunikacji lotniczej ujętej w strategii województwa lubelskiego
- Wojewódzkiego Programu Rozbudowy Bazy Sportowej
- Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych
13.3. USTALENIA W ZAKRESIE KRYTERIÓW BIEśĄCEJ OCENY REALIZACJI
WSKAZANYCH ZADAŃ.
Skuteczność działań w realizacji Planu Rozwoju Lokalnego Gminy, powinna być
poddawana stałej, bieŜącej ocenie przez Wójta i Radę Gminy, przy pomocy wskaźników osiągnięć,
przygotowanych przez Urząd Gminy, oceniających między innymi, uzyskiwane parametry
techniczne:
- Liczba zmodernizowanych szkół,
- Powierzchnia zmodernizowanych szkół,
- Liczba wybudowanych obiektów dydaktycznych,
- Liczba zmodernizowanych obiektów dydaktycznych,
- Powierzchnia wybudowanych obiektów dydaktycznych,
- Powierzchnia zmodernizowanych obiektów dydaktycznych,
- Liczba wybudowanych obiektów sportowych,
- Liczba zmodernizowanych obiektów sportowych,
- Powierzchnia wybudowanych obiektów sportowych,
rok 2010
89
-
Powierzchnia zmodernizowanych obiektów sportowych,
Liczba wybudowanych obiektów infrastruktury społeczno-edukacyjnej,
Liczba zmodernizowanych obiektów infrastruktury społeczno-edukacyjnej,
Powierzchnia wybudowanych obiektów infrastruktury społeczno- edukacyjnej,
Powierzchnia zmodernizowanych obiektów infrastruktury społeczno- edukacyjnej,
Liczba obiektów wyposaŜonych w sprzęt sportowy/dydaktyczny/społeczno - edukacyjny,
Powierzchnia obiektów wyposaŜonych w sprzęt sportowy/dydaktyczny/społeczno-edukacyjny,
Długość wybudowanych dróg powiatowych,
Długość zmodernizowanych dróg powiatowych,
Długość wybudowanych dróg gminnych,
Długość zmodernizowanych dróg gminnych,
Liczba wybudowanych skrzyŜowań,
Liczba zmodernizowanych skrzyŜowań,
Długość wybudowanych utwardzonych poboczy,
Długość zmodernizowanych utwardzonych poboczy,
Długość wybudowanych chodników,
Długość zmodernizowanych chodników,
Długość wybudowanej sieci wodociągowej,
Długość zmodernizowanej sieci wodociągowej,
Liczba zmodernizowanych stacji uzdatniania wody,
Powierzchnia terenów inwestycyjnych, które stały się dostępne w wyniku realizacji projektów,
Średni czas przejazdu między dwoma punktami sieci,
Nośność zmodernizowanego obiektu (drogi/mostu),
NatęŜenie ruchu na drodze,
Liczba gospodarstw domowych/budynków podłączonych do sieci wodociągowej,
Długość sieci wodociągowej na terenie gminy,
Stosunek ilości budynków podłączonych do wodociągu do wszystkich budynków w gminie,
Powierzchnia terenów inwestycyjnych z dostępem do sieci wodociągowej,
Powierzchnia terenów inwestycyjnych objęta działaniem stacji uzdatniania wody,
Stosunek ilości budynków podłączonych do wodociągu do wszystkich budynków w gminie,
Stosunek nowouzbrojonych terenów do wszystkich terenów inwestycyjnych w gminie.
rok 2010

część 1 studium uwarunkowań

Transkrypt

Podobne dokumenty

Strona 1 z 1 PLANOWANIE PRZESTRZENNE II (REGIONALNE

Generuj PDF z tej stronie - Nadbużański Oddział Straży Granicznej

Plik źródłowy

Załącznik do Zarządzenia Nr 74/2016

Uchwała w sprawie przystąpienia do zmiany studium

Sławomir Anusz Wykup ziemi rolniczej przez cudzoziemców

uzasadnienie do projektu uchwały rady miasta poznania