doczałącznik do raportu
download 
Reklamacja Transkrypt
załącznik do raportu
ZAŁĄCZNIK DO RAPORTU Z KONTROLI WZORCÓW UMOWNYCH STOSOWANYCH PRZEZ ZAKŁADY UBEZPIECZEŃ – POSTANOWIENIA UMOWNE ZAKWESTIONOWANE PRZEZ UOKIK1 1. UBEZPIECZYCIELE ZAWIERAJĄCY UMOWY UBEZPIECZENIA NA ŻYCIE............................................................................................................................................. 2 A. AEGON Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie ........................................................................................................................................................................... 2 B. TU ALLIANZ Życie Polska ....................................................................................................................................................................................................... 4 C. TU na Życie CARDIF Polska ................................................................................................................................................................................................... 9 D. COMMERCIAL UNION Polska – TU na Życie ..................................................................................................................................................................... 10 E. GENERALI ŻYCIE.................................................................................................................................................................................................................. 12 F. TU na Życie ING NATIONALE-NEDERLANDEN Polska ..................................................................................................................................................... 14 G. Powszechny Zakład Ubezpieczeń Życie.................................................................................................................................................................................. 17 H. TU na Życie WARTA .............................................................................................................................................................................................................. 19 I. Winterthur Życie ...................................................................................................................................................................................................................... 21 2. UBEZPIECZYCIELE ZAWIERAJĄCY UMOWY UBEZPIECZENIA MAJĄTKOWE ..................................................................................................................................... 23 A. TU ALLIANZ Polska............................................................................................................................................................................................................... 23 B. TUiR CIGNA STU................................................................................................................................................................................................................... 24 C. COMPENSA ........................................................................................................................................................................................................................... 29 D. Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeń Ergo Hestia .................................................................................................................................................................. 33 E. GENERALI ............................................................................................................................................................................................................................. 41 F. Polskie Towarzystwo Ubezpieczeń ......................................................................................................................................................................................... 44 G. Powszechny Zakład Ubezpieczeń ........................................................................................................................................................................................... 46 H. UNIQA ................................................................................................................................................................................................................................... 49 I. TUiR Warta.............................................................................................................................................................................................................................. 52 1 Stan na 13 września 2006. URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW 1. Ubezpieczyciele zawierający umowy ubezpieczenia na życie A. AEGON Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienie uzależniające wykonanie umowy od zawarcia przez uprawnionego innej umowy (rachunku bankowego) niemającej bezpośredniego związku z umową ubezpieczenia Postanowienie to wypełnia przesłanki klauzuli abuzywnej, o której mowa w art. 3853 pkt 7 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń polemizuje ze stanowiskiem Urzędu. Przekonuje, iż nie wszyscy ubezpieczeni muszą posiadać rachunek bankowy i że na życzenie uprawnionego, świadczenie ubezpieczeniowe jest spełniane przekazem pocztowym. Urząd podtrzymuje stanowisko. Kwestionowane postanowienie powinno zostać przeredagowane. Może naruszać art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń polemizuje ze stanowiskiem Urzędu. (Nationwide spełnia Świadczenie Ubezpieczeniowe na rachunek bankowy osoby uprawnionej […]) Postanowienie, które uniemożliwia niezwłoczną wypłatę odszkodowania w przypadku poważnego zachorowania ubezpieczonego z jej przeznaczeniem na leczenie, które mogłoby zapobiec śmierci ubezpieczonego (W przypadku Poważnego Zachorowania Ubezpieczonego Świadczenie Ubezpieczeniowe 2 Zakład ubezpieczeń dodał, iż zaprzestano zawierania tych umów ubezpieczenia w 2004 r. URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienie może wypełniać dyspozycję art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń polemizuje ze stanowiskiem Urzędu. Urząd podtrzymuje stanowisko. Powołuje się na treść art. 831 § 3 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym „Suma ubezpieczenia przypadająca uprawnionemu nie należy do spadku po ubezpieczonym.” Roszczenia uprawnionych z umowy ubezpieczenia powstają dopiero ze śmiercią ubezpieczonego. Dyspozycje złożone przez niego przed śmiercią, które ograniczają wysokość sumy ubezpieczenia, są prawnie skuteczne. W takim przypadku, Zakład jest zobowiązany do częściowej, bądź całkowitej wypłaty (zależnie od dyspozycji ubezpieczonego) na rzecz spadkobierców, oraz pozostałej, aktualnej na dzień śmierci ubezpieczonego sumy spełniane jest pod warunkiem, że Ubezpieczony będzie żył co najmniej 30 dni od potwierdzenia Poważnego Zachorowania przez odpowiednich lekarzy, w tym lekarza wyznaczonego przez Nationwide.) Postanowienie wyłączające obowiązek ubezpieczyciela stosowania się do zleceń ubezpieczającego podejmowanych przed jego śmiercią (W przypadku śmierci Ubezpieczającego, po złożeniu dyspozycji Ubezpieczającego w przedmiocie Transferu, Częściowej Wypłaty, Całkowitej Wypłaty, Wypłaty Zwrotnej, Nationwide z chwilą powzięcia wiadomości o śmierci Ubezpieczającego wstrzymuje wykonanie powyższych dyspozycji.) 3 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK ubezpieczenia na rzecz uprawnionych. B. TU ALLIANZ Życie Polska Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Postanowienia dające jednostronne uprawnienie do zmiany umowy bez ważnych przyczyn wskazanych w umowie oraz bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy Sprzeczne z art. 3853 pkt 10 i 20 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do zmiany postanowienia poprzez ustalenie trybu i terminu wprowadzenia zmian do umowy oraz przyznanie konsumentom prawa do wypowiedzenia umowy. Postanowienie niezgodne z art. 384¹ kodeksu cywilnego oraz 385³ pkt 20 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do zmiany postanowienia poprzez wskazanie obowiązku doręczenia zmienionego wzorca oraz przyznanie konsumentom prawa do wypowiedzenia umowy. (Towarzystwo zastrzega sobie możliwość zmiany wysokości opłat zawartych w załączniku do niniejszych ogólnych warunków ubezpieczenia.) Postanowienia naruszające przepisy dotyczące zmiany umowy (Podwyżka opłat w ramach limitu wyznaczonego przez wskaźnik wzrostu cen towarów i usług za okres ostatniej zmiany nie oznacza zmiany umowy.) 4 Uwagi UOKiK URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Postanowienia rozszerzające obowiązki konsumenta niezgodnie z przepisami kodeksu cywilnego Postanowienie niezgodne z art. 815 § 3 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do zmiany postanowienia usuwając zwrot „w szczególności”. Sprzeczne z art. 813 oraz art. 3853 pkt 22 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do zmiany postanowienia poprzez zaniechanie pobierania opłaty za ochronę ubezpieczeniową przy wznowieniu w trzech na pięć OWU. W dwóch pozostałych OWU stwierdził, iż charakter umowy wymusza pobór zaległych składek i nie może on odstąpić od ich żądania. Sprzeczne z art. 385¹ kodeksu cywilnego oraz art. 3853 pkt 16 Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do zmiany postanowienia poprzez Uwagi UOKiK (Ubezpieczony i Ubezpieczający mają obowiązek podać do wiadomości Towarzystwa wszystkie znane sobie okoliczności, o które byli zapytywani we wniosku o ubezpieczenie […] 2. W razie niezastosowania się do powyższego obowiązku, a w szczególności, gdy zatajone okoliczności mają wpływ na zwiększenie ryzyka zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego, Towarzystwo wolne będzie od odpowiedzialności z tytułu umowy ubezpieczenia.) Postanowienia przewidujące opłacanie składki, pomimo iż zakład ubezpieczeń nie udziela ochrony (Wznowienie może nastąpić […], jeżeli spełnione zostały poniższe warunki […]. /c/ Ubezpieczający opłacił kwotę równą wysokości wszystkich zaległych składek oraz opłatę wznowieniową […].) Postanowienie przewidujące pobieranie Prezes Urzędu będzie dążył do zmiany tych postanowień, tak, aby przynajmniej część zaległych składek nie była pobierana. 5 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń opłaty za odstąpienie od umowy kodeksu cywilnego. zaniechanie pobierania opłaty manipulacyjnej. Sprzeczne z art. 819 i 834 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do zmiany postanowienia poprzez zastąpienie kwestionowanego postanowienia klauzulą: „Przedstawiciel ustawowy dziecka lub osoby należące do kręgu najbliższej rodziny zobowiązani są do informowania Towarzystwa o wszelkich okolicznościach mających wpływ na wypłatę świadczenia z tytułu niniejszej umowy dodatkowej w tym, czy Ubezpieczone dziecko pozostaje przy życiu. W razie niepodania do wiadomości Towarzystwa wszelkich okoliczności mających wpływ na istnienie prawa do wypłaty świadczenia Towarzystwo zastrzega (Jeżeli po zaakceptowaniu ryzyka ubezpieczeniowego i wystawieniu polisy, Ubezpieczający odstąpi od umowy lub ją wypowie, Towarzystwo zastrzega sobie możliwość potrącenia ze składki opłaty manipulacyjnej, zgodnie z obowiązującą taryfą opłat.) Postanowienia rozszerzające obowiązki konsumenta i uprawnienia zakładu ubezpieczeń niezgodnie z przepisami kodeksu cywilnego (W razie niepodania do wiadomości Towarzystwa wszelkich okoliczności mających wpływ na wypłatę świadczenia […] Towarzystwo zastrzega sobie prawo do pomniejszenia świadczenia wypłacanego na koniec trwania umowy o kwotę nienależnie wypłaconych świadczeń z tytułu niniejszej umowy dodatkowej.) 6 Uwagi UOKiK Prezes Urzędu będzie dążył do dalszej modyfikacji postanowienia. Proponowana klauzula jest nadal sprzeczna z art. 834 kodeksu cywilnego (m. in. inny krąg podmiotów zobowiązanych), a ponadto może naruszać art. 815 § 2 zd. 2 kodeksu cywilnego. URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK sobie prawo do pomniejszenia świadczenia wypłaconego na koniec trwania umowy ubezpieczeniowej o kwotę nienależnie wypłaconych świadczeń z tytułu niniejszej umowy dodatkowej, o ile roszczenia o zwrot nienależnie wypłaconych świadczeń nie uległy jeszcze przedawnieniu.” Postanowienie sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi zmiany właściwości miejscowej sądu. Sprzeczne z art. 3853 pkt 23 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do wykreślenia tego postanowienia. Sprzeczne z art. 834 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do zmiany postanowienia poprzez zastąpienie kwestionowanego postanowienia klauzulą: „Jeżeli wiek Ubezpieczonego określony we wniosku o ubezpieczenie został (Wszelkie spory wynikłe pomiędzy Towarzystwem a Ubezpieczającym, Ubezpieczonym, Uposażonym lub ich następcami prawnymi w związku z umową ubezpieczenia i dołączonymi do niej umowami dodatkowymi będą rozpatrywane przez sąd właściwy ze względu na siedzibę Towarzystwa.) Postanowienia rozszerzające obowiązki konsumenta i uprawnienia zakładu ubezpieczeń niezgodnie z przepisami kodeksu cywilnego (Jeżeli wiek Ubezpieczonego określony we wniosku o ubezpieczenie został wskazany 7 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie wskazany błędnie Towarzystwo zastrzega sobie prawo do ponownego obliczenia składki za zawarte ubezpieczenie. Jeżeli nowa składka okaże się wyższa od tej, która była opłacana, Towarzystwo pomniejszy wypłacane świadczenie o należność wynikającą z różnicy wymienionych wyżej składek wraz z odsetkami. Z prawa ponownego obliczenia składki i pomniejszenia wypłaconego świadczenia Towarzystwo nie może skorzystać po upływie 3 lat od zawarcia umowy ubezpieczenia.” błędnie Towarzystwo zastrzega sobie prawo do ponownego obliczenia składki odpowiadającej pierwotnie określonej sumie ubezpieczenia na dożycie. Jeżeli nowa składka okaże się wyższa od tej, która była opłacana, Towarzystwo pomniejszy wypłacane świadczenie o należność wynikającą z różnicy wymienionych wyżej składek wraz z odsetkami.) Postanowienie przewidujący rażąco krótki okres na wyrażenie zgody na indeksację składki (Przed rocznicą polisy Towarzystwo może określić wskaźnik indeksacyjny i na jego podstawie zaproponować Ubezpieczającemu nowa wysokość składki Niewpłynięcie oświadczenia co do propozycji Towarzystwa w terminie 7 dni przed upływem rocznicy polisy jest traktowane jako przyjęcie 8 Stanowisko zakładu ubezpieczeń Narusza art. 385¹ § 1 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do zmiany postanowienia poprzez zastąpienie kwestionowanego postanowienia klauzulą: „Przed rocznicą polisy Towarzystwo może określić wskaźnik indeksacyjny i na jego podstawie zaproponować Ubezpieczającemu nowa wysokość składki” „Niewpłynięcie oświadczenia co do propozycji Towarzystwa w terminie 14 dni od Uwagi UOKiK URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Uwagi UOKiK otrzymania propozycji indeksacji jest traktowane jako przyjęcie proponowanej przez towarzystwo indeksacji składki”. proponowanej przez Towarzystwo indeksacji składki.) Postanowienia zawarte w OWU umów dodatkowych wyłączające odpowiedzialność ubezpieczyciela w przypadku śmierci wynikającej z samobójstwa („Zakres ubezpieczenia nie obejmuje: (…) samobójstwa lub próby samobójstwa (…)”) Stanowisko zakładu ubezpieczeń Narusza art. 833 kodeksu cywilnego Ubezpieczyciel stanął na stanowisku, iż umowy dodatkowe do OWU to nie są ubezpieczenia na życie i w związku z tym art. 833 kodeksu cywilnego nie obowiązuje. Prezes Urzędu będzie dążył do wyeliminowania tego postanowienia. C. TU na Życie CARDIF Polska Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienia naruszające przepisy dotyczące zmiany umowy Może naruszać art. 384¹ kodeksu cywilnego oraz 385³ pkt 20 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do usunięcia postanowienia. Prezes Urzędu oczekuje na udokumentowanie zrealizowania złożonej przez zakład ubezpieczeń deklaracji usunięcia zakwestionowanego postanowienia. Może naruszać art. 3851 § 1 Zakład nie zgodził się ze Prezes Urzędu rozważa (Waloryzacja opłat nie stanowi zmiany umowy.) Wypłata świadczenia z tytułu niniejszej opcji 9 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK dodatkowej powoduje zakończenie Umowy ubezpieczenia i wygaśnięcie ochrony ubezpieczeniowej. kodeksu cywilnego. stanowiskiem Urzędu. podjęcie działań w ramach swoich ustawowych kompetencji. Odpowiedzialność Towarzystwa z tytułu niniejszej opcji jest wyłączona w okresie pierwszych 90 dni obejmowania ochroną ubezpieczeniową. Może naruszać art. 813 kodeksu cywilnego oraz art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego. Zakład nie zgodził się ze stanowiskiem Urzędu. Prezes Urzędu rozważa podjęcie działań w ramach swoich ustawowych kompetencji, D. COMMERCIAL UNION Polska – TU na Życie Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Postanowienia zawierające nieostre pojęcia Postanowienie niejasne, może naruszać art. 385³ pkt 9 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do zmiany postanowienia poprzez usunięcie słowa „jakimkolwiek” do dnia 1 stycznia 2007 r. Postanowienie niezgodne z art. 384¹ kodeksu cywilnego oraz 385³ pkt 20 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do informowania o zmianie z pouczeniem o możliwości wypowiedzenia umowy. ([…] w jakimkolwiek związku ze spożyciem przez ubezpieczonego alkoholu, niezalecanym przez lekarza zażyciem narkotyków lub środków działających na centralny ośrodek nerwowy.) Postanowienia naruszające przepisy dotyczące zmiany umowy (Zmiana wysokości opłat dokonana zgodnie z powyższymi zasadami nie stanowi zmiany umowy i nie wymaga zgody ubezpieczającego. 10 Uwagi UOKiK Prezes Urzędu będzie dążył do tego, aby zakład ubezpieczeń podjął nie tylko faktyczne działania, ale również zmienił treść URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń tego postanowienia. Prezes Urzędu zwraca uwagę, że indeksacja składki jest zmianą umowy a zatem aby była skuteczna powinny być spełnione warunki z art. 384 i 384¹ kodeksu cywilnego tj. dostarczenie nowych warunków umów oraz wskazanie możliwości odstąpienia od umowy w określonym czasie (w okresie wypowiedzenia obowiązuje stara umowa). O podwyższeniu wysokości opłat ubezpieczający jest informowany najpóźniej w najbliższym terminie zaproponowania mu indeksacji składki zgodnie z OWU.) Postanowienia nakładające na konsumenta obowiązek ustalenia stanu faktycznego zdarzenia, zasadności zgłoszonych roszczeń i wysokości świadczenia. Uwagi UOKiK Sprzeczne z art. 16 ustawy o działalności ubezpieczeniowej. Zakład ubezpieczeń zobowiązał się do zmiany postanowienia poprzez usunięcie tego postanowienia z OWU do dnia 1 stycznia 2007 r. (Ciężar bezspornego udowodnienia powstania niezdolności do pracy oraz uprawnień do otrzymania świadczenia ciąży na ubezpieczonym.) 11 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienie uprawniające zakład ubezpieczeń do pobierania opłat, o których konsument nie wiedział przed podpisywaniem umowy Postanowienie niezgodne art. 812 § 2 pkt 6 kodeksu cywilnego oraz art. 385³ pkt 9 kodeksu cywilnego. Odmówiono zmiany postanowienia. Zakład ubezpieczeń argumentuje, że nie wprowadza dodatkowych składek, o których konsument nie wie. Prezes Urzędu rozważy bądź wszczęcie postępowania na podstawie art. 44 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów bądź wystąpienie z pozwem do SOKiK. (Ogólne Warunki Ubezpieczenia Inwestycyjnego BONUS VIP 2/2003 zawierającego postanowienia o treści: § 5 pkt. 3 Alokacji podlega określona poniżej część składki, przy czym część niealokowana składki stanowi opłatę potrącaną ze składki ubezpieczeniowej, przeznaczoną na pokrycie kosztów związanych z zawarciem i wykonaniem umowy ubezpieczenia, innych niż wyraźnie przewidziane w OWU.) Zapewnienia zakładu ubezpieczeń są niewystarczające. Kwestionowane postanowienie stanowi potencjalne zagrożenie dla konsumentów i powinno zostać zmienione. E. GENERALI ŻYCIE Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Postanowienia sprzeczne z przepisami art. 805-834 kodeksu cywilnego Postanowienie niezgodne z art. 809 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano zmianę postanowienia. (Umowę uważa się za zawartą z datą 12 Uwagi UOKiK URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Postanowienie niezgodne z art. 384¹ kodeksu cywilnego oraz 385³ pkt 20 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano zmianę postanowienia. Postanowienie niezgodne z art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano zmianę postanowienia. Uwagi UOKiK wystawienia polisy.) Postanowienia naruszające przepisy dotyczące zmiany umowy (Ubezpieczającemu nie przysługuje prawo odmowy indeksacji, jeżeli dokonywana ona jest zgodnie z zasadami określonymi w ust. 10-13.) (Jeżeli Ubezpieczający nie opłaci składki w dodatkowym 30-dniowym terminie, o którym mowa w ust. 4, a polisa posiada wartość wykupu, wówczas z upływem tego terminu umowa zostaje zawieszona […]. 8. W sytuacji, o której mowa w ust. 6, jeżeli Ubezpieczający opłacił wszystkie zaległe składki wraz z należnymi odsetkami ustawowymi w terminie 90 dni, licząc od dnia następnego po dniu wymagalności pierwszej niezapłaconej składki, ochrona ubezpieczeniowa zostanie wznowiona z dniem następnym po dniu dokonania płatności. W takim przypadku Umowa zostanie wznowiona na warunkach obowiązujących przed jej zawieszeniem […] 10. Wznowienie umowy jest możliwe w okresie jednego roku od terminu wymagalności pierwszej niezapłaconej składki, pod warunkiem zaakceptowania przez 13 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Towarzystwo ryzyka ubezpieczeniowego, związanego ze wznowieniem, oraz jeśli ubezpieczający […] zapłaci kwotę odpowiadającą wartości wszystkich zaległych składek należnych za okres liczony od terminu wymagalności pierwszej niezapłaconej składki od daty wznowienia Umowy wraz z odsetkami ustawowymi.) F. TU na Życie ING NATIONALE-NEDERLANDEN Polska Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienia nakazujące przedstawienie informacji, które nie mają bezpośredniego związku z przedmiotem ubezpieczenia Może naruszać art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego. Zakład rozważa ponowne opracowanie zakwestionowanego postanowienia OWU. Prezes Urzędu rozważa pojęcie działań w ramach swoich ustawowych kompetencji w sytuacji nie dokonania zmiany treści postanowienia. Może naruszać art. 3851 § 1 Zadeklarowano zmianę Wystąpiono do zakładu (Przed zawarciem umowy głównej Ubezpieczający, na wniosek Ubezpieczyciela, zobowiązany jest do złożenia oświadczenia o swojej sytuacji finansowej, w formie określonej przez Ubezpieczyciela.) Postanowienia nakazujące konsumentowi 14 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK przedstawienie oryginałów bądź uwierzytelnionych kopii dokumentów trudno dostępnych, pomimo iż zakład ubezpieczeń może we własnym zakresie wystąpić o te dokumenty kodeksu cywilnego oraz art. 3853 pkt 21 kodeksu cywilnego. postanowienia. ubezpieczeń o dostarczenie treści nowego postanowienia oraz określenia terminu wprowadzenia zmiany. Niezgodność z art. 830 § 2 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń rozważa ponowne opracowanie zakwestionowanego postanowienia OWU. Zakład ubezpieczeń wskazuje na dyspozytywny charakter art. 830 § 2 kodeksu cywilnego oraz że wymogi stawiane w w /w przepisie są faktycznie stosowane. Prezes Urzędu rozważa podjęcie działań w ramach swoich ustawowych kompetencji, w sytuacji nie dokonania zmiany treści postanowienia. Niezgodność z art. 830 § 1 kodeksu cywilnego. Zakład zadeklarował usunięcie postanowienia z treści warunków umów. Wystąpiono do zakładu ubezpieczeń o określenie terminu zmiany OWU. (Ubezpieczony ma obowiązek dostarczenia dokumentów dotyczących leczenia szpitalnego, które muszą być przedstawione w oryginale lub w kopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez szpital.) Postanowienie przewidujące automatyczne rozwiązanie umowy bez konieczności wezwania Ubezpieczonego do zapłaty składki (Po upływie 90 (dziewięćdziesięciu) dni od dnia, w którym nie została opłacona pierwsza zaległa składka całkowita, umowa główna zostaje rozwiązana bez konieczności uprzedniego wezwania Ubezpieczającego do zapłaty.) Postanowienie ograniczające prawo odstąpienia od umowy ubezpieczenia na życie (Ubezpieczający może wypowiedzieć umowę główną po upływie 2 (dwóch) lat polisowych.) 15 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienia zawierające nieostre pojęcia Postanowienie niejasne może naruszać art. 385³ pkt 9 kodeksu cywilnego oraz art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano zmianę postanowienia. Wystąpiono do zakładu ubezpieczeń o dostarczenie treści nowego postanowienia oraz określenia terminu wprowadzenia zmiany. Postanowienie wyłączające odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń za zdarzenia ubezpieczeniowe, które zachodzą w okresie karencji przy czym konsument za ten okres opłaca składkę („Ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności i nie wypłaci świadczenia, jeżeli zdarzenie ubezpieczeniowe zajdzie w okresie karencji”) Może naruszać art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego oraz art. 813 kodeksu cywilnego. Zakład nie zgodził się ze stanowiskiem Urzędu. Prezes Urzędu rozważa podjęcie działań w ramach swoich ustawowych kompetencji. Postanowienie nakładające na ubezpieczonego obowiązek złożenia wniosku o wypłatę świadczenia w rażąco krótkim czasie Może naruszać art. 819 § 1 kodeksu cywilnego. Zakład rozważa ponowne opracowanie zakwestionowanego postanowienia OWU. Prezes Urzędu rozważa podjęcie działań w ramach swoich ustawowych kompetencji, w sytuacji nie dokonania faktycznej zmiany treści postanowienia. (W przypadku trwałego inwalidztwa częściowego Ubezpieczyciel wypłaci świadczenie zgodnie z poniższą tabelą: […]. Zakres ubezpieczenia nie obejmuje przypadków […] możliwych do skorygowania postępowaniem terapeutycznym.) (Ubezpieczony powinien złożyć wniosek o wypłatę świadczenia z tytułu trwałego inwalidztwa całkowitego po upływie 12 16 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Warunki lub Tabela limitów i opłat mogą być z ważnych przyczyn zmienione uchwałą Zarządu Ubezpieczyciela. Ważną przyczyną, o której mowa w ust. 1, jest (...) istotna zmiana w sytuacji ekonomiczno-gospodarczej, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji na rynku finansowym w Polsce, […]. Może naruszać art. 3853 pkt 9 i 10 kodeksu cywilnego art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego. Zakład zadeklarował zmianę treści umowy. Wystąpiono do zakładu ubezpieczeń o dostarczenie treści nowego postanowienia oraz określenia terminu wprowadzenia zmiany. Jeżeli w ciągu 12 (dwunastu) miesięcy od dokonania poprzedniej indeksacji opłat Główny Urząd Statystyczny nie opublikuje któregokolwiek ze wskaźników, o których mowa w ust. 1, Ubezpieczyciel może zastosować do indeksacji opłat inny, ogólnie przyjęty i porównywalny wskaźnik. Może naruszać art. 3853 pkt 9 kodeksu cywilnego oraz art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego. Zakład zadeklarował zmianę treści umowy. Wystąpiono do zakładu ubezpieczeń o dostarczenie treści nowego postanowienia oraz określenia terminu wprowadzenia zmiany. (dwunastu) miesięcy od dnia zajścia nieszczęśliwego wypadku, nie później niż w terminie 30 (trzydziestu) dni, licząc od ostatniego dnia ww. dwunastomiesięcznego okresu.) G. Powszechny Zakład Ubezpieczeń Życie Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK 17 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Postanowienia przewidujące rażącą dysproporcję między uprawnieniami konsumentów a zakładów ubezpieczeń w zakresie doręczania dokumentów i składania oświadczeń Postanowienie niezgodne z art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego Postanowienie to narusza zasadę równorzędności stron umowy, ponieważ pisma zakładu do konsumenta wywierają skutki prawne także po upływie 30 dni od daty wysłania, natomiast pisma konsumenta do zakładu tylko z chwilą doręczenia (zob. § 43 ust. 1 zd.2: „Wszelkie powiadomienia, wnioski i oświadczenia kierowane do PZU Życie SA wywierają skutek prawny wobec PZU Życie SA prawne z chwilą doręczenia”). Zakład ubezpieczeń dostosował się do wskazówek UOKiK i przedstawił propozycję zapisu zaakceptowaną przez UOKiK. Postanowienie niezgodne z art. 385³ pkt 20 kodeksu cywilnego oraz art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego. Trwają dyskusje z zakładem ubezpieczeń na temat zmiany treści postanowienia. (Pismo PZU Życie SA skierowane pod ostatni wskazany adres ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uposażonego wywiera skutki prawne z chwilą doręczenia albo po upływie 30 dni od daty wysłania.) Postanowienia naruszające przepisy dotyczące zmiany umowy (PZU Życie SA zastrzega sobie prawo zmiany wysokości minimalnych składek, kwot oraz opłat, o których mowa w umowie, w trakcie jej 18 Uwagi UOKiK URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK trwania, lecz nie więcej niż o większy ze wskaźników – wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych lub wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej – ogłaszanych przez GUS za okres od poprzedniego ustalenia przez PZU Życie SA wysokości opłat, co nie stanowi zmiany umowy.) H. TU na Życie WARTA Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienia przewidujące rażącą dysproporcję między uprawnieniami konsumentów a zakładów ubezpieczeń w zakresie doręczania dokumentów i składania oświadczeń Postanowienie to może wypełniać dyspozycję art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego Zakład ubezpieczeń nie zgodził się z opinią UOKiK. Prezes UOKiK – w razie braku zmiany stanowiska – rozważa wystąpienie z pozwem do SOKiK. (Zawiadomienia i oświadczenia w związku z umową ubezpieczenia, powinny być składane na piśmie za pokwitowaniem przyjęcia lub wysłane listem poleconym, pod rygorem nieważności, chyba że OWU przewidują inaczej). Postanowienie to narusza zasadę równorzędności stron umowy, gdyż określa sposób doręczania korespondencji przez konsumenta pozostawiając Towarzystwu całkowitą swobodę w wyborze sposobu przesyłania pism do 19 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Zakład ubezpieczeń nie zgodził się z opinią UOKiK. Prezes UOKiK – w razie braku zmiany stanowiska – rozważa wystąpienie z pozwem do SOKiK. konsumenta (w przypadkach przewidzianych w OWU). Towarzystwu całkowitą swobodę w wyborze sposobu przesyłania pism do konsumenta (w przypadkach przewidzianych w OWU). Zwłaszcza, że z kolejnego zapisu wynika, że zakład może wysyłać pisma listem zwykłym. Postanowienie naruszające zasadę równorzędności stron umowy (Dniem wypłaty świadczenia jest dzień obciążenia rachunku zakładu ubezpieczeń kwotą należnego świadczenia.) 20 Postanowienie OWU może naruszać art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego. Zgodnie z orzecznictwem, doktryną i praktyką obrotu gospodarczego, zobowiązanie pieniężne należy uznać za spełnione z chwilą uznania rachunku wierzyciela (w tym wypadku konsumenta). To postanowienie narusza zasadę równorzędności stron umowy, bo np. w § 8 ust. 6 OWU – Indywidualne Ubezpieczenie URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK na Życie i Dożycie XXI – OW Dodatkowego Ubezpieczenia z Funduszem jest mowa o wpływie składki na rachunek zakładu ubezpieczeń. I. Winterthur Życie Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Postanowienia sprzeczne z przepisami art. 805-834 kodeksu cywilnego Niezgodność z art. 815 § 3 kodeksu cywilnego oraz art. 819 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zmienił zakwestionowane postanowienia. (Jeżeli Ubezpieczający podał do wiadomości Towarzystwa informacje niezgodne z prawdą lub zataił informacje, a w szczególności zataił chorobę ubezpieczonego, Towarzystwo w okresie pierwszych trzech lat od zawarcia Umowy Ubezpieczenia może Umowę Ubezpieczenia wypowiedzieć ze skutkiem natychmiastowym, a w przypadku zajścia zdarzenia ubezpieczeniowego – odmówić wypłaty świadczenia Uwagi UOKiK W razie śmierci ubezpieczonego w okresie 21 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień pierwszych dwóch lat od daty rozpoczęcia ochrony w przypadku ujawnienia, że przy zawarciu Umowy ubezpieczenia Ubezpieczający lub Ubezpieczony podał do wiadomości nieprawdziwe, a w szczególności zatajona została choroba Ubezpieczonego, odpowiedzialność Towarzystwa jest ograniczona do wypłaty wartości dodatkowej, o ile wartość dodatkowa istnieje, a w trzecim roku ubezpieczenia – do wypłaty wartości polisy i wartości dodatkowej, o ile wartość taka istnieje. Towarzystwo nie ponosi także odpowiedzialności z tytułu Umowy Dodatkowej, jeśli: […] Ubezpieczony wystąpił z roszczeniem z tytułu Umowy Dodatkowej po okresie dziewięciu miesięcy od daty powstania Niezdolności do Pracy. W razie ujawnienia, że przy zawarciu umowy ubezpieczenia Ubezpieczający podał wiadomości nieprawdziwe, a w szczególności zataił chorobę Ubezpieczonego, Towarzystwo w ciągu pierwszych trzech lat od zawarcia umowy ubezpieczenia może od niej odstąpić ze skutkiem 22 Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK natychmiastowym, a w razie śmierci Ubezpieczonego w tym okresie – odmówić wypłaty świadczenia ubezpieczeniowego, chyba, że nieprawdziwe bądź zatajone okoliczności nie miały wpływu na zwiększenie prawdopodobieństwa śmierci Ubezpieczonego. W takim przypadku Towarzystwo wypłaca kwotę będącą równowartością 40% wpłaconych składek. 2. Ubezpieczyciele zawierający umowy ubezpieczenia majątkowe A. TU ALLIANZ Polska Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Postanowienia przewidujące procentowe pomniejszenie składki podlegającej zwrotowi w przypadku odstąpienia od umowy Postanowienie może naruszać art.3851 § 1 oraz art.3853 pkt 13,16,17 kodeksu cywilnego. Złożono zobowiązanie do dokonania zmian w ogólnych warunkach ubezpieczenia w ten sposób „aby opłaty administracyjne w przypadku odstąpienia od umowy nie były pobierane”. (Dodatkowo składka podlegająca zwrotowi jest obniżana o 20% tytułem kosztów manipulacyjnych, jednak nie więcej niż Uwagi UOKiK 23 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK o 100 zł.) B. TUiR CIGNA STU Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienia zawierające nieprecyzyjne określenia Postanowienie może wypełniać dyspozycję art. 385 3 pkt 9 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano zmianę postanowienia poprzez sprecyzowanie konieczności istnienia związku przyczynowego między zdarzeniem a spożyciem alkoholu, narkotyków lub innych środków odurzających. Urząd wystosował wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące brzmienia nowego postanowienia oraz określenia terminu wprowadzenia zmiany. Niezgodność z art. 813 § 1 kodeksu cywilnego, który wprowadził czytelną zasadę przyporządkowania składki czasowi odpowiedzialności Zakład ubezpieczeń deklaruje „prowadzenie prac nad powiązaniem zwrotu składki zarówno z upływem okresu ubezpieczenia, jak i stopniem Urząd wystosował wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące brzmienia nowego postanowienia oraz określenia terminu (CIGNA STU nie ponosi odpowiedzialności za szkody: powstałe bezpośrednio lub pośrednio wskutek pozostawania Ubezpieczającego/Ubezpieczonego albo osób, za które Ubezpieczający/Ubezpieczony ponosi odpowiedzialność lub z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym pod wpływem alkoholu, narkotyków, środków psychotropowych lub innych środków odurzających.) Postanowienie przewidujące pobieranie składki ubezpieczeniowej za cały okres trwania umowy ubezpieczenia pomimo wypowiedzenia umowy lub odstąpienia od niej 24 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK (W przypadku odstąpienia od umowy ubezpieczenia lub wypowiedzenia umowy przez którąkolwiek ze stron składka za niewykorzystany okres ubezpieczenia podlega zwrotowi tylko wtedy, gdy w danym okresie ubezpieczenia nie zaistniała szkoda objęta ubezpieczeniem, za które CIGNA STU SA wypłaciła odszkodowanie lub jest zobowiązana do wypłaty odszkodowania.) ubezpieczyciela. wykorzystania sumy ubezpieczenia”. wprowadzenia zmiany. Ponadto postanowienie wypełnia dyspozycję art. 3853 pkt 13 i 17 kodeksu cywilnego. Postanowienie przewidujące 3-miesięczny termin wypowiedzenia umowy oraz obowiązek zawarcia nowej umowy w przypadku niewypowiedzenia jej w tym terminie. (Umowę ubezpieczenia, automatycznie przedłuża się na następny dwunastomiesięczny okres ubezpieczenia, o ile na trzy miesiące przed końcem okresu ubezpieczenia żadna ze stron jej skutecznie nie wypowie. Skuteczne wypowiedzenie ma miejsce, jeżeli zostało doręczone za pokwitowaniem lub przesłane listem poleconym) Postanowienie wypełnia dyspozycję art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego. Zakład Ubezpieczeń zaproponował zmianę postanowienia w brzmieniu: „umowa ubezpieczenia może zostać przedłużona na następny 12miesięczny okres ubezpieczenia na warunkach obowiązujących w dniu przedłużenia”. Urząd wystosował wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące określenia terminu wprowadzenia zmiany. Postanowienia przewidujące wyłączenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń bez względu na istnienie związku przyczynowego pomiędzy zajściem zdarzenia a np. spożyciem alkoholu, Niezgodność z art. 827 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano zmianę postanowień przy najbliższej nowelizacji OWU, w taki sposób, aby wynikała konieczność istnienia związku przyczynowego pomiędzy Urząd wystosował wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące brzmienia nowego postanowienia oraz 25 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie środków psychotropowych lub innych środków odurzających Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK zaistnieniem zdarzenia a spożyciem alkoholu, etc. określenia terminu wprowadzenia zmiany. (Zachowując wyłączenia zawarte w § 3 niniejszych owu, w ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym z odpowiedzialności CIGNA STU SA wyłączone są ponadto szkody: - wyrządzone przez Ubezpieczającego/Ubezpieczonego, osoby bliskie Ubezpieczającemu/Ubezpieczonemu stale z nim zamieszkujące i pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, pomoc domową lub opiekunkę do dzieci, będących pod wpływem alkoholu, narkotyków, środków psychotropowych lub innych środków odurzających.) Postanowienie przewidujące pobieranie składki w okresie karencji Niezgodność z art. 813 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń wyjaśnił, iż składka za produkty objęte karencją dotyczy wyłącznie okresu odpowiedzialności Cigna STU SA Wypełnia dyspozycję art. 385 3 Zadeklarowano zmianę postanowienia i zaproponowano (Odpowiedzialność CIGNA STU SA z tytułu zryczałtowanych kosztów pogrzebu Ubezpieczonego rozpoczyna się od dnia następnego po upływie karencji, która wynosi 6 miesięcy od dnia zawarcia umowy ubezpieczenia i opłacenia składki.) Postanowienie uzależniające wykonanie umowy od zawarcia przez uprawnionego 26 Urząd wystosował wezwanie do zakładu URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK innej umowy (rachunku bankowego) niemającej bezpośredniego związku z umową ubezpieczenia pkt 7 kodeksu cywilnego. nowe brzmienie postanowienia. „Ubezpieczony obowiązany jest do: złożenia dyspozycji stałego zlecenia obciążania rachunku bankowego lub stałego zlecenia obciążania karty płatniczej tyt. zapłaty składki ubezpieczeniowej, chyba że w umowie ubezpieczenia strony postanowią inaczej.” ubezpieczeń dotyczące określenia terminu wprowadzenia zmiany. Postanowienie to wypełnia dyspozycję art. 385 3 pkt 9 i 11 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano zmianę postanowień i zaproponowano nowe ich brzmienie: "Ubezpieczający obowiązany jest do: udzielenia Cigna STU SA, przed zawarciem umowy ubezpieczenia, odpowiedzi na wszystkie pytania zamieszczone w formularzu wniosku lub skierowane do niego w formie pisemnej.” Urząd wystosował wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące określenia terminu wprowadzenia zmiany. Postanowienie to może Zadeklarowano zmianę Urząd wystosował (Ubezpieczony obowiązany jest do: pkt 4) złożenia dyspozycji stałego zlecenia obciążania rachunku bankowego lub stałego zlecenia obciążenia karty płatniczej tytułem zapłaty składki ubezpieczeniowej.) Postanowienia zawierające nieprecyzyjne pojęcia (Ubezpieczający obowiązany jest do udzielenia Cigna STU SA, przed zawarciem umowy ubezpieczenia, odpowiedzi na wszystkie pytania zamieszczone w formularzu wniosku lub skierowane do niego w formie pisemnej oraz podania znanych mu okoliczności istotnych dla oceny ryzyka, zakresu odpowiedzialności lub mogących mieć wpływ na wysokość składki,Ubezpieczający obowiązany jest do przestrzegania innych obowiązków określonych w niniejszych OWU bądź w postanowieniach dodatkowych lub odmiennych wprowadzonych do umowy ubezpieczenia.) Postanowienie przewidujące potrącenia 27 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK z tytułu kosztów manipulacyjnych w postaci odsetka kwoty świadczenia stanowić niedozwoloną klauzulę umowną w rozumieniu art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego Określenie potrącenia z tytułu kosztów manipulacyjnych w postaci odsetka kwoty świadczenia, a zatem w oderwaniu od rzeczywistych kosztów poniesionych przez zakład ubezpieczeń stanowi o rażącym pokrzywdzeniu konsumenta. postanowienia, poprzez usunięcie słów po potrąceniu kosztów manipulacyjnych w wysokości 30%”. wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące określenia terminu wprowadzenia zmiany. Postanowienie to wypełnia dyspozycję art. 385 3 § 1 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń zadeklarował zmianę postanowienia. Urząd wystosował wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące określenia terminu wprowadzenia zmiany. (Po potwierdzeniu wpłynięcia składki zwróci Ubezpieczonemu koszty Świadczenia Medycznego, o których mowa w ust.4 niniejszego paragrafu po potrąceniu kosztów manipulacyjnych w wysokości 30%.) (Ubezpieczającemu, Ubezpieczonemu lub Uprawnionemu z umowy ubezpieczenia będącego osobą fizyczną, przysługuje prawo do składania skarg i zażaleń do zarządu CIGNA Stu SA za pośrednictwem Oddziału lub Przedstawicielstwa CIGNA STU SA, w którym zawarto umowę ubezpieczenia. Skargi i zażalenia są rozpatrywane w terminie 30 dni od dnia ich wpłynięcia do Zarządu CIGNA STU SA) 28 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Ubezpieczający obowiązany jest do przestrzegania innych obowiązków określonych w niniejszych OWU bądź w postanowieniach dodatkowych lub odmiennych wprowadzonych do umowy ubezpieczenia. Postanowienie narusza dyspozycję art. 385 3 pkt 4 i 9 kodeksu cywilnego. Uwzględniając argumentację UOKiK Cigna proponuje zmianę treści postanowienia w brzmieniu: „Ubezpieczający obowiązany jest do przestrzegania obowiązków określonych w niniejszych OWU bądź w dokumencie potwierdzającym zawarcie umowy ubezpieczenia (polisie)”. Urząd wystosował wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące określenia terminu wprowadzenia zmiany. C. COMPENSA Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienia sprzeczne z przepisami art. 805-834 kodeksu cywilnego Zagadnienie to zostało inaczej uregulowane w art. 827 § 1 kodeksu cywilnego. Przepis stanowi, że zakład ubezpieczeń jest wolny od odpowiedzialności, jeżeli ubezpieczający albo osoba, z którą ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym lub za którą ponosi Odmowa zmiany postanowienia. Prezes UOKiK przygotowuje wszczęcie postępowania na podstawie art. 44 w związku z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. (Zakres ochrony ubezpieczeniowej nie obejmuje szkód bezpośrednio lub pośrednio spowodowanych lub zwiększonych wskutek: […] 5) umyślnego działania, zaniechania lub rażącego niedbalstwa Ubezpieczającego bądź osób, za które ponosi odpowiedzialność lub z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.) Zakład ubezpieczeń twierdzi, iż postanowienie OWU nie wyłącza stosowania art. 827 § 1 kodeksu cywilnego. 29 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Odmowa zmiany postanowienia. Prezes Urzędu zamierza wystąpić z powództwo do Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK). odpowiedzialność, wyrządziła szkodę umyślnie. W razie rażącego niedbalstwa odszkodowanie nie należy się, chyba że zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach zasadom współżycia społecznego. Postanowienie przewidujące możliwość wypowiedzenia umowy ubezpieczenia przez ubezpieczyciela, a jednocześnie pobranie składki za cały okres ubezpieczenia (1. Umowa ubezpieczenia może być rozwiązana w drodze wypowiedzenia: 1) przez każdą ze stron w ciągu miesiąca od daty wypłaty odszkodowania lub daty doręczenia Ubezpieczającemu odmowy wypłaty odszkodowania, z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia, 2) przez COMPENSĘ ze skutkiem natychmiastowym, w razie stwierdzenia rażących zaniedbań w zabezpieczeniu przedmiotu ubezpieczenia. 2. W przypadku odstąpienia od umowy ubezpieczenia lub jej wypowiedzenia przez 30 Niezgodność z art. 813 § 1 kodeksu cywilnego, który wprowadził czytelną zasadę przyporządkowania składki czasowi odpowiedzialności ubezpieczyciela. Ponadto postanowienie wypełnia dyspozycję art. 3853 pkt 13 kodeksu cywilnego Zakład ubezpieczeń powołuje się na „podobne” regulacje w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Odnosząc się do odpowiedzi Spółki Compensa, należy wskazać, iż w powołanej przez Spółkę ustawie nie ma mowy o możliwości wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy ubezpieczenia OC przez zakład ubezpieczeń URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń (zakład ubezpieczeń nie może jej wypowiedzieć), dlatego porównywanie dwóch różnych sytuacji (również rozwiązań prawnych) należy uznać za brak odniesienia się do zarzutów. którąkolwiek ze stron, składka za niewykorzystany okres ubezpieczenia podlega zwrotowi tylko wtedy, jeżeli w okresie ubezpieczenia nie nastąpiła wypłata odszkodowania lub COMPENSA nie jest zobowiązana do jego wypłaty.) Stosowanie postanowienia uznanego – wyrokiem SOKiK z dnia 29 października 2003 r. (XVII Amc 45/02) – za klauzulę niedozwoloną i wpisanego do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod Nr 86. Narusza art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Odmowa zmiany postanowienia. Może naruszać art. 385³ pkt 9 Odmowa zmiany postanowienia. (W razie niedopełnienia przez Ubezpieczającego któregokolwiek z obowiązków wymienionych w §11 ust. 1., 3. i 4., COMPENSA może odmówić wypłaty odszkodowania w całości lub części.) Postanowienia zawierające nieostre Uwagi UOKiK Zakład ubezpieczeń „nie kwestionuje, że postanowienie o podobnej treści zostało uznane za klauzulę niedozwoloną i wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. […] Intencją Compensy jest zobowiązanie ubezpieczającego do tzw. notyfikacji ryzyka przed zawarciem umowy ubezpieczenia oraz w trakcie jej obowiązywania […] oraz do przedsięwzięcia odpowiednich kroków w celu zapobieżenia zajścia wypadku objętego umową […].” Prezes UOKiK przygotowuje wszczęcie postępowania na podstawie art. 44 w związku z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urzędu rozważa 31 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK pojęcia kodeksu cywilnego. (COMPENSA może w razie zajścia szkody wypłacić osobie uprawnionej ustaloną sumę gwarancyjną z tytułu jednego zdarzenia (po odjęciu kwot już wypłaconych tytułem odszkodowania w odniesieniu do tego zdarzenia) lub jakąkolwiek mniejszą sumę, o ile taka suma wystarczy do zaspokojenia roszczeń wynikłych z tego zdarzenia, po czym COMPENSA będzie zwolniona od wszelkich dalszych zobowiązań.) Kwestionowany zapis przyznaje zakładowi ubezpieczeń prawo do jednostronnej oceny, jaka suma wystarczy do zaspokojenia roszczenia osoby uprawnionej. Zakład ubezpieczeń polemizuje ze stanowiskiem Urzędu. Podnosi, iż w gestii zakładu ubezpieczeń „leży ocena czy wysokość zgłaszanego roszczenia przez poszkodowanego jest zasadna. Jeżeli poszkodowany nie będzie zgadzał się z ustaleniami zakładu ubezpieczeń, przysługuje mu prawo dochodzenia swoich roszczeń na drodze sądowej”. wytoczenie powództwa do SOKiK. Postanowienie przewidujące zmniejszenie wysokości odszkodowania w sytuacji, kiedy zalecane bądź zaakceptowane przez zakład ubezpieczeń zabezpieczenia nie zadziałały Art. 3853 pkt 11 kodeksu cywilnego. Odmowa zmiany postanowienia. Prezes Urzędu rozważa wytoczenie powództwa do SOKiK. (Wysokość odszkodowania pomniejsza się o procent udzielonej zniżki za zastosowanie dodatkowych zabezpieczeń, jeżeli nie zadziałały one w momencie zajścia zdarzenia, które spowodowało szkodę.) 32 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D. Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeń Ergo Hestia Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienia nakładające na konsumentów obowiązki, których spełnienie może okazać się niemożliwe w określonym terminie Zakwestionowano siedmiodniowy termin na dostarczenie ubezpieczycielowi dokumentów jako rażąco krótki. Dopełnienie tego obowiązku może okazać się niemożliwe z powodu zdarzenia losowego bądź siły wyższej, a konsekwencją niedopełnienia przez konsumenta obowiązku może być zmniejszenie bądź odmowa wypłaty odszkodowania. Ponadto zakwestionowano obowiązek przedstawienia wyliczenia rozmiaru szkody sporządzone na własny koszt. Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej to zakład ubezpieczeń podejmuje postępowanie dotyczące Zadeklarowano zmianę postanowienia. Postanowienie to będzie nadal przedmiotem dyskusji z zakładem ubezpieczeń. (Ponadto do obowiązków ubezpieczającego należy […] 3) dostarczyć Ubezpieczycielowi w ciągu 7 dni dokumenty niezbędne do ustalenia odpowiedzialności i wysokości odszkodowania, w szczególności przedstawić wyliczenie rozmiaru szkody sporządzone na własny koszt […]) Jednakże nie podano nowego brzmienia postanowienia. Odpowiadając na zarzuty Urzędu, ubezpieczyciel pominął kwestię przedstawienia wyliczenia rozmiaru szkody sporządzonego na własny koszt. 33 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Niezgodność z art. 817 § 1 i 2 kodeksu cywilnego Zadeklarowano zmianę postanowienia, zgodnie z regulacją kodeksową. Urząd wystosuje wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące przedstawienia brzmienia nowego postanowienia oraz określenia terminu wprowadzenia zmiany. Przedmiotem zarzutu jest fakt ograniczenia przez zakład ubezpieczeń ustawowego uprawnienia ubezpieczającego do odstąpienia od umowy poprzez ustanowienie opłaty manipulacyjnej. Ponadto, postanowienie wypełnia dyspozycję art. 3853 pkt 17 kodeksu cywilnego Odmówiono zmiany postanowienia. Urząd nie zgadza się ze stanowiskiem ubezpieczyciela. ustalenia stanu faktycznego zdarzenia. Przepis ten nie pozwala na przyjęcie, iż koszt takiego postępowania pokrywa ubezpieczający, a nie ubezpieczyciel. Postanowienia sprzeczne z przepisami art. 805-834 kodeksu cywilnego ([…] jednakże bezsporną część odszkodowania wypłaca w terminach wskazanych w ust. 1 lub 2.) Postanowienie związane z pobieraniem opłaty manipulacyjnej za odstąpienie od umowy (zakład ubezpieczeń pobiera opłatę w przypadku odstąpienia od umowy – 20% zwracanej składki.) 34 Zakład ubezpieczeń podniósł, iż potrącanie 20% zwracanej składki jako kosztów manipulacyjnych nie jest sprzeczne z dyspozycją art. 812 § 4 kodeksu cywilnego, który reguluje prawo ubezpieczającego do odstąpienia od umowy, przy obowiązku zapłaty składki za okres udzielanej ochrony ubezpieczeniowej. Prezes Urzędu rozważa wytoczenie powództwa do SOKiK. URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienie przewidujące możliwość wypowiedzenia umowy ubezpieczenia, a jednocześnie pobranie składki za cały okres ubezpieczenia Niezgodność z art. 813 § 1 kodeksu cywilnego, który wprowadził czytelną zasadę przyporządkowania składki czasowi odpowiedzialności ubezpieczyciela. Zakład ubezpieczeń polemizuje ze stanowiskiem Urzędu. Wskazuje, iż postanowienie dotyczy głównego świadczenia stron i jest sformułowane w sposób jednoznaczny. Ubezpieczyciel wyjaśnia, iż „Umowa ubezpieczenia nie jest zawierana na okres do pierwszej wypłaty odszkodowania […]. Gdyby po wypłacie odszkodowania, klient nie zechciał kontynuować umowy do upływu okresu ubezpieczenia, to umowa stron przewiduje możliwość jej rozwiązania i wówczas następuje zwrot składki.” Wyjaśnienia zakładu ubezpieczeń są sprzeczne z wyjaśnieniami dotyczącymi postanowień o podobnej treści. Z postanowień, przytoczonych poniżej wynika, że nie następuje zwrot składki w takim przypadku. Odmowa zmiany postanowienia. Prezes Urzędu rozważa wytoczenie powództwa do SOKiK. (Wraz z wypłatą odszkodowania raty składki stają się wymagalne i Ubezpieczyciel potrąca kwotę należnych rat z kwoty odszkodowania.) Postanowienie przewidujące możliwość pobrania składki za cały okres ubezpieczenia, pomimo nie udzielania ochrony ubezpieczeniowej (W razie odstąpienia od umowy składka za niewykorzystany okres ubezpieczenia podlega zwrotowi tylko wtedy, gdy w okresie ubezpieczenia nie wystąpiła szkoda, za którą Ubezpieczyciel wypłacił odszkodowanie lub jest Ponadto postanowienie wypełnia dyspozycję art. 3853 pkt 13 kodeksu cywilnego Niezgodność z art. 813 § 1 kodeksu cywilnego, który wprowadził czytelną zasadę przyporządkowania składki czasowi odpowiedzialności ubezpieczyciela. Ponadto postanowienie wypełnia dyspozycję art. 3853 pkt 13 kodeksu cywilnego Zakład ubezpieczeń twierdzi, iż „uzasadniona wydaje się możliwość żądania zapłaty całkowitej składki co najmniej w momencie wypłaty odszkodowania. W tym kontekście zwrot składki przy rozwiązaniu umowy nie jest możliwy. Byłoby to sprzeczne z podstawowym założeniem umowy ubezpieczenia, Urząd wystąpi do Ubezpieczyciela z prośbą o wyjaśnienie rozbieżności. 35 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie (Każda ze stron może w ciągu miesiąca od daty wypłaty odszkodowania albo daty doręczenia odmowy wypłaty odszkodowania wypowiedzieć umowę ubezpieczenia z zachowaniem 1miesięcznego okresu wypowiedzenia. […] 3. W razie wypowiedzenia umowy składka za niewykorzystany okres ubezpieczenia podlega zwrotowi tylko wtedy, gdy w okresie ubezpieczenia nie wystąpiła szkoda, za którą Ubezpieczyciel wypłacił odszkodowania lub jest obowiązany do jego wypłacenia; […]) Postanowienie przewidujące odmowę wypłaty odszkodowania w sytuacji, kiedy zalecane bądź zaakceptowane przez zakład ubezpieczeń zabezpieczenia nie zadziałały 36 Uwagi UOKiK że ubezpieczyciel godzi się na świadczenie ochrony i wypłatę odszkodowania za określoną z góry składkę.” obowiązany do jego wypłacenia.) Postanowienia przewidujące możliwość wypowiedzenia umowy ubezpieczenia przez ubezpieczyciela, a jednocześnie pobranie składki za cały okres ubezpieczenia Stanowisko zakładu ubezpieczeń Niezgodność z art. 813 § 1 kodeksu cywilnego, który wprowadził czytelną zasadę przyporządkowania składki czasowi odpowiedzialności ubezpieczyciela. Ponadto postanowienie wypełnia dyspozycję art. 3853 pkt 13 kodeksu cywilnego Powyższe może zostać ocenione jako sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumentów, bowiem Odmowa zmiany postanowienia. Ubezpieczyciel wyjaśnia, iż „obecne przepisy prawa dopuszczają określanie przez OWU innych niż wskazanych w kodeksu cywilnego przypadków wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy”. „Składka ustalana jest w takiej wysokości, która powinna zapewnić wykonanie wszelkich zobowiązań z umowy ubezpieczenia i pokrycie kosztów wykonywania działalności ubezpieczeniowej zakładu ubezpieczeń.” Odmowa zmiany postanowienia. Zakład ubezpieczeń twierdzi, iż „Ubezpieczyciel przyznaje Ubezpieczającemu zniżkę, ponieważ zamontowane zabezpieczenia Prezes Urzędu wystąpi z powództwem do SOKiK. Prezes Urzędu rozważa wytoczenie powództwa do SOKiK. URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń (Jeżeli zostanie udzielona zniżka składki z tytułu zastosowania zabezpieczeń antywłamaniowych, a zabezpieczenie to w momencie powstania szkody nie było włączone, było niesprawne, nie zadziałało lub zostało wcześniej zdemontowane, Ubezpieczyciel może zmniejszyć odszkodowanie o procent udzielonej zniżki.) ubezpieczający nie ma żadnego wpływu na to, że urządzenie antywłamaniowe nie zadziała. Ponadto, zakład ubezpieczeń przyznaje sobie uprawnienie do stwierdzenia, czy w momencie powstania szkody zabezpieczenia antywłamaniowe działały prawidłowo czy też nie zadziałały i uzależnia od tego wysokość odszkodowania. Powyższe może zostać ocenione jako wypełniające dyspozycję art. 3853 pkt 11 kodeksu cywilnego Ponadto, nie mamy do czynienia ani z winą ani rażącym niedbalstwem konsumenta. Przeciwnie, ubezpieczony zabezpieczył należycie rzecz zgodnie ze wskazówkami zakładu ubezpieczeń. Należy zatem stwierdzić, iż postanowienia wskazane poniżej naruszają art. 826 minimalizują powstanie szkody. Zdemontowanie, niezadziałanie lub brak sprawności tego urządzenia powoduje, że zniżka jest nienależna” Uwagi UOKiK 37 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Urząd wystosuje wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące przedstawienia brzmienia nowego postanowienia oraz określenia terminu wprowadzenia zmiany. i 827 kodeksu cywilnego Postanowienie przewidujące zwrot składki pod warunkiem złożenia wniosku i przekazania oryginału polisy Postanowienie wypełnia dyspozycję art. 3853 pkt 21 (in fine) kodeksu cywilnego Zadeklarowano zmianę postanowienia przy najbliższej nowelizacji OWU. (Jeżeli nie umówiono się inaczej, zwrot składki następuje na wniosek Ubezpieczającego i po otrzymaniu oryginału polisy.) Postanowienie o podobnej treści zostało uznane za niedozwolone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2005 r. (sygn. Akt VI ACa 600/OS). Nie podano nowego brzmienia postanowienia. Postanowienia sprzeczne z przepisami art. 805-834 kodeksu cywilnego Niezgodność z art. 827 § 1 kodeksu cywilnego. Odmowa zmiany postanowienia. (Ochroną ubezpieczeniową nie są objęte szkody powstałe wskutek winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa Ubezpieczającego albo osób, z którymi Ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym lub za które ponosi on odpowiedzialność.) 38 Zakład ubezpieczeń stwierdził, iż żaden przepis prawa nie nakłada na ubezpieczyciela obowiązku przepisywania do wzorca umownego bezwzględnie obowiązujących przepisów kodeksu cywilnego i „niezależnie od tego czy przepis kodeksu cywilnego znajduje się we wzorcu umownym czy nie, to nigdy z istoty swojej nie może wypełniać dyspozycji art. 3851, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis kodeksu cywilnego nigdy nie Prezes UOKiK rozważa wszczęcie postępowania na podstawie art. 44 w związku z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK narusza interesów konsumentów.” Odpowiedź ubezpieczyciela jest przykładem odpowiedzi nie na temat, gdzie zakład ubezpieczeń sugeruje, iż UOKiK kwestionuje brzmienie przepisu prawa. Postanowienia zawierające nieprecyzyjne określenia (Ubezpieczyciel jest obowiązany zwrócić: […] 2) wydatki o charakterze poświęcenia[…]) Postanowienia sprzeczne z przepisami art. 805-834 kodeksu cywilnego (3. Obowiązki Ubezpieczającego związane z wykonaniem umowy ubezpieczenia Może naruszać art. 385³ pkt 9. Używanie w OWU pojęć nieostrych, które jednocześnie mają istotne znaczenie dla konsumenta, może oznaczać możliwość dokonywania przez zakład ubezpieczeń wiążącej interpretacji umowy. Niezgodność z art. 808 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń w odpowiedzi zmienił treść zarzutu Urzędu. Odpowiedź Ubezpieczyciela sugerowała, iż Urząd kwestionuje zwrot wydatków, podczas, gdy w wystąpieniu wyraźnie wskazano, iż chodzi o stosowanie nieprecyzyjnych określeń. Prezes Urzędu rozważa wytoczenie powództwa do SOKiK. Wystąpienie dotyczyło kwestii używania nieprecyzyjnych pojęć, a nie kwestii zwrotu wydatków. Ponadto Ubezpieczyciel stwierdził, iż „wydatki o charakterze poświęcenia” są terminem ustawowym (podał art. 250 kodeksu morskiego). Jednocześnie Ubezpieczyciel powołał się na kodeks morski, który nie zawiera terminu „wydatki o charakterze poświęcenia”. Ubezpieczyciel polemizuje ze stanowiskiem Urzędu. Postanowienie to będzie nadal przedmiotem dyskusji z zakładem ubezpieczeń. Powołuje się na zd. drugie art. 808 § 2 kodeksu cywilnego („Zakład 39 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie (Jeżeli zapłata składki lub jej pierwszej raty została odroczona w stosunku do początku okresu ubezpieczenia, a Ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność przed zapłaceniem składki lub jej pierwszej raty, niezapłacenie składki lub pierwszej raty składki w terminie wyznaczonym przez Ubezpieczyciela będzie traktowane jako odstąpienie od umowy ubezpieczenia przez Ubezpieczyciela z upływem dnia wyznaczonego w umowie jako termin płatności składki lub pierwszej raty składki (o godzinie 0:00 dnia następującego po tym terminie), bez konieczności składania odrębnego oświadczenia woli w tym zakresie. Postanowienie zdania poprzedzającego stanowi zawiadomienie Ubezpieczającego o odstąpieniu od umowy.) 40 Uwagi UOKiK ubezpieczeń może podnieść również przeciwko osobie trzeciej zarzuty, które mają wpływ na odpowiedzialność zakładu z tytułu umowy ubezpieczenia.”) przechodzą na Ubezpieczonego z chwilą, w której dowiedział się on o zawarciu umowy na jego rzecz.) Postanowienia sprzeczne z przepisami art. 805-834 kodeksu cywilnego Stanowisko zakładu ubezpieczeń Niezgodność z art. 814 § 2 kodeksu cywilnego. Ubezpieczyciel polemizuje ze stanowiskiem Urzędu. Prezes Urzędu rozważa wszczęcie postępowania na podstawie art. 44 w związku z art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW E. GENERALI Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienia przewidujące możliwość wypowiedzenia umowy ubezpieczenia przez ubezpieczyciela, a jednocześnie pobranie składki za cały okres ubezpieczenia Postanowienie wypełnia przesłanki klauzuli abuzywnej, określonej w art. 385³ pkt 22 kodeksu cywilnego oraz jest niezgodne z art. 813 kodeksu cywilnego. Odmowa zmiany postanowień. Prezes Urzędu zamierza wytoczyć powództwo do SOKiK. Odnosząc się do stanowiska zakładu ubezpieczeń należy zwrócić uwagę, iż nie dostrzega on, iż nie zawsze wysokość wypłaconego odszkodowania odpowiada sumie ubezpieczenia. Ubezpieczyciel ten nie dostrzega również, iż w kwestionowanym postanowieniu jest mowa o odmowie wypłaty odszkodowania, która również może być przyczyną wypowiedzenia umowy. Niezgodność z art. 815 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano zmianę postanowienia, zgodnie z art. 815 kodeksu cywilnego. (Każda ze stron umowy ubezpieczenia w ciągu 30 dni od daty wypłaty odszkodowania albo od daty doręczenia odmowy wypłaty odszkodowania ma prawo wypowiedzieć umowę ubezpieczenia z zachowaniem 30 dniowego okresu wypowiedzenia, którego bieg rozpoczyna się z dniem doręczenia wypowiedzenia.) Postanowienia sprzeczne z przepisami art. 805-834 kodeksu cywilnego (GENERALI może odmówić wypłaty Zakład ubezpieczeń podnosi, iż „wypłacenie odszkodowania odpowiadającego sumie ubezpieczenia czyni dalsze trwanie umowy ubezpieczenia bezprzedmiotowym, ponieważ ubezpieczający wskutek wyczerpania się sumy ubezpieczenia nie ma ochrony ubezpieczeniowej”. Urząd wystosuje wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące 41 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń brzmienia nowego postanowienia oraz określenia terminu wprowadzenia zmiany. odszkodowania lub ograniczyć jego wysokość, jeżeli Ubezpieczający, osoba bliska lub osoba, za którą Ubezpieczający ponosi odpowiedzialność zataili lub podali niezgodnie z prawdą okoliczności, o które Ubezpieczający był pytany przed zawarciem umowy ubezpieczenia lub jeżeli nie zostały dopełnione inne obowiązki określone w niniejszym OWU, chyba że okoliczności te lub niedopełnienie obowiązków nie miały wpływu na zwiększenie prawdopodobieństwa powstania szkody, na zwiększenie jej rozmiaru lub ustalenie okoliczności jej powstania.) Postanowienie, które uzależnia zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego związku z umową Może wypełniać dyspozycję art. art. 385³ pkt 7 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano zmianę, która jednakże nie wpływa na faktyczną zmianę wymowy kwestionowanego postanowienia („Warunkiem zawarcia Umowy od kradzieży z włamaniem jest ubezpieczenie mienia od ognia i innych zdarzeń losowych” na „Umowa od kradzieży z włamaniem jest zawierana łącznie z ubezpieczeniem mienia od ognia i innych zdarzeń losowych”). Postanowienie to będzie nadal kwestionowanie przez Urząd. Analizowane postanowienie wykracza poza zakres Zadeklarowano zmianę postanowienia w terminie do Urząd wystosuje wezwanie do zakładu (Warunkiem zawarcia Umowy od kradzieży z włamaniem jest ubezpieczenie mienia od ognia i innych zdarzeń losowych.) Postanowienia sprzeczne z przepisami 42 Uwagi UOKiK URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK art. 805-834 kodeksu cywilnego podmiotowy i przedmiotowy wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela określonego w art. 827 § 1 kodeksu cywilnego Powołany przepis wyłącza bowiem odpowiedzialność ubezpieczyciela w przypadku, jeżeli ubezpieczający albo osoba, z którą ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym lub za którą ponosi odpowiedzialność, wyrządziła szkodę umyślnie. 25 września 2006 r. ubezpieczeń dotyczące brzmienia nowego postanowienia. Analizowane postanowienie wykracza poza zakres wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela określonego w art. 827 § 1 kodeksu cywilnego, ponadto może wypełniać dyspozycję art. 385³ pkt 8, 9 i 11 kodeksu Zadeklarowano zmianę postanowienia w terminie do 25 września 2006 r. Urząd wystosuje wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące brzmienia nowego postanowienia. (GENERALI ma prawo do odpowiedniego zmniejszenia odszkodowania lub odmowy jego wypłaty, w przypadku, jeżeli: […] przyczyna zajścia było zdarzenie lub działanie Ubezpieczającego lub osób bliskich będących pod wpływem alkoholu lub innych środków odurzających.) Postanowienia sprzeczne z przepisami art. 805-834 kodeksu cywilnego (W przypadku stwierdzenia, że nie zadziałały środki zabezpieczenia mienia, za które udzielono obniżki składki, GENERALI może zmniejszyć odszkodowanie w takim procencie, w jakim udzielono tej obniżki.) 43 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Odmowa zmiany postanowień. Prezes Urzędu rozważa podjęcie działań w ramach swoich ustawowych kompetencji. cywilnego. Postanowienie sprzeczne z przepisem art. 99 kodeksu cywilnego (Upoważnienie musi być złożone pisemnie, z zamieszczeniem przez notariusza lub powołany do tego Urząd na dokumencie upoważnienia klauzuli stwierdzającej własnoręczność podpisu złożonego przez wskazaną w tej klauzuli osobę.) Postanowienie niezgodne z art. 99 kodeksu cywilnego oraz art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń podnosi, iż postanowienie to nie narusza dobrych obyczajów oraz interesów konsumentów. F. Polskie Towarzystwo Ubezpieczeń Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienia sprzeczne z przepisami art. 805-834 kodeksu cywilnego Niezgodność z art. 826 § 3 kodeksu cywilnego oraz art. 3853 § 1kc. Zadeklarowano zmianę postanowienia przy najbliższej nowelizacji OWU. Wystąpiono do ubezpieczyciela o określenie terminu zmiany oraz podanie treści nowego zapisu. (W granicach sumy gwarancyjnej PTU S.A pokrywa również uzasadnione i udokumentowane koszty poniesione przez Ubezpieczającego w związku z jego działaniem mającym na celu ograniczenie rozmiarów i skutków szkody – do wysokości 10% wartości 44 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienie wypełnia dyspozycję art. 3853 pkt 13, 16 i 17 kodeksu cywilnego Przedmiotem zarzutu jest fakt ograniczenia przez zakład ubezpieczeń ustawowego uprawnienia ubezpieczającego do odstąpienia od umowy poprzez ustanowienie opłaty manipulacyjnej. Zadeklarowano zmianę w pewnym zakresie, przy najbliższej nowelizacji OWU. Ubezpieczyciel zgodził się na obniżenie opłaty manipulacyjnej, pobieranej w przypadku wypowiedzenia lub odstąpienia od umowy z 20% na 10%. Prezes Urzędu nie kwestionuje wysokości tej opłaty w przypadku wypowiedzenia umowy, jednakże pobieranie opłat manipulacyjnych w sytuacji odstąpienia od umowy będzie nadal kwestionowane. Wystąpiono do ubezpieczyciela o określenie terminu zmiany oraz podanie treści nowego zapisu. Niezgodność z art. 813 § 1 kodeksu cywilnego, który wprowadził czytelną zasadę przyporządkowania składki czasowi odpowiedzialności ubezpieczyciela. Zadeklarowano usunięcie postanowień przy najbliższej nowelizacji OWU. Wystąpiono do ubezpieczyciela o określenie terminu zmiany oraz podanie treści nowego zapisu. szkody.) Postanowienie związane z pobieraniem opłaty za odstąpienie od umowy (Zakład ubezpieczeń pobiera opłatę w przypadku odstąpienia od umowy – 20% zwracanej składki.) Postanowienie przewidujące pobieranie składki ubezpieczeniowej za cały okres trwania umowy ubezpieczenia pomimo wypowiedzenia umowy lub odstąpienia od niej (W przypadku wypowiedzenia umowy lub odstąpienia od niej składka za niewykorzystany okres ubezpieczenia podlega zwrotowi tylko wtedy, gdy nie wypłacono odszkodowania Odpowiedzialność PTU SA kończy się również Ponadto postanowienie wypełnia dyspozycję art. 3853 pkt 13 kodeksu cywilnego i 17 kodeksu cywilnego. 45 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienie to może naruszać art. 3853 pkt 9 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano usunięcie postanowień przy najbliższej nowelizacji OWU. Urząd wystąpił do ubezpieczyciela o określenie terminu zmiany oraz podanie treści nowego zapisu. w przypadku, […] gdy w okresie ubezpieczenia wystąpi trzecia szkoda częściowa Wysokość szkody zmniejsza się o wartość pozostałości, które mogą być przeznaczone do dalszego użytku lub przeróbki.) Postanowienie przyznające ubezpieczycielowi uprawnienie do dokonywania wiążącej interpretacji umowy (Wysokość szkody zmniejsza się o wartość pozostałości, które mogą być przeznaczone do dalszego użytku lub przeróbki.) G. Powszechny Zakład Ubezpieczeń Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Postanowienia przewidujące możliwość odmowy wypłaty świadczenia lub odszkodowania bez względu na istnienie związku przyczynowego pomiędzy zajściem zdarzenia a np. przeciwwskazaniami lekarskimi, Może naruszać art. 385³ pkt 9 kodeksu cywilnego W pierwszym przypadku zadeklarowano zmianę postanowienia przy najbliższej nowelizacji OWU, w taki sposób, aby wynikała konieczność istnienia związku przyczynowego pomiędzy 46 „Nieostre” sformułowanie uprawnia ubezpieczyciela do odmowy wypłaty świadczenia nawet w sytuacji, gdyby Uwagi UOKiK URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń spożyciem alkoholu istniejące przeciwwskazania lekarskie nie miały wpływu na zaistnienie zdarzenia. Umożliwia to zakładowi dokonywanie wiążącej interpretacji umowy. zaistnieniem wypadku a : (świadczenia i odszkodowania nie przysługują ubezpieczonemu, w stosunku do którego istniały przeciwwskazania lekarskie do uprawiania sportu) (z odpowiedzialności PZU S.A wyłączone są […] oraz wypadki powstałe:1/ w stanie nietrzeźwości, albo po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii, […] 5/ na skutek działań wojennych, stanu wojennego, stanu wyjątkowego, aktów terroryzmu oraz udziału ubezpieczonego w strajkach rozruchach, zamieszkach, akcjach protestacyjnych, blokadach dróg lub sabotażu.) Postanowienia przewidujące możliwość odmowy wypłaty świadczenia lub odszkodowania, gdy nie doszło do zniszczenia mechanizmów Może oznaczać odmowę wypłaty świadczenia w razie zajścia zdarzenia pomiędzy spożyciem wskazanych substancji, oraz wystąpienia działań wymienionych w jednym z punktów. Postanowienie może wypełniać dyspozycję art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego. Uwagi UOKiK - istnieniem przeciwwskazań lekarskich, - podaniem niepełnych lub nieprawdziwych informacji we wniosku o zawarcie umowy. Drugie postanowienie zmieniono w taki sposób, aby wynikała konieczność istnienia związku przyczynowego pomiędzy zaistnieniem wypadku a spożyciem alkoholu, narkotyków, środków odurzających. Dodatkowo z postanowienia usunięto zdarzenia spowodowane przez wojnę lub akty terroryzmu, czyli sytuacje, w których ubezpieczone osoby mogą stać się przypadkowymi ofiarami tragedii. Zadeklarowano zmianę postanowienia przy najbliższej nowelizacji OWU. 47 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Postanowienie może naruszać art. 815 § 3 oraz art. 834 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano zmianę postanowienia przy najbliższej nowelizacji OWU. Uwagi UOKiK zabezpieczających (PZU nie odpowiada za szkody powstałe w wyniku otworzenia zamka lub kłódki kluczem podrobionym lub innym narzędziem bez równoczesnego zniszczenia elementów mechanizmu zamykającego.) Postanowienie przewidujące możliwość odmowy wypłaty świadczenia lub odszkodowania w przypadku udzielenia przez ubezpieczającego niepełnych informacji Jednocześnie zakład ubezpieczeń nie zgodził się z zastrzeżeniami Urzędu. (Jeżeli na pytania zawarte w kwestionariuszu zdrowotnym oraz we wniosku o zawarcie, przedłużenie lub indywidualną kontynuację umowy ubezpieczenia ubezpieczający udzielił niepełnych lub nieprawdziwych odpowiedzi albo zataił istotne okoliczności dotyczące stanu zdrowia, PZU SA ma prawo: 1/ odmówić spełnienia świadczenia lub je zmniejszyć.) Postanowienia przewidujące procentowe pomniejszenie składki podlegającej zwrotowi w przypadku odstąpienia od umowy (Składkę podlegającą zwrotowi pomniejsza się 48 Postanowienie może naruszać art. 3853 pkt 16 i 17 kodeksu cywilnego. Wskazany i powołany w tym postanowieniu warunek Zakład ubezpieczeń polemizuje z Urzędem. Przewidywane wezwanie Urzędu do zmiany postanowienia. URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie o 10%. Pomniejszenia składki nie stosuje się w przypadku odstąpienia od umowy w trybie określonym w § 33 niniejszych warunków.) przewidujący zwrot całości składki, określa tylko jedną możliwość, w której zakład dokonuje zwrotu całości składki bez potrącenia (nie dotyczy natomiast odstąpienia od umowy w każdym przypadku). Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK H. UNIQA Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienie przewidujące możliwość wypowiedzenia umowy a jednocześnie pobierania składki ubezpieczeniowej za cały okres trwania umowy ubezpieczenia Niezgodność z art. 813 § 1 kodeksu cywilnego, który wprowadził czytelną zasadę przyporządkowania składki czasowi odpowiedzialności ubezpieczyciela. Odmówiono zmiany postanowienia. Prezes Urzędu zamierza wystąpić z powództwo do SOKiK. (Każda ze stron może wypowiedzieć umowę ubezpieczeniową w ciągu miesiąca od daty wypłaty odszkodowania lub świadczenia Ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia pod Ubezpieczyciel tłumaczy, iż „w przypadku wypowiedzenia umowy ubezpieczenia przez ubezpieczającego, składka jest zwracana za niewykorzystany okres ubezpieczenia tylko wtedy, gdy w okresie ubezpieczenia nie wystąpiło zdarzenie, w związku Odnosząc się do odpowiedzi Spółki, należy wskazać, iż we wskazanej ustawie nie ma mowy o możliwości wypowiedzenia umowy ubezpieczenia OC przez 49 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK z którym Uniqa SA wypłaciła lub wypłaci odszkodowanie lub świadczenie.” Zakład ubezpieczeń powołuje się na „podobne” regulacje w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Wskazuje również, że Uniqa nie korzysta z możliwości wypowiedzenia, przewidzianej w OWU. zakład ubezpieczeń (zakład ubezpieczeń nie może jej wypowiedzieć), dlatego porównywanie dwóch różnych sytuacji (również rozwiązań prawnych) należy uznać za brak odniesienia się do zarzutów. Postanowienie może naruszać art. 385³ pkt 9 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń wyjaśnił znaczenie pojęć, jednakże nie zadeklarował wprowadzenia stosownych modyfikacji do OWU Prezes UOKiK będzie się domagał przeformułowania postanowienia, w ten sposób, aby nie budziło wątpliwości interpretacyjnych. Prezes Urzędu rozważa wystąpienie z pozwem do SOKiK. Niezgodność z art. 813 § 1 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń polemizuje ze stanowiskiem Urzędu. Wyjaśnia, iż „składka ubezpieczeniowa jest ustalana nie tylko odpowiednio do Prezes Urzędu zamierza wystąpić z pozwem do SOKiK. warunkiem, że Uniqa TU SA nie wypłaciło odszkodowania i nie będzie zobowiązane do wypłacenia odszkodowania z tytułu zawartej umowy.) Postanowienia zawierające nieprecyzyjne pojęcia (Odszkodowania i rekompensaty z innych źródeł. Wysokość odszkodowania ulega pomniejszeniu o odszkodowania i rekompensaty przysługujące osobom poszkodowanym z innych źródeł.) Postanowienia przewidujące potrącenie składki za cały okres ubezpieczenia pomimo nieudzielania ochrony 50 Ponadto postanowienie URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń ubezpieczeniowej wypełnia dyspozycję art. 3853 pkt 13 kodeksu cywilnego. długości okresu ubezpieczenia, ale również odpowiednio do wielkości ryzyka powstania szkody. […] W sytuacji, kiedy zakład ubezpieczeń udzielał ochrony ubezpieczeniowej i spełnił swoje świadczenie przez wypłatę odszkodowania, to ubezpieczający zobowiązany jest do spełnienia swojego świadczenia przez zapłatę składki”. Postanowienie może naruszać art. 385³ pkt 9 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń wyjaśnia, iż w praktyce nie powołuje się na wyłączenia określone w sposób niejasny, jak „inne podobnie działające czynniki”. Prezes Urzędu rozważa wystąpienie z pozwem do SOKiK. Postanowienie niejasne może naruszać art. 385³ pkt 13 i 17 oraz art. 813 § 1 kodeksu cywilnego. Odmówiono zmiany postanowienia, tłumacząc, iż „Uniqa SA w swojej praktyce nie korzysta z tego zapisu i nie pomniejsza składki do zwrotu o poniesione koszty”. Prezes Urzędu rozważa wystąpienie z pozwem do SOKiK. (Z przyznanego odszkodowania Uniqa TU SA potrąca nieopłacone raty składki za ubezpieczenie, choćby termin ich płatności jeszcze nie minął.) Postanowienia zawierające nieostre pojęcia (Uniqa TU SA nie odpowiada za szkody wynikłe z powodu działania hałasu […] lub innych podobnych czynników.) Postanowienia zawierające nieostre pojęcia (Jeżeli rozwiązanie umowy nastąpiło po rozpoczęciu okresu ubezpieczenia, zwrotowi podlega różnica pomiędzy składką pobraną, a składką należną za wykorzystany okres ubezpieczenia, zwiększoną o koszty poniesione przez Uniqa TU SA) Uwagi UOKiK 51 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Nałożenie na konsumenta uciążliwych obowiązków Może wypełniać dyspozycję art. 3853 pkt 21 kodeksu cywilnego. Odmówiono zmiany postanowienia. Prezes Urzędu rozważa wystąpienie z pozwem do SOKiK. (W przypadku wystąpienia szkody objętej ochroną, osoby objęte ochroną obowiązane są najpóźniej w terminie trzech dni od powstania szkody lub uzyskania o niej informacji powiadomić Uniqa TU SA o jej powstaniu, a w przypadku kradzieży z włamaniem lub rabunku – w ciągu 24 godzin.) I. TUiR Warta Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienie związane z pobieraniem opłaty manipulacyjnej za odstąpienie od umowy Niezgodność z art. 812 § 4 i 813 § 1 kodeksu cywilnego oraz art. 385¹ § 1 kodeksu cywilnego i 385³ pkt 12 i 16 kodeksu cywilnego. Odmówiono zmiany postanowienia. Prezes Urzędu zamierza podjąć działania w ramach swoich ustawowych kompetencji. (W przypadku odstąpienia od umowy lub jej wypowiedzenia nastąpi zwrot części składki z potrąceniem kosztów manipulacyjnych wynoszących 10% wysokości zwracanej składki - nie więcej niż 200 złotych. W przypadku odstąpienia od umowy 52 Zakład ubezpieczeń polemizuje ze stanowiskiem Urzędu, wyjaśniając, iż „opłaty manipulacyjne stanowią techniczną część składki i związane są z kosztami bezpośrednimi zawarcia, obsługi i zamknięcia umowy ubezpieczenia”. URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Postanowienie to może wypełniać dyspozycję art. 385¹ § 1 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń odmówił zmiany postanowienia. Prezes Urzędu zamierza podjąć działania w ramach swoich ustawowych kompetencji. Niezgodność z art. 813 kodeksu cywilnego oraz może wypełniać dyspozycję art. 385³ pkt 22 kodeksu cywilnego. Odmówiono zmiany postanowienia. Prezes Urzędu zamierza wytoczyć powództwo do SOKiK. ubezpieczenia lub rozwiązania umowy ubezpieczenia składkę podlegającą zwrotowi ustala się proporcjonalnie do niewykorzystanego okresu ubezpieczenia. […]. Od zwracanej kwoty składki potrąca się koszty manipulacyjne w wysokości 20%, nie więcej jednak niż 150 zł.) Postanowienie naruszające zasadę równorzędności stron umowy (Zawiadomienia i oświadczenia Ubezpieczającego w związku z umową ubezpieczenia powinny być składane na piśmie za pokwitowaniem przyjęcia lub przesłane listem poleconym na adres Oddziału WARTY, który zawarł umowę ubezpieczenia.) Postanowienie przewidujące pobieranie składki ubezpieczeniowej za cały okres trwania umowy ubezpieczenia pomimo rozwiązania umowy Zakład ubezpieczeń polemizuje ze stanowiskiem Urzędu. (Umowa ubezpieczenia może być rozwiązana […] przez każdą ze stron w drodze pisemnego miesięcznego okresu wypowiedzenia, w przypadku wypłaty odszkodowania lub doręczenia przez WARTĘ odmowy wypłaty odszkodowania 53 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń Uwagi UOKiK Niezgodność z art. 810 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano zmianę postanowienia, zgodnie z regulacją kodeksową. Urząd wystosuje wezwanie do zakładu ubezpieczeń dotyczące brzmienia nowego postanowienia oraz określenia terminu wprowadzenia zmiany. Może wypełniać dyspozycję art. 3851 § 1 kodeksu cywilnego oraz naruszać przepisy art. 385³ pkt 8, 9 i 11 kodeksu cywilnego. Odmówiono zmiany postanowień. Prezes Urzędu zamierza podjąć działania w ramach swoich ustawowych kompetencji. Postanowienie niezgodne z art. 385¹ § 1 kodeksu cywilnego. Zakład ubezpieczeń odmówił zmiany zakwestionowanego postanowienia. Prezes Urzędu zamierza podjąć działania w ramach swoich Zwrot składki nie przysługuje w przypadku, gdy WARTA wypłaciła ubezpieczonemu odszkodowanie bądź może być zobowiązana do wypłaty odszkodowania.) Postanowienia sprzeczne z przepisami art. 805-834 kodeksu cywilnego (Umowę ubezpieczenia uważa się za zawartą z chwilą doręczenia ubezpieczającemu polisy lub innego dokumentu ubezpieczenia). Postanowienia przyznające ubezpieczycielowi uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji OWU (Ubezpieczający obowiązany jest na żądanie WARTY udzielić pomocy w dochodzeniu roszczeń regresowych od sprawcy szkody, dostarczyć informacje oraz inne dokumenty niezbędne do skutecznego dochodzenia roszczeń.) Postanowienie zobowiązujące ubezpieczającego do podejmowania działań sprzecznych z prawem 54 URZĄD OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Rodzaje postanowień na przykładzie wybranych postanowień Kwalifikacja prawna i jej uzasadnienie Stanowisko zakładu ubezpieczeń ustawowych kompetencji. (W przypadku, gdy ubezpieczający dowiedział się o osobie sprawcy szkody lub miejscu znajdowania się utraconych ruchomości domowych, obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym fakcie policję oraz WARTĘ i dążyć do ich odzyskania.) Postanowienia przewidujące wyłączenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń bez względu na istnienie związku przyczynowego pomiędzy zajściem zdarzenia a np. spożyciem alkoholu, środków psychotropowych lub innych środków odurzających (WARTA nie odpowiada za szkody […] zaistniałe w sytuacji, gdy poszkodowany był pod wpływem alkoholu, narkotyków lub innych środków odurzających). Uwagi UOKiK Niezgodność z art. 813 § 1 kodeksu cywilnego, który wprowadził czytelną zasadę przyporządkowania składki czasowi odpowiedzialności ubezpieczyciela. Ponadto postanowienie wypełnia dyspozycję art. 3853 pkt 13 kodeksu cywilnego. Zadeklarowano zmianę postanowienia, jednakże w treści zaproponowanego postanowienia nadal nie ma mowy o związku przyczynowym pomiędzy zajściem zdarzenia a np. spożyciem alkoholu, środków psychotropowych lub innych środków odurzających. Postanowienie to będzie nadal kwestionowanie przez Prezesa Urzędu. 55
