odwaga ocalenia - Strony Ocalenia

ELLEN BASS & LAURA DAVIS
ODWAGA OCALENIA
Tytuø oryginaøu : THE COURAGE TO HEAL
Wydanie trzecie uzupeønione, 1994
Harper Perennial, A Division of Harper Collins Publishers
Nie uciekaj przed tym. Nigdzie nie zagrzebuj. Nie szukaj innej rzeczywisto ci w
napi ciu i frenetycznej pogoni za czymkolwiek ani te nie za eraj swych uczu . Nie
podcinaj sobie yø. Spotkaj si z tym, gdy w przeciwnym razie, je li w ogóle prze yjesz,
kazirodztwo b dzie stale do ciebie powraca . Owszem, zdrowienie jest bolesne, ale nie
masz odwrotu. Jest ono cz ci ycia. Niestety lub na szcz cie.
- Soledad, ofiara, lat dwadzie cia osiem
Wøó w swoje ocalenie tyle samo wysiøku, ile kosztowaøo ci przetrwanie z t traum
przez ostatnie dziesi , pi tna cie lat.
- Dorianne, ofiara, lat trzydzie ci pi
Istnieje co znacznie wi cej ni caøa zøo , wi cej ni caøy smutek i caøy ten terror.
Istnieje NADZIEJA. - Edith Horning, ofiara, lat czterdzie ci sze
WST P:
OCALENIE JEST MO LIWE
Wyci gn ø r k z moich majteczek i zacz ø nagniata sobie palce tak, e strzelaøy mu stawy. Potem splótø je ze sob i
wyprostowaø. Nie zauwa aø mnie, jakby w ogóle przestaø zdawa sobie spraw z mojej obecno ci. To jego trzaskanie
stawów w palcach parali owaøo mnie do reszty. Nagle znów wsun ø r k do moich majteczek i zacz ø co mówi tym
swoim piewnym gøosem.
Nagle trzasn øy frontowe drzwi rozsuwane i caøy podskoczyø. Wyrwaø r k z mojego krocza, jakby go co oparzyøo.
Potem zwróciø si do mnie i powiedziaø: „Nawet nie próbuj powiedzie o tym mamie. Nigdy! Inaczej po aøujesz tak
gorzko, e sobie nie wyobra asz.”
- Maggie Hoyal, urywek z: These are the Things I Remember.
Nie mog krzycze , nie mog mówi , nie mog oddycha . Moje usta, caøa moja twarz, boli mnie od jego naporu i
d gania. Nie widz go; nic, tylko jego wielkie øapska i czarne wøosy wokóø mokrego, czerwonego czøonka, który napiera i
napiera. Kopi powietrze. Drapi go po r kach tak, e mam jego skór za paznokciami. mieje si tylko i naciska
mocniej, wypchaj c mi penis do gardøa, Dusz si . „No weŸ go, poca³uj.”
- Experience Gibbs, urywek z: 1952 and Other Years
Pewnego popoøudnia, gdy obudziøam si po obiedzie, siadø koøo mnie na skaju øó ka. Wsun ø swoje wielkie, grube palce
pod moje majteczki i rytmicznie zacz ø pociera moj øechtaczk . Nie miaøam poj cia, co usiøuje mi zrobi . Zapytaø mnie,
a raczej stwierdziø za mnie: „Przyjemnie ci, prawda? Wiedziaøam tylko, e nie mog zaprzeczy . Zdr twiaøam i nie
mogøam si nawet poruszy . Cichutko wykrztusiøam: „tak.”
- Karen Asherah, urywek z „Daddy Kanagy”1
Je li byøa wykorzystywana seksualnie, nie jeste z tym sama. Przed uko czeniem osiemnastu lat jedna na trzy
kobiety i jeden na siedmiu m czyzn staje si ofiar seksualnych nadu y . Spotyka to dzieci z ka dej warstwy spoøecznej,
z ka dej kultury, rasy, religii i pøci. Napastnikami bywaj ojcowie, ojczymowie, bracia, wujkowie, dziadkowie, s siedzi,
przyjaciele rodziny, nia ki, nauczyciele oraz ludzie obcy. Dzieci bywaj te wykorzystywane przez kobiety - matki, ciotki,
siostry, itd. Jednak wi kszo napastników stanowi heteroseksualni m czy ni.
Ka dy rodzaj seksualnego wykorzystywania jest destrukcyjny i trauma ta nie mija z chwil , gdy ustaj
nadu ycia. Je li w dzieci stwie byøa molestowana, najprawdopodobniej a do dzi do wiadczasz døugofalowych skutków,
które rzutuj na twoje funkcjonowanie w wi kszo ci dziedzin codziennego ycia.
Jednak e uzdrowienie jest mo liwe. Mo liwy jest nawet wi kszy, nie limitowany rozkwit, który oznacza nie tylko
ust pienie symptomów. Rozkwit jest czym wi cej, ni tylko ich brakiem i mo liwo ci normalnego funkcjonowania.
Niesie ci rado z poczucia, e jeste caøa, ocalona. Daje pokój ducha, satysfakcj z ycia i pracy, nieska on miøo i
ufno w relacjach z przyjaznymi lud mi oraz komfort przebywania w twoim wøasnym ciele.
Do niedawna wi kszo literatury na temat kazirodztwa i nadu y seksualnych dokumentowaøa tylko jego
niszcz ce sutki, niewiele mówi c o odzyskiwaniu zdrowia. Nasza ksi ka traktuje przede wszystkim o zdrowieniu - o tym,
co ocalenie zabiera, co daje, przed czym ratuje, jak jest odczuwane i jak przeksztaøca twoje ycie.
Mówi si : „Czas leczy rany.” To nie do ko ca prawda. Czas mo e przy mi cz
bólu, ale gø bokie uzdrowienie i
przemiana nie nadejd , nim wiadomie si na to nie zdecydujesz. Zdrowienie z ran wczesnego wykorzystania wymaga
døugich lat. Nie jest mo liwe bez zaanga owania, wytrwaøo ci i po wi ce . Jednak je li masz gotowo , by ci ko nad
tym pracowa i si ga po dobre ródøa wsparcia i fachow pomoc terapeutyczn , nie tylko otrz niesz si z dawnego
koszmaru, ale i zaczniesz proces rozkwitu. Wierzymy w cud, ale poparty ci k prac .
SK D MAM WIEDZIE CZY BYèAM WYKORZYSTYWANA?
Czy, gdy byøa maøym dzieckiem lub nastolatk , kto :

Obmacywaø ci , caøowaø lub trzymaø na sobie tak, by mie seksualn gratyfikacj ?

Wymuszaø na tobie seks oralny?

Gwaøciø si lub w inny sposób penetrowaø?

Sprawiaø, e musiaøa patrze na seksualne akty?

Sprawiaø, e musiaøa søucha rozerotyzowanych rozmów?

Obmacywaø ci lub raniø twoje genitalia przy okazji k pieli?

Poddawaø ci zb dnym badaniom lekarskim dla zaspokojenia swych sadystycznych czy erotycznych dz?

Pokazywaø ci seksualne filmy lub inn pornografi ?

Skøaniaø ci do pozowania do seksualnych lub uwodz cych fotografii?

Wci gn ø ci lub zmuszaø do prostytucji czy produkcji pronografii?2

Zmuszaø ci do udziaøu w rytuaøach satanistycznych lub innych, gdzie byøa torturowana fizycznie, psychologicznie
1
2
Wszystkie trzy cytaty pochodz z I Never Told Anyone: Writings by Women survivors of Child Sexual Abuse Ellen Bass &
Louise Thornton (New York: Harper & Row, 1983)
Od póø do jednego miliona dzieci w naszym kraju (USA - przyp. tøum.) jest wci gni ta w prostytucj i pornografi . Wysoki
odsetek z nich to najpierw ofiary kazirodztwa. Patrz: Sex Work: Writings by Women in the Industry, wydane przez Frederique
Dellacosta & Proscilla Alexander, Pittsburgh: Cleis Press, 1987).
lub seksualnie?
S ludzie, którzy nie umiej przypomnie sobie adnych konkretnych faktów, jak te z powy szej listy, a mimo to
maj silne prze wiadczenie e w jaki sposób zostali wykorzystani seksualnie. (Wi cej o tym ni ej w: „Ale ja nic nie
pami tam”). Kobiety trafiaj ce do Ellen na warsztaty z kazirodztwa boj si cz sto, e ich wykorzystanie byøo zbyt bøahe,
by uprawnia je do udziaøu w zaj ciach. Mówi na przykøad: „To nie byøo kazirodztwo; to byø kto znajomy spoza rodziny,”
„Miaøam ju czterna cie lat, a to zdarzyøo si tylko raz,” lub „To byø mój brat, straszy o tylko rok ode mnie.”
Takie stwierdzenia wiadcz tylko o silnym minimalizowaniu znaczenia nadu y seksualnych, nie tylko przez
same ofiary, ale i caøe nasze spoøecze stwo.” Fakt, e wskutek kazirodztwa kto ucierpiaø bardziej ni ty, nie zmniejsza
twojego cierpienia. Porównywanie ludzkiego bólu nie ma adnego sensu.
Seksualne wykorzystywanie dzieci jest minimalizowane na wiele sposobów. Szczególnie gro ne jest my lenie, e
je li napastnik nie wepchn ø ci czøonka w jakie rozwarcie twojego ciaøa, to wøa ciwie nic takiego si nie staøo. To
nieprawda. Gø boko zranie wskutek wykorzystania nie ma zwi zku z gø boko ci penetracji i nie mo na tego okre la
tylko poprzez m skie genitalia. Pogwaøcenie mierzy si caøo ci twoich dzieci cych do wiadcze : ciaøa, uczu , ducha, a
tak e otaczaj cej ci atmosfery. Sam fizyczny akt nie musi by najbardziej niszcz cym elementem wykorzystania.
Oczywi cie, e brutalny gwaøt jest dla maøego dziecka rozdzieraj co bolesny, ale s te inne, fizycznie bezbolesne, formy
wykorzystania, które nie zostawiaj na ciele widocznych blizn.
Niektóre nadu ycia wcale nie oznaczaj fizycznego kontaktu. Wystarczy, e ojciec staø w drzwiach øazienki gdy
si k paøa i gapiø si lub rzucaø sugestywne uwagi. Albo podgl daø ci w toalecie. A mo e kto dorosøy paradowaø po
domu nago, ci gaj c twoj uwag na swoje owøosione genitalia, lub tylko przechwalaø si w twojej obecno ci swoimi
seksualnymi mo liwo ciami i czuøa w tym niejasne odniesienie do siebie. Czy te trener tenisa dr czyø ci naleganiem,
by opowiadaøa mu w szczegóøach, jak daleko posuwasz si w pieszczotach na randkach z twoim chøopcem. Jest bardzo
wiele sposobów, w jakie mo esz zosta seksualnie pogwaøcona.
Istnieje tak e wykorzystanie seksualne na poziomie psychologicznym. Je li bez wzgl du na to, jak cicho i
skromnie si zachowujesz, ojczym stale wodzi za tob wzrokiem lub kieruje go w takie miejsca twojego ciaøa, e czujesz
si zawstydzona, popeønia nadu ycie. Tak samo s siad, który intruzywnie obserwuje twoje rozwijaj ce si z wiekiem
ciaøo. Albo, gdy ojciec zabiera ci na schadzki z innymi paniami lub pisuje do ciebie romantyczne miøosne listy.
Tak e cz stotliwo nadu y nie jest wykøadnikiem gø boko ci wykorzystania. Zdrada mo e dokona si w jedn
minut . Na to, by w lizgn døo od majteczek córeczki wystarcza trzydzie ci sekund, po których dla dziecka wiat ju
nigdy nie b dzie taki sam.
ALE JA NIC NIE PAMI TAM
Dzieci cz sto radz sobie z wykorzystaniem poprzez zapomnienie go. W rezultacie mo esz nie mie adnych
wiadomych wspomnie o doznanych nadu yciach. Mo esz nawet nie pami ta døugich okresów z dzieci stwa. Mimo to
co jednak pami tasz. Gdy kto dotyka ci w okre lony sposób, czujesz mdøo ci. Przera aj ci pewne søowa lub
szczególny wyraz twarzy. Pami tasz, e zawsze nie znosiøa dotyku matki. W szkole, jeszcze w pocz tkach liceum, spaøa
zawsze w szczelnym ubraniu. Wielokrotnie wo ono ci do lekarzy z powodu cz stych infekcji waginalnych.
Mo esz by przekonana, e nie masz wspomnie wykorzystania, ale gdy zaczynasz mówi o innych rzeczach,
które pami tasz, doø cza si do nich caøa konstelacja uczu , reakcji i przypomnie . Aby powiedzie : „Zostaøam
wykorzystana seksualnie,” nie potrzebujesz tak niezbitych dowodów, jakie uznaøby s d.
Cz sto wiadomo , e zostaøa wykorzystana, zaczyna si od subtelnego przeczucia, jakiej intuicji. Wa ne jest,
aby ufaøa temu wewn trznemu gøosowi i szøa za nim. Pami taj, e twoje uczucia s wa ne i maj podstawy. Bardzo
rzadko si zdarza, e kto , kto podejrzewa, e byø wykorzystany, odkrywa potem, e jednak nie byø. Bardzo cz sto za
post p idzie w odwrotnym kierunku - od niejasnych przeczu do potwierdzenia. Je li wi c masz takie intuicyjne my li, a
w dodatku przejawiasz wiele symptomów, jest du e prawdopodobie stwo, e znajd one pokrycie. Je li nie jeste
pewna, miej otwarty umysø i cierpliwo dla siebie. Z czasem to si wyklaruje.
SI GANIE PO WSPARCIE
Bez wzgl du na to, jak silna jest twoja determinacja, ocalenie si ze skutków kazirodztwa w pojedynk jest
niesøychanie trudne. Wielka cz
spustosze pochodzi przecie z milczenia i braku potwierdze w twoim otoczeniu. Je li
usiøujesz zdrowie przedøu aj c dawne osamotnienie i cisz , porywasz si na rzecz w praktyce niemo liw .
Jest podstaw , aby znalazøa cho jedn osob , blisk i bezpieczn , z któr b dziesz mogøa dzieli si tak swoim
bólem, jak i post pami. Mo e to by druga ofiara, lub grupa ofiar, lub kto zaufany z innej grupy wsparcia lub terapeutka
znaj ca problem. Mo e to by te troszcz cy si o ciebie partner lub kto z rodziny, lub twoje podobnie wykorzystane
rodze stwo. Najlepiej, je li posiadasz wiele takich osób oraz kombinacj kilku ródeø wsparcia. (O tym, gdzie szuka
wsparcia mo esz przeczyta na str. 321).
GDZIE JESTE TERAZ?
Mo esz korzysta z naszej ksi ki na ka dym etapie swojego zdrowienia. By mo e jeszcze nie zidentyfikowaøa
si jako ofiara. Mo e dopiero zaczynasz dostrzega zwi zek mi dzy doznanymi nadu yciami, a ich wpøywem na twoje
ycie. Lub, z drugiej strony, mo e ju od lat kroczysz cie k zdrowienia i chcesz znale jedynie potwierdzenie przebytej
drogi. Niezale nie od tego, w jakim miejscu na niej si znajdujesz. ksi ka ta zapewni ci konkretne sugestie, wsparcie i
potwierdzenie twoich do wiadcze .
CZYM MO E BY DLA CIEBIE TA KSIA KA
Czytanie naszej ksi ki mo e dziaøa jak katharsis. Kiedy zaczynasz zdawa sobie spraw , e twoje ycie ma
sens i e nie jeste jedyn , która w ten sposób cierpiaøa, doznajesz wielkiej ulgi. Jednak e na uldze nie wyczerpuj si
twoje do wiadczenia.
Pracuj c nad nasz ksi k , udost pniali my fragmenty r kopisu wielu ofiarom. W efekcie, kobiety te
wychodziøy z ukrycia, konfrontowaøy si z dawnymi oprawcami, umacniaøy swoj determinacj do zdrowienia, czy te po
raz pierwszy zaczynaøy otwarcie dzieli si tym z najbli sz osob . U innych dokonywaø si przeøom w sferze wøasnej
seksualno ci, Kolejne przynajmniej przestawaøy obwinia siebie.
Jednak e równolegle kobiety te doznawaøy uczu przera enia, furii i udr ki. Inne nawi zywaøy kontakt ze swym
otorbionym alem i bólem. Miewaøy zmory nocne, rozdzieraj ce retrospekcje i nowe wspomnienia. U jednej z ofiar,
trze wej alkoholiczki, wyst piøa silna obsesja picia. Kolejna zacz øa ostro walczy z partnerem o swoje prawa w ich
zwi zku. Par osób wróciøo do przerwanej wcze niej terapii. A wszystkie stwierdzaøy, e ich ycie ulegøo przemianie.
Je li, czytaj c, zaczniesz odczuwa dyskomfort lub nieznane wcze niej uczucia, nie wpadaj w popøoch; silne
emocje s wkalkulowane w proces zdrowienia. Z drugiej strony, je li prze lizgujesz si pobie nie przez wszystkie
rozdziaøy, mo e to znaczy , e nie czujesz si wystarczaj co bezpieczna, by stan do konfrontacji ze swym
wykorzystaniem. Lub by mo e zaczniesz radzi sobie z tekstem tak samo, jak radziøa sobie z traum - poprzez
odø czenie uczu . Je li tak b dzie w twoim przypadku, zatrzymaj si , zrób przerw , porozmawiaj o tym z kim , kto ci
wspiera i wró do lektury za jaki czas. Wa ne jest aby nie brn øa przez nasz ksi k tak, jak brn øa przez swoje
wykorzystanie: w odr twieniu emocjonalnym i samotnie. Je li trafisz na fragment, który ci zatrzyma, pewnie b dziesz
miaøa z nim ci k przepraw . W takim wypadku nie zmuszaj si do czytania na siø . Zacznij inny rozdziaø i wró pó niej.
Wa ne jest aby w trakcie czytania wgl daøa w siebie, zwracaj c uwag na swoje my li, uczucia i j zyk ciaøa.
Koncepcja zbudowania tak gø bokiej wi zi z sam sob mo e wyda ci si obca. Jako kobiety, byøy my uczone speønia
potrzeby innych i nie ogl da si na wøasne, by nie pos dzano nas o egoizm. Jednak zdrowienie wymaga gotowo ci
stawiania wøasnego dobra na pierwszym miejscu.
Którego ranka, gdy Ellen odsøuchiwaøa poczt gøosow , jedna z wiadomo ci brzmiaøa: „Zadzwoniøam do ciebie,
aby ci powiedzie , e ja naprawd zdrowiej . I e jest to najsøodsze uczucie, jakiego kiedykolwiek zaznaøam - stawa si
caø . O-calon .”
Ty równie zasøugujesz na to uczucie.
O HISTORIACH ZAWARTYCH W KSI
CE
Spo ród ponad dwustu ofiar, które wspóøpracowaøo z nami ochotniczo przy powstawaniu tej ksi ki, z
pi dziesi cioma rozmawiaøy my naprawd szczegóøowo. Cho nie byøo mo liwe przytoczenie w caøo ci wszystkich ich
historii, ale w tek cie znalazøy si przynajmniej fragmenty do wiadcze ka dej z ich. Wø czyøy my równie wypowiedzi
uczestniczek warsztatów „Nigdy o tym nie mówiøam,” jak i warsztatów dla partnerów i terapeutów ofiar. Wszyscy oni
zgodzili si udost pni nam swoje do wiadczenia.
Przedstawiane w naszej ksi ce ofiary ró ni si pod wzgl dem wieku, rasy, pochodzenia, przynale no ci
kulturowej, poøo enia ekonomicznego i orientacji seksualnej. Niektóre z nich yj w staøych zwi zkach partnerskich, inne
w pojedynk . Cze jest matkami, cze nie. Ró ni si tak e okoliczno ciami i sposobami wykorzystania, a tak e typami
oprawców. S te na ró nych etapach odzyskiwania zdrowia i ró ne maj podej cie do tego procesu.
Ka dy cytat, yciorys lub jego fragment pochodzi od ofiary, cho wiele z tych urywków nie jest w tek cie
sygnowanych. Czasem na jednej stronie spotkacie gøosy nawet kilku kobiet. Podpisywanie wszystkich byøoby
niepor czne. Robiøy my to tylko w wypadkach, gdy miaøo to zasadnicze znaczenie dla opowie ci lub gdy yczyøa sobie
sama ofiara. Mogøa ona u y wøasnego nazwiska, samego imienia pesudonimu b d pozosta caøkiem anonimowa.
(wi cej na temat imion i pseudonimów w dziale „Prawo wyboru,” p. 363.) Jako autorki i zarazem zdrowiej ce ofiary,
dzielimy si tak e wøasnym do wiadczeniem.
Teksty poetyckie i literackie pochodz od ofiar, osób je wspieraj cych, partnerów i terapeutów. S te inne
poematy mog ce by wa nym zobrazowaniem opisywanych do wiadcze .
Chocia w tek cie trafiaj si wypowiedzi m czyzn - partnerów ofiar i ludzi je wspieraj cych - nie adresujemy
naszej ksi ki bezpo rednio do nich. Wiemy, e równie wielu m czyzn zostaøo wykorzystanych w dzieci stwie i oni tak
samo zasøuguj na leczenie. Mimo, e postanowiøy my skupi si na do wiadczeniach kobiet, gdy te znamy najlepiej,
nasza ksi ka mo e by tak samo przydatna i dla m czyzn, gdy w wi kszo ci aspektów zdrowienie z kazirodztwa i
nadu y seksualnych jest uniwersalne. Obecnie rozwija si silny ruch wsparcia tak e i dla wykorzystanej pøci m skiej.
Odpowiednie ródøa zamieszczamy w dziale: „Dla wykorzystanych m czyzn,” (str. 557).
JAK ROBI
WICZENIA PISEMNE
„Nigdy o tym nie mówiøam” to prowadzone przez Ellen warsztaty terapeutyczne dla ofiar seksualnego
wykorzystania w dzieci stwie. Zbiera si na nich ka dorazowo od dziesi ciu do dwudziestu kobiet, tworz c
niepowtarzalny klimat wsparcia, zaufania, szczero ci i bezpiecze stwa, który pozwala im odkry i prze y uczucia,
od aøowa wykorzystanie, nabra siøy i wi towa fakt, e je przetrwaøy.
Uczestniczki proszone s o opisanie swojego wykorzystania seksualnego w dzieci stwie. Bardzo cz sto bowiem
ofiary zaprzeczaj tym do wiadczeniom, trywializuj je lub nosz faøszywy lub spaczony ich obraz. Poniewa pisanie
pozwala odkry wøasn prawdziw rzeczywisto , jest wa nym narz dziem w zdrowieniu. W ten sposób najlepiej mo esz
stwierdzi : „Rzeczywi cie mi to zrobiono. Rzeczywi cie to byøo potworne. To mnie rzeczywi cie spustoszyøo. Caøa wina i
odpowiedzialno za to le y po stronie dorosøego. On byø oprawc ; ja byøam - i jestem - niewinna.”
Cofaj c si pami ci do pocz tków twojego ycia i opisuj c, co wtedy zaszøo, zaczynasz do wiadcza tak e
utraconych uczu i stajesz si zdolna je prze y i od aøowa strat dzieci stwa. Otwierasz w sobie trumny, gdzie
pogrzebaøa pami i ból, odraz i w ciekøo . Odzyskujesz i o ywiasz wøasn histori .
DLACZEGO NA PI MIE?
Praktyczny atut metody pisania polega na tym, e jest zawsze pod r k . I o trzeciej nad ranem, gdy budzi ci
poczucie szalonego osamotnienia lub l k a nie chcesz budzi partnera, i w sytuacji gdy wszyscy wspieraj cy bliscy
wyjechali, a u terapeutki wø cza si automatyczna sekretarka i nawet kot wøóczy si poza domem - pisanie jest ciche,
tanie, por czne i skuteczne. Dzienniczek mo e ci pomóc namierzy , co rzeczywi cie czujesz, czego ci trzeba, co my lisz,
co chcesz wypowiedzie i jak zamierzasz poradzi sobie z dan sytuacj .
KA DY JEST W STANIE PISA
Niezale nie od tego, czy uczestniczysz w profesjonalnych warsztatach, czy te w samopomocowych grupach
wsparcia dla ofiar, pisanie jest jednakowo skutecznym instrumentem w leczeniu. Nie musisz by pisark ; mo esz nawet
nie lubi pisa . Mo esz mie niskie wyksztaøcenie i robi bø dy lub uwa a , e masz koszmarny styl. To nie ma adnego
znaczenia. Ka de pisanie skutkuje.
Zdarzaj si osoby maj ce jak specjaln obaw przed wzi ciem pióra i zeszytu. Mo e to by matka, która
zawsze grzebaøa w twoich rzeczach i czytaøa twoje listy. Albo ojciec - nauczyciel j zyka lub literat, który krytykowaø ka de
twoje wypracowanie. Mogøa to by najbli sza przyjacióøka, która pu ciøa w obieg po szkole twój pami tnik. Je li masz za
sob takie prze ycia, zrozumiaøe, e mo esz si ba przelewania søów na papier. Jednak ka dy czøowiek ma gø bok
potrzeb wyra ania siebie. Mo esz korzysta i z innych jej form ni pióro, jednak je li zdecydujesz si na to, by usi
i
zacz pisa , nawet dawne blokady ci nie zatrzymaj . Wiele ofiar, które z pocz tku czuøy silny opór przed pisaniem,
przerobiøo podane wiczenie ogromnie na tym korzystaj c.
CZAS I MIEJSCE
Wybierz taki czas i takie miejsce, aby ci nikt nie przeszkadzaø. Zasøugujesz na nie, mimo e mo e to wymaga
pewnego wysiøku organizacyjnego. Póø godziny za ka dym razem to najodpowiedniejsze porcje. Cho , je li zechcesz,
oczywi cie mo esz pisa døu ej, jednak wyznaczenie sobie górnej granicy da ci wi kszy komfort.
Poniewa pisanie o prze ytych nadu yciach seksualnych mo e wydoby na wierzch niezwykle silne uczucia, nie
wciskaj twoich trzydziestu minut mi dzy obiad a odebranie dzieci z przedszkola. Dobrze jest mie zapas czasu dla siebie,
aby mogøa „zasymilowa efekt swojego pisania.
BYCIE SèYSZAN
Samo zapisanie twoich do wiadcze , cho bardzo pomaga, nie wystarcza. Najlepiej, jak potem mo esz podzieli
si tym z zaufan osob . Przeczytaj wi c twoj prac komu , kto potrafi søucha cicho, uwa nie i z empati i udzieli ci
wspieraj cych zwrotów. Upewnij si , czy wybrana osoba jest dla ciebie bezpieczna - czy w aden sposób nie nadu yje ci
znowu.
Je li nie masz akurat nikogo, kto mógøby wysøucha twojej pracy, przeczytaj j na gøos sobie - przecie to te
b dzie czytanie jednemu uwa nemu søuchaczowi. Wypowiedzenie zapisanych søów gøo no czyni je bardziej realnymi.
Je li zdecydujesz si , na przeczytanie pracy komu , kto nie ma do wiadcze w odbieraniu historii osobistych,
powiedz tej osobie przedtem czego od niej oczekujesz. Na przykøad, e chcesz, aby nie przerywaøa, nie krytykowaøa i nie
os dzaøa ci . Mo esz poprosi j o pytania, które pomog ci opowiedzie wi cej, lub chcie , aby nic nie mówiøa. Mo esz
chcie utulenia, lub nie. Ludzie zwykle reaguj w odpowiedniejszy sposób, gdy wiedz , czego od nich chcemy.
PODSTAWOWA METODA
Zapomnij o wszystkich zasadach, jakich ci uczono na temat pisania. Dziaøaj poza jakimikolwiek schematami. To
ma si wylewa z ciebie spontanicznie, w niczym nie skr powany sposób, jak strumie poza wiadomo ci . Nie twórz
dzieøa artystycznego ani niech ci nie obchodzi, czy to b dzie miaøo dla kogokolwiek sens. Aby mogøa przela na papier
wszystko, co potrzeba, twój wewn trzny cenzor musi spa .
Pisz bez przerywania. Id takim krokiem, jaki jest dla ciebie najwygodniejszy, non stop. Je li utkniesz lub do
gøowy przestan ci spøywa jakiekolwiek my li, mo esz pisa : „To jest najgøupsze wiczenie, jakie zadano mi w yciu” lub
„Zrobiøam si gøodna; ciekawe czy to ju pora posiøku.” Jedna z ofiar, opisuj c w ten sposób swoje kazirodztwo, co kilka
linijek wplataøa zdanie: „Nie mog nic wi cej powiedzie ,” po czym dopowiadaøa wi cej. Pozwalaj c sobie na powiedzenie
nie - na odmow posuwania si dalej - za ka dym razem umo liwiaøa sobie par nast pnych kroków, a dobrn øa do
ko ca i opisaøa wszystko.
Nie musisz u ywa peønych zda , dba o ortografi czy interpunkcj . Mo e to by polski lub ka dy inny j zyk na przykøad taki, jakiego dawno temu u ywano w twoim domu; w takim przypadku zapewne w nim zapami taøa
wydarzenia. Je li byøa wykorzystywana nim jeszcze nauczyøa si mówi , twój tekst mo e przybra posta dzieci cego
kwilenia.
___________
CZ
PIERWSZA
INWENTURA
SKUTKI WYKORZYSTANIA: ROZPOZNANIE SPUSTOSZE
Co i rusz ludzie mi mówi : „Dlaczego to teraz wyci gasz?” Dlaczego? DLACZEGO? Bo TO opanowaøo ka dy
skrawek mojego ycia. Dotkn øo mnie w ka dy mo liwy sposób. Zniszczyøo w moim yciu wszystko, co miaøo jak kolwiek
warto . Odci øo mi dost p do wewn trznej harmonii i wzrostu. Odci øo mnie od zdolno ci czystego kochania. Zabraøo mi
moje dzieci. Odebraøo szanse na jakiekolwiek speønienie w wiecie. Gdybym miaøa harmonijne dzieci stwo, dzi
mogøabym by wszystkim. Wiem, e ka de zranienie, z którym teraz si nie uporam, stanie si jeszcze jednym ci arem
do niesienia przez reszt moich dni. Nie obchodzi mnie, czy zdarzyøo si to pi , pi dziesi t czy pi set lat temu!
Wykorzystanie ma na mnie wpøyw przez caøy ten czas, a to ma znaczenie. Ma ogromne znaczenie.
- Jennierose Lavender, ofiara, lat czterdzie ci siedem
Døugofalowe skutki wykorzystania seksualnego w dzieci stwie mog by tak rozlegøe, e nieraz trudno dokøadnie
okre li , w jaki sposób ci dotkn øy. Przenikaj wszystko: twoje poczucie siebie, twoje intymne zwi zki, twoj
seksualno , rodzicielstwo i wychowywanie dzieci, ycie zawodowe, a nieraz i zdrowie psychiczne. Gdzie nie spojrzysz,
widzisz skutki. Mówi c o nich, jedna z ofiar u ywa takiego porównania:
To tak, jak na obrazkach z Highlights for Children. Tu rower schowany na drzewie, tam banan stercz cy z
czyjego ucha I wszyscy jacy powykr cani, jakby wywróceni na lew stron . A pod obrazkiem zdanie: „Wska ,
co tutaj jest popsute.” Tymczasem na naszym rysunku tyle jest rzeczy pogi tych i nie na swoim miejscu, e
pro ciej byøoby spyta : „Co nie jest popsute?”
Wi kszo ofiar jest tak pochøoni ta sposobami, by przetrwa z traum , e nie umie dostrzec, w jaki sposób ona
je rani. Nie mo esz jednak zacz uzdrawiania, je li nie uprzytomnisz sobie obszarów, które go potrzebuj .
Poniewa wykorzystanie seksualne jest tylko jednym z czynników, jakie zawa yøy na twoim rozwoju, nie zawsze
udaje si oddzieli jego skutki od innych wpøywów. Czy twoje poczucie wøasnej warto ci jest niskie dlatego, e gdy byøa
maøa tatu wkøadaø ci r k do majteczek, macaø ci i podniecaø si tob , czy te dlatego, e jeste Afroamerykank
wychowan w rasistowskim otoczeniu? Lub mo e rosøa w rodowisku, które pomiataøo kobietami? Albo matka byøa
alkoholiczk ? Czy te molestowaø ci nauczyciel, gdy miaøa dziewi lat? Najcz ciej wiele czynników tego typu
wspóøpracuje nad tym, kim czujesz si dzisiaj.
Skutki jakich do wiadczasz w nast pstwie wykorzystania wynikaj w du ej mierze te z dawnego podej cia
otoczenia. Je li ujawnienie nadu y przez dziecko spotyka si z przyj ciem, wspóøczuciem i natychmiastow interwencj ,
natychmiast te zawi zuje si proces zdrowienia. Lecz je li nikt nie reagowaø na twój ból i sygnaøy, lub je li nie wierzono
ci i zwalano win na ciebie, albo gdy doznawaøa dalszej traumy, spustoszenia ulegaøy spot gowaniu. Kolejne urazy i
problemy dochodz nieraz równie wskutek sposobów, za pomoc których staraøa si przetrwa ze swym
wykorzystaniem.
Ofiary s dotkni te traum w bardzo ró ny sposób. Mo esz wietnie radzi sobie w jednej dziedzinie ycia i by
kompletnie rozøo ona w innej. Na przykøad jeste kompetentna w pracy czy wychowywaniu dzieci, ale masz problem z
blisko ci z lud mi. Wielu ofiarom dokucza te staøe, m cz ce poczucie, e co z nimi jest nie w porz dku. U innych
spustoszenia s tak rozlegøe, e rodz poczucie zmarnowania caøego ycia.
Je li o mnie chodzi, skradziono mi caøe ycie. Nie staøam si tak , jak powinnam si sta . W møodo ci nie
zdobyøam wyksztaøcenia, jakie mogøam. Za wcze nie wzi øam lub. Potem schowaøam si za m em i nie
nawi zywaøam adnych kontaktów z innymi lud mi. Moje ycie wewn trzne byøo bardzo ubogie. Wiem, e nigdy
nie jest za pó no, ale zacz øam ukøada moje sprawy dopiero po trzydziestu o miu latach. A teraz nie wszystko da
si odrobi . Bywa, e ta wiadomo strat eksploduje u mnie zøo ci .
Skutki wykorzystania seksualnego w dzieci stwie s wyj tkowo niszcz ce, ale nie musz trwa na wieki.
Czytaj c ten rozdziaø b dziesz pewnie w wielu miejscach kiwa gøow i mówi : „Mhm-hm, tak, i jak te .” B dziesz mogøa
dostrzec - by mo e po raz pierwszy - w jaki sposób ta trauma odcisn øa si na twoim yciu. ledz c podan ni ej list ,
odpowiadaj sobie, jak i gdzie zostaøa dotkni ta przez nadu ycia. Inwentura b dzie dla ciebie zapewne bolesna, lecz jest
w swej istocie cz ci procesu zdrowienia.
Zadaj c ci powtarzane w ka dym punkcie listy pytanie: „Gdzie jeste teraz?” my limy o peønym spektrum
konsekwencji, jakie spadaj na ofiary. Robimy to, by mogøa uczciwe spojrze na pi tno, jakie a do dzi wykorzystanie
wywiera na twoim yciu. Podana ni ej lista nie jest instrumentem diagnostycznym, który wyja ni ci dylemat: byøa czy
nie byøa seksualnie molestowana lub gwaøcona w dzieci stwie.
Niektóre efekty wykorzystania seksualnego s bardzo specyficzne - jak np. intruzywne obrazy dawnych scen
molestowania podczas gdy kochasz si z partnerem. Inne maj charakter bardziej ogólny - jak np. niskie poczucie
wøasnej warto ci lub trudno w komunikowaniu i wyra aniu uczu - i mog te pochodzi ze zranie innego typu. Tak e
nadu ycia fizyczne i emocjonalne prowadz do wielu symptomów z naszej listy.
Je li rozpoznajesz swoje problemy w opisanych skutkach, lecz nie jeste pewna czy byøa wykorzystywana
seksualnie, nie czuj si w obowi zku uwa a si za ofiar wcze niej, ni b dziesz gotowa. Opiekuj si sob i b d dla
siebie øagodna. Znajd wsparcie i pracuj nad zdrowieniem z tego, czego ju jeste pewna. Pami taj, e z czasem twoja
historia b dzie si stawa coraz bardziej przejrzysta.
POCZUCIE WèASNEJ WARTO CI I SIèY
Je li byøa wykorzystana, twoje granice, twoja zdolno mówienia nie, twoje poczucie sprawczo ci i kierowania
wøasnym yciem - wszystko to zostaøo zniszczone. Czujesz si bezsilna. Wykorzystanie seksualne zostawiøo ci z
poczuciem zbrukania i poni enia, koduj c ci przekaz, e jeste prawie caøkiem lub caøkiem bezwarto ciowa. Jakkolwiek
si staraøa , nie mogøa sama przeøama tych przekona i niemocy.
Je li jako dziecko ujawniaøa komu , co ci spotykaøo, prawdopodobnie ignorowano ci , lub mówiono, e sama
tego chciaøa lub sprowokowaøa , czy e masz o tym zapomnie i milcze . Mogøa zosta obwiniona o wszystko. Twoja
prawda zostaøa zaprzeczona lub wypaczona i musiaøa czu si z tym jak idiotka. Zamiast uzna rodziców (czy innych
oprawców) za ludzi zøych i niebezpiecznych dla ciebie, doszøa do wniosku, e sama jeste zøa i nie zasøugujesz na trosk ,
a tylko wøa nie na wykorzystanie. A równie , e twoim zadaniem jest troszczy si o oprawców i wspóøczu im. Czuøa si
wyalienowana i samotna.
Wielu wykorzystywanym dzieciom powtarza si potem, e nigdy nie odnios sukcesu, nie stan si samodzielne,
e s gøupie b d nadaj si co najwy ej do seksu. Z takimi wpojonymi komunikatami naprawd ci ko jest uwierzy w
siebie.
Gdzie jeste teraz?

Czy czujesz si brudna, zøa lub peøna winy i wstydu?

Czy czujesz si bezsilna, wøa nie jak ofiara?

Czy czujesz si inna od pozostaøych kobiet?

Czy czujesz gdzie gø boko, e co z tob jest nie w porz dku? e gdyby ludzie znali ci naprawd , odwróciliby si ?

Czy masz skøonno do niszczenia siebie lub popeønienia samobójstwa? Lub mo e pragniesz samoistnie umrze ?

Czy darzysz si nienawi ci ?

Czy troska i yczliwo dla siebie s czym niemal nie do pomy lenia? Czy nie umiesz cieszy si z dobrego
samopoczucia?

Czy trudno ci ufa wøasnym spostrze eniom i intuicjom?

Czy czujesz si niezdolna, by chroni siebie w niebezpiecze stwie? Czy w pó niejszym wieku do wiadczaøa
ponownych wiktymizacji (gwaøtów, napa ci, maltretowania)?

Czy brak ci poczucia wøasnego interesu, wøasnych zdolno ci i wøasnych celów w yciu?

Czy masz trudno ci ze zmotywowaniem si do dziaøania? Czy cz sto czujesz si sparali owana?

Czy odczuwasz l k przed sukcesem lub osi gni ciem celu?

Czy zwykle nie ko czysz zacz tych rzeczy?

Czy czujesz, e aby y musisz by doskonaøa?

Czy prac lub osi gni ciami starasz si przykry emocje pochodz ce z innych dziedzin ycia?
UCZUCIA
Jako dziewczynka nie mogøa sobie pozwoli na do wiadczanie peønych wymiarów zagro enia, bólu i zøo ci z
jakimi musiaøa y . To by ci caøkiem zniszczyøo. Nie byøaby w stanie wykona prostego dodawania z pierwszej klasy,
gdyby dopu ciøa do siebie peøni noszonego smutku. Nie mogøa te rozwa a ucieczki z domu ani zabicia rodzica, gdy
to od niego zale aøo twoje fizyczne przetrwanie.
Poniewa twoja czysta, niewinna miøo dzieci ca i zaufanie zostaøy zdradzone, zakodowaøa sobie, e nie
mo esz polega na swych uczuciach. Uczucia, które wyra aøa , byøy przecie pomijane, zaprzeczane lub podlegaøy
manipulacjom. Byøa ignorowana; mówiono ci, e nie masz si czym martwi , a potem byøa znów atakowana seksualnie.
Wobec tego, e doro li w twoim otoczeniu nie panowali nad wøasnymi emocjami, odebraøa przekaz, e uczucia
prowadz do przemocy, wykorzystania lub destrukcji. Przecie ich zøo oznaczaøa bicie ci lub rzucanie talerzami.
Musiaøa wypracowa sobie mechanizmy blokowania uczu , by uciec przed cierpieniem, fizycznym i emocjonalnym. Ból
sam w sobie byø zbyt niszcz cy, poza tym by mo e nie chciaøa da prze ladowcy satysfakcji z widoku twoich øez.
Poniewa jednak bez chemii nie da si blokowa uczu selektywnie, po prostu przestaøa czu cokolwiek.
Gdzie jeste teraz?

Czy masz trudno z rozpoznawaniem i odró nianiem swoich uczu ?

Czy trudno ci wyra a wøasne emocje?

Czy nie umiesz ceni uczu i u ywasz ich co najwy ej do samousprawiedliwie ?

Czy zøo jest dla ciebie nie do zniesienia? A smutek? Szcz cie? Spokój?

Czy wi kszo czasu yjesz w emocjonalnym chaosie?

Czy nie doznajesz peønego spektrum uczu i operujesz najwy ej kilkoma?

Czy jeste podatna na depresj ? Na koszmary nocne? Na ataki paniki?

Czy kiedykolwiek baøa si , e zwariujesz?

Czy boisz si wøasnych dozna ? Czy nieraz wymykaj ci si one spod kontroli?

Czy kiedykolwiek u ywaøa przemocy lub posøugiwaøa si niszcz c , agresywn zøo ci ?
CIAèO
Dzieci ucz si wiata poprzez swoje ciaøo. Kiedy zostajesz wykorzystana seksualnie, dowiadujesz si , e wiat
wcale nie jest bezpiecznym miejscem. Poprzez ciaøo do wiadczasz bólu, cz sto tak e i fizycznego, zdrady zaufania oraz
sprzeczno ci dotycz cych seksualnego podniecenia. Je li reagowaøa podnieceniem seksualnym i rozkosz , do czego
przecie nie d yøa , zostawaøa z przekonaniem, e nawet twoje ciaøo ci zdradziøo. Aby unikn takich uczu i prze y ,
dziecko w chwili doznawania nadu y cz sto opuszcza swoje ciaøo lub stara si je znieczuli najlepiej jak potrafi.
Gdzie jeste teraz?

Czy przez wi kszo czasu nie potrafisz by obecna w swoim ciele? Czy zdarzaøo ci si mie poczucie, jakby je
opuszczaøa?

Czy zdarzaøo ci si u ywa alkoholu, narkotyków czy jedzenia w sposób, który ci niepokoiø?

Czy trudno ci prze ywa peøne spektrum uczu w swoim ciele? Czy wpadasz w odr twienie?

Czy masz køopoty z u wiadamianiem sobie sygnaøów jakie ci wysyøa ciaøo (gøód, l k, zm czenie, ból)? Czy nie umiesz
czu si w sobie jak w zamieszkiwanym przez siebie domu?

Czy cierpisz na jakie choroby mog ce mie zwi zek z traum wykorzystania?

Czy takie zaj cia jak taniec, k piel, sport lub piesze wycieczki nie sprawiaj ci przyjemno ci?

Czy kiedykolwiek intencjonalnie zadawaøa sobie ból, kaleczyøa swoje ciaøo lub wykorzystywaøa je seksualnie?
BLISKO
Emocjonalny i duchowy budulec dla blisko ci - dla dawania i przyjmowania, ufno ci i nie zawodzenia zaufania
innych - przyswajany jest w dzieci stwie. Je li dziecko otrzymuje staø , peøn miøo ci uwag , rozwija zdolno do
tworzenia i podtrzymywania w yciu dorosøym wi zi peønych odpowiedzialno ci i troski. Niestety, je li dozna ono
wykorzystania, jego naturalne zaufanie ulega zniszczeniu. Mówiono ci mo e: „Tatu dotyka ci w ten sposób, bo bardzo
ci kocha” lub „Ucz ci tego, aby w przyszøo ci mogøa by dobr on i umiaøa zadowoli partnera. Rosøa wi c z
niejasnymi, faøszywymi i sprzecznymi komunikatami na temat blisko ci, ró nic mi dzy seksem a miøo ci , zaufaniem i
zdrad .
Gdzie jeste teraz?

Czy trudno ci komukolwiek zaufa . Czy masz bliskich przyjacióø?

Czy mo esz sobie wyobrazi siebie w zdrowym intymnym zwi zku?

Czy trudno ci dawa i przyjmowa trosk ? By ciepø i uczuciow ?

Czy boisz si ludzi? Czy czujesz si wyalienowana lub samotna?

Czy masz skøonno do anga owania si w ludzi nieodpowiednich lub nieosi galnych?

Czy kiedykolwiek byøa w zwi zku z czøowiekiem, który przypominaø dawnego oprawc ?

Czy cz sto czujesz si zdominowana?

Czy mo esz stwierdzi , e ka dy z twoich zwi zków byø dysfunkcjonalny?

Czy masz trudno ci w zaanga owaniu si na staøe? Czy boisz si lubu? Czy wpadasz a panik , gdy ludzie zbli aj si
do ciebie?

Czy cho potrafisz by blisko ze znajomymi, nie udaje ci si to w staøym zwi zku z partnerem?

Czy odkrywasz, e wøa nie znów wczepiøa si i „wisisz” na kim , na kim ci zale y?

Czy ci gle na nowo sprawdzasz innych i testujesz wi zi z nimi?

Czy spodziewasz si lub z góry zakøadasz, e ludzie ci porzuc ?

Czy nie potrafisz mówi nie?
SEKSUALNO
Wykorzystanie w dzieci stwie okrada ci trwale z naturalnej seksualno ci. Zostaøa wci gni ta w seks
przedwcze nie, podst pem i wedøug „rozkøadu jazdy” dorosøych. Byøa zmuszona odpowiada na ich seksualne dewiacje zaspokaja pragnienia, jakie mogøaby zaspokoi tylko inna osoba dorosøa. Nigdy nie miaøa szansy dojrzewa naturalnie i
naturalnie do wiadcza swych pragnie - od wewn trz, z rówie nikami i o wøa ciwym czasie. Podniecenie seksualne
zostaøo w tobie powi zane z poczuciem wstydu, upokorzenia, wstr tu, bólu i przedmiotowo ci. Splamione zostaøo
równie twoje prze ywanie rozkoszy. A po danie (po dliwo oprawcy) zacz øo by niebezpieczn , nie daj ca si
kontrolowa siø søu c ranieniu ciebie.
Dziecko cz sto opuszcza swoje ciaøo podczas seksualnych ataków oprawcy. Mogøa wi c mie doznania podobne
do tego, jakby przeszøa mier kliniczn . Znieczulaøa si kompletnie albo caøkiem znikaøa . Musiaøa bowiem odø cza
si od seksualnych nadu y .
Je li wykorzystanie poø czone byøo z okazywaniem ci uczucia - je li zostaøa uwiedziona - twoja potrzeba
miøo ci, troski i opieki zostaøa skierowana na tor seksu. Nie nauczyøa si nigdy inaczej zaspokaja tych duchowych
potrzeb.
Gdzie jeste teraz?

Czy masz trudno ci z byciem obecn w trakcie miøosnego aktu z partnerem? Czy znieczulasz si , stajesz si ozi bøa
lub wpadasz a panik ?

Czy u ywasz seksu do zaspokajania potrzeb nieseksualnych? Czy nie potrafisz przyj zaopiekowania i blisko ci w
inny, pozaseksualny sposób?

Czy kompulsywnie unikasz seksu lub wchodzisz w taki seks w jaki nie chcesz i z kim nie chcesz? Czy nie umiesz
powiedzie nie?











Czy masz poczucie, e niemal caøa twoja warto to seksualno ?
Czy masz trudno ci z wej ciem w seks z partnerem, który ci kocha i szanuje? Czy zdarzyøo ci si by z kim , to ci
wykorzystywaø seksualnie?
Czy uprawiaøa prostytucj ? Czy u ywaøa swojej seksualno ci dla innych zysków? Lub w sposób nosz cy znami
nadu y ?
Czy nie doznajesz seksualnej rozkoszy? Seksualnych pragnie ? Czy uwa asz, e przyjemno z seksu to co zøego?
Czy uprawiaøa masturbacj rani c si lub funduj c sobie upokorzenie i poczucie degradacji?
Czy miewasz poczucie, e seks jest czym wstr tnym lub e ty jeste wstr tna bo jeste seksualna?
Czy podnieca ci przemoc, fantazje sadystyczne lub kazirodcze?
Czy aby czu si bezpiecznie musisz kontrolowa wszystko, co dotyczy seksu?
Czy podczas seksualnego aktu z partnerem miaøa kiedy retrospekcje swojego wykorzystania?
Czy wchodzisz w seks gdy ty tego nie chcesz, lecz chce twój partner?
Czy kiedykolwiek wykorzystywaøa seksualnie drug osob ?
DZIECI I ICH WYCHOWYWANIE
Je li byøa wykorzystywana we wøasnej rodzinie, lub twoja rodzina nie chroniøa si przed nadu yciami i nie
wspieraøa, to znaczy e wychowywaøa si w dysfunkcjonalnym domu. Omin ø ci dobroczynny model zdrowych ról. I
zanim nie staniesz oko w oko ze swoim wykorzystaniem i nie zaczniesz zdrowie z jego skutków, najprawdopodobniej
b dziesz powiela ten chory model wychowywania dzieci, jakiego sama zaznaøa .
Gdzie jeste teraz?

Czy przy dzieciach czujesz si przestraszona lub prze ywasz dyskomfort?

Czy kiedykolwiek wykorzystywaøa je lub baøa si , e to zrobisz?

Czy trudno ci wtytczy przejrzyste granice w obcowaniu z dzie mi? Lub znale równowag mi dzy ich potrzebami, a
twoimi?

Czy bycie blisko w wøasnymi dzie mi jest dla ciebie niezno ne? Czy czujesz dyskomfort okazuj c im uczucia?

Czy miewaøa trudno z chronieniem dzieci pozostaj cych pod twoj opiek ?

Czy jeste nadopieku cza?

Czy uczysz swoje dzieci chronienia siebie? Czy uczciwie i w sposób odpowiedni do ich wieku rozmawiasz z nimi o
seksie?
RODZINA PIERWOTNA
W rodzinach kazirodczych wszystkie wi zi s zaburzone i wypaczone. Tak istotne dla zdrowego funkcjonowania
zaufanie, dzielenie si , otwarto i bezpiecze stwo nie istniej . W ich miejsce zjawia si tajno , izolacja i l k. Je li twoim
oprawc byø kto z rodziny, mogøa by oddelegowana do roli tzw. kozøa ofiarnego, któremu powtarza si stale, e jest
osob pomylon lub zø . Mogøa wi c czu si wyizolowana, odci ta od opieku czych kontaktów z innymi.
Poniewa nadu yciom seksualnym popeønianym na dzieciach cz sto towarzysz silne uzale nienia, jak
alkoholizm czy narkomania, jest du a szansa, e musiaøa radzi sobie tak e i z tymi problemami. W takim razie oznacza
to, e byøa zmuszona d wiga w dzieci stwie dorosø odpowiedzialno za ludzi dorosøych.
Je li twoim oprawc byø kto spoza rodziny, a w domu nie søuchano ci odpowiednio, wchøon øa przekonanie,
e twój ból jest niewa ny, oraz pewno , e nie mo esz polega na najbli szych je li chodzi o cho by elementarn
ochron .
Gdzie jeste teraz?

Czy relacje w twojej rodzinie s trudne, napi te i nie czerpiesz z nich satysfakcji?

Czy wykorzystanie seksualne nadal jest w twojej rodzinie tajemnic lub tematem tabu? Czy brakuje ci wsparcia ze
strony bliskich?

Czy po kontakcie ze swoj rodzin dostajesz obø du, czujesz si „przetr cona” lub wpadasz w depresj ? Czy
do wiadczasz odrzucenia z ich strony?

Czy niemo liwa jest konfrontacja z oprawc lub opowiedzenie pozostaøym czøonkom rodziny o twoim wykorzystaniu?

Czy przebywaj c z nimi nigdy nie czujesz si bezpiecznie?

Czy oczekujesz od nich, e si zmieni ? Zaopiekuj si tob ? Przyjm twój punkt widzenia? Uwierz ci? Czy nadal
masz wobec nich nierealistyczne nadzieje?

Czy nadal dochodzi do kazirodztwa w twojej rodzinie?
I TY MO ESZ WYZDROWIE ZE SUTKÓW WYKORZYSTANIA
Je li czujesz si przera ona tre ci tego rozdziaøu, pami taj e masz za sob to, co najtrudniejsze: samo
wykorzystanie. Prze yøa je, wbrew tym potwornym okoliczno ciom. Te same zranienia. które tak dramatycznie podci øy
ci skrzydøa, wyposa yøy ci równie w wiele wewn trznych zasobów koniecznych s w zdrowieniu. Tak zalet , któr ma
na pewno ka da ofiara, jest siøa. A wraz ze zrozumieniem, co trzeba zrobi , by odzyska zdrowie, siøa ta prowadzi prosto
do postawienia granic i determinacji. „Nie ma szans. Nikt ju nie b dzie mnie wi cej posuwaø!” - powiedziaøa jedna z
ofiar.
WICZENIE PISEMNE: SKUTKI JAKICH DOZNAèAM
(Zerknij na podstawow metod pisania wicze na stronie 32)
Napisz w jaki sposób jeste jeszcze we wøadzy wykorzystania. Co nadal d wigasz na sobie - w kategoriach
twoich uczu , poczucia wøasnej warto ci, pracy zawodowej, zwi zków i seksualno ci. W jaki sposób twoje ycie jest nadal
trawione bólem i ograniczone skutkami traumy?
Napisz o sile, któr w sobie rozwin øa wskutek konieczno ci radzenia sobie z wykorzystaniem. Pomy l i poczuj,
jak wiele kosztowaøo si to, by przetrwa ? Jakie twoje mocne strony sprawiøy, e udaøo ci si to? Wytrwaøo ?
Elastyczno ? Samowystarczalno ? Pisz o swojej sile z poczuciem dumy.
RADZENIE SOBIE: HONORUJ TO, CO ROBIèA , BY
Prawie caøe moje ycie polegaøo na radzeniu sobie. (ofiara, lat trzydzie ci pi )
Aby jako prze y z traum wykorzystania stale musiaøa si zmaga . Zapewne masz za sob ci g zachowa
pozwalaj cych ci poradzi sobie. By mo e uciekaøa z domu lub si gaøa po alkohol czy narkotyki. A mo e staøa si
mistrzyni osi gni - nagradzan , celuj c w szkole, sprawuj c opiek nad møodszym rodze stwem i prowadz c dom.
Mo e caøkiem wyparøa pami krzywd jakie ci wyrz dzono, porzuciøa siebie, zamkn øa si w sobie lub wykasowaøa
wszelkie uczucia. Z tak sk pymi zdolno ciami do troszczenia si o siebie, a mimo to przetrwaøa - za pomoc rodków,
które byøy dost pne.
Wiele ofiar krytykuje si za swoje sposoby radzenia sobie. Mo esz nie chcie przyzna si do niektórych swoich
zachowa lub nie chcie z nich zrezygnowa . Jednak zmagania i radzenie sobie nie s rzeczami, których trzeba si
wstydzi . Liczy si to, e prze yøa , wi c wa ne jest uhonorowa ten fakt.
O ile jedne z twoich sposobów radzenia sobie obdarzyøy ci siø (np. zdolno odnoszenia sukcesów, wydolno
w pracy, samowystarczalno , bystre poczucie humoru, wietne radzenie sobie w kryzysach), o tyle inne staøy si
niszcz cymi kompulsjami (kradzie e w sklepach, zaci ganie døugów, uzale nienie od seksu, od jedzenia, alkoholu,
narkotyków, itd.) Cz sto te jeden typ zachowa posiadaø zarówno dobre jak i zøe strony. W tym przypadku zdrowienie
wymaga ich rozdzielenia. Uhonorowa swoj siø mo esz dopiero, gdy zmienisz si i odrzucisz destrukcyjne zachowania i
wzorce, które ci ju nie søu .
Czytaj c o ró nych sposobach radzenia sobie odkryjesz, e jedne z nich s powszechne dla niemal wszystkich
ofiar. Inne s bardziej specyficzne i nie zawsze b d ci znane. Identyfikacja wøasnych strategii przetrwania jest
zasadniczym i pierwszym krokiem do zadowalaj cych zmian w yciu.
Zacieranie ladów
MINIMALIZOWANIE
Minimalizowanie oznacza udawanie, e cokolwiek si dziaøo, nie byøo jeszcze tak le. „Tatu wczoraj troch si wkurzyø” mówisz, gdy cisn ø krzesøem tak, e rozpadøo si na kawaøki. Dzieci wykorzystywane my l , e podobnie jest we
wszystkich rodzinach. „Jak to? To nie ka dy tatu sypia z córeczk i dotyka j tam?”
O, tak! Straszliwie to minimalizowaøam. „Hej, wi c mówisz, e tatu wkøadaø ci fiuta do ust? No i co z tego? adna
sprawa, hej.” Jeszcze pi
lat temu gdy pytano mnie: „Czy pochodzisz z dysfunkcjonalnej rodziny?”
odpowiadaøam: „Nie, sk d!” Przecie nie umarøam od tego. Owszem, l dowaøam w szpitalu ze zøamaniami, ale nie
umarøam. Wszystko wokóø byøo we krwi, ale w ko cu to ja tak na winiøam.
RACJONALIZOWANIE
Racjonalizowanie to próba logicznego wyja nienia sobie wykorzystania. „Och, tatu nie mógø si powstrzyma ; przecie
byø wstawiony.” Dzieci wynajduj powody usprawiedliwiaj ce oprawc : „Czwórka bachorów to dla mamy zbyt wiele; nic
dziwnego, e si mn nie interesuje i mnie nie chroni.” Racjonalizowanie zawsze kieruje uwag na napastnika:
Jest we mnie taka cz , która chce dociec: „Dlaczego do cholery on to robiø?! Co tak strasznie zraniøo tego
biedaka, e musiaø ucieka si do takich rzeczy?” To byø sposób udramatyzowania jego historii, zamiast mojej.
Litowania si nad jego domniemanym bólem, a nie nad prawdziwym wøasnym. To próba przebaczenia mu zamiast
pozwoli sobie odczu , jak wielk czuj do niego w ciekøo i furi .
)))))))))))))))) p. 46
ZAPRZECZANIE
Zaprzeczanie to nic innego jak odwrócenie gøowy i udawanie, e cokolwiek si dziaøo, nie miaøo miejsca. Jest to
podstawowa zasada panuj ca w domach alkoholików i innych ludzi uzale nionych. Jest te powszechna w rodzinach,
gdzie dochodzi do kazirodztwa. „Je li tylko b d uporczywie ignorowa te fakty, znikn .”
Zaprzeczanie mo e te by jedn z osøon, by nikomu nie musie mówi o nadu yciach. Dziecku cz sto
wygodniej jest zaprzeczy wøasnej rzeczywisto ci, ni uzna , e otaczaj cy je doro li, od których w peøni zale y, nie
chroni go i w ka dej chwili mog znów ci ko zrani .
Jedna z wykorzystanych kobiet pami ta, jak chøopiec od s siadów doniósø jej, i wie - i wszyscy w okolicy te
wiedz - e: „Poprzedniego dnia ojciec straszliwie mnie zlaø. Rzeczywi cie, moje krzyki byøo søycha na póø mili. Mimo
ladów na ciele, odpowiedziaøam: Och, to nie byøam ja. Na pewno. Mój ojciec nigdy by mnie nie uderzyø. I wierzyøam w
to.”
Ofiary, które nie wymazaøy z pami ci faktów swojego wykorzystania, zaprzeczaj , e miaøo ono na nie
jakikolwiek wpøyw. „Powiedziaøam mojej terapeutce, e zawsze wietnie sobie z tym radziøam, wi c wøa ciwie nic mi to
nie zrobiøo. I ona si z tym zgodziøa!” - wyznaje jedna z kobiet.
ZAPOMNIENIE
Jednym z najcz stszych i najskuteczniejszych sposobów, jakich dzieci u ywaj , by poradzi sobie z
wykorzystaniem, jest zapomnienie. Umysø ludzki ma niespotykan moc tøumienia. Wiele dzieci posiada zdolno
caøkowitego zapominania o nadu yciach seksualnych, nieraz nawet jeszcze w chwili ich doznawania: Wizualizowaøam.
Miaøam w gøowie co w rodzaju sedesu, do którego zmiataøam wszystko, co mi robiono. Z miejsca opuszczaøam klap ,
spuszczaøam wod i nic nie zostawaøo.
Zdolno ludzkiej psychiki do wypierania tøumaczy, dlaczego tak wiele dorosøych ofiar nie jest wiadoma faktu
doznania nadu y seksualnych. (Szerszej omawiamy to zjawisko na str. 77.) Cz
ofiar, cho pami ta wykorzystywanie,
zupeønie zapomina uczucia, jakich doznawaøa w zwi zku z nim. „Tak totalnie i caøkowicie støumiøam moje prze ycia, e nie
odczuwaøam jakiegokolwiek nawet dyskomfortu” - mówi jedna z kobiet wielokrotnie molestowania w dzieci stwie przez
ojczyma i starszego brata.
Rozszczepienie osobowo ci
Terminu rozdwojenie u ywamy dla opisania dwóch ró nych stanów uczuciowych. Mimo e tylko pierwszy
pokrywa si definicj kliniczn , rozszerzamy to poj cie do dwóch form, gdy ofiary u ywaj obu. 3
BRAK SPÓJNO CI
Jednym z produktów ubocznych zapomnienia jest poczucie podzielenia si na wi cej ni jedn osobowo . W
ofierze mo e wi c by dziewczynka, która ma szcz liwe dzieci stwo oraz -ukryta pod ni - dziewczynka, która ma
koszmary nocne i widzi ludzi chowaj cych si po k tach.
Wiele ofiar wnosi ten rodzaj rozdwojenia w ycie dorosøe. Wewn trz czujesz si wtedy brudna i zøa i wiesz, e
co tam zupeønie nie gra, ale na zewn trz prezentujesz wiatu zupeønie inne oblicze. Laura wspomina:
W wieku dwudziestu jeden lat, niezdolna si podnie , le aøam jak køoda w øó ku, gapi c si na insekty øa ce po
po cieli i my l c, e albo zwariuj albo popeøni samobójstwo. Póø godziny pó niej potrafiøam pisa do matki
przesøodki list o tym, jak wietnie mi si powodzi. Rozpaczliwie robiøam wszystko, by podtrzyma t fasad .
Jednak fasada taka okazuje si niezwykle cienka. Pi dziesi ciosze cioletnia psychoterapeutka tak opisuje
sposób, w jaki uruchamiaøa swoje rozdwojenie:
Dorastaj c, robiøam wszystko super dobrze. Byøam mistrzyni osi gni . Pierwsz uczennic przez caøe liceum. Na
studiach w Londynie zgarniaøam nagrody rektorskie. Wró ono mi wielkie sukcesy.
Aby ukry prawdziw siebie rozwin øam kompletnie faøszyw osobowo , opart na tym, jaka powinnam by w
oczach innych. Moje relacje mi dzyludzkie byøy tylko gr pozorów. Dzi ki pozycji i pieni dzom ci gn øam to dalej.
Wiedziaøam, e jestem chora. Wiedziaøam, e kryje si we mnie co straszliwego. Pod fasad faøszywej
osobowo ci ziaøa pustka, a pod pustk - wulkan w ciekøo ci. Byøam pewna, e je li pozwol swoim zachowaniom
zamanifestowa jak kolwiek oznak noszonych gø boko problemów, wszystko to runie i wyl duj w zakøadzie dla
obø kanych lub w areszcie.
W przypadkach skrajnie silnej traumy ten rodzaj rozdwojenia przechodzi w zaburzenie zwane - osobowo ci
mnog lub wielorak (multiple personality). (Wi cej na ten temat znajdziesz na str. 438)
WYCHODZENIE Z CIAèA
Jedne wykorzystywane seksualnie lub maltretowane fizycznie dzieci znieczulaj ciaøo, tak, by nie czu bólu i
krzywdy, jaka jest im robiona. Inne - opuszczaj je i obserwuj dokonywane na sobie nadu ycie z zewn trz, z nieraz
nawet bardzo du ej odlegøo ci. (Wi cej o tym typie rozdwojenia znajdziesz w: „Od odø czania si do zamieszkiwania
siebie,”na str. 219.)
To wøa ciwie byøo tak, jakbym uniosøa si nad sob . Mogøam czu , e dalej siedz na tym krze le i jednocze nie
czu , jak „pøywam” na zewn trz, powy ej siebie. Tak jakbym zostaøa zawieszona w powietrzu. Ciaøo tkwiøo w
dawnym miejscu, a reszta mnie byøa poza nim.
Kontrola
Kontrola, niczym osnowa tkacka, przesnuwa ycie zdecydowanej wi szo ci ofiar: Kiedy ofiara wychowuje si w
chaotycznym, nieprzewidywalnym otoczeniu, rozwija w sobie bezmierny przymus trzymania wszystkiego pod kontrol :
Jestem potwornie przywi zana do tego, by wszystko szøo po mojej my li. Kiedy co jest inaczej, czuj si
tak, jakbym miaøa zaraz umrze . Jest wi c mnóstwo drobnych, codziennych sytuacji, w których czuj , e znów
3
Klinicznie „rozdwojenie” odnosi si do tendencji postrzegania ludzi i zdarze albo tylko jako dobrych, albo tylko jako zøych.
Jest to metoda radzenia sobie pozwalaj ca na przylgni cie do niezintergowanego przeciwie stwa danego zjawiska, by móc je
przetrwa emocjonalnie. Dziecko na przykøad rozdziela rodzica na dwie postaci: ojca, od którego jest zale ne w otrzymywaniu
miøo ci i bezpiecze stwa oraz ojca, który je wykorzystuje. Pozwala to ofierze zachowa wizerunek „dobrego” taty, jednak za
olbrzymi cen . Rozdwojenie oznacza równie stan uczuciowy jakiego doznaje ofiara, gdy oddziela swoj wiadomo od ciaøa
lub caøkiem je opuszcza.
kompletnie straciøam panowanie nad sytuacj .
Kapcie musiaøy zawsze sta przy øó ku tak samo. W pokoju musiaø by idealny porz dek. Po przyj ciu do
pracy, codziennie odtwarzaøam ten sam rytuaø ukøadania rzeczy na biurku: døugopis tu, klucze tam, itd. Gdzie
tylko udawaøo mi si zaprowadzi mój porz dek, kontrolowaøam go, poniewa w moim dzieci stwie nie daøo si
nigdy niczego przewidzie . W ten sposób caøy czas staraøam si upora z dawnym chaosem.
Kontrola w pewnych obszarach mo e by czym pozytywnym. Je li jeste dyrektork , matk prowadz c dom
czy te zwykøym pracownikiem, dobra organizacja pomaga. Jej negatywn stron jest zawsze brak elastyczno ci oraz
problemy z negocjacjami i zawieraniem kompromisów.
CHAOS
Ofiary czasem staraj si sprawowa kontrol za pomoc tworzenia chaosu. Je li nie panujesz nad swoimi
zachowaniami, zmuszasz ci gle innych do tego, by - rzucaj c nagle swoje zaj cia - z miejsca zajmowali si twoimi
problemami. Otrzymujesz w ten sposób uwag (negatywn ), cho w efekcie ci gasz na siebie gromy. Ojciec laury stale
powtarzaø slogan: „Rodzina to dyktatura sprawowana przez jej najbardziej chorego czøonka.”
Podobnie jak dzieci alkoholików, ofiary kazirodztwa s niezrównane tak w radzeniu sobie z kryzysami, jak i ich
wywoøywaniu:
Mówi si , e ludzie grawituj ku temu, co jest dla nich wygodne i co ju znaj . Je li to rzeczywi cie prawda,
wyja nia ona, dlaczego ofiary najøatwiej znajdziesz w epicentrum chaosu. Nie tylko, e wietnie go znaj , ale i
pi knie sobie z nim radz . Mog upora si z ka d nadzwyczajn sytuacj i czuj si wtedy w swoim ywiole. Ale
wrzu mnie tylko w tzw. szar codzienno , a stan si kompletnie bezradna. Zawsze dostawaøam histerii w
centrum normalno ci.
Zanim odkryøam, e jestem ofiar seksualnych nadu y , nie mogøam poj , dlaczego moje ycie peøne jest
traumatyzuj cych sytuacji. Nie tylko, e nie miaøam neutralnego, spokojnego terytorium, byøam przera ona na
sam my l o nim! Gdy tylko w otoczeniu uspokajaøo si nieco, zaczynaøam czeka , a znów wydarzy si „co
wielkiego” i poczuj si jak ryba w wodzie. O ile inni ludzie szukaj sposobów, by na chwil znale si na
kraw dzi, ja przebywaøam tam stale.
- Jerilyn Munyon
Z jednej strony owa zdolno do radzenia sobie z kryzysami daje ci zadatki na dobrego alpinist lub kierowc
ambulansu, z drugiej jednak mo e by ucieczk od wøasnych uczu . Je li jeste uzale niona od intensywno ci prze y i
od dramatów, mo esz sta si dynamiczn , charyzmatyczn kobiet czynu, ale mo e te si okaza , e uciekasz przed
prawdziw sob .
DYSOCJACJA
Ofiary posiadaj przedziwn zdolno
nie s obecne. Przybiera to ró ne formy:
do odø czania si od siebie. Wychodz nagle gdzie poza, w „przestrze ” i
Ci gle wpadaøam na drzwi, meble i rozbijaøam si o ciany, poniewa nie do ko ca byøam w swoim ciele. Ale
có znaczyøo te kilku zadrapa wobec doznawanej w zamian ulgi od siebie...
Je li ofiara zaczyna si czego ba , znajduje w otoczeniu jaki przedmiot i uporczywie wpatruje si we .
Identycznie robiøa w dzieci stwie, gdy zaczynaøo si molestowanie:
Mam niesamowicie dokøadne wspomnienia detali z ró nych pomieszcze , w których wtedy bywaøam. Nie
pami tam osób - tego, co do kto mnie mówiø i co ja mówiøam - ale mog z detalami opowiedzie jak wygl daøy
søoje i s ki na framudze okiennej!
Ta forma dystansowania si - dysocjacji - sprawia, e odcinaj c si od siebie, odcinasz si zarazem od caøego
bogactwa ludzkiego prze ywania. Unikasz wprawdzie bólu, ale tracisz te wszelkie inne doznania:
Mnóstwo ycia straciøam na odø czanie si od siebie i znikanie. Przera a mnie to, jak bardzo jestem chora.
Znana byøam z tego, e potrafi siedzie w towarzystwie i nagle caøkiem odpøyn , by po chwili ockn si w
rodku rozmowy nie maj c poj cia, jak si ona toczyøa przez ostatni kwadrans i o czym jest teraz. A przecie ani
na chwil nie przestawaøam mówi ... I co najdziwniejsze, ludzie na ogóø wcale nie zauwa ali, e przez ten czas
mnie nie byøo!
Na sesji treapeutycznej Laura oraz cytowana wy ej ofiara odkryøy swoje zdolno ci do dysocjowania. Søowa
Laury:
miaøy my si z tego, jak dobra jest ka da z nas w znikaniu, gdy nagle spytaøam klientk , przez ile czasu
byøa obecna w trakcie naszej sesji. „Och, my l e mniej wi cej 70 procent” - odpowiedziaøa. „A ty?” - zapytaøa
mnie z kolei. „Có , my l , e byøam przez okoøo 65 procent. Wiesz, mam ci ki dzie .” Wybuchn øy my
miechem. Oto my, dwie ofiary kazirodztwa pracuj ce ze sob na sesji terapeutycznej, a adna z nas nie byøa w
peøni obecna. Zawarøy my od tej pory umow , e zawsze, gdy która z nas zacznie odpøywa , przerwiemy na
chwil , by zbada , co uruchomiøo mechanizm dysocjacji.
HIPER-CZUJNO
Gdy byøa dzieckiem, wyczuwanie ka dego niuansu w zachowaniu domowników i ludzi z otoczenia mogøo
uchroni si przed ponownym wykorzystaniem. Mo esz do dzi stale by wiadoma tego, w którym miejscu pokoju si
znajdujesz. Mo esz siada zawsze tak, by widzie wej cie lub mie za plecami cian ; przecie nie mo esz pozwoli , by
kto zaszedø ci od tyøu. Mo e jeste hiper wiadoma ruchu wszystkich osób w otoczeniu b d starasz si z miejsca
odgadywa ich nastroje i pragnienia. Pewna ofiara staøa si z tego powodu znan plotkar . Bo je li wiedziaøa wszystko,
co dzieje si wokóø, nikt nie mógø jej niczym zaskoczy . Hiper czujno i wiadomo docieraj cych sygnaøów mo e by
atutem. Dzi ki temu wiele ofiar zostaje wy mienitymi terapeutami, wra liwymi lekarzami, dobrymi rodzicami,
spolegliwymi przyjacióømi czy dociekliwymi dziennikarzami. Znamy osob , która pracuje w laboratorium kryminalnym,
badaj c dowody przest pstw seksualnych; jej wyczulona wiadomo sprawia, e jest naprawd wietna w swym fachu.
Inne ofiary rozwijaj zdolno ci uzdrowicielskie i parapsychologiczne. Mimo to, ich stan ci gøej podwy szonej czujno ci
jest wyczerpuj cy. Ka dy musi si przecie kiedy odpr y .
ZA MIEWANIE
Bystre poczucie humoru, zaprawione szczypt zøo liwo ci i cynizmu, mo e ci pomóc w trudnych chwilach.
Dopóki jeste w stanie roz miesza otoczenie, masz ochronny dystans. A jak døugo sama si miejesz, nie musisz pøaka :
Latami u ywaøam humoru do oddalania bólu i wstydu, jaki czuøam mówi c o moim wykorzystaniu.
Oczywi cie mój humor byø na ogóø wisielczy. Ile razy, szydz c, obna aøam absurd Ameryka skiego Ideaøu rodzina otoczona pøotem z biaøych sztachet ociekaj cych krwi córek szlachtowanych w domowym zaciszu - tego
typu makabryczne obrazy. Satyra byøa moim sposobem na przekazanie prawdy, co do której miaøam przeczucie,
e nie znajdzie wiary u nikogo, kto sam tego nie prze yø.
Kiedy zapytaøam terapeutk o moje dowcipy. Jako nie byøo mi dobrze z tym miechem. Odpowiedziaøa:
„Humor to nic innego jak sposób na uporanie si z tragedi . Podczas gdy pozostaøe ofiary niszcz siebie lub
innych, podkøadaj ogie lub zapijaj si w trupa, ty spo ród mo liwych metod radzenia sobie z chronicznym
bólem, wybraøa taki, który jest najmniej szkodliwy, a w dodatku afirmuje miechem. To naprawd niezøy wybór.
Moje gratulacje.”
art mo e by atutem. Ludzie ci wtedy lubi . Mo esz nim osøoni si przed depresj . Mo esz nawet sta si
aktork w kabaretach. Celem jest jednak u ywanie humoru w sposób nie rani cy innych i nie izoluj cy ci od siebie
samej.
CHRONICZNY P D
Utrzymywanie si w stanie chronicznego zaj cia mo e stanowi ucieczk przed byciem obecnym w sobie i w
chwili bie cej - ucieczk przed odczuwaniem prawdziwej siebie. Wiele ofiar trawi swoje ycie na realizacji zada , jakie w
maksymalnej ilo ci zapisuj sobie zaraz po obudzeniu. yj one w nieustannym p dzie. Po latach jedna z ofiar mogøa
wyzna : „Gorzko aøuj straconego ycia, na które nigdy nie daøam sobie szansy.”
Eskapizm
Jako dziecko lub nastolatka mogøa zacz u ywa ucieczek. Je li jeste osob raczej pasywn , mogøy to by
ucieczki w sen, w wiat ksi ek, filmów i telewizji. „Kupuj jak szmatøaw powie i nie mog si od niej oderwa , a
padn ze zm czenia - zwykle po trzydziestu sze ciu godzinach czytania ciurkiem” - wyznaje jedna z ofiar. Inne kobiety
sp dzaj wiele godzin dziennie przed telewizorem.
Je li nie sta si na uwierzenie, e naprawd doznaøa w dzieci stwie nadu y seksualnych, to mo e ci
przekona o tym co innego. Wykorzystane dzieci tworz nieraz fantazje wiadcz ce o ich pragnieniu pot gi i mocy w
sytuacjach bezradno ci i zagro enia. Pewna kobieta fantazjowaøa stale o maøym domku, gdzie mogøaby y samotnie,
zamkni ta na czterdzie ci spustów. Inna sp dziøa dzieci stwo na wyobra eniach okrutnej zemsty:
Ogl daøam programy Perry Mason, eby budowa ró ne scenariusze zamordowania ojca. To byøy najsøodsze
chwile mojego ycia. Ka dego dnia miaøam inny sposób - taki, w jaki danego dnia mordowano kogo u Perry
Mason. Przywøaszczaøam go, by wieczorem, w øó ku, snu fantazje, e wøa nie tak u miercam starego. Raz byø to
pomysø na wrzucenie mu do wanny elektrycznego wentylatora; godzinami wyobra aøam sobie, jak ostre øopatki
r n go na kawaøki. Bardzo ywo pami tam obraz, jak nadziewaøam mu kotlet mi sny tøuczonym szkøem - byøam
kuchark . Wiele razy strzelaøam do niego w my lach, z ka dej broni, d gaøam no em lub czymkolwiek du ym i
ostrym. Ka dego dnia gin ø w moich my lach inn mierci .
Po wej ciu w wiek dorosøy wiele ofiar dalej intensywnie fantazjuje:
W wieku dorosøym obrazy te nabraøy charakteru rewindykacyjnego - miaøam w nich wøadz nad wiatem i byøam
m cicielk . W fantazjach potrafi wprawi si w stan opøakiwania i rozpaczania nad czym . Uwielbiaøam
wyobra a sobie, e umieram i wszystkim robi si bardzo smutno i aøuj tego, co mi kiedykolwiek zrobili. To byøy
wøa ciwie uwspóøcze nione w tki z dzieci stwa. Jako osoba dorosøa dalej zatapiaøam si w tym nierealnym
wiecie, nieraz na wiele godzin dziennie. Du o øatwiej mi byøo zmienia stan rzeczy w gøowie, ni w
rzeczywisto ci.
Mimo to fantazje mog by
ródøem bogatego i twórczego ycia. Pewna nastolatka tak silnie pragn øa uciec, e
uwierzyøa, i serial Star Trek jest rzeczywisto ci . Gdy go zdj to z anteny, zacz øa søysze w gøowie gøosy bohaterów i
pisa scenariusze do nowych odcinków. Dzi osoba ta jest znan pisark science fiction.
Gdy ból jest zbyt silny
CHOROBY PSYCHICZNE
Gdy czøowiek traci zdolno rozgraniczania fantazji od rzeczywisto ci, zaczyna mie powa ne problemy. Ucieczka w
chorob psychiczn ma jednak dla ofiar gø boki sens:
Caøe ycie cierpiaøam na zaburzenia psychiczne. Kliniki psychiatryczne znaczyøy dla mnie wi cej ni zwykøe
wytchnienie - byøy czym w rodzaju odroczenia wyroku. Stanowiøy schronienie przed moj rodzin . Byøy dla mnie
przedøu eniem ucieczek. Nie miaøam nad moim yciem adnej wøadzy, gdy to, czego nie kontrolowaø ojciec,
kontrolowaøa matka. To nie byøo moje ycie. Nawet ciaøo nie byøo moim ciaøem. Czuøam si jak marionetka, któr
ka dy poci gaø za sznurki jak chciaø. Chorowaøam psychicznie, gdy tylko w ten sposób mogøam wyrwa si z
domu. Po prostu uciekaøam my lami coraz dalej i dalej od rzeczywisto ci, by nie musie stawia jej czoøa, a
ostatecznie traciøam z ni kontakt.
SAMOOKALECZENIA
Jednym ze sposobów, w jaki ofiary próbuj kontrolowa swój ból, jest okaleczanie si . Teraz zamiast oprawcy,
sama si ranisz. Jedna z ofiar regularnie sprawiaøa sobie lanie pasem. Inna ci øa sobie uda no em:
Chciaøam zadawa sobie ból, rani moje ciaøo. Najcz stszym sposobem, jaki przychodziø mi do gøowy, byøo ci cie
si no em. Si gasz po ten zabieg, gdy wewn trzny ból jest zbyt silny i wierzysz, e je li si potniesz, wyjdzie z
ciebie. Mnóstwo razy miaøam wizje, jak szkøem przecinam sobie yøy i patrz na ciekn c krew. Widziaøam wtedy
upøywaj cy ze mnie ból. Czuøam si jak jeden wielki balon cierpienia, z którego trzeba upu ci troch , by nie p kø.
Kiedy raz to zrobisz, nast pny raz ju idzie ci øatwiej. To tak jak z ka dym innym naøogiem.
Wiele razy przymus ten chwytaø mnie zaraz po wypøyni ciu nowego wspomnienia, gdy gwaøtownie traciøam
kontrol nad bólem. Je li si poci øam, inni przynajmniej wiedzieli, e cierpi . Byø to taki zast pczy sposób
komunikacji. Inaczej ludzie nie dostrzegali tego, zwøaszcza od kiedy nauczyøam si przykrywa mój ból innymi
emocjami.
Poza tym ból fizyczny skutecznie odrywa od psychicznego. Mog wtedy skupi si na moim ciele, a nie na duszy
daj cej sygnaøy, w jak beznadziejnej jest puøapce.
Po informacje na temat tego, jak przerwa ci g lub nawroty okaleczania siebie, zajrzyj do dziaøu „Od
samookalecze do samorealizacji” str. 229.
PRÓBY SAMOBÓJCZE
Wobec poczucia, e wøasne ycie caøkiem wymkn øo ci si spod kontroli, samobójstwo zaczyna wygl da na
jedyne wyj cie; daje bowiem zøudzenie, e cokolwiek jeszcze od ciebie zale y. Przynajmniej decyzja o dalszym cierpieniu
b d jego przerwaniu. Tak naprawd , to jednak chcesz y :
Wiele razy miaøam my li i zamiary samobójcze i nieraz próbowaøam wcieli je w czyn. Jednak byøo we mnie co ,
co bardzo nie chciaøo umrze . Ci øam nadgarstki yletk i traciøam mnóstwo krwi, ale mier mnie omijaøa.
Wzi øam dwadzie cia osiem tabletek meprobramatu - silnego trankwilizatora. Powinna mnie zabi poøowa tej
dawki, ale zniosøam i to. Mam bardzo siln wol ycia.
Próby samobójcze nie zawsze s caøkiem jawne. Jedna z ofiar przez caøe dzieci stwo, kl kaj c i skøadaj c r ce,
odmawiaøa modlitw : „Bo e, spraw abym umarøa zanim si obudz . (Je li masz my li lub zamiary samobójcze, zajrzyj do
„Nie zabijaj siebie,” str. 212.)
Uzale nienia i izolacja
Bardzo cz stym sposobem radzenia sobie z bólem wykorzystania seksualnego s naøogi. Zwykle dziaøaj one
autodestrukcyjnie i prowadz do zaøamania. Mo esz by uzale niona od niebezpiecznych sytuacji, wywoøywania kryzysów
czy od seksu i dysfunkcyjnych relacji. Mogøa te si ga po narkotyki, alkohol lub jedzenie, by zagøuszy uczucia. (Wi cej
na temat wychodzenia z uzale nie znajdziesz w „Od naøogu do miøo ci,” str. 226.)
Wraz z uzale nieniami idzie w parze najcz ciej izolacja. Je li nie dopu cisz nikogo do siebie, nie zostaniesz
wi cej zraniona. Wiele ofiar, kompulsywnie odtr caj c ludzi, prowadzi w ten sposób rodzaj jakiego „pod- ycia” tylko na
wøasny rachunek.
Zanim sobie przypomniaøam: historia Sunny
Pi zacz øam z matk . Popoøudniami, po moich powrotach z liceum, matka miaøa swój „czas na koktajl.” Byøa
inwalidk , wi c mówiøa do mnie zawsze: „Zrób mi drinka.” A kiedy powiedziaøa: „Zrób nam drinka.” Przed
siedemnastym rokiem ycia, gdy przeszøam do college’u, zdarzaøy mi si urwane filmy i miaøam ju powa ny problem z
alkoholem.
Nie byøam imprezow dziewczyn . Rzadko bywaøam w barach i dyskotekach. Piøam na ogóø samotnie, w domu.
A do padni cia lub opró nienia butelki. Za ka dym razem piøam „ostatni raz” - od jutra przecie ko cz - wi c czemu nie
i
na caøo ?
To samo robiøam z arciem. Rano nie jadøam nic, bo ka dy dzie zaczynaøam od diety. Zaczynaøam mi dzy drug
a trzeci po poøudniu i jadøam bez przerwy. Nie jeden posiøek, jak normalni ludzie, ale kupowaøam trzy kilo lodów plus
kilo orzeszków i pochøaniaøam to non stop z innymi produktami. Nie czuøam nawet smaku. I tak czuøam si z sob
okropnie, a po ob arstwie byøo jeszcze gorzej. Wyrzucaøam sobie, e znów „popøyn øam.” A potem mówiøam: „W
porz dku, przestaj od jutra.”
Zanim trafiøam do AA i wytrze wiaøam od alkoholu, zdawaøo mi si , e tylko ja jedna na wiecie mam takie
problemy, tak koszmarnie si czuj i tak podle yj . Bo yøam prawie jak szczur. Wprawdzie nosiøam si normalnie,
miaøam øadne mieszkanie, ale wracaøam w pi tek po pracy, zaci gaøam zasøony, zamykaøam zasuwy i, ogl daj c stare
romantyczne filmy, piøam i arøam przez caøy weekend.
Nie ogl daøam tego, co byøo na bie co - wiadomo ci, wieców czy transmisji sportowych; Tylko filmowe fantazje
i mydlane opery. W nich postaci byøy takie, jak w mojej rodzinie, gdzie najbardziej mi odpowiadaøo, e wylatywali na
wi ta i mogøam sp dzi Bo e Narodzenie czy Wielkanoc z programem TV.
Ubieraøam si tylko, by wyj do sklepu. Chocia monopolowy byø o jedn przecznic dalej, jechaøam
samochodem. Nieraz zaczynaøam pi zanim dotarøam z powrotem; otwieraøam butelk gdy tylko znalazøam si w aucie.
Zdarzaøo si , e nawet si nie ubieraøam; narzucaøam tylko pøaszcz na pi am i waliøam do sklepu.
Cho czuøam si le z takim yciem, nie zastanawiaøam si nad nim. Wiedziaøam, e co jest mocno nie tak, ale
nie chciaøam kiwn palcem w bucie. Wiedziaøam, e inni nie yj w taki sposób. Pocieszaøo mnie, e przecie kiedy z
tym sko cz . Ale nie dzi .
Nie miaøam przyjacióøek; znaøam tylko w skie grono ludzi. Pami tam moje my li, e gdybym umarøa, pierwsza
odkryøaby to wøa cicielka zaniepokojona nie pøaconym czynszem. Wøa ciwie to nie miaøam nikogo. Nikogo, na kim by mi
zale aøo. Tkwiøam w nieopisanej izolacji. A do momentu, gdy trafiøam do Anonimowych Alkoholików.
PROBLEMY Z JEDZENIEM
Problemy z jedzeniem mog wynika w prostej linii z wykorzystania. Møode dziewcz ta, które wcze niej doznaøy
seksualnych nadu y , cz sto rozwijaj anoreksj i bulimi . W skostniaøej, nieczuøej i kontroluj cej rodzinie, gdzie
kazirodztwo jest ukryte, a pozory sugeruj normalno , anoreksja i bulimia jest rozpaczliwym woøaniem o pomoc. Dla
dziewczynek, które zmuszono do zachowa seksualnych - co napawaøo je l kiem, wstydem, poczuciem winy i wstr tem zmiany cielesne sygnalizuj ce nadchodz c kobieco musz by czym przera aj cym. Anoreksja i bulimia staj si
wtedy próbami powiedzenia nie i odzyskania kontroli nad dojrzewaj cym ciaøem.
Kompulsywne ob arstwo równie mo e by metod radzenia sobie ze spu cizn nadu y . Ofiary cz sto
wyczuwaj , e du a otyøo ochroni je przed seksualnymi zalotami.
Zacz øam ty w wieku lat dziewi ciu. Dokøadnie pami tam, kiedy zacz øam si ob era . To byøo tego dnia, jak
ojciec zrobiø mi palcówk przy innych ludziach. Zdj ø ze mnie kostium k pielowy i pod pretekstem wycierania mnie
wsuwaø mi swoje palce mi dzy wargi sromowe i gø biej, do rodka. Czuøam si publicznie gwaøcona - wystawiona
na miertelny wstyd i upokorzenie. Tego wieczoru pierwszy raz ob arøam si do nieprzytomno ci.
Wkrótce zacz øam si objada ze wiadomym celem przybrania na wadze tak, by chroniøa mnie masa ciaøa, bym
mogøa si za ni schowa . Gdy tylko chudøam, nawet troch , zaraz czuøam si jak naga i wystawiona na potworny
wstyd. Nie mogøam tego znie . W mojej ci kiej otyøo ci ukryty jest ci ki smutek. Dotyka on ka dej sfery
mojego ycia i nadal potrzebuj tej „ochrony.”
Inna z ofiar opowiada: „Jadøam bez przerwy, eby nie musie mówi o tym, co mi zrobiono. W tym celu zawsze
musiaøam by pewna, e mam peøne usta.
Nie w ka dym wypadku otyøo wynika z ob arstwa. Zdarzaj si osoby „puszyste,” które si nie objadaj , a
tak e osoby szczupøe, które jedz kompulsywnie. W naszej kulturze otyøo jest pi tnem, cho przecie ludzie w sposób
naturalny maj ró n budow i mas . Du a waga ciaøa nie musi wskazywa zaraz na problem z niekontrolowanym
jedzeniem czy emocjami. wietnym ródøem informacji na temat ob arstwa i leczenia jest: Shadows on Tightrope (Cie
linoskoczka). (Zajrzyj do spisu literatury.)
KèAMSTWA
Gdy dzieci rosn z nakazem nie mówienia nigdy o seksualnych nadu yciach lub gdy nie chc , by ludzie wiedzieli,
co dzieje si u nich w domu, staj si adeptami køamstwa. Nieraz wzorzec posøugiwania si køamstwami, by zakry
kazirodztwo lub podtrzyma wizerunek dobrej rodziny, trwa tak e w dorosøym yciu ofiar.
KRADZIE E
Kradzie e to wybitnie pochøaniaj ce zaj cie. Dreszcz emocji i napi cie czyni ci zdoln zapomnie na krótko o
wszystkim, ø cznie z wykorzystaniem. S sposobem oderwania si od siebie poprzez podniecenie - sposobem regeneracji (odtworzenia) uczu , jakie miaøa wtedy, gdy ci molestowano: poczucia winy, wstydu, zagro enia i skoku
adrenaliny. Kradzie e to równie próba przeciwstawienia si autorytetowi i wøadzy - daremna próba odzyskania tego, z
czego ci wtedy obrabowano i wyrównania rachunku. Mog te by rodzajem woøania o pomoc:
Póøtora roku pracowaøam nad tym, by sta si zøodziejk . Poniewa rzuciøam picie, kradzie e staøy si moim
sposobem na radzenie sobie z uczuciami. Nie kradøam dlatego, e te rzeczy byøy mi potrzebne, ale dlatego, e to
dawaøo niesamowity haj. Niestety haj ten trwaø mniej ni minut , wi c musiaøam to cz sto powtarza .
Dopuszczaøam si defraudacji w pracy. Byøam agentk ubezpieczeniow , co dawaøo mi du e pole manewru.
Kradøam te w sklepach. Nagromadziøam tyle przedmiotów, e musiaøam zacz je wyrzuca . Mój samochód peøen
byø øupów. Nigdy mnie nie zøapano. Przestaøam kra pi lat temu na Bo e Narodzenie. Przedtem nie miaøam
dnia, bym czego gdzie nie zwin øa. Na wi ta wszystko byøo zamkni te, wi c byø dobry moment, by przerwa
ten ci g. Wreszcie zdecydowaøam si zadzwoni do kogo z AA i opowiedzie mu swój problem. I chyba to
opowiadanie mnie wyzwoliøo.
HAZARD
Hazard to podtrzymywanie nadziei, e w sposób magiczny ycie mo e si nagle zmieni . Jest o ywianiem
t sknoty, e twoja karta si odwróci i zapanuje sprawiedliwo . Bo je li trafisz gøówn wygran , b dzie ci si to nale aøo.
Hazard to tak e silny dreszcz emocji, daj cy ucieczk przed trudno ciami i wyzwaniami codziennego ycia.
Zapewnia wej cie w inny wiat, którym rz dzi wyø cznie konsumpcja, a ryzyko i zysk s jasno okre lone.
PRACOHOLIZM
Ofiary nadu y cz sto cierpi na obezwøadniaj cy przymus dokonywania osi gni , które maj zniwelowa ich
ukryt rozpacz, chaos i poczucie bezwarto ciowo ci. Doskonaøo w pracy jest tym, nad czym mog panowa i co jest
pochwalane przez dzisiejsz , wymagaj c sukcesów kultur . Cho nadmierna praca wyzwala siln motywacj do
osi gni , mo e te stanowi sposób unikania ycia wewn trznego lub gø bszych wi zi z lud mi:
W stu procentach staøam si prac . Jak tylko trafiøam na studia, odci øam si od jakiegokolwiek dzielenia si i
blisko ci. Zacz øam naprawd intensywny program z dziedziny mikrobiologii i uparøam si , e b d w tym
doskonaøa. Jak nie siedziaøam w swojej pracy, to pracowaøam w szkole, co miaøo przeøo y si na post py w
pracy. W ci gu dwóch lat zwi kszyøam mój roczny dochód o 19000 $. Jedynie to si liczyøo. Praca byøa jedynym
miejscem, gdzie mogøam udowodni , e jestem cokolwiek warta.
BEZPIECZE STWO ZA KA D
CEN
O ile jedne z ofiar czuj si zmuszone wynajdywa i pokonywa ka d przeszkod , inne wybieraj
bezpiecze stwo za wszelk cen . S posøusznymi, lojalnymi córkami, wzorowymi uczennicami, spolegliwymi onami i
peønymi po wi cenia matkami. Wyrzekaj c si siebie staraj si zadowala innych. Rzadko decyduj si na ryzyko,
oddaj c mo liwo ci w zamian za ochron . D enie do bezpiecze stwa mo e zaowocowa oparciem i stabilizacj , ale
mo e te oznacza , e rezygnujesz ze swoich ambicji i speønienia marze .
Najcz stszym terenem, gdzie kobiety szukaj bezpiecze stwa jest wøasna rodzina:
Wyszøam za faceta, który byø ustabilizowany i dawaø pewno , e mnie nie porzuci, a przede wszystkim nie byø
intruzywny. Byø moj niewzruszon opok , tymczasem ja st paøam ci gle po chwiejnym gruncie. Byli my
tradycyjnym maø e stwem. Wøa ciwie nic nie musiaøam robi . Po prostu wisiaøam ma m u. Byø czøowiekiem
wielkich osi gni
i ta jego søawa opromieniaøa mnie døugi czas. Dwadzie cia dwa lata sp dziøam pod jego
protektoratem. W ten sposób przetrwaøam a do terapii.
UNIKANIE BLISKO CI
Je li nie dopuszczasz do siebie nikogo, nikt nie b dzie w stanie ci skrzywdzi . „Nie wyl dujesz w chorym,
rani cym ci zwi zku, je li w ogóle nie wchodzisz w zwi zki” - mówi jedna z wykorzystanych kobiet. Inna dodaje: „Szøam
przez ycie bezpiecznie i samotnie.”
Ofiary potrafi zdoby si na ka dy manewr, by ograniczy lub wykluczy blisko . „W jednej chwili potrafi
zerwa przyja i nigdy do tego nie wraca , nawet w my lach” - wyznaje jedna z kobiet. Inna wchodziøa w zwi zki tylko z
m czyznami mieszkaj cymi bardzo daleko: „Jeden musiaøby do mnie lecie samolotem. Inny nie miaø samochodu. To
naprawd byøo wietne.”
Niektóre ofiary unikaj blisko ci w mniej jawny sposób, na przykøad sprawiaj na zewn trz wra enie osób
bardzo „kontaktowych” i przyjacielskich, ale szczelnie zamykaj swoje prawdziwe uczucia. Wypeøniaj c list „Dziesi
oficjalnych tajemnic,” pewna osoba podzieliøa si : „Mog mówi ludziom rzeczy o sobie, które wydaj si nazbyt osobiste,
ale wøa ciwie to im nie ufam, ani nie zbli am si do nich. Nikt nie wie, co w rodku czuj ; tym nie dziel si prawie
nigdy.”
Wprawdzie unikanie blisko ci daje poczucie bezpiecze stwa - a w pewnych przypadkach nawet niezale no lecz jednocze nie okrada z dobrodziejstw, jakie daj zdrowe relacje intymne i wi zi.
UZALE NIENIE OD RELIGII
Bezpiecze stwo mo na te znale
wytyczaj granice i zasady post powania:
wtapiaj c si w ten czy inny religijny system wierze , gdzie dogmaty jasno
Jestem uzale niona od religii i teologii i próbuj rozwi za ten problem. Wyszøam za yda, mieli my tradycyjny
chasydzki lub ydowski. Potrafi „odnale si ” w ka dej grupie etnicznej. Jestem uzale niona od akceptacji ludzi
i grup. Funkcjonuj jak g bka. Zawie mnie gdziekolwiek, gdzie ludzie b d dla mnie mili, a w mig si naucz ich
zwyczajów, kultury i mentalno ci, du o lepiej ni oni sami. Przeszøam konwersj na judaizm w wieku dwunastu
lat. Przez dziewi lat byøam ortodoksyjn chasydk . Prowadziøam koszerny dom, przestrzegaøam szabatu i caøej
reszty ydowskiego prawa. Potem, zm czona tymi rytuaøami, przerzuciøam si do sekty Swami Satchidananda.
wiczyøam jog . Wyjechaøam do Indii i yøam w a ramie.
Tradycyjne religie, jak i wspóøczesne sekty, mog sta si sposobem na utkwienie w bólu. Dla ofiar
wykorzystania seksualnego, które wci wierz , e to byøa ich wina, zarówno „blask” wi to ci, øaska przebaczenia, jak i
przymus pokutowania s bardzo silnym magnesem. Nie lecz jednak ich problemu.
Ponowne narodziny: historia Marilyn
Gdy miaøam pi tna cie lat, znalazøam pewien rodzaj bezpiecze stwa w tworz cej si na nowo grupie religijnej
przy Ko ciele Baptystów. Ksi dz ewangelizowaø nas mówi c, aby my zawsze pami tali, jak bardzo jeste my li i jak
bardzo Bóg nam pragnie przebaczy .
Wszyscy z naszej grupy ucz szczali na Bob Jones University. Chodniki byøy tam albo niebieskie albo ró owe; po
niebieskich chodzili chøopcy, dziewcz ta po ró owych. Ka dy z nas chciaø si dosta to tej szkoøy; Bob Jones - to byø
szczyt marze . Zawsze wylegali my na ulice, ewangelizuj c, nauczaj c, trzymaj c w r kach Pismo i gor czkowo
nawracaj c wszystkich naszych znajomych.
Ko cióø przynosiø ulg . Nadawaø mi jak struktur : je li b dziesz robi to a to, b dziesz w porz dku. Byø
kopalni ró nych „nie wolno” i „tak nale y” - jedne podawano formalnie i bez dyskusji z mównicy, inne docieraøy
nieformalnie, od przyjacióø. W ten sposób wiadomo byøo, w jakich sklepach si ubiera , i w co, i jakie pi amy nosi . A
tak e, jakie praktyki seksualne z m em s dozwolone, a jakie s grzechem. Wszyscy gotowali my te same potrawy i tak
samo wychowywali my nasze dzieci. Sedno byøo w tym, e je li robiøa wszystkie te rzeczy, byøa akceptowana i czekaøo
na ciebie zbawienie.
lepo wierzyøam, e Bóg interweniuje w ka dy szczegóø ludzkiego ycia i rozlicza mnie ze wszystkiego, nawet z
zakupów na straganie. Wierzyøam, e dopóki b d w ten sposób i za Nim, nic zøego mi si nie stanie, Bo On na to nie
pozwoli. Wiedziaøam, e je li nie umiem podj jakiej decyzji, mam usi
i czeka , a Bóg mi powie, co mam robi . Nie
braøam adnej odpowiedzialno ci za siebie i moje ycie - i cho to byøo wygodne, szkodziøo mi. Ja jedynie musiaøam
odczyta wol Bo we wszystkim, co robiøam. Szøam do sklepu i poniewa staøa tam kanapa, któr ogl daøam, to byøo
wol Boga, bym j sobie kupiøa.
Prowadziøam wykøady obja niania Biblii, dla kobiet. Ciarki mnie przechodz , gdy dzi my l o naukach, jakimi
yøam i jakie gøosiøam przez tyle lat. Mam tylko nadziej , e moje søuchaczki nie daøy sobie ich wcisn . Jednej z nich,
która troch si buntowaøa, powtarzaøam, e ma poøo y uszy po sobie i bez szemrania podporz dkowa si m owi, bo
tak jest napisane, e tak ma by . I z miejsca cytowaøam odpowiednie wersety z Pisma.
Nie pozwalaøam na jakiekolwiek w tpliwo ci. Nikomu. Pan powiedziaø i ju . Obrosøam w to wszystko, gdy
dawaøo mi to wielk pewno i poczucie bezpiecze stwa. W ten sposób wiedziaøam, e zostanie mi wybaczone to, jak
bardzo zø jestem osob .
KOMPULSYWNE SZUKANIE, UPRAWIANIE LUB UNIKANIE SEKSU - EROTOMANIA
Je li wykorzystanie seksualne byø gøówn lub jedyn form fizycznego kontaktu zaznawan przez ciebie w
dzieci stwie, mogøa rozwin wzorzec szukania blisko ci tylko na drodze seksu. Mogøa sta si niewybredna i zalicza
partnerów bez anga owania si , wikøa si w kolejne obsesyjne romanse i destrukcyjne zwi zki, lub mogøa poprzez seks
usiøowa zaspokoi swoje inne potrzeby.
Dla jednych kobiet seks staje si znieczuleniem i ucieczk , wi c uzale niaj si one od tych zachowa , u innych
naøóg ten przybiera form odwrotn . Ofiary robi wtedy wszystko, by unika jakichkolwiek kontaktów i zwi zków
seksualnych i støumi swoj seksualno .
Z peønym rozmysøem wyszøam za faceta, który byø z gruntu aseksualny. To byø jeden z tych go ci typu „dwa razy
na rok” - dla mnie idealny. Jak chciaøam zaj w ci , mierzyøam temperatur . Pocz cie moich dzieci do zøudzenia
przypominaøo sztuczn inseminacj .
Inne ofiary eliminuj nie seks, lecz doznawanie przyjemno ci seksulanej. Bezwiednie znieczulaj swoje ciaøo tak,
by wi cej nie reagowa rozkosz :
Jednym ze sposobów, w jaki próbowaøam poradzi sobie z faktem, e molestowanie wywoøywaøo u mnie rozkosz
fizyczn , byøo mówienie sobie: „Ju nigdy wi cej to nie b dzie przyjemne. Nie pozwol , by kiedykolwiek seks
dawaø mi przyjemno , gdy dawaø mi j wtedy, gdy nie powinien byø.” Tak wi c po niej nic ju nie czuøam. Nawet
nie zwracaøam uwagi na seks. Byøo mi wszystko jedno. Wystarczaøo, e partner jest po stosunku szcz liwy i
zaspokojony. I nie mogøam doczeka si , kiedy ju sobie pójdzie, abym nie musiaøa wi cej z nim tego robi .
MO ESZ SI ZMIENI
Jako dziecko nie miaøa wyboru. Teraz masz du o mo liwo ci. Mo esz rozpozna swoje autodestrukcyjne wzorce
i sposoby radzenia sobie. I przede wszystkim mo esz odrzuci te, które si nie sprawdzaj , a zachowa pozytywne
zdolno ci jakie w sobie rozwin øa . (Po sugestie, jak zmienia swoje schematy przetrwania si gnij do Cz ci Trzeciej.)
Nie ka dy ma takie same mo liwo ci. Je li radziøa sobie metodami daj cymi uznanie - np. dzi ki byciu
nadzwyczaj opieku cz lub niezrównan w pracy - twoje mo liwo ci wyboru b d wi ksze, ni np. gdy poszøa w
narkotyki. Je li trafiøa do wi zienia lub szpitala psychiatrycznego, jasne, e nie b dziesz miaøa takiej samej wøadzy
zmieniania swojego ycia. Je li mocno nadszarpn øa zdrowie wskutek ob arstwa, wymiotowania i anoreksji, tak e
spotkasz si z ograniczeniami. Poza tym wpøywa b dzie twoja sytuacja ekonomiczna, status spoøeczny, rasa, orientacja
seksualna, etc.
Jednak e dla ka dej ofiary niezmiennie punktem wyj cia jest przyjrzenie si wøasnym metodom przetrwania i
wybaczenie sobie tych zachowa i postaw. Nie pasz powodu, by si wstydzi . Zrobiøa , co byøo mo na w tamtych
tragicznych okoliczno ciach i poradziøa sobie z ich spu cizn . Zapracowaøa na miano tej, która przetrwaøa - ocalonej.
Dzi jeste dorosøa i masz siø do przemiany. Z pozycji gotowo ci, miøo ci i akceptacji siebie, mo esz caøkowicie
wyzdrowie .
WICZENIE PISEMNE: MOJE RADZENIE SOBIE
(Zerknij na podstawow metod pisania wicze na stronie 32)
Dowiedziaøa si wiele o ró nych sposobach radzenia sobie z traum . W niektórych zapewne odnajdziesz siebie.
Mo esz te dostrzec w sobie inne, nie wymienione zachowania, które byøy powracaj cym refrenem w twoim yciu. Teraz
masz okazj opisa swoje sposoby radzenia sobie - to, jak je pami tasz, które z nich nadal stosujesz i jak wpøywaj one
na twoje ycie. Zapisuj jak najwi cej szczegóøów, zawsze jednak honoruj c to, co robiøa eby przetrwa . Daj sobie na to