Wykorzystanie internetu przez spółki giełdowe do komunikacji z

Wykorzystanie internetu przez spółki giełdowe do komunikacji z

– M BA
6/2 0 0 9–
Dr Izabela Koładkiewicz
Akademia Leona Koźmińskiego, Warszawa
e-mail: [email protected]
Wykorzystanie internetu przez spółki
giełdowe do komunikacji z inwestorami
Abstrakt
Celem artykułu jest określenie czynników determinujących skuteczność wykorzystania
strony internetowej jako ważnego elementu polityki informacyjnej prowadzonej przez spółkę i skierowanej do uczestników rynku giełdowego. W centrum uwagi znajdą się zagadnienia
dotyczące wykorzystania przez spółki giełdowe narzędzi, jakie oferuje internet, pozwalających
na prowadzenie dialogu z akcjonariuszami i potencjalnymi inwestorami. Artykuł zawiera także
charakterystykę zbioru informacji merytorycznych, które powinny pojawić się na stronie relacji
inwestorskich (RI), i które mogą wpływać na decyzję inwestora o wejściu kapitałowym w spółkę.
Ważną częścią artykułu jest identyfikacja wyzwań, jakie stoją przed spółkami notowanymi na
GPW w Warszawie w zakresie wykorzystania stron internetowych jako ważnego narzędzia RI.
Z perspektywy komunikacji między spółką
giełdową a pozostałymi uczestnikami rynku
kapitałowego pojawienie się internetu należy
postrzegać jako czynnik rewolucjonizujący
dotychczasowe praktyki w zakresie relacji inwestorskich (RI)1. Wraz z internetem nowego
wymiaru nabrała kwestia szybkości przekazu
informacji ze spółki na rynek. Skróceniu uległ
zarówno czas potrzebny na jej aktualizację, jak
i ograniczenia dotyczące jej dostępności. Zawieszenie informacji na stronie spółki, zapewnia jej dostępność przez 24 godziny na dobę
przez 7 dni w tygodniu. Ważnym następstwem
tego faktu jest pojawienie się dogodnych warunków dla równego traktowania akcjonariuszy – jednego z podstawowych zadań nadzoru
korporacyjnego. Niezależnie, czy to będzie akcjonariusz instytucjonalny, czy indywidualny,
każdy z nich ma ten sam dostęp do korporacyjnej strony WWW i zawartych tam informacji.
Niewątpliwym dobrodziejstwem korzystania
66
z internetu jest także zmniejszenie kosztów
spółki, związanych z przekazywaniem informacji na rynek. Jego pojawienie się stworzyło
również podstawy do transformacji pozycji
inwestorów z biernych odbiorców informacji ze
spółek (wysłuchujących tylko monolog spółek)
w aktywnych uczestników dialogu ze spółką.
Analiza doświadczeń spółek giełdowych z
Europy Zachodniej i USA w zakresie wykorzystania internetu w procesie komunikacji ze
społecznością inwestorów wskazuje, że spółki
potrzebowały czasu, aby docenić internet jako
użyteczny instrument relacji inwestorskich,
sprzyjający aktywizacji kontaktów z inwestorami (np. Hedlin 1999, Geerings et al. 2003,
Deller et al. 1999).
Celem artykułu jest określenie czynników
warunkujących skuteczność wykorzystania
strony internetowej jako ważnej składowej,
– A
R T Y K U ŁY
skierowanej do uczestników rynku giełdowego, polityki informacyjnej prowadzonej przez
spółkę. W centrum uwagi znajdą się zagadnienia dotyczące wykorzystania przez spółki
giełdowe narzędzi – jakie oferuje internet –
pozwalających na prowadzenie dialogu z akcjonariuszami i potencjalnymi inwestorami.
Ważnym zadaniem będzie także określenie
zestawu informacji merytorycznych, które powinny pojawić się na stronie relacji inwestorskich (RI), i które mogą wpływać na decyzję
inwestora o wejściu kapitałowym w spółkę.
Ostatnim zadaniem będzie identyfikacja wyzwań, jakie stoją przed rodzimymi spółkami
notowanymi na GPW w Warszawie w zakresie
wykorzystania stron internetowych jako ważnego narzędzia RI.
Punktem wyjścia do prowadzonej analizy
będzie charakterystyka doświadczeń spółek giełdowych z Europy Zachodniej i USA,
związanych z wykorzystaniem strony internetowej jako użytecznego instrumentu w
budowaniu relacji z inwestorami. W drugiej
części artykułu zostaną zaprezentowane narzędzia umożliwiające prowadzenie z nimi
dialogu oraz charakterystyka ich potrzeb jako
odbiorców polityki informacyjnej spółek. W
ostatniej części nastąpi prezentacja praktyki
wykorzystania witryny internetowej relacji
inwestorskich przez rodzime spółki giełdowe.
Koniec XX wieku
– dominujący monolog spółek
Początki wykorzystania internetu przez spółki jako medium do komunikacji z otoczeniem
datuje się na rok 1995 (Lymer 1999 za: Bollen et
al. 2008) Wtedy też nastąpił wysyp firmowych
stron internetowych, jednak ich użyteczność dla
inwestorów była niewielka. Głównym odbior-
–
cą zawartych tam informacji byli klienci oraz
partnerzy biznesowi. Tacy interesariusze jak
inwestorzy praktycznie nie zostali dostrzeżeni
przez przeważającą liczbę spółek.
Na przykład w ten sposób zachowywały się
spółki notowane na giełdzie w Sztokholmie.
Ich przekaz był skierowany przede wszystkim do odbiorców ich produktów czy usług.
Jedynym „ukłonem” w stronę społeczności
inwestorskiej – i to w dodatku w przypadku
znikomej liczby szwedzkich spółek – była możliwość zamówienia przez internet drukowanej
wersji raportu rocznego. Dość szybko jednak
szwedzkie spółki giełdowe zorientowały się,
że sieć jest użyteczna jako instrument polityki
informacyjnej, skierowanej do społeczności
rynku giełdowego. Rok 1996 przyniósł już
w tym zakresie istotne zmiany. W praktyce
wyraziło się to zwiększonym zakresem wykorzystania przez te podmioty stron WWW jako
efektywnego i nisko kosztowego mechanizmu
przekazywania informacji na rynek. Na ich
korporacyjnych stronach zaczęto publikować
wersje elektroniczne nie tylko raportów rocznych, lecz także określonych danych finansowych (Hedlin 1999).
Charakterystyczną cechą tych działań było
jednak traktowanie stron WWW bardziej jako
medium uzupełniające tradycyjne do tej pory
sposoby dzielenia się informacją z inwestorami.
Stosunkowo niewielką uwagę szwedzkie spółki
poświęcały bardziej innowacyjnym i aktywnym
formom wykorzystania internetu do przekazywania informacji na rynek (Hedlin 1999).
Podobne doświadczenia w analizowanym
okresie charakteryzują również spółki z rynku Euronext (Francja, Dania, Belgia). Spółki
67
– M BA
francuskie, duńskie i belgijskie w drugiej połowie lat 90. XX wieku traktowały swoje strony
WWW jak uzupełnienie tradycyjnych narzędzi
komunikacji ze społecznością inwestorów. Na
korporacyjnych stronach badanych spółek –
praktycznie w całej próbie – raporty roczne
i raporty okresowe były dostępne. Press release
było także wśród nich rozpowszechnione. Porównanie zaś poziomu wykorzystania internetu
między krajami wskazuje, że spółki francuskie
i duńskie w szerszym zakresie wykorzystywały
możliwości komunikacji z inwestorami przez
internet niż spółki belgijskie (Geerings et al.
2003).
Ciekawym uzupełnieniem opisanych doświadczeń w zakresie wykorzystania przez
spółki giełdowe internetu jako instrumentu
relacji inwestorskich było porównanie praktyki
działania spółek z rozwiniętych rynków kapitałowych w USA i Wielkiej Brytanii ze spółkami
z rynku niemieckiego (Deller et al. 1999).
Przeprowadzone w 1998 roku przez zespół
D. Dellera badania wskazują, że amerykańskie
spółki w znacznie większym stopniu używały
internetu do komunikacji z inwestorami niż
spółki angielskie i niemieckie (kolejno: 91%,
72% i 71%). Co ciekawe, między spółkami
angielskimi i niemieckimi praktycznie nie było
różnicy. Warto w tym miejscu dodać, że spółki
amerykańskie jako jedne z pierwszych zaczęły
udostępniać na swoich stronach WWW pełne raporty finansowe (w 1995 roku raporty
opublikowało 96,31% amerykańskich spółek)
(Geerings et al. 2003)
Zdaniem badaczy dla amer ykańskich
spółek internet stał się ważnym narzędziem
w realizacji strategii relacji inwestorskich
(przede wszystkim wykorzystywały go jako
68
6/2 0 0 9–
kanał dla korporacyjnego raportowania). Zupełnie odmienne podejście charakteryzowało
spółki niemieckie, które podobnie jak spółki
szwedzkie, francuskie, duńskie czy belgijskie
traktowały to medium jako alternatywny do
tradycyjnego (drukowanego) sposobu rozpowszechnia danych finansowych (spółki angielskie znajdowały się gdzieś między spółkami
amerykańskimi i niemieckimi) (Deller et al.
1999).
Pod koniec lat 90. XX wieku przewagi
internetu nad tradycyjną, drukowaną formą
przekazu informacji były tylko częściowo
wykorzystane przez spółki. Tylko niewielka
grupa spółek korzystała z bardziej aktywnych
form porozumiewania się z inwestorami, jakie
umożliwia to medium. Ponadto, jak pokazały
wyniki badań, spółki z krajów anglojęzycznych
(np. USA, Wielka Brytania, Irlandia) miały
lepsze wyniki w tym obszarze w porównaniu
z krajami Europy kontynentalnej (np. Austria,
Niemcy, Hiszpania) (Geerings 2003).
Podsumowując pierwsze – datujące się na
koniec lat 90. XX wieku – doświadczenia
spółek giełdowych z Europy Zachodniej i USA
dotyczące wykorzystania internetu jako narzędzia komunikacji ze społecznością inwestorską
można wyróżnić dwie fazy (Hedlin 1999).
Pierwsza z nich obejmuje stworzenie korporacyjnej strony internetowej. Jej przydatność
dla inwestora była jednak niewielka, gdyż
tworzące ją spółki w większym stopniu miały
na uwadze zaistnienie w świadomości swoich
klientów aniżeli swoich inwestorów. Jednym
z niewielu przejawów zauważenia społeczności inwestorskiej przez spółki w tej fazie, było
zamieszczenie na stronie informacji o możli-
– A
R T Y K U ŁY
wości zamówienia papierowej wersji raportu
rocznego (np. tak robiły szwedzkie spółki). O
przejściu do drugiej fazy wykorzystania internetu w procesie komunikowania się z inwestorami, według P. Hedlina decyduje dostrzeżenie przez spółki, że odbiorcy ich informacji
nie stanowią jednolitej grupy i tym samym
mają zróżnicowane potrzeby informacyjne.
„Odkrycie” inwestorów jako odrębnej grupy
odbiorców informacji ze spółki przejawia się
przede wszystkim w stworzeniu strony relacji
inwestorskich (RI). Strona ta jest skierowana
głównie do uczestników rynku giełdowego.
W pierwszym okresie istnienia tej witryny jej
podstawowym zadaniem było umożliwienie
pobrania wersji elektronicznej takich dokumentów spółki jak: raport roczny czy okresowy
oraz press release. Spółki traktowały jednak te
działania jako uzupełnienie tradycyjnych form
rozpowszechniania informacji (drukowanych
raportów) wśród inwestorów (Hedlin 1999).
Internet – medium umożliwiające
dialog spółki ze społecznością
inwestorów
Scharakteryzowana praktyka wykorzystania
stron WWW przez spółki giełdowe wskazuje,
że w analizowanym okresie ich komunikacja
z rynkiem miała wciąż charakter monologu.
Formułę i zawartość tego monologu warunkowały charakterystyczne dla danego kraju
regulacje prawne. Zadaniem inwestorów było
tylko bierne wysłuchanie tego, co spółki miały im do zakomunikowania. Warto tu jednak
podkreślić, że w przypadku jednostronnego
przekazywania informacji przez spółkę na
rynek pojawienie się internetu stworzyło podstawy do podniesienia jakości tego procesu.
Przejawia się to między innymi przez (Kuperman 2000: 149–150):
–
• podniesienie efektywności komunikowania:
informacja jest dostarczana do większej
liczby interesariuszy rynku giełdowego, w
krótszym czasie i przy mniejszym nakładzie
wysiłku ze strony spółki,
• wzrost przejrzystości spółki z punktu widzenia szybkości przekazu: informacja szybciej
dociera do uczestników rynku giełdowego,
• efekt kosztowy – redukcja kosztów wynikająca ze sposobu dostarczenia informacji,
• sposoby pisanej komunikacji jednostronnej
– wynikające z przepisów prawa: raporty
bieżące, okresowe, press releas, i nieobligatoryjne: np. newslettery, bezpośredni
marketing, factbooks, raporty roczne,
• możliwość przekazania komunikatu mówionego, np. w postaci telekonferencji.
Zmieniające się warunki funkcjonowania
rynków kapitałowych, a przede wszystkim
wzrost świadomości własnych potrzeb wśród
inwestorów, wymuszają na spółkach giełdowych zmianę podejścia do prowadzonej polityki informacyjnej. Aby zbudować relacje nie
tylko z obecnymi już w spółce akcjonariuszami,
lecz także z potencjalnymi inwestorami i ich
środowiskiem opiniotwórczym, nie wystarczy
już tylko dbać o jakość przekazywanych im
informacji. Te spółki, które dostrzegły znaczenie komunikacji dwustronnej z uczestnikami
rynku giełdowego i zaczęły tworzyć kanały
umożliwiające dwustronny przepływ informacji (zarówno od, jak i do spółki), dysponują
swoistą przewagą konkurencyjną. Drożność
kanałów informacyjnych tylko w jedną stronę
– na rynek – zuboża spółkę o cenną informację
zwrotną. Uważne słuchanie inwestorów nie
tylko pozwala na skuteczne zaspokojenie ich
potrzeb. Zapewnia także wartościowe źródło
wiedzy, które mądry zarząd może umiejętnie
69
– M BA
6/2 0 0 9–
Tabela 1.
Dostępność – zakres, w jakim zawartość jest łatwo dostępna dla interesariuszy przez efektywną nawigację:
x widoczność stron internetowych (URL visibilty)
x szybkość ładowania
x nawigacja
x funkcjonalność wyszukiwania
x wspierające funkcjonalności (tj. mapa strony, FAQ, linki do innych stron)
x „wyskakujące” okno (ang pop-up windows)
Interaktywność – zakres w jakim korporacyjna strona ułatwia kontakty między spółką a jej inwestorami:
x dostępność informacji w zakresie kontaktów z innymi departamentami
x stopień reakcji spółki na zapytania e-mailowe
x jakość odpowiedzi spółki na telefony i/lub maile
Multimedialność – stopień, w jakim korporacyjna strona efektywnie wykorzystuje możliwości multimedialne internetu
(słowo, obraz, dźwięk):
x wykorzystanie wideo do spotkań, konferencji prasowych oraz prezentacji
x przemowy i biografie członków rady
x fragmenty video, filmy korporacyjne
Personalizacja – zakres, w jakim interesariusz może wywrzeć wpływ na prezentację oraz na zawartość informacyjną na
korporacyjnej stronie, w zależności od tego, kiedy tego chce:
x wykorzystanie internetu do analizy i interpretacji danych finansowych (np. możliwość załadowania arkuszy Excela)
x analityczne zasoby
x interaktywne wykresy
x spersonalizowane newslettery
x usługa ostrzegania (alert services)
Źródło: Bollen et al. (2008: 191–192).
wykorzystać w różnych domenach funkcjonowania spółki, a zwłaszcza w modyfikowaniu jej
strategii (Gajewska 2005). Poważnym wyzwaniem jest więc wyrobienie nawyku słuchania
swoich inwestorów, a także uświadomienie
różnorodności ich potrzeb. Inne potrzeby informacyjne mają inwestorzy finansowi, inne
inwestorzy indywidualni, a jeszcze inne inwestorzy korporacyjni.
Dobre podstawy do prowadzenia dialogu
spółki z interesariuszami rynku giełdowego bez
wątpienia tworzy internet (Kuperman 2000:
149). Do instrumentów, które umożliwiają
bezpośrednią komunikację i zarazem dialog
należą m.in. (Geerings et al. 2003: 569–571;
Deller et al. 1999: 353):
• poczta elektroniczna oraz listy mailingowe
(w tym instrumenty umożliwiające dodanie
do listy mailingowej),
70
• sekcja Frequently Asked Questions (FAQ –
często zadawanych pytań),
• instrumenty umożliwiające interaktywne
kontakty z inwestorami, np. prezentacja
spotkań z analitykami (technologie mulitimedialne – nagrania audio i wideo),
• technologie umożliwiające uczestnictwo w
spotkaniach online (interaktywne kontakty
z inwestorami – sesje, np. prezentacja spotkań czy walne zgromadzenie akcjonariuszy)
• technologia cookie do identyfikacji i „śledzenia” użytkowników.
Internet tworzy także wiele możliwości
ułatwiających życie inwestorom – oferuje
przyjazny sposób szukania informacji o spółce,
jak również dostarcza instrumentów umożliwiających ich szybkie opracowanie. Przyjazna
dla inwestorów witryna relacji inwestorskich
powinna zapewniać także dostępność:
– A
R T Y K U ŁY
–
Tabela 2. Modelowa informacyjna zawartość internetowej strony relacji inwestorskich
x Raporty bieżące, okresowe, roczne (aktualne oraz
archiwalne)
x Finansowe komunikaty + komentarz
x Kalendarz finansowy
x Linki do innych stron zawierających dane finansowe
x Bieżąca cena akcji
x Prognozy na przyszłość
x Informacja audio
x Informacja wideo
x Prezentacje dla analityków
x Struktura własności
x Kalendarz inwestora
x Strategia spółki
x Skład zarządu + CV zawodowe członków
x Skład rady nadzorczej + CV zawodowe członków
x Dokumenty korporacyjne (statut, regulamin WZA, rady
nadzorczej i zarządu)
x Oświadczenie i dział nadzoru korporacyjnego
x Informacje adresowe do działu relacji inwestorskich (np.
bezpośrednie połączenie mailowe na stronie)
x Sekcja FAQ
Źródło: opracowanie własne.
• hiperlinków – pozwalających na wykorzystanie specyficznych formatów plików,
• wewnętrznych silników wyszukiwania (internal search engines),
• technologii pobierania plików z danymi
finansowymi w interaktywnej formie.
Zestaw merytorycznych informacji
– przydatnych dla inwestora
rzystości informacyjnej pozwala inwestorom
na zrozumienie tego, co się dzieje w spółce
(same dane finansowe bez wyjaśniającego
komentarza mogą nie wystarczyć). Dlatego
też inwestorzy bardzo sobie cenią, gdy spółki
wychodzą poza obowiązujące przepisy i starają
się im wytłumaczyć zachodzące w organizacji
procesy. W kręgu ich zainteresowań znajduje
się przede wszystkim strategia spółki oraz
potencjalne trendy, jakie mogą się pojawić w
jej otoczeniu i zmiany, jakie mogą wywołać w
jej życiu. Ponadto inwestorzy coraz częściej
patrzą na zachowania spółek w sferze nadzoru korporacyjnego. Jednym z czynników je
kształtujących jest struktura własności. Dlatego też informacja o niej, nie tylko obejmująca
podział głosów na WZA, ale też prezentująca
tożsamość akcjonariuszy, należy do kluczowych informacji, jakie powinny się znaleźć na
stronie relacji inwestorskiej.
Strony internetowe RI zazwyczaj zawierają
informacje finansowe i niefinansowe dotyczące
spółki (modelowy zestaw informacji zawiera
tabela 2). Informacje finansowe zawarte są w
sprawozdaniach, raportach bieżących, okresowych i rocznych. Zakres publikowanych informacji regulują przepisy prawa2. Nie zawsze
jednak wymagany przez prawo stopień przej-
Możliwość wcześniejszego poznania wewnętrznych regulacji spółki kształtujących relacje między akcjonariuszami, radą nadzorczą i
zarządem sprzyja świadomemu podjęciu decyzji
o zakupie akcji spółki. Tym samym takie dokumenty jak statut, regulamin WZA, regulamin
rady nadzorczej oraz regulamin zarządu, powin-
Na użyteczność korporacyjnej strony internetowej wpływa obecności takich funkcjonalności jak (Bollen et al. 2008):
• dostępność,
• interaktywność,
• multimedialność,
• personalizacja,
które w praktyce powinny przejawiać się
w postaci zestawu cech przedstawionego w
tabeli 1.
71
– M BA
ny być dostępne na stronie. Ich uważna analiza
dostarcza wiedzy o mocnych i słabych stronach
stosowanych w spółce rozwiązań w zakresie
nadzoru korporacyjnego. Spółka powinna również zadbać, aby na stronie relacji inwestorskich
znalazły się dane dotyczące jej podejścia do
obowiązujących na giełdzie dobrych praktyk w
zakresie nadzoru korporacyjnego.
Do innych informacji, które powinny być dostępne na witrynie RI i które mogą zachęcić do
podjęcia decyzji o inwestycji w akcje danej spółki, należy prezentacja zarządu i rady nadzorczej.
W przypadku znanych osób wystarczy podać
nazwisko, ale gdy są to osoby mniej znane na
rynku, lepiej jest szerzej zaprezentować sylwetki
zarówno zarządzających, jak i nadzorujących.
Strona internetowa relacji inwestorskich
daje także możliwość poinformowania inwestorów o prowadzonej polityce dywidendy czy
wynagrodzeń zarządu bądź o zamierzonych
lub już zrealizowanych transakcjach dokonywanych z podmiotem powiązanym.
Jej użyteczność dla potencjalnych inwestorów podnosi także zamieszczenie na niej archiwalnych informacji prasowych oraz sekcji FAQ.
Aktualne dane kontaktowe z działem relacji
inwestorskich powinny też być udostępnione.
Na zakończenie charakterystyki zawartości
stron internetowych RI należy dodać, że o
jej przydatności dla inwestora decyduje nie
tylko jej zawartość merytoryczna (dostępna
także w innych jak rodzimym języku), lecz
także przejrzystość i łatwość w nawigacji. O
jej użyteczności decyduje również odpowiednie oprogramowanie, pozwalające na analizę i
przetwarzanie danych.
72
6/2 0 0 9–
Internetowa strona relacji
inwestorskich – polskie doświadczenia
Obowiązek posiadania strony internetowej
przez spółkę notowaną na GPW w Warszawie
wynika z ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o
ofercie publicznej i warunkach wprowadzania
instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych
(art. 56 ust. 2 pkt. 2). Wciąż jednak mało wiemy o zakresie i jakości jej wykorzystania przez
spółki do komunikacji z uczestnikami rynku
giełdowego. Problematyka ta nie wpisuje się
bowiem w główny nurt zainteresowań badaczy
nadzoru korporacyjnego w Polsce. Prowadzone
do tej pory badania poświęcone temu zagadnieniu mają charakter fragmentaryczny. Trudno,
opierając się na ich wynikach, stworzyć pełen
obraz użytkowania internetu, jako narzędzia
relacji inwestorskich, przez rodzime spółki giełdowe. Ponadto dotychczasowe badania w dużo
większym stopniu koncentrowały się na merytorycznej zawartości strony RI niż jej przydatności
do prowadzenia dialogu ze społecznością rynku
giełdowego. W centrum uwagi badaczy było
pytanie, czy zawarte na stronach RI informacje
wychodzą naprzeciw informacyjnym oczekiwaniom uczestników rynku giełdowego. Stosunkowo niewielkie ich zainteresowanie, jak do tej
pory, wzbudzało wykorzystanie przez krajowe
spółki giełdowe instrumentów ułatwiających
dwustronną komunikację z interesariuszami
rynku giełdowego (zob. np. Niedziółka 2007,
Remisiewicz 2006, Aluchna, Koładkiewicz
2008, Wylon, Witul 2008).
Pewną dowolność podejścia do zawartości
internetowej strony relacji inwestorskich (RI)
spółek notowanych na GPW potwierdzają
przeprowadzone w latach 2005–2006 (w
dwóch turach) badania stron internetowych
– A
R T Y K U ŁY
–
Tabela 3. Informacje zawarte na stronie internetowej spółek giełdowych z GPW w Warszawie w 2006 roku
Rodzaj informacji zawartych na internetowej stronie spółki
Raporty okresowe
Raporty bieżące
Statut
Raport roczny
Struktura własności
Kontakt do działu Relacji Inwestorskich (RI)
Prospekt emisyjny
Informacja dla inwestorów w języku angielskim
Kalendarz inwestora
Bieżąca cena akcji
Misja spółki
Strategia
Prezentacje dla inwestorów
Polityka dywidendy
FAQ(s)
Rezolucja/ raport z WZA
Prognozy finansowe
List do akcjonariuszy
% próby
80%
77%
73%
66%
62%
44%
42%
35%
35%
32%
30%
25%
23%
18%
7%
4%
4%
2%
Źródło: Niedziółka (2007: 434).
relacji inwestorskich debiutantów giełdowych
z 2004 roku (30 spółek). Badanie koncentrowało się przede wszystkim na analizie zawartości informacyjnej tych stron, w tym badano
obecność takich danych jak (Aluchna, Koładkiewicz 2008):
• struktura własności,
• skład zarządu,
• skład rady nadzorczej,
• dostępność dokumentów korporacyjnych
(tj.: statut, regulamin WZA, rady nadzorczej
i zarządu),
• dostępność oświadczenia Zasady dobrych
praktyk w spółkach publicznych 2005,
• dostępność ostatniego raportu rocznego (w
języku polskim i angielskim).
Otrzymane wyniki badań pokazały, że debiutanci giełdowi z 2004 roku praktycznie
od początku swojej obecności na parkiecie,
korzystali z internetu w komunikowaniu się
z inwestorami. Wszyscy badani debiutanci w
dwóch turach badań (w 2005 i 2006 roku) dysponowali narzędziem komunikacji w postaci
strony internetowej relacji inwestorskich. Należy jednak zaznaczyć, iż sposób informacyjnego zagospodarowania przez badane spółki tych
stron był zróżnicowany – część z nich w pełni
zaspokajała informacyjne potrzeby inwestorów, część zaś tylko częściowo. Bez wątpienia
największą słabością internetowych stron RI
badanych spółek była ich niewielka przejrzystość dla inwestorów zagranicznych. Dominowały witryny RI w języku polskim; podobne
wyniki otrzymał także D. Niedziółka (2007).
Zaskakujący był także brak pełnej dostępności
danych dotyczących struktury własności oraz
informacji na temat osób wchodzących w skład
zarówno zarządu, jak i rady nadzorczej (w tym
ostatnim przypadku spółki chętniej informowały o swojej wyższej kadrze zarządzającej niż
o osobach ją nadzorujących). Stosunkowo nie
73
– M BA
najgorzej prezentowała się możliwość dostępu
inwestora do korporacyjnych dokumentów (tj.:
statut, regulamin WZA, rady nadzorczej i zarządu; z których najłatwiej dostępny był statut),
jak również ostatniego raportu rocznego (w języku polskim). Znaczna część badanych spółek
zadbała także o pokazanie swojego podejścia
do nadzoru korporacyjnego, zamieszczając na
swoich stronach oświadczenie Zasady dobrych
praktyk w spółkach publicznych 2005; część z nich
poszła nawet dalej, tworząc oddzielną zakładkę
poświęconą nadzorowi korporacyjnemu.
Wyniki badań Niedziółki (2007), przeprowadzone w 2006 roku na populacji spółek
notowanych na GPW w Warszawie wskazują z
kolei, że do najchętniej ujawnianych informacji
należały dane finansowe (zob. tabela 3).
Opierając się na wynikach badań Niedziółki
(2007), można także zidentyfikować główne
słabości polityki informacyjnej, prowadzonej przez nasze spółki giełdowe za pomocą
strony internetowej. Istotną słabością jest na
pewno ich niechęć do ujawniania informacji
niefinansowych i niewymaganych prawem.
W praktyce oznacza to, że inwestorzy mają
trudności w poznaniu m.in. prognoz na przyszłość, kierunków rozwoju (strategii) spółki,
trendów rynkowych, jakie mogą wpływać na
jej działalność, sposobów kreowania wartości dla akcjonariusza czy danych dotyczących
specyfiki sektora, w jakim działa spółka. Analiza danych zawartych w tabeli 3 wskazuje, że
jedynie ¼ badanych spółek informowała społeczność inwestorów o swojej strategii, a tylko
4% badanych zawieszało na stronie prognozy
finansowe.
74
6/2 0 0 9–
Przeprowadzona przez Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych (SII) w 2008 roku
ocena jakości komunikacji spółki z inwestorami za pomocą strony internetowej wśród
spółek z mWIG40 także nie napawa optymizmem. Jakość i zakres ujawnionych przez nie
informacji wciąż nie spełniają oczekiwań ich
odbiorców (ranking badanych spółek zawiera tabela 4). Nadal słabością naszych spółek
giełdowych jest niechęć do wychodzenia dalej
niż wymagają tego przepisy. Do danych, które
inwestor najłatwiej może pozyskać należą dane
finansowe zawarte w raportach okresowych i
bieżących. Inwestor nie powinien mieć również kłopotów z dotarciem do dokumentów
korporacyjnych. Większość badanych spółek
informowała także o członkach swoich rad
nadzorczych i zarządów, jak również ujawniała
strukturę własności. Głębsze przyjrzenie się
zwartości badanych witryn ujawniło jednak
potrzebę dalszego ich rozwoju, zwłaszcza z
punktu widzenia wzbogacenia zawartych na
nich informacji merytorycznych oraz ich jakości. Podstawową słabością jest niechęć spółek
do podawania prognoz finansowych; na 40
badanych podmiotów tylko 15 je publikowało. Takie ich zachowanie najczęściej wynika
z obawy przed ujawnianiem rynkowi złych
wiadomości. Spółki lubią się chwalić, i chwalą się, gdy jest dobrze, natomiast gdy zaczyna
coś iść nie tak jak trzeba, to zazwyczaj milkną.
(Wylon, Witul 2008).
Zaprezentowane wyniki badań nie dają
niestety podstaw do odpowiedzi na pytanie o
jakość dwustronnej komunikacji ze społecznością inwestorów, prowadzonej przez krajowe spółki giełdowe przy pomocy internetu.
Kwestia wykorzystania jego potencjału do
prowadzenia dialogu wciąż wymaga dalszych
– A
R T Y K U ŁY
Tabela 4. Ranking stron WWW spółek z mWIG 40
Miejsce
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
30.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
37.
38.
39.
Spółka
Netia
Multimedia Polska
Echo Investment
Getin Holding
Dom Development
Synthos
Boryszew
Asseco Poland
CCC (obecnie N62)
lmpexmetal
Budimex
Emperia Holding
Orbis
AmRest
Sygnity
Kopex
Grupa Kety
LPP
MCI
Bank Millennium
Stalexport
Duda
Pegas Nonwovens
Mostostal-Export
Bank Handlowy
ING Bank Slaski
Kredyt Bank
Mostostal Zabrze
Stalprodukt
IDMSA
Ciech
Vistula&Wólczanka
Pfleiderer Grajewo
Masters
Hutmen
Gant
Sanwil
FON
MPP Świecie
Punktacja
(max 30)
22.89
22.16
21.63
21.37
20.21
20,11
19.58
19.42
18.79
18.47
17.68
17.11
17.11
17.00
16.89
16.84
16.53
16.00
15.74
15.32
15.32
15.26
15.26
15.11
14.37
14.32
12.11
12.11
11.74
11.63
11.26
10.68
10.63
10,58
9.89
9.63
9.47
7.47
6.11
Źródło: Wylon, Witul (2008).
badań. A to, co do tej pory wiemy na ten temat,
nie napawa zbytnim optymizmem. Z badań
Niedziółki (2007) wynika bowiem, że tylko
7% badanych spółek z GPW w Warszawie w
–
2006 roku zamieszczało na swoich stronach
sekcje FAQ. Komunikacja bezpośrednia z
uczestnikami rynku giełdowego nie należała
także do mocnych stron spółek z mWIG40.
Na 40, rozesłanych drogą mailową, ankiet
dotyczących narzędzi z zakresu komunikacji
bezpośredniej z inwestorami indywidualnymi,
jedynie 14 spółek udzieliło odpowiedzi (Wylon, Witul 2008).
Ponadto wyniki badań przeprowadzonych
na przełomie 2004/2005 roku przez Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych na próbie
WIG30 i IPO303, pokazują, że znalezienie na
badanych stronach RI adresu e-mailowego do
osób odpowiedzialnych za RI w spółce wcale
nie należało do łatwych zadań. Wśród badanych spółek tylko 2/3 spółek z grupy WIG30
oraz 60% podmiotów z grupy IPO30 zamieściło kontakt e-mail do tych osób.
Wyniki tych badań pokazują także, iż zakres
wykorzystania przez krajowe spółki narzędzi
ułatwiających analizę danych potencjalnym
inwestorom, w porównaniu ze spółkami notowanymi na giełdach w krajach Europy Zachodniej, był bardzo słaby. Na przykład tylko
jedna krajowa spółka na 60 badanych umieściła na stronie WWW stymulator portfeli; w
krajach Europy Zachodniej co 5. z badanych
podmiotów udostępniał tego typu instrument
na swojej stronie (Remisiewicz 2006: 63).
Podsumowanie
Nie ulega wątpliwości, że internet zdecydowanie wzbogacił możliwości komunikowania
się spółek ze społecznością rynku kapitałowego
zarówno w przypadku komunikacji zarówno
jednostronnej (przez stworzenie witryny internetowej relacji inwestorskiej, zawierającej
75
– M BA
przydatne z punktu widzenia inwestora informacje oraz narzędzia umożliwiające ich analizę), jak i komunikacji dwustronnej (poczta
elektroniczna, transmitowanie konferencji/
spotkań – prezentacja wyników kwartalnych/
WZA). Stworzył też szansę do eliminacji pewnych elementów asymetrii informacji w informowaniu zróżnicowanej populacji inwestorów
o tym, co dzieje się w spółce (problem równego
traktowania jej akcjonariuszy).
Jednym z głównych odbiorców internetowego przekazu ze spółek są inwestorzy indywidualni. Strona internetowa stanowi z reguły
pierwsze źródło wiedzy na jej temat, do jakiego
mają oni dostęp. Jakość i zakres jej informacyjnego zagospodarowania oraz odpowiedzialne
zarządzanie nią warunkuje jej przydatność
jako narzędzia w walce o potencjalnych inwestorów, a zwłaszcza o inwestorów indywidualnych. Ta grupa interesariuszy nie ma bowiem
takich możliwości pozyskiwania informacji o
spółce, jakimi z reguły dysponują inwestorzy
instytucjonalni.
Prześledzenie dotychczasowych praktyk w
zakresie wykorzystania witryny RI wskazuje,
że spółki giełdowe działające na rozwiniętych
rynkach w dużo większym stopniu zaczęły już korzystać z narzędzi umożliwiających
interaktywne kontakty z inwestorami (np.
technologie mulitimedialne – nagrania audio
i nagrania wideo). Internet coraz częściej jest
wykorzystywany jako medium łączące istniejące źródła informacji celem wzrostu poziomu
poinformowania inwestorów. Ponadto w Europie Zachodniej z narzędzi pozwalających na
transmisję online WZA w latach 2004–2005
korzystała już co piąta badana spółka. Dla porównania w Polsce w badanym okresie zakres
76
6/2 0 0 9–
wykorzystania technologii multimedialnych
był zdecydowanie niewielki, aczkolwiek były
już podejmowane pewne próby. Na przykład
dwie spółki TVN SA i TP SA umieściły na
stronie numer telefonu, który pozwalał na
uczestnictwo w telekonferencji. Z kolei Orlen
SA i Agora SA zamieściły na swoich witrynach
RI, archiwalny zapis konferencji z prezentacji
wyników (Remisiewicz 2006).
Wykorzystanie instrumentów pozwalających na interaktywne kontakty spółki z
uczestnikami rynku giełdowego w Polsce jest
jednak problemem drugoplanowym. Dotychczasowe badania polskiej praktyki w tym
obszarze wskazują, że wciąż istotnym wyzwaniem pozostaje jakość zawartości witryn RI.
Większość badanych spółek nie wykorzystuje
zawartego w nich potencjału, co przekłada się
na niską jakość ich komunikacji ze społecznością inwestorów.
Na zakończenie warto dodać, że waga strony
internetowej relacji inwestorskich w kontaktach z inwestorami została dostrzeżona przez
GPW w Warszawie. W przygotowanej przez
nią kolejnej wersji zasad dobrych praktyk
ładu korporacyjnego pn.: Dobre praktyki spółek
notowanych na GPW znalazły się zagadnienia
dotyczące komunikacji spółki z inwestorami i
sposobów dostarczania im informacji (Uchwały Nr 12/1170/2007 Rady Giełdy z dnia 4 lipca
2007 roku). Do nowych zagadnień w tej sferze
należy zaliczyć rekomendacje dotyczące:
• stosowania nowoczesnych technologii służących komunikacji i informacji,
• posiadania strony internetowej z określoną
zawartością,
• posiadania strony internetowej w języku
angielskim – od stycznia 2009.
– A
R T Y K U ŁY
Autorzy zasad dość precyzyjnie określili pożądaną zawartość stron internetowych
(zob. Część II. Dobre praktyki realizowane przez
zarządy spółek giełdowych; Dobre praktyki spółek
notowanych na GPW). Zaproponowane wytyczne powinny ułatwić spółkom giełdowym
notowanym na warszawskim parkiecie wyjście
naprzeciw informacyjnym oczekiwaniom akcjonariuszy i inwestorów. Wyzwaniem jednak
pozostaje wzrost interaktywności ich wzajemnych kontaktów.
–
Managemenet, Vol. 5, No. 2.
Lymer, A. (1997) The Use of the Internet for Corporate Reporting – A discussion of the Issues and Survey of Current Usage
in the UK. Journal of Financial Information Systems.
Niedziółka, D. (2008) Relacje inwestorskie. Warszawa: WN
PWN.
Niedziółka, D. (2007) Investor Relations in Poland: An Evaluation of the State of Affairs from Empirical Studies, Public
Relations Review, Vol. 33.
Remisiewicz, M. (2006) Nowe technologie w relacjach inwestorskich. Przegląd Corporate Governance, Vol. 1(5).
Wylon, D., Witul, A. (2008) Najmilsze MiŚ-e naszej giełdy. Forbes. 1 maja 2008.
1
D. Niedziółka definiuje relacje inwestorskie jako „wzajemnie
korzystny proces dwustronnej komunikacji spółki z inwestorami i ich środowiskiem opiniotwórczym (analitycy i dziennikarze). Główne cele tej działalności to informowanie inwestorów
o działalności spółki, budowanie zaufania, obniżenie kosztu
kapitału i osiągnięcie pełnej wyceny spółki” (2008: 4).
2
Regulują to zarówno regulacje krajowe oraz dyrektywy unijne.
3
Grupa IPO30 – obejmowała debiutantów giełdowych z lat
2004–2005.
Bibliografia
Aluchna, M., Koładkiewicz, I. (2008) Internet – ważne narzędzie w polityce informacyjnej spółek publicznych. Praktyka
działania debiutantów giełdowych z 2004 r. W: Lachiewicz, S.,
Zakrzewska-Bielawska, A. (red.) Zarządzanie przedsiębiorstwem w
warunkach rozwoju wysokich technologii, Monografie Politechniki
Łódzkiej. Łódź 2008.
Bollen, L.H., Hassink, H.F., de Lange, R.K., Buijl, S.D. (2008)
Best Practices in Managing Investor Relations Websites: Directions for Future Research. Journal of Information Systems,
Vol. 22, No. 2.
Deller, D., Stubenrath, M., Weber, C. (1999) A Survey on the
Use of the Internet for Investor Relations in the USA, UK
and Germany. The European Accounting Review, Vol. 8, No. 2.
Dobre praktyki spółek notowanych na GPW, Załącznik do Uchwały
Nr 12/1170/2007 Rady Giełdy z dnia 4 lipca 2007 roku.
Gajewska, A (2005) Siedem cech efektywnego IR. Parkiet, 29
września 2005.
Geerings J., Bollen L.H.H., Hassink H.E.D. (2003) “Investor
Relations on the Internet: a Survey of the Euronext zone” The
European Accounting Review, 12:3, ss. 567-579
Gowthorpe, C. (2004) Asymmetrical dialogue? Corporate
Financial Reporting via the Internet? Corporate Communications:
An International Journal, Vol. 9, No. 4.
Hedlin, P. (1999) The Internet as a Vehicle for Investor Relations: the Swedish case. The European Accounting Review, Vol.
8, No. 2.
Kuperman, J.C. (2000) The Impact of the Internet on the
Investor Relations Activities of Firms. Journal of Comunication
77