Badanie ostrości wzroku - Optimed® Piotr Michałowski

Transkrypt

B
BA
AD
DA
AN
N II E
E
O
OS
ST
TR
RO
OŚ
ŚC
C II
W
WZ
ZR
RO
OK
KU
U
1. Badanie ostrości do dali
Badanie ostrości wzroku jest badaniem subiektywnym i jego wyniki zależą od współpracy
badającego z pacjentem. Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania, ale zależy od stanu
psychicznego pacjenta, dlatego dobrze jest, aby pacjent był wypoczęty i odpowiednio skupiony
w trakcie badania. Często pacjenta trzeba zachęcić by zechciał odczytywać znaki nie tylko te, które
widzi wyraźnie, ale także te, które rozpoznaje z trudem. Badanie ostrości wzroku do dali służy
ocenie zdolności rozdzielczej wzroku, czyli postrzegania dwóch punktów położonych
w bezpośredniej bliskości, jako oddzielnych punktów. W ujęciu anatomicznym warunkiem tego jest
pobudzenie w siatkówce dwóch elementów światłoczułych (czopków), między którymi znajduje się
jeden niepobudzony czopek. Średnica jednego czopka wynosi 0,0046 mm. Dwie linie
przeprowadzone z dwóch pobudzonych czopków z punktem węzłowym będącym środkiem układu
optycznego oka, tworzą kąt o wielkości około 1 minuty kątowej. Wartość ta stała się podstawą
zasady pozwalającej zmierzyć ostrość wzroku i jest zarazem miarą ostrości wzroku.
Zasadniczo badanie przeprowadza się dla każdego oka oddzielnie, najpierw prawego, a później
lewego oka. W przypadku pacjenta, który ma niedowidzenie w prawym oku i z którym jest trudno
porozumieć się (małe dziecko, niedorozwój) kolejność badania można zmienić by nauczyć pacjenta
współpracy w czasie badania lepszego oka. Po wykonaniu badania każdego oka można sprawdzić
ostrość w obu oczach razem. Brak poprawy ostrości w czasie badania ostrości w obu oczach razem
sugeruje ograniczenie widzenia obuocznego lub błąd w czasie badania każdego oka oddzielnie
Tablice do badania ostrości są wykonywane, jako czarne znaki na białym tle. Tablice powinny
być dobrze oświetlone ok. 300 lx. Optotypy mogą być naniesione na białym kartonie (co bardzo
ułatwia ich przenoszenie i przybliżenie ich do pacjenta gdy ma trudności z rozpoznaniem w
odległości standardowej), można wykorzystywać tablice podświetlone od tyłu lub wyświetlać za
pomocą rzutnika ale najłatwiej wyświetlać je na monitorze gdyż można łatwo zmieniać zestawy
znaków.
2. Optotypy
Badanie ostrości wzroku przeprowadza się najczęściej na tablicach Snellena (ryc. 1)na których
umieszczono znaki o różnej wielkości zwanych optotypami (np. cyfry, litery lub, dla dzieci i osób
nieumiejących czytać, rysunki). Optotypy o jednakowej wielkości ułożone są tym samym rzędzie.
W każdym kolejnym rzędzie wielkość zmniejsza się. Przy każdym rzędzie podana jest też odległość,
z jakiej pojedyncze elementy optotypów są widoczne pod kątem 1 minuty a całe znaki mają
wielkość 5 minut kątowych.
Badanie ostrości wzroku i badanie refrakcji wykonuje się z użyciem tych samych tablic z
optotypami. Są to jednak zupełnie inne badania: badanie ostrości ma określić zdolność
rozpoznawania przedmiotów (bez korekcji i z korekcją), a badanie refrakcji powinno określić
potrzebną korekcję. Badanie ostrości wzroku można przeprowadzić w pomieszczeniach ok. 5
metrowych a nawet przy użyciu lustra o połowę mniejszych. Przy badaniu refrakcji z odległości 5 m
popełniamy błąd 0,2 dptr wywołany akomodacją i aż 0,4 dprt w pomieszczeniu 2,5 m, gdzie pacjent
obok lustra z optotypami widzi ścianę i inne przedmioty z 2,5 m. Badanie ostrości powinno być
wykonywane w ściśle określonych warunkach oświetleniowych by można porównać zmiany
ostrości przeprowadzone przez inne osoby i w innych gabinetach.
Badanie ostrości wzroku2
1
Piotr Michałowski kwiecień 2016
Ryc. 1. Tablice Snellena (źródło: National Eye Intitute, National Institutes of Health)
Ostrość wzroku zapisuje się wpostaci ułamka. W liczniku wpisuje się odległość, z jakiej badany
odczytuje optotypy. Przyjęto w krajach anglosaskich przeprowadzać badanie z 20 stóp tj. około 6 m
a w Polsce z 5 m. W mianowniku wpisuje się wartość widniejącą przy ostatnim prawidłowo
rozpoznanym przez pacjenta rzędzie optotypów. Jest to odległość, z jakiej elementy optotypów
widziane są pod kątem 1 minuty, albo – inaczej – odległość, z jakiej badany powinien je rozpoznać,
jeśli ma pełną ostrość wzroku. Jeśli pacjent prawidłowo rozpoznaje optotypy z ostatniego,
najniższego rzędu, to jego ostrość wzroku wynosi 5/5 lub w zapisie dziesiętnym 1,0. Jeśli
rozpoznaje tylko optotyp w pierwszym, najwyższym rzędzie na tablicy, to jego ostrość wzroku
wynosi 5/50, a w zapisie dziesiętnym 0,1. Jeżeli pacjent rozpoznaje 60% znaków w rzędzie to
można uznać ten rząd jako miarę jego ostrości.
5’
5’
1’
Ryc. 2. Konstrukcja znaku Snellena
2
W przypadku małej ostrości wzroku, kiedy pacjent nie jest w stanie rozpoznać nawet najwyżej
położonych optotypów, należy, metr po metrze, zmniejszać odległość pacjenta od tablicy. Jeśli na
przykład pacjent zaczyna prawidłowo rozpoznawać największe optotypy z odległości 2 m, to jego
ostrość wzroku wynosi 2/50, a w zapisie dziesiętnym 0,04. Gdy to nie pomaga można pokazywać
pacjentowi dłoń i prosić o podanie liczby pokazywanych placów (zapisuje się to skrótem lp z 30 cm
– liczenie palców z 30 cm). Jeśli pacjent nie potrafi policzyć palców, to bada się postrzeganie
ruchów ręki (skrót rrpo – ruchy ręki przed okiem). Jeśli badany ma jeszcze gorszą ostrość wzroku,
to za pomocą silnej latarki należy zbadać poczucie światła (skrót – pś). W końcu może się zdarzyć,
że w badanym oku nie ma nawet poczucia światła, co zapisuje się skrótem bpś (oznacza to
całkowitą ślepotę).
Istnieją również inne, alternatywne testy (np. test LogMAR, test z literą E, pierścienie Landholta,
test Sheridana Gardinera), ale nie są one w Polsce powszechnie stosowane.
Rys. 3 Tablica z hakami Snellena z wyróżnianiem jednego znaku
Ryc. 4. Tablice ETDRS (źródło: National Eye Intitute, National Institutes of Health)
3
Testy, w których pokazywane są pojedyncze optotypy, są bardziej przydatne przy badaniu
pacjentów z niedowidzeniem, u których obserwuje się zjawisko natłoku (ang. crowding). Polega na
nakładaniu się położonych blisko siebie obiektów. Pacjenci z niedowidzeniem widzą lepiej, jeśli
pokazuje im się testy z pojedynczymi optotypami, a nie testy z wieloma optotypami w rzędzie, jak
na tablicach Snellena. Wyniki uzyskiwane w badaniach z zastosowaniem różnych tablic są zbliżone,
ale nie są równoważne.
Tablica 11
Wysokość znaków Snellena
VISUS
standartowo
w ułamku
zwykłym
w ułamku
dziesiętnym
Wysokość
znaków w
punkt.druk.
kąt
widzenia
znaków w
minutach
5m
1031,0
412,4
206,2
132,0
103,1
82,5
68,7
66,0
51,6
49,5
41,2
34,4
33,0
29,4
27,5
25,8
24,7
22,9
20,6
16,5
13,7
12,9
10,3
Wielkość
czcionki
Ariel Bold
wysokość
znaków w mm
przy
odległości
5m
ekran15"
363,6
1/50
0,020
250,000
0,02
1225,0
145,4
1/20
0,050
100,000
0,05
490,0
72,7
5/50
0,100
50,000
0,10
245,0
5/32
0,156
32,000
46,5
0,16
153,1
5/25
0,200
25,000
36,4
0,20
122,5
5/20
0,250
20,000
29,1
0,25
98,0
24,2
5/16,67
0,300
16,670
0,30
81,7
23,3
5/16
0,313
16,000
0,32
76,6
5/12,5
0,400
12,500
18,2
0,40
61,3
5/12
0,417
12,000
17,5
0,42
58,3
5/10
0,500
10,000
14,5
0,50
49,0
5/8,33
0,600
8,330
12,1
0,60
40,8
5/8
0,625
8,000
11,6
0,63
38,9
5/7,14
0,700
7,140
10,4
0,70
35,0
5/6,67
0,750
6,670
9,7
0,75
32,7
5/6,25
0,800
6,250
9,1
0,80
30,6
5/6
0,833
6,000
8,7
0,83
29,5
5/5,555
0,900
5,555
8,1
0,90
27,2
7,3
5/5
1,000
5,000
1,00
24,5
5,8
5/4
1,250
4,000
1,25
19,6
5/3,3333
1,500
3,333
4,8
1,50
16,3
5/3,125
1,600
3,125
4,5
1,60
15,3
5/2,5
2,000
2,500
3,6
2,00
12,3
do bliży z 30 cm
D-3/30
10,000
0,100
7,243
D-3,0
20,5
24,4
D-2,5/30
8,333
0,120
6,036
D-2,5
17,1
20,3
D-2,25/30
7,500
0,133
5,432
D-2,25
15,4
18,3
D-2/30
6,667
0,150
4,829
D-2,0
13,7
16,3
D-1,75/30
5,833
0,171
4,225
D-1,75
12,0
14,2
D-1,5/30
5,000
0,200
3,622
D-1,5
10,3
12,2
D-1,25/30
4,167
0,240
3,018
D-1,25
10,2
8,6
D-1/30
3,333
0,300
2,414
D-1,0
6,8
8,1
D-0,75/30
2,500
0,400
1,811
D-0,75
5,1
6,1
1,207
D-0,5/30
1,667
0,600
D-0,5
3,4
4,1
Uwaga: Wysokość czcionki w punktach występująca w programach komputerowych nie
odpowiada wymaganej wysokości znaków z powodu określenia wysokości czcionki razem
z dolnymi i górnymi "ogonkami" (np Ś i y).
Do bliży wysokość jest trudna do określenia z uwagi że czytany tekst ma litery duże{D},
duże z ogonkami {Ą Ś} małe{m} wysokie {k} i niskie z ogonkami {ą y}
4
3. Test Sheridan-Gardiner
Test Sheridan Gardiner jest testem ostrości wzroku zaprojektowany dla dzieci zbyt młodych, aby
być w stanie podjąć badania testem Snellena, bo nie znają są one dostatecznie liter alfabetu, aby
móc wiarygodnie je rozpoznać. Test Sheridan Gardiner składa się z zestawu kart, z których każda
oznaczona jest jedną literą o określonej wielkości. Karty są pokazywane dziecku pojedynczo z
odległości (w Europie zazwyczaj z 5 metrów).
W przeciwieństwie do testu Snellena, (w którym oczekuje się, że osoba przeczyta na głos
rozpoznany znak), dziecko jest wyposażone w kartę identyfikacyjną przedstawiający zbiór znaków,
w tym ten, pokazany mu na karcie z 5 metrów. Dziecko jest proszone o identyfikację pojedynczej
litery z karty, wskazując go w zbiorze na karcie identyfikacyjnej przed sobą - a więc nie musi znać i
móc powiedzieć nazwy liter alfabetu. Sheridan Gardiner testowy jest polecany dla dzieci w wieku
od 2 do 7 lat.
Rys. 5. Badająca pokazuje pojedyncze znaki a dziecko wskazuje, który znak rozpoznaje
4. Badanie ostrości do bliży
Badanie ostrości wzroku do bliży jest uzupełnieniem badania ostrości wzroku do dali i służy
ocenie widzenia z odległości potrzebnej do czytania (ok. 30 cm). Ma to szczególnie istotne
znaczenie u pacjentów ze starczowzrocznością (presbyopia), u których naturalna, pojawiająca się po
40. roku życia i postępująca z wiekiem utrata nastawności soczewki (akomodacji) prowadzi do
nieostrego widzenia z bliska. W trakcie badania pacjentowi pokazuje się standardowy tekst do
czytania lub pojedyncze optotypy (np. litery, cyfry czy tzw. haki przypominające literę E zwróconą
w różnych kierunkach).
Badanie ostrości wzroku do bliży powinno być wykonywane w ściśle określonych warunkach
oświetleniowych by można porównać zmiany ostrości przeprowadzone przez inne osoby i w innych
gabinetach Natężenie świetlenia testu powinno wynosić ok. 500 lx. Przy doborze korekcji do bliży
interesuje nas czy zastosowana korekcja będzie sprawdzać się w codziennym życiu pacjenta (często
sprawdzamy to dając pacjentowi książkę, gazetę, bilet kolejowy, paragon sklepowy, mapę drogową,
ekran telefonu komórkowego)
Niektórzy pacjenci wymagają także oceny ostrości widzenia i konieczności korekcji okularowej
do innych odległości niż przy czytaniu, np. w przypadku pracy przy monitorze komputera lub
pulpicie (np. muzycy, dyrygenci, księża).
5
Podobnie jak w przypadku badania do dali ostrość wzroku zapisuje się w postaci ułamka.
W liczniku wpisuje się wartość najmniejszego poprawnie odczytywanego tekstu (napisanego
najmniejszą czcionką), która jest oznaczana wartościami: 0,5; 0,75; 1,0; 1,25; 1,5; 2,0; 2,25; 3,0;
5,0; 6,0, w mianowniku zaś odległość, z jakiej badany odczytuje optotypy (30 cm). Pełną ostrość
wzroku do bliży zapisuje się jako 0,5/30 cm.
5. Test preferowanego spojrzenia „preferential looking (PL)”
Test preferencyjnego patrzenia, zwanego czasem testem Tellera i Dobsona, jest stosowany do
oceny ostrości wzroku u niemowląt i małych dzieci, które nie są w stanie zidentyfikować zdjęcia lub
liter. Dziecku jest przedstawiony karta z dwoma polami stymulacyjnych, jeden z pasków, a drugi z
jednorodnej szarej strefie tej samej średniej luminancji, jako pojedyncze paski. Położenie pasków
jest losowo zmieniane. Zwykle niemowlęta i dzieci będą patrzeć na bardziej interesujące je paski
(jeśli mogą je wykryć), a nie na puste polu.
6
Dziecko może siedzieć na kolanach osoby dorosłej lub na ramieniu. Mały otwór jest pośrodku
pomiędzy tymi dwoma obszarami. Obserwator widzi dziecko przez otwór i ocenia położenie
pasków na podstawie ruchów głowy i oczu dziecka.
Jeśli dziecko widzi pasy, to zwracają jego uwagę i woli na nie spojrzeć niż na szarą plamę. Jeśli
dziecko nie może ich zobaczyć, pole z paskami będą wyglądać tak samo jak puste szare pola, a
dziecko nie wykaże zainteresowania. Najmniejsza szerokość pasków, do którego obserwator może
konsekwentnie określić położenie pasków jest uważany za próg rozdzielczości dziecka (ostrość
wzroku).
Przy pomocy tego testu udało się określić rozwój ostrości u niemowląt i małych dzieci
Wiek (mies.)
1
1,5
2,5
4
6
9
12
18
24
30
36
48
Średnia ostrość
wzroku
20/638
20/540
20/278
20/224
20/106
20/88
20/93
20/70
20/63
20/52
20/28
20/24
Średnia ostrość
wzroku (V)
0,03
0,04
0,07
0,09
0,19
0,23
0,22
0,28
0,32
0,38
0,71
0,83
Dane uzyskane z badań: Mayer, DL, Beisert AS., Warner, AF, et al. Monocular acuity for the Teller Acuity Cards between ages one month and
four years. Invest Ophtalmol Vis Sci. 1995, 36: 671–685
6. Rzeczywistość a testy
Badanie ostrości wzroku jest wykonywane w bardzo sztucznych warunkach: Jasne tło oświetlone
białym światłem i czarne kontrastowe znaki na matowym papierze czy ekranie. Są to warunki
bardzo odbiegające od spotykanych w życiu. Często napisy nie są tak kontrastowe, światło ma albo
7
żółtą barwę żarówek (przesłoniętych abażurem) albo niebieskich świetlówek czy lamp LED, papier
jest błyszczący, neony migocą, pojawiają się odblaski szyb i innych błyszczących przedmiotów. Dla
pełnego badania zdolności rozdzielczej oka stosuje się testy wrażliwości kontrastu na ostrość
widzenia.
7. Badania obiektywne
Zwykłe badanie ostrości wzroku jest badaniem subiektywnym wymagającym zaangażowania
pacjenta zachęconego przez badającego do rozpoznawania znaków. Istnieją badania obiektywne
pozwalające określić ostrość wzroku bez aktywności pacjenta. Przykładowo można wymienić tu
metodę wywołania oczopląsu kinetycznego przez pokazanie poruszających się czarnobiałych
pionowych pasków i obserwowaniu ruchów gałki oka za poruszającymi się paskami. Stosując coraz
węższe paski można określić ostrość wzroku. Drugim przykładem jest pomiar korowych
potencjałów wywołanych (EOG) pokazywaniem na ekranie monitora pacjentowi czarnobiałej
szachownicy z użyciem odpowiednie wielkości pól
8

Badanie ostrości wzroku - Optimed® Piotr Michałowski

Transkrypt

Podobne dokumenty

Raport z badań przesiewowych ESL Pro Series, marzec 2009 /pdf.

specyfikacja techniczna

Broszura produktu - creative tools

SHOWWX laser pico projektor to pierwszy tego typu produkt

kk Siemens.indd - Systemy Alarmowe

Komentarze