Odpady

Odpady : nowe wyzwania
Poznań 22 maja 2013 roku
ADEME
Agencja ds. Ochrony Środowiska
i Poszanowania Energii
ADEME
Instytucja publiczna
o charakterze przemysłowo-handlowym
podlegająca połączonej opiece ministerstw właściwych do spraw
ekologii,
zrównowaŜonego rozwoju i energii
szkolnictwa wyŜszego i badań naukowych
Cele, jakie stawia sobie ADEME
Być narzędziem administracji państwowej oraz stroną dialogu, a takŜe partnerem
wyznaczającym standardy dla społeczeństwa, przedsiębiorstw i samorządów
terytorialnych na drodze wspierania i upowszechniania dobrych praktyk mających
na celu ochronę środowiska i zarządzanie energią
Działania
• Cele wyznaczone dla kaŜdego z czterech działań, które stanowią
strukturę działalności agencji
Poznawać
Przekonywać i mobilizować
Doradzać
Pomagać w realizacji
• Działania i rezultaty, jakie naleŜy osiągnąć w pięciu dziedzinach
Odpady
Zanieczyszczone gleby i nieuŜytki
Energia i klimat
Powietrze i hałas
Działania przekrojowe
Pracownicy ADEME
Blisko 999 pracowników zatrudnionych w
3 ośrodkach centralnych (Angers, ParyŜ, Valbonne)
główna siedziba znajduje się w Angers
26 delegaturach regionalnych
3 przedstawicielstwach na terenie Terytoriów Zamorskich
1 biurze w Brukseli
BudŜet zadaniowy ADEME
BudŜet zadaniowy na 2012 rok:
590 milionów €
Bilans 2009 - 2012 budŜetu przeznaczonego
na zagospodarowanie odpadów
Łączna kwota środków pomocowych równa 740 mln € w tym 60 mln €
ze środków na komunikację i funduszu ds. ocieplenia i 680 mln €, w tym pomocowe
środki krajowe (113 mln €) i środki lokalne (567 mln €)
Kwota środków pomocowych (w mln €) – ADEME 2009 / 2012 (z wyłączeniem środków
na komunikację i z funduszu ds. ocieplenia)
lokalne
krajowe
razem
6
Streszczenie podstawowych dyspozycji 1/2
•
•
•
•
Badania i wiedza
• Górna granica działań demonstracyjnych i kampanii informacyjnych (OD) została
podniesiona z 5 do 10 mln €
• Warunek kompatybilności dla środków pomocowych monitorowanych lokalnie
• Pomoc przy wdroŜeniu systemu ComptaCoût
Działania prewencyjne w samorządach lokalnych
• Środki pomocowe 2009 na plany i programy, na opłatę (RI) zachęcającą do segregacji
odpadów (umowy o poprawę efektywności)
• Środki pomocowe na TI (stawki zachęcające do segregacji odpadów)
• Globalne programy wsparcia kompostowania domowego (CD), poszerzenie zarządzania
odpadami w gospodarstwach domowych i kompostowania zgodnie z zasadą bliskości
(inwestycje „samorządowe”), na animację zajęć (instruktorzy kompostowania…)
Recykling/przetwarzanie pozostające w gestii samorządów lokalnych
• Odnowienie punktów odbioru odpadów, grupowanie odpadów wielogabarytowych
• Centra segregacji opakowań z gospodarstw domowych (nowe i optymalizacja istniejących)
Prewencja/recykling pozostająca w gestii przedsiębiorstw
• Maksymalne środki na wyposaŜenie prewencyjne, orientacja na programy globalne
• Pomoc w uruchomieniu placówek ROP (związanych z polityką rozszerzonej
odpowiedzialność producenta, fr. REP): uruchomienie i operacje pilotaŜowe
• Placówki ROP (związane z Rozszerzoną Odpowiedzialnością Producenta): centra
demontaŜu/rozbiórki/segregacji/recyklingu/ponownego wykorzystania, unieszkodliwiania,
jeśli ponowne uŜycie jest niemoŜliwe
Streszczenie podstawowych dyspozycji 2/2
• Odpady budowlane BTP
• Wsparcie programów globalnych wraz z animacją
• „Zielone budowy": nadzór budowlany, prace budowlane
• Inne zalecenia ustawy Grenelle (gminy przyjmujące, kary)?
• Waloryzacja odpadów organicznych
• Stworzenie „niezaleŜnych organizmów"
• Polityka jakości
• Sprzęt i wyposaŜenie tzw. „duŜych producentów"
podlegających przepisom prawa
• Sprzęt i wyposaŜenie: górna granica podniesiona do 10 mln €
• Optymalizacja istniejących działań z zakresu bioodpadów
Planowanie w skali lokalnej
Przypomnienie : ramy prawne
- Dyrektywa
ramowa 2008/98/WE: obowiązek wprowadzenia
i stosowania na terenie całego kraju
- Analizowanie zarządzania odpadami
- Uzasadnienie wdroŜenia hierarchicznego systemu interwencji
- Ocenianie środków wspomagających realizację celów
- Rozporządzenie wprowadzające dyrektywę nr 2010-1579
- Krajowy plan prewencji
- Wszystkie odpady niezaleŜnie od ich pochodzenia
- Plany regionalne w zakresie odpadów niebezpiecznych (DD), plany
departamentalne w zakresie odpadów odpady innych niŜ niebezpieczne
(DND) i odpadów budowlanych (BTP )
- Limity dotyczące ilości odpadów składowanych i spalanych
- Rozporządzenie nr 2011-828 z dnia
- Treść
- Proces przygotowania i sprawdzania
11 lipca 2011 roku
… cele ogólne wyznaczone przez plany
• Szczegółowe regulacje prawne (art. L.541.11, L.541-13, L.541-14
i L.541-14-1 kodeksu ochrony środowiska)
• Osiągnięcie celów wskazanych w art. L.541.1 kodeksu ochrony środowiska
Przeciwdziałać i redukować wytwarzanie i szkodliwość odpadów…
WdroŜyć hierarchiczność sposobów utylizacji/przetwarzania odpadów
– a) Przygotowanie pod kątem ponownego zastosowania
– b) Recykling
– c) KaŜdy inny rodzaj waloryzacji, w szczególności waloryzacja
energetyczna
– d) Usuwanie/unieszkodliwianie
Zarządzać odpadami bez naraŜania zdrowia ludzkiego i bez naraŜania
środowiska
Organizować transport odpadów, ograniczać odległość i ilość odpadów
w transporcie
Zapewniać informowanie opinii publicznej
11
4 etapy zarządzania odpadami
1 usuwanie
1884, rozporządzenia prefekta Poubelle [„Śmietnik”]
USTAWA z 1975 roku
Syndrom NIMBY (nie w moim ogródku)
2 unieszkodliwianie
KO
USTAWA z 1992 roku
Polityka związana z opakowaniami, zapoczątkowanie
ROP (polityki rozszerzonej odpowiedzialności producenta)
Obecnie
Francis CHALOT
ZrównowaŜone
zarządzanie odpadami
polega na
komplementarności
rozwiązań,
dostosowanych
do danego terytorium
3 waloryzacja
LE
recykling
JN
OŚ
ĆP
RIO
RY
TE
TÓ
4
prewencja
W
Polityka
produktowa
Organizacja i planowanie
Do wykonania
Plan DD
(odpady
niebezpieczne)
Protokół
Wszystkie odpady
zarządzania
niebezpieczne
odpadami
z wyłączeniem
odpadów
Program prewencji niebezpiecznych
pochodzących
Spis odpadów
z placów budowy
do
i robót publicznych
zagospodarowania
w przyszłości
Planowanie
Wszystkie odpady
instalacji
niebezpieczne
przetwarzania
odpadów
Plan DND
(odpady inne niż
niebezpieczne)
Wszystkie odpady
inne niż
niebezpieczne
z wyłączenie
odpadów innych
niż niebezpieczne
pochodzących
z placów budowy
i robót publicznych
Plan BTP
(odpady
z budownictwa)
Wszystkie odpady
niebezpieczne
i inne niż
niebezpieczne
pochodzące
z placów budowy
i robót publicznych
Wszystkie odpady
inne niż
niebezpieczne
i inne niż obojętne
Wszystkie odpady
obojętne
Obszar geograficzny
Zasada:
- Plan DD (odpady niebezpieczne): regionalny
- Plan DND (odpady inne niŜ niebezpieczne): dotyczący departamentu
- Plan BTP (odpady budowlane): dotyczący departamentu
Pragmatyzm
- Uwzględniać skupiska ludzkie lub przemysłowe za zgodą
dwóch właściwych organów władzy
- Faworyzować plany ponaddepartamentalne lub ponadregionalne
Treść planów
- Protokół zarządzania
- Programy prewencyjne
- Cele prewencyjne i zarządcze w połączeniu ze wskaźnikami z monitoringu
- Uzasadnienie zastosowania hierarchii sposobów przetwarzania odpadów
- Planowanie instalacji/zakładów przetwarzania odpadów
Zogniskowanie uwagi na odpadach w ramach polityki ROP
Placówka ROP lub podobna
(związana z rozszerzoną odpowiedzialnością producenta)
Plan DD
(odpady niebezpieczne)
Przepracowane oleje
Płyny chłodzące
Baterie i ładowarki
Akumulatory
Odpady elektryczne i elektroniczne (DEEE)
Odpady chemiczne (DDS)
Butle gazowe
Lekarstwa
Opakowania
Papier i kartony
Ogumienie
Ubrania i buty
Zużyte meble
X
X
X
X
X
X
X
Pojazdy wycofane Składowanie
Planowanie stacji demontażu pojazdów
z eksploatacji
Planowanie zgniatarek pojazdów niepowodujących
(VHU)
X
X
Odpady medyczne Składowanie
Planowanie przetwarzania odpadów medycznych po
potencjalnie
wstępnym unieszkodliwieniu patogenów
zakaźne (DASRI)
X
Plan DND (odpady inne
niż niebezpieczne)
X
X
X
X
X
X
X
zanieczyszczenia środowiska
X
Odpady inne niŜ niebezpieczne : ograniczenie ilościowe
dotyczące ilości odpadów składowanych i spalanych
- Dotyczy to odpadów innych niŜ niebezpieczne, i innych
niŜ obojętne
- odpady komunalne
- osady z oczyszczania ścieków i uzdatniania wody
- substancje pozostałe po asenizacji u klientów indywidualnych
- odpady pochodzące z rolnictwa i z leśnictwa
- odpady resztkowe pochodzące z instalacji do przetwarzania odpadów,...
- Za 12 lat, łączna objętość odpadów spalanych
i składowanych nie moŜe przekroczyć 60%
Wsparcie ADEME przy planowaniu
1) Relacja w czasie: program gospodarki odpadami na
poziomie departamentu (PDMD) = partnerzy
2) Centralna baza danych tzw. „obserwatorium”
ds odpadów
3) Sieć i uzgodnienia dotyczące działań, które naleŜy
rozpocząć
4) Pomoc i doradztwo: sporządzenie przewodników
technicznych – metodologicznych –notatek
syntetycznych i/lub tematycznych – konsultacje
5) Pomocowe środki finansowe na realizację (badania –
analiza środowiskowa) i finansowanie planu
prewencyjnego (171 000 do 250 000 €/rok)
6) Członek z urzędu komisji,
7) Wsparcie programów wdroŜeniowych
Kilka danych dotyczących regionu
Kraju Loary
(Pays de la Loire)
Region Kraju Lory (Pays de la Loire)
5 departamentów: 3,13 millionów mieszkańców
Loara Atlantycka (Loire Atlantique): 1,3 mln
Maine i Loara (Maine et Loire): 0,8 mln
Mayenne: 0,3 mln
Sarthe: 0,55 mln
Wandea (Vendée): 0,65 mln
EPCI (Zakłady Publiczne Współpracy Międzygminnej) i ich kompetencje
EPCI :
Zakład Publiczny
Współpracy
Międzygminnej
typu wiejskiego
typu miejskiego
i podmiejskiego
typu miejskiego
o gęstym zaludnieniu
typu turystycznego
Masa odpadów komunalnych w regionie
od 2007 roku do 2011 roku
Źródło: dane zbiorcze z ankiety 2007 / 2009 /2011 - ADEME
w kg
Odpady
komunalne
stałe
rok
(O.M.R.=
O.M.A. – zbiórka
selektywna)
Opakowania
(odpady
opakowaniowe
selektywnie zebrane)
Zbiórka
selektywna
szkła
Punkty
selektywnego
zbierania
Odpady
komunalne
i podobne*
(D.M.A.)
Odpady
komunalne
i podobne**
(O.M.A. =DMA punkty selektywnego
zbierania)
2007
256,66
50,78
35,54
236,14
579,12
342,98
2009
233,00
52,54
39,46
257,53
582,53
325,01
2011
215,32
51,69
38,20
260,80
566,01
305,22
czyli ponad 2 miliony ton w 2011 roku w regionie
* D.M.A. - "odpady powstające w gospodarstwach domowych, a takŜe odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące
od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych."
> 21
Masa odpadów komunalnych w regionie
od 2007 roku do 2011 roku
kategoria
Odpady komunalne
stałe
(O.M.R. =
O.M.A. – zbiórka
selektywna)
Opakowania
Szkło
Punkty
selektywnego
zbierania
Odpady komunalne
i podobne* (D.M.A.)
Odpady komunalne
i podobne**
(O.M.A. = DMA - punkty
selektywnego zbierania)
zbiórka
selektywna
124,20
54,20
39,82
268,49
486,71
218,22
wiejskie
173,98
47,78
40,06
257,15
518,97
261,82
mieszane
216,73
48,10
34,93
242,28
542,04
299,76
miejskie
250,62
52,95
29,14
195,72
528,42
332,70
z wybrzeŜa
381,02
65,39
71,77
616,76
1 134,95
518,19
region
215,14
51,64
38,32
265,71
570,81
305,10
* D.M.A. - "odpady powstające w gospodarstwach domowych, a takŜe odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące
od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach
domowych."
> 22
Rodzaje finansowania SPED
(słuŜb publicznych ds. unieszkodliwiania odpadów)
23
Finansowanie
Odpady inne niŜ
komunalne
Odpady
komunalne
Rodzaje zarządzania
Odpady komunalne i podobne
Odpady
komunalne
Odpady
podobne
Typy odpadów
Zbiórka
i przetwarzanie
wykonywane przez
SPED
Producenci odpadów
Finansowane przez :
- BudŜet ogólny
- TEOM +RS (podatek za zbiórkę odpadów z gosp. domowych + opłata specjalna
- REOM (opłata za zbiórkę odpadów z gosp. domowych
Odpady
z działalności
profesjonalnej
Zbiórka i przetwarzanie
wykonywane przez firmę
prywatną
Finansowane przez
producenta odpadów
24
Relacje pomiędzy podmiotami :
Grupa przedsiębiorstw autoryzowanych do zbiórki i przetwarzania opakowań z gospodarstw domowych
Kontrola
Władze publiczne
Pozwolenie
Przystąpienie
Eco-instytucje
Zrzeszenie
producentów
materiałów
i federacja
profesjonalistów
Producenci
Właściwa umowa
Inne podmioty zbiórki
Zgoda na zbiórkę
Umowa wieloletnia
Partnerstwo
Stowarzyszenie
Samorządy
terytorialne
Informacje, uwraŜliwienie
Umowa na zbiórkę
Podmioty
wykonujące
recykling
Obywatel
e
25
Dziękuję za uwagę
26