odkrycia geograficzne 2

Erastotenes, grecki matematyk, astronom,
filozof
geograf i poeta już w III wieku p.n.e
oszacował
średnicę Ziemi oraz odległość od Słońca i
Księżyca. Zmierzył kąt nachylenia epliptyki
do równika niebieskiego.
Jako pierwszy zaproponował wprowadzenie
roku przestępnego, czyli jednego
dodatkowego dnia w kalendarzu co 4 lata.
Nazwa pochodzi z łacińskiego - kulisty i zmniejszony w danej skali model Ziemi i
innych ciał niebieskich albo model sfery niebieskiej (globus nieba). Na jego
powierzchni odwzorowana jest za pomocą rzutu środkowego powierzchnia
planety. Taka mapa zachowuje z punktu widzenia teorii odwzorowań
kartograficznych wszystkie cechy oryginału (kąty, odległości, powierzchnie) w
skali jednakowej w każdym punkcie globusa.
Najczęściej wykonuje się globusy o treści politycznej lub fizycznej (z obrazem
ukształtowania terenu), rzadziej wykonywane są globusy tematyczne (geologiczne
lub klimatyczne).
Pierwszy globus Ziemi, przedstawiający hipotetyczne rozmieszczenie lądów,
wykonał prawdopodobnie Krates z Mallos około roku 150 p.n.e., ląd na jego
globusie był wyobrażony w postaci 4 półokrągłych wysp. Do globusa dołączył
komentarz Geographika. Najstarszy globus arabski pochodzi z roku 1080.
Nowych inspiracji do budowy globusów dostarczyła działalność M. Behaima twórcy zachowanego do dzisiaj obiektu z 1492 roku. Globus jego autorstwa,
zwany Jagiellońskim (przechowywany w Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego)
z 1510 roku, jest jednym z pierwszych, na których oznaczono Amerykę.
Znanym wytwórcą globusów i autorem prac na ich temat był V.M. Coronelli.
Lief Raudi odkrywa
Labrador
MAPA EUROPY POCHODZĄCA Z X WIEKU
POLARNE OBSZARY EUROPY
TYPOWA RENESANSOWA MAPA EUROPY Z 1584 ROKU
1492 – pierwsza podróż Kolumba
Odkrycie Antylów
Cieśnina Beringa
W 1498 portugalski podróżnik Vasco da Gama
odkrył drogę morską z Europy do Indii.
Osiąga ląd stały Ameryki
Południowej - Orinoko
Mascarenhans
odkrywa Mauritus i
Reunion
Juan de Solis
dopływa do La Platy
Cieśninę Beringa odkrył po raz pierwszy
w 1648 roku Siemion Dieżniew. Kolejny raz
okrył ją Vitus Bering, od jego nazwiska
pochodzi nazwa cieśniny. Leży ona między
Azją a Ameryką Północną. Łączy Morze
Czukockie z Morzem Beringa. Jej szerokość
wynosi ok. 85 km a głębokośc od 36 do 70
metrów. Po rosyjskiej stronie cieśniny
znajduje się przylądek Dzieżniewa.
Vasco da Gama wypłynął czterema okrętami ze 170 ludźmi, wśród
których było wielu skazańców. Część drogi wiodącej do Przylądka
Dobrej Nadziei już znano, ale nie był to łatwy rejs. Da Gama musiał
radzić sobie z buntami, ze srogimi burzami oraz ze szkorbutem wśród
załogi. Dalej statki żeglowały najpierw wzdłuż wschodniego brzegu
Afryki, po czym zmieniły kurs na wschód przez Ocean Indyjski. Da
gama korzystał z miejscowych przewodników, którzy informowali go o
warunkach atmosferycznych. W maju 1498 roku flotylla dotarła
wreszcie do Calicut (obecnie Kozhikode) na południowo-zachodnim
brzegu Indii. Przed udaniem się w drogę powrotną da Gama zawarł
ugodę handlową z miejscowym władcą. Powrót również nie był łatwy.
Jeszcze więcej ludzi zmarło na szkorbut, do kraju dopłynęło ich tylko
55.
Da Gama wrócił do Indii w 1502 roku z misją zabezpieczenia
dalszych praw handlowych. Zmarł na febrę w 1521 roku po swojej
trzeciej podróży do Indii.
Mariany północne
Wyspa w zachodniej części
Oceanu Spokojnego. Druga po
Grenlandii pod względem wielkości
wyspa świata.
Aleksander Mackenzie
odkrywa rzekę swego
imienia
1795-1797
MUNGO PARK
ODBYWA SWĄ
PIERWSZĄ
PODRÓś DO
AFRYKI
MUNGO PARK
21 czerwca 1795 roku Mungo dotarł do rzeki Gambii.
Podróżował nią około 200 mil aż dotarł do brytyjskiego
punktu handlowego zwanego Pisania.. Podążał drogą
przez górny Senegal oraz półpustynny region Kaarta.
Parkowi udało się zbiec 1 lipca 1796 roku. 21 lipca jako
pierwszy Europejczyk dotarł do Segou Przez 80 mil
podążał wzdłuż rzeki aż dotarł do Silli, gdzie został
zmuszony do zawrócenia, gdyż pozostał bez potrzebnych
środków do kontynuowania takiej podróży. Powrót
rozpoczął 30 lipca. Dotarł do Bamako i po przebyciu 300
mil odkrył swoją starą trasę. Pisanię osiągnął 10 czerwca
1797 roku, w Szkocji znalazł się dopiero 22 grudnia, gdyż
wracał przez Amerykę. Na Wyspach został uznany za
zmarłego, jego wiadomość o odkryciu źródeł
Nigruwywołała wielkie poruszenie.
Edward Riou, Uroczyste otwarcie Kanału Sueskiego, 1869
pierwszy park narodowy na świecie
(USA)
W 1872 roku odkryto pierwszy park narodowy
Yellowstone.
Park położony jest w USA na terenie trzech stanów :
Idaho,
Montana, Wyoming. Jest najstarszym parkiem
narodowym na świecie.
Na jego terenie znajdują się słynne gajzery i gorące
źródła, wulkany błotne, fumarole i wodospady. Park
ustytuowany jest na rozległym wulkanicznym
płaskowyżu, pod którym na głębokości 8 km znajduje
się wielka komora magmowa. Park narodowy jest
rozciągniety głebokim wąwozem rzeki Yellowstone. W
1978 roku park narodowy został wpisany na listę
światowego dziedzictwa kultury i przyrody UNESCO.
1873-1875 Aleksander
Czekanowski bada
okolice Bajkału,
dorzecze Tunguski i
Leny.
Jezioro odkrył w 1858 roku
angielski podróżnik, oficer i
badacz Afryki
John Speke. Nazwał je na
cześć brytyjskiej królowej
Wiktorii.
Pierwsze mapy
na których
zaznaczone jest
jezioro Wiktorii...
ROBERT EDWIN PEARY
Był zawodowym żołnierzem, porucznikiem w marynarce amerykańskiej.
Zanim zdecydował się zaatakować biegun północny odbył wcześniej kilka
podróży na Arktykę w czasie których studiował zwyczaje Inuitów i nauczył
się od nich wielu praktycznych umiejętności potrzebnych do życia w
warunkach polarnych, takich jak budowa igloo czy powożenie psim
zaprzęgiem. W swoich wyprawach polegał na pomocy Inuitów jako
myśliwych. Zapoczątkował także system wypraw z przygotowanymi
wcześniej składami zapasów na drodze wyprawy i dodatkowymi ekipami
pomocniczymi towarzyszącymi głównej grupie.
Peary wyruszył na biegun wraz z 23 podróżnikami z Nowego Jorku na
pokładzie okrętu "Roosevelt" 6 lipca 1908 i przezimował w pobliżu
przylądka Sheridan na wyspie Ellesmere Wyruszył stamtąd na biegun 1
marca 1909. Ostatnia z ekip pomocniczych zawróciła 1 kwietnia z
szerokości geograficznej 87°47' N. W ostatni etap podró ży Peary zabrał ze
sobą tylko pięć osób, byli to Matthew Henson, Oatah, Egingwah, Seegloo,
oraz Ookeah W swoim pamiętniku, pod datą 7 kwietnia (w rzeczywistości
pisanym dużo później, kiedy przygotowywał do druku książKę o swojej
podróży) napisał "Obóz Jesup – nareszcie na biegunie! Moje marzenie i
ambicja od 23 lat wreszcie spełnione."
Za swoje osiągnięcie Peary otrzymał promocję na kontradmirała, a
kongres amerykański podziękował mu za nie specjalnym aktem 30 marca
1911. Peary został też uhonorowany za swoje osiągnięcia przez wiele
amerykańskich i europejskich stowarzyszeń naukowych.
W latach 1903 – 1906 Amundsen jako pierwszy przebył
drogę dzielącą Ocean Atlantycki i Spokojny tzw.
Przejściem Północno-Zachodnim, prowadzącym przez
Morze Arktyczne wzdłuż północnego wybrzeża Kanady W
1910 roku wyruszył na biegun północny. Wyprawa nie
powiodła się jednak. Jako pierwszy dotarł tam Amerykanin
Robert Peary, wtedy Amundsen postanowił zdobyć drugi z
biegunów. Ta wyprawa była wyścigiem z ekspedycją
brytyjską, której przewodził porucznik Robert Falcon Scott.
Amundsen dotarł jednak do bieguna południowego jako
pierwszy, 14 grudnia 1911 roku.
Amundsen przepadł bez wieści w roku 1928, wyruszywszy
na pomoc Umberto Nobilemu, który zaginął podczas lotu
sterowcem Italia nad Arktyką. Nobile został później
odnaleziony.
Jego nazwisko nosi część Oceanu Spokojnego, lodowiec i
stacja badawcza Amundsen-Scott na Antarktydzie
Roald Amundsen
W 1912 SCOTT DOCIERA PO RAZ
WTÓRY DO BIEGUNA POŁUDNIOWEGO
Dotarcie do bieguna południowego
Roald Amundsen- 15 XII 1911
Stuck zdobywa Mc.
Kinley- Alaska
Przebycie Sahary
samochodem po raz
pierwszy.
Grzbiet Śródatlantycki - podwodny grzbiet śródoceaniczny na Oceanie
Atlantyckim, ciągnący się od Islandii aż po Antarktydę. Krawędź Romanche
rozdziela go na Grzbiet Północnoatlantycki i Grzbiet Południowoatlantycki.
Grzbiet ten został odkryty w latach 50. XX wieku przez Bruce'a Heezena.
Jego odkrycie stało się podstawą do sformułowania teorii spreadingu dna
oceanicznego. Dalszą konsekwencją było rozwinięcie, zarzuconej w latach
30-tych XX w., teorii dryfu kontynentalnego Alfreda Wegenera we
współczesną tektonikę płyt(według której teorii tego typu grzbiety stawnowią
granice rozbieżne płyt tektonicznych), oraz teorii ekspandującej Ziemi.
Grzbiet Śródatlantycki oddziela od siebie Płytę Północnoamerykańską od
Płyty Eurazjatyckiej na północnym Atlantyku oraz Płytę
Południowoamerykańską od Płyty Afrykańskiej.
Granica, którą tworzy dziś Grzbiet Śródatlantycki, uformowała się w triasie,
kiedy to seria trójramiennych ryftów, zbiegających się w tzw. węzłach
potrójnych, rozerwała superkontynent Pangei. Spośród trzech dolin
ryftowych tylko dwie nadal rozwijają się i tworzą rozbieżną granicę płyt
tektonicznych. Trzecie nieaktywne ramię nazywane jest aulakogenem.
Aulakogeny Grzbietu Śródatlantyckiego stanowią obecnie szerokie doliny
rzeczny uchodzące współcześnie do Atlantyku, są to m.in. doliny Mississippi,
Amazonki czy Nigru.
USS Nautilus
okręt podwodny
1954
Okręt podwodny USS Nautilus (SSN-571) wypływa z portu w Groton i udaje
się do bazy okrętów podwodnych w New London (8 maja 2002 roku)
W lipcu 1951 roku w Stanach Zjednoczonych podjęto decyzję o budowie
okrętu podwodnego o napędzie atomowym. Pomysłodawcą projektu był
amerykański fizyk Philip Abelson. W dniu 14 czerwca 1952 roku pod okręt ,
który otrzymał nazwę USS „Nautilus” (SSN-571), położono stępkę w
stoczni Electric Boat Division of General Dynamic w Groton (Connecticut). W
dniu 21 stycznia 1954 roku okręt został zwodowany, a matką chrzestną
okrętu została Mamie Eisenhower, żona prezydenta USA Dwighta D.
Eisenhowera. Ostatecznie został on wyposażony w dniu 30 września 1954
roku i włączony do US Navy
Po włączeniu w skład floty, okręt służył jako jednostka testowa i badawcza, a
konstruktorzy zbierali doświadczenia, które następnie wykorzystano do
budowy kolejnych typów okrętów podwodnych o napędzie atomowym. W
dniu 17 stycznia 1955 roku po raz pierwszy okręt USS „Nautilus” dokonał
zanurzenia przy użyciu napędu atomowego. Natomiast w dniach 28 lipca –
12 sierpnia 1958 roku przepłynął pod wodą Arktykę. W dniu 28 lipca 1958
roku wypłynął z Pearl Harbor na Hawajach aby w dniu 3 sierpnia 1958 roku
dopłynąć do Bieguna Północnego i w dniu 12 sierpnia 1958 roku dopłynąć do
portu Portland w Wielkiej Brytanii. Był to pierwszy rejs okrętu podwodnego do
Bieguna Północnego.
W dniu 3 marca 1980 roku USS „Nautilus” został skreślony z listy floty US
Navy. W czasie swojej służby przepłynął ok. 500 000 mil morskich.
Początkowo miał zostać pocięty na złom, lecz ostatecznie w dniu 20 maja
1982 roku został uznany jak okręt-muzeum i skierowany do remontu do
stoczni w Groton. W dniu 6 lipca 1985 roku został eksponatem w US Navy
Submarine Force Museum w New London stanu Connecticut
Television Infrared Observational Satellite –
TIROS- SATELITA OBSERWACJI
TELEWIZYJNYCH I PODCZERWONYCH.
Przesłał pierwsze zdjęcia Ziemi widzianej z
Kosmosu. TIROS 1 był przełomem we
współczesnej meteorologii; zmienił sposób w jaki
postrzegamy Ziemię i w jaki sposób zbieramy dane
o atmosferze. Zamiast oddzielnych kontynentów,
można było po raz pierwszy zaobserwować, że
ziemia i atmosfera ziemska to jedna całość.
Rozpoczął długą serię satelitów serii TIROS. Jej
następczyniami były serie ITOS i NOAA.
TIROS 1