Nowelizacja prawa karnego 2015
Transkrypt
Nowelizacja prawa karnego 2015
Nowelizacja prawa karnego 2015 Komentarz Włodzimierz Wróbel redakcja Autorzy Agnieszka Barczak-Oplustil Piotr Kardas Tomasz Sroka Marek Bielski Mikołaj Małecki Szymon Tarapata Grzegorz Bogdan Kamil Mamak Włodzimierz Wróbel Wojciech Górowski Katarzyna Pałka Dominik Zając Mikołaj Iwański Agnieszka Pilch Piotr Zakrzewski Michał Jakubowski Małgorzata Pyrcak Andrzej Zoll Jan Jodłowski Janusz Raglewski Witold Zontek Kraków 2015 ramowy spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 1 Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 281 10 Umorzenie kompensacyjne (art. 59a k.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 213 9 Ustawowe zagrożenie karą i sądowy wymiar kary. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 177 8 Dozór elektroniczny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 169 7 Środki kompensacyjne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 155 6 Przepadek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 83 5 Środki karne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 65 4 Kara ograniczenia wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 31 3 Grzywna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 25 2 Zmiany w zasadach odpowiedzialności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 23 321 11 Orzekanie kar w trybach konsensualnych (aspekty procesowe i materialnoprawne). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . — 5 — 341 ramowy spis treści rozdział 12 Środki związane z poddaniem sprawcy próbie i zamiana kar. . . . . . . . . . . . . rozdział 13 Kara łączna i ciąg przestępstw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 859 18 Zmiany w Kodeksie wykroczeń. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 829 17 Zmiany w Kodeksie karnym skarbowym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 775 16 Zmiany w części szczególnej Kodeksu karnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 669 15 Przedawnienie i zatarcie skazania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 449 14 Środki zabezpieczające. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 427 875 19 Zagadnienia intertemporalne i przepisy przejściowe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 885 Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2015, poz. 369. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 939 Literatura cytowana. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1051 Skorowidz. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1061 — 6 — szczegółowy spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 1 Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 23 25 2 Zmiany w zasadach odpowiedzialności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiany w przepisach intertemporalnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Praktyczne implikacje nowelizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przypadki zastosowania art. 4 § 2 k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nowa definicja występku. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przyporządkowanie do kategorii występków lub wykroczeń . . . . . . . . . . Wysokość grzywny jako determinanta charakteru typu . . . . . . . . . . . . . Wysokość kary ograniczenia wolności jako determinanta charakteru typu. . Zmiany w przepisach dotyczących obrony koniecznej. . . . . . . . . . . . . . Usprawiedliwiony błąd co do okoliczności stanowiącej znamię czynu zabronionego (art. 28 § 1 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podstawa faktyczna zastosowania art. 28 § 1 k.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . Brak zmiany normatywnej w zakresie znamion strony podmiotowej czynu zabronionego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Brak zmiany normatywnej w zakresie okoliczności wyłączających winę . . . Funkcja art. 28 § 1 k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kryteria usprawiedliwienia błędu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Usprawiedliwiony błąd co do faktu w strukturze przestępstwa. . . . . . . . . Usprawiedliwiony błąd a nieumyślność. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiany w przepisach prawa karnego międzynarodowego. . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Istota zmiany. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . — 7 — . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 33 34 36 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 43 44 . . . . . . . . . 44 45 46 47 49 51 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 39 40 41 42 43 52 52 53 szczegółowy spis treści Zastosowanie art. 114a k.k. na gruncie prawa materialnego, wykonawczego i procesowego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Praktyczne implikacje art. 114a k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Obowiązek uwzględniania wyroku skazującego a uznanie za wyrok skazujący. . Zakres przedmiotowy wyroków zapadłych w innym państwie Unii Europejskiej . Art. 114a k.k. a europejskie ne bis in idem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Implikacje procesowe art. 114a k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Negatywne przesłanki uznania orzeczenia zagranicznego za wyrok skazujący. . Zatarcie skazania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiany intertemporalne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kolejne negatywne przesłanki – relacja § 1 i § 3. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 54 56 56 56 58 60 60 60 60 Grzywna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 Różnice w brzmieniu przepisów art. 114a k.k.n.b. i art. 114a k.k.d.b. – konsekwencje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 rozdział 3 Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Usunięcie dotychczas istniejących wątpliwości interpretacyjnych. . Granica między przestępstwem a wykroczeniem . . . . . . . . . . . . Zaliczenie grzywny na poczet kary pozbawienia wolności – art. 63 k.k. i art. 71 § 2 k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Granice kary grzywny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nowe założenia kryminalnopolityczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dwie kary grzywny za to samo przestępstwo. . . . . . . . . . . . . . . Pozostałe przypadki wymiaru kary grzywny. . . . . . . . . . . . . . . . Zmiany w Kodeksie karnym wykonawczym. . . . . . . . . . . . . . . . Zatarcie skazania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 . . . . . . . . . . . . . . . . 68 69 Kara ograniczenia wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 rozdział . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 68 71 71 72 76 77 80 4 Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Charakter prawny kary ograniczenia wolności. . . . . . Charakter prawny dotychczasowych form kary ograniczenia wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Charakter prawny obowiązku z art. 34 § 1a pkt 2 k.k.. . Charakter prawny obowiązku z art. 34 § 1a pkt 3 k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 88 89 Podobieństwa między karą ograniczenia wolności z art. 34 § 1a pkt 3 k.k. a warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności i obowiązkami z art. 72 k.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Różnice między karą ograniczenia wolności z art. 34 § 1a pkt 3 k.k. a warunkowym zawieszeniem wykonania kary pozbawienia wolności i obowiązkami z art. 72 k.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wymiar kary ograniczenia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Określanie wymiaru kary ograniczenia wolności . . . . . . . . . . Bieg okresu wykonywania kary ograniczenia wolności. . . . . . . Okres wykonywania kary ograniczenia wolności a sekwencja kar z art. 37b k.k. i sekwencja kar łącznych z art. 87 § 2 k.k.. . . . Okres wykonywania kary ograniczenia wolności a kara łączna. . — 8 — . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 89 71 94 94 99 103 106 szczegółowy spis treści Podstawy prawne orzekania kary ograniczenia wolności. . . Podstawowe elementy kary ograniczenia wolności. . . . . . . Wykonywanie nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne (art. 34 § 1a pkt 1 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . Obowiązek pozostawania w miejscu stałego pobytu lub w innym wyznaczonym miejscu, z zastosowaniem systemu dozoru elektronicznego (art. 34 § 1a pkt 2 k.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 . . . . . . . . . . . . . . 108 108 Charakterystyka dozoru stacjonarnego. . . . . . . . . . . . . Miejsce dozoru stacjonarnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . Warunki umożliwiające wykonywanie dozoru stacjonarnego. Czas trwania dozoru stacjonarnego. . . . . . . . . . . . . . . Obowiązki podczas dozoru stacjonarnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 113 114 116 117 120 Charakterystyka obowiązku z art. 34 § 1a pkt 3 k.k. . . Orzekanie obowiązków z art. 72 § 1 pkt 4 i 5 k.k.. . . . Orzekanie obowiązków z art. 72 § 1 pkt 6–7a k.k. . . . Wykonywanie obowiązków z art. 72 § 1 pkt 4–7a k.k.. Łączenie obowiązków z art. 72 § 1 pkt 4–7a k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 122 124 126 129 . . . 131 . . . 133 . . . 133 . . . . . . . . . . . . 136 139 141 Środki karne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 Obowiązek, o którym mowa w art. 72 § 1 pkt 4–7a k.k. (art. 34 § 1a pkt 3 k.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 . . . . . . . . . . . . . . . Potrącenie od 10% do 25% wynagrodzenia za pracę w stosunku miesięcznym na cel społeczny wskazany przez sąd (art. 34 § 1a pkt 4 k.k.) . . . . . . . . . . . . Wybór i kumulacja podstawowych elementów kary ograniczenia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Możliwość wyboru i kumulacji przez sąd form wykonywania kary ograniczenia wolności z art. 34 § 1a k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wykładnia możliwości łącznego lub osobnego orzekania form kary ograniczenia wolności z art. 34 § 1a k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . Klasyfikacja form kary ograniczenia wolności z art. 34 § 1a k.k. . . . . . . . . . . Dyrektywy łączenia form kary ograniczenia wolności z art. 34 § 1a k.k. . . . . . Koncepcja jedności kary ograniczenia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dodatkowe elementy kary ograniczenia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Obowiązki orzekane obok kary ograniczenia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . rozdział . . . . . . 144 152 152 5 Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zakaz zajmowania stanowisk, wykonywania zawodów, działalności związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zakaz wstępu na imprezę masową. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nakaz okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zakaz prowadzenia pojazdów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Świadczenie pieniężne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Czas trwania środków karnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . — 9 — 157 159 161 162 162 163 165 166 szczegółowy spis treści rozdział 6 Przepadek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 169 7 Środki kompensacyjne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 46 k.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Charakter prawny środka i zmiany w treści przepisów. . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanki formalne warunkujące orzeczenie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę . . . . . . . . . . . . Podmioty uprawnione do złożenia wniosku o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanki materialne warunkujące orzeczenie obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Problemy szczególne związane z orzekaniem obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nawiązka orzekana w miejsce obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (art. 46 § 2 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . Nawiązka (art. 47 k.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Charakter prawny środka i zmiany w treści przepisu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nawiązka z art. 47 § 1 k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nawiązka z art. 47 § 2 k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nawiązka z art. 47 § 3 k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nawiązki określone w pozostałych przepisach Kodeksu karnego. . . . . . . . . . . . 177 . 179 . . 182 182 . 183 . 185 . 188 . 194 . . . . . . . 200 Dozór elektroniczny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 rozdział 202 202 204 204 205 210 8 Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kontekst historyczny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podstawowe pojęcia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rodzaje dozoru elektronicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Właściwość sądu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nadzór nad wykonywaniem kar z zastosowaniem dozoru elektronicznego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozpoczęcie dozoru elektronicznego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Techniczne ograniczenia systemu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zgoda. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sprawdzenie warunków technicznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odroczenie rozpoczęcia dozoru elektronicznego . . . . . . . . . . . . . . . . Postanowienie o rozpoczęciu dozoru elektronicznego . . . . . . . . . . . . . Zakaz zbliżania się do określonych osób . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Prawa i obowiązki skazanego w czasie trwania dozoru. . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Obowiązki skazanego o charakterze ogólnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . Obowiązki skazanego związane z wykonywaniem dozoru stacjonarnego. . Zmiana miejsca wykonywania dozoru. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiana harmonogramu wykonywania dozoru . . . . . . . . . . . . . . . . . — 10 — . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 . 230 . 230 . 233 . 237 . 238 . 240 . 242 . 243 . 243 . 244 . 247 . 249 . 251 215 215 217 221 227 szczegółowy spis treści Zezwolenie na opuszczenie miejsca wykonywania dozoru. . . . . . . . . . . . . Przerwa w wykonaniu kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odinstalowanie rejestratora stacjonarnego lub usunięcie nadajnika w przypadkach niecierpiących zwłoki . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zniszczenie urządzeń systemu dozoru. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Czynności podmiotów wykonujących dozór elektroniczny . . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Obowiązki i uprawnienia podmiotu dozorującego . . . . . . . . . . . . . . . . . Usunięcie, wymiana, instalacja rejestratora bądź nadajnika w sytuacjach szczególnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gromadzenie i archiwizowanie danych osobowych. . . . . . . . . . . . . . . . . Odpowiedzialność podmiotu dozorującego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Obowiązki i uprawnienia podmiotu prowadzącego centralę monitorowania. . Zakończenie dozoru elektronicznego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uznanie kary za wykonaną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiana sposobu wykonania kary. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zastępcza kara pozbawienia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 256 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 260 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 266 267 267 268 Ustawowe zagrożenie karą i sądowy wymiar kary. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 rozdział 262 262 262 269 269 271 275 9 Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ustawowe zagrożenie karą (art. 37a k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Informacje ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sposób ustalania ustawowego zagrożenia karą. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wyłączenie samodzielnej roli krótkoterminowej kary pozbawienia wolności . Brak potrzeby stosowania art. 37a k.k. w wypadkach mniejszej wagi . . . . . . Szczególne przypadki związane ze stosowaniem art. 37a k.k.. . . . . . . . . . . Jednoczesne orzekanie krótkoterminowej kary pozbawienia wolności i kary ograniczenia wolności („sekwencja kar” – art. 37b k.k.). . . . . . . . . . Przesłanki sekwencji kar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Cele art. 37b k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Jednoczesne orzekanie dwóch różnych rodzajowo kar, a nie jednej „kary mieszanej”. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Brak możliwości warunkowego zawieszenia wykonania sekwencyjnej kary pozbawienia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sekwencyjne wykonanie kar. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Niecelowość warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zwolnienie od reszty kary ograniczenia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . Stosowanie art. 37b k.k. a nadzwyczajne złagodzenie i obostrzenie kary . . . . Dyrektywy wymiaru kary w wypadku sekwencji kar. . . . . . . . . . . . . . . . Pierwszeństwo kar wolnościowych (art. 58 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanki. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiany w treści dyrektywy pierwszeństwa kar wolnościowych. . . . . . . . . . Uchylenie art. 58 § 2, 3 i 4 k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odstąpienie od wymierzenia kary (art. 59 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nadzwyczajny wymiar kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zasady obniżania i obostrzania górnej granicy sankcji. . . . . . . . . . . . . . . — 11 — . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 . . . . . . . . . . . . 294 294 296 . . . . 296 . . . . . . . . 298 300 . . . . . . . . . . . 301 301 302 304 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 284 285 289 290 292 305 305 306 308 310 311 311 szczegółowy spis treści Nadzwyczajne złagodzenie kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 313 Mechanizmy reakcji karnej na popełnienie występku w zależności od ustawowego zagrożenia karą. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 315 Zaliczanie okresu rzeczywistego pozbawienia wolności (art. 63 k.k.) . . . . . . . . . 317 rozdział 10 Umorzenie kompensacyjne (art. 59a k.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 323 Przesłanki umorzenia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 Przesłanki związane z czynem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 Moment podjęcia decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kwalifikacja prawna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanki związane z osobą sprawcy . . . . . . . . . . . Naprawienie szkody lub zadośćuczynienie krzywdzie . Termin. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zakres naprawienia szkody . . . . . . . . . . . . . . . . Brak szkody i krzywdy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Naprawienie szkody a wielość sprawców . . . . . . . . Pojednanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podmioty uprawnione . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Forma pojednania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wniosek o umorzenie postępowania. . . . . . . . . . . . Podmiot uprawniony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Treść wniosku o umorzenie postępowania. . . . . . . . Forma wniosku o umorzenie postępowania . . . . . . . Termin do złożenia wniosku. . . . . . . . . . . . . . . . Cofnięcie wniosku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Negatywna przesłanka umorzenia – art. 59a § 3 k.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 324 325 326 329 329 330 331 332 334 334 335 336 336 338 338 338 339 340 Orzekanie kar w trybach konsensualnych (aspekty procesowe i materialnoprawne). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 341 rozdział . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Istota zmian przepisów proceduralnych: wprowadzenie nowych i modyfikacja dotychczasowych trybów konsensualnych. . . . . . Wniosek o wydanie wyroku skazującego na posiedzeniu – zastępujący akt oskarżenia (art. 335 § 1 k.p.k.). . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Warunki wystąpienia z wnioskiem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 343 . . . . . . . . . . . 344 . . . Wymóg przyznania się do winy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Konieczność złożenia wyjaśnień. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Brak wątpliwości co do okoliczności przestępstwa w świetle wyjaśnień oskarżonego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Brak wątpliwości co do winy w świetle wyjaśnień oskarżonego . . Wymóg realizacji celów postępowania. . . . . . . . . . . . . . . . Uwzględnienie prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego . Zakres zastosowania – występek. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Elementy składowe i charakterystyka wniosku. . . . . . . . . . . . . — 12 — . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 347 348 348 351 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 352 354 356 358 361 361 szczegółowy spis treści Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Objęcie uzgodnieniem kar. . . . . . . . . . . . . . . . . . Objęcie uzgodnieniem innych środków przewidzianych za zarzucany oskarżonemu występek . . . . . . . . . . . Objęcie uzgodnieniem kosztów postępowania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Procedura skierowania wniosku do sądu. . . . . . . . . . . Osoby uprawnione do złożenia wniosku . . . . . . . . . . . Procedura rozpoznania wniosku przez sąd. . . . . . . . . . Czynności procesowe poprzedzające posiedzenie sądu. . Posiedzenie sądu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sprzeciw pokrzywdzonego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zaskarżalność wyroku wydanego w trybie art. 335 § 1 k.p.k. . Termin do wystąpienia z wnioskiem o uzasadnienie wyroku . . Wymogi formalne wniosku o uzasadnienie wyroku . . . . . . . Zarzuty apelacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wniosek o wydanie wyroku skazującego na posiedzeniu – dołączony do aktu oskarżenia (art. 335 § 2 k.p.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Analiza zmian w porównaniu z poprzednim stanem prawnym. . . . . . . . . . . Brak sprzeczności oświadczeń dowodowych oskarżonego z dokonanymi ustaleniami. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dołączenie wniosku do aktu oskarżenia – kwestie proceduralne. . . . . . . . . . Nowy tryb konsensualny na etapie postępowania sądowego (art. 338a k.p.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Złożenie wniosku przed doręczeniem zawiadomienia o terminie rozprawy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Elementy składowe wniosku. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tryb rozpoznania wniosku. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmodyfikowany tryb tzw. dobrowolnego poddania się karze (art. 387 k.p.k.). Kary orzekane w trybach konsensualnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiany w zakresie podstaw degresji karania przy zastosowaniu trybów konsensualnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 372 373 374 376 376 377 380 385 387 387 389 390 . . . . . . . . . 391 392 394 . . . . . . 395 398 . . . . . . 401 401 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 363 . . . . . . 403 . 405 . . 407 . 409 . 413 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 413 413 414 418 Środki związane z poddaniem sprawcy próbie i zamiana kar. . . . . . . . . . . . . 427 Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Charakterystyka art. 60a k.k. . . . . . . . . . . . . . . Art. 60a k.k. a regulacja zawarta w art. 75a § 1 k.k.. . Wpływ pozostałych zmian w kodeksie karnym na wymierzanie kar w trybach konsensualnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 421 rozdział 12 Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 429 Warunkowe umorzenie postępowania karnego (art. 66 k.k.) . . . . . . . . . . . . . . . 430 Założenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanki. . . . . . . . . . . . . . . . . . Okres próby i obowiązki z nim związane. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności (art. 69 k.k.). . Założenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . — 13 — . . . . . . . . . . . . . . . 430 431 433 436 436 szczegółowy spis treści Przesłanki. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiany w zakresie obowiązków. . . . . . . Zarządzenie wykonania kary (art. 75 k.k.) . Zamiana kary (art. 75a k.k.) . . . . . . . . . . . . . Warunkowe przedterminowe zwolnienie (art. 77 k.k.). . . . . . 437 441 442 443 447 Kara łączna i ciąg przestępstw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 449 rozdział . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Charakterystyka zmian wprowadzonych na mocy ustawy z dn. 20 lutego 2015 r. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Teoretyczne i modelowe podstawy nowego systemu wymiaru kary łącznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanki i nowy model orzekania kary łącznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zbieg przestępstw jako zasadnicza podstawa wymiaru kary łącznej. . . . . . . Normatywny charakter instytucji kary łącznej na gruncie znowelizowanych przepisów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kara łączna a inne mechanizmy redukcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Normatywne przesłanki wymiaru kary łącznej określone w przepisach kodeksu karnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ogólne ujęcie normatywnych przesłanek wymiaru kary łącznej . . . . . . . . . Status kary „niepodlegającej wykonaniu” jako negatywna przesłanka wymiaru kary łącznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . „Popełnienie przestępstwa w czasie wykonywania wcześniej orzeczonej kary” jako negatywna przesłanka wymiaru kary łącznej. . . . . . . Orzeczenie kary przez sąd karny państwa członkowskiego Unii Europejskiej jako negatywna przesłanka wymiaru kary łącznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . Podstawa wymiaru kary łącznej. Tryb orzekania kary łącznej . . . . . . . . . . Zasady wymiaru kary łącznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zakres wprowadzonych nowelizacją zmian dotyczących zasad wymiaru kary łącznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ogólne zasady wymiaru kary łącznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wymiar kary łącznej w przypadkach łączenia jednorodzajowych kar pozbawienia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podstawa wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności. Granice wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności (art. 86 § 1 k.k. i art. 86 § 1a k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . 451 . . . . 453 . . . . . . . . . . . . 460 466 466 . . . . . 475 . . . . 485 . . . . . . . . 487 487 . . . . 488 . . . . 500 . . . . . . . . . . . . 509 . . . . . . . . 517 520 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 527 527 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 530 511 517 Granice wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności na podstawie art. 86 § 1 k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 530 Wymierzenie kary 25 lat pozbawienia wolności jako kary łącznej na podstawie art. 86 § 1a k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 532 Wymiar kary łącznej w przypadku łączenia kar różnorodzajowych pozbawienia wolności i ograniczenia wolności (art. 87 § 1 i § 2 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . 535 Względnie obligatoryjna zasada łączenia kar różnorodzajowych pozbawienia wolności i ograniczenia wolności (art. 87 § 1 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . Sekwencja kar łącznych pozbawienia wolności i ograniczenia wolności jako wyjątek od zasady łączenia kar różnorodzajowych pozbawienia wolności i ograniczenia wolności (art. 87 § 2 k.k.) . . . . . . . . . — 14 — . . . . . 536 . . . . . 537 szczegółowy spis treści Wymiar kary łącznej w przypadkach łączenia jednorodzajowych kar ograniczenia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 542 Podstawa wymiaru kary łącznej ograniczenia wolności. . . . . . . . . . . . . . . Granice wymiaru kary łącznej ograniczenia wolności (art. 86 § 1 k.k.). . . . . . . Obowiązek określenia na nowo formy wykonywania kary łącznej ograniczenia wolności (art. 86 § 3 k.k.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 543 545 . . . . 547 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 552 555 Wymiar kary łącznej w przypadkach łączenia kar grzywny . . . . . . . . . . . . . . . . 551 Podstawa wymiaru kary łącznej grzywny. . Zasady wymiaru kary łącznej grzywny . . . Zasady wymiaru kary łącznej grzywny w przypadku łączenia grzywien wymierzonych w stawkach dziennych (art. 86 § 1 k.k. i art. 86 § 2b k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 555 Zasady wymiaru kary łącznej grzywny w przypadku łączenia grzywien wymierzonych w stawkach dziennych i grzywien wymierzonych kwotowo (art. 86 § 2a k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 560 Obowiązek określenia na nowo wysokości stawki dziennej grzywny w wyroku łącznym (art. 86 § 2 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 563 Wymiar kary łącznej w przypadkach, gdy jedną z podlegających łączeniu kar będzie kara 25 lat pozbawienia wolności lub kara dożywotniego pozbawienia wolności (art. 88 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 564 Wymiar kary łącznej w przypadkach łączenia co najmniej dwóch jednorodzajowych kar 25 lat pozbawienia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wymiar kary łącznej w przypadkach łączenia co najmniej dwóch jednorodzajowych kar dożywotniego pozbawienia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Szczególna zasada wymiaru kary łącznej, gdy co najmniej jedną z podlegających łączeniu kar będzie kara 25 lat pozbawienia wolności albo kara dożywotniego pozbawienia wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 565 . 566 . 566 . . . . . . . . . . 567 571 Zasada kumulatywnego stosowania środków karnych, przepadku, środków kompensacyjnych, środków zabezpieczających i dozoru oraz zasady łączenia środków karnych (art. 90 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 567 Zasada kumulatywnego stosowania środków karnych, przepadku, środków kompensacyjnych, środków zabezpieczających i dozoru (art. 90 § 1 k.k.) . . . Zasady łączenia środków karnych (art. 90 § 2 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . Nowy system wymiaru kary łącznej a problematyka warunkowego zawieszenia wykonania kary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ogólne zasady łączenia kar orzeczonych z warunkowym i bez warunkowego zawieszenia ich wykonania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Normatywne przesłanki wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Podstawy wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wyłączenie możliwości orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanki warunkowego zawieszenia kary łącznej pozbawienia wolności a sposób ustalania negatywnej przesłanki wymiaru kary łącznej określonej w art. 85 § 3 k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Problem warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności w przypadku kar jednostkowych orzeczonych za zbiegające się przestępstwa w razie wymiaru kary łącznej w wyroku skazującym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . — 15 — 575 575 578 582 583 583 587 szczegółowy spis treści Problem przeliczania kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania w razie orzekania kary łącznej pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Problem zarządzenia wykonania orzeczonej za pozostające w zbiegu przestępstwo kary lub kary łącznej warunkowo zawieszonej a wymiar kary łącznej. . . . . . . . . . Problem warunkowego zawieszenia wykonania kary łącznej a szczególne podstawy i zasady jej wymiaru (art. 37 b k.k. i art. 87 § 2 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Szczególne problemy „nadzwyczajnego” warunkowego zawieszenia kary łącznej pozbawienia wolności na podstawie art. 89a § 1 k.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dyrektywy wymiaru kary łącznej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Szczególna regulacja dotycząca dyrektyw wymiaru kary łącznej a zagadnienie możliwości wykorzystywania innych ogólnych dyrektyw wymiaru kar oraz tzw. szczególnych dyrektyw wymiaru kary łącznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zagadnienie możliwości wykorzystywania w procesie wymiaru kary łącznej niewymienionych w art. 85a k.k. ogólnych dyrektyw wymiaru kary. . . . . . . . . . . Ogólne dyrektywy wymiaru kary łącznej orzekanej w wyroku skazującym oraz w wyroku łącznym na podstawie prawomocnie wymierzonych za zbiegające się przestępstwa kar jednostkowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tzw. szczególne dyrektywy wymiaru kary orzekanej w wyroku skazującym oraz w wyroku łącznym na podstawie prawomocnie wymierzonych za zbiegające się przestępstwa kar jednostkowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dyrektywy wymiaru kary łącznej w trybie wyroku łącznego na podstawie kary lub kar łącznych oraz kar jednostkowych orzeczonych za przestępstwa przedzielone wyrokami skazującymi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ciąg przestępstw jako szczególny przypadek realnego zbiegu nie prowadzący do wymiaru kary łącznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Normatywny charakter ciągu przestępstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanki ciągu przestępstw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zasady wymiaru kary za ciąg przestępstw. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . rozdział 591 597 606 614 621 621 624 631 636 643 650 652 652 653 655 666 14 Środki zabezpieczające. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Katalog środków zabezpieczających w ustawie nowelizującej. . . . . . . . . . . . . Ogólne przesłanki stosowania środków zabezpieczających. . . . . . . . . . . . . . Zasada niezbędności/konieczności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zasada proporcjonalności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zasada ultima ratio środków zabezpieczających. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zasada wysłuchania biegłego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Charakter środków zabezpieczających. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kategorie sprawców wobec których można orzec środki zabezpieczające . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sprawcy, co do których umorzono postępowanie o czyn zabroniony popełniony w stanie niepoczytalności określonej w art. 31 § 1 k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . Sprawcy, których skazano za przestępstwo popełnione w stanie ograniczonej poczytalności określonej w art. 31 § 2 k.k. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . — 16 — 669 . . . . . . . . . . 671 . 688 . 690 672 674 674 678 681 685 685 687 687 szczegółowy spis treści Sprawcy skazani za przestępstwo określone w art. 148, art. 156, art. 197, art. 198, art. 199 § 2 lub art. 200 § 1, popełnione w związku z zaburzeniem preferencji seksualnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sprawcy skazani na karę pozbawienia wolności bez warunkowego jej zawieszenia za umyślne przestępstwo określone w rozdziale XIX, XXIII, XXV lub XXVI, popełnione w związku z zaburzeniem osobowości o takim charakterze lub nasileniu, że zachodzi co najmniej wysokie prawdopodobieństwo popełnienia czynu zabronionego z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Sprawcy skazani za przestępstwo popełnione w związku z uzależnieniem od alkoholu, środka odurzającego lub innego podobnie działającego środka. . . . . . . Środki zabezpieczające o charakterze wolnościowym. . . . . . . . . . . . . . . . . . Istota poszczególnych środków zabezpieczających o charakterze wolnościowym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 690 . 692 . . 697 . . . . . . 700 700 702 704 705 707 . . . . . 709 . . . . . 710 . . . . . . . . . . Kumulatywne orzekanie środków zabezpieczających. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 710 711 712 Elektroniczna kontrola miejsca pobytu . . . . . . . Terapia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Terapia uzależnień . . . . . . . . . . . . . . . . . . Elementy wspólne dla terapii i terapii uzależnień. . . . . . . . . . . . . . . . . . Charakter wolnościowych środków zabezpieczających. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 700 Przesłanki wspólne zastosowania środków zabezpieczających o charakterze wolnościowym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 709 Przesłanka podmiotowa orzekania środków zabezpieczających o charakterze wolnościowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanka medyczna orzekania środków zabezpieczających o charakterze wolnościowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanka negatywnej prognozy kryminologicznej przy orzekaniu środków zabezpieczających o charakterze wolnościowym. . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanki wyboru środków zabezpieczających o charakterze wolnościowym. Orzekanie o środkach zabezpieczających o charakterze wolnościowym na różnych etapach postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 713 Orzekanie o środkach zabezpieczających przy warunkowym umorzeniu postępowania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzekanie o środkach zabezpieczających przy jednoczesnym orzeczeniu kary grzywny. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzekanie o środkach zabezpieczających przy jednoczesnym orzeczeniu kary ograniczenia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzekanie o środkach zabezpieczających przy warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzekanie o środkach zabezpieczających przy jednoczesnym orzeczeniu kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. . . . . . . . . . . Orzekanie o środkach zabezpieczających o charakterze wolnościowym przy uchyleniu środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym . . . . . . . 717 717 717 718 720 721 Wykonywanie środków zabezpieczających o charakterze wolnościowym. . . . . . . . 721 Elektroniczna kontrola miejsca pobytu . . . . . . . . . . . . . Terapia i terapia uzależnień. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiana sposobu wykonywania środka zabezpieczającego o charakterze wolnościowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 722 723 . . . . . . . . . . . . . . . 726 Pobyt w zakładzie psychiatrycznym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 726 — 17 — szczegółowy spis treści Przesłanki ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanki szczególne orzekania izolacyjnego środka zabezpieczającego . . . . . . . . Środki karne stosowane tytułem środków zabezpieczających (art. 93a § 2 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zbieg środków zabezpieczających, o których mowa w art. 93a k.k., ze środkami przewidzianymi w innych ustawach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Problem zbiegu kodeksowych środków zabezpieczających ze środkami przewidzianymi w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego. . . . . . . . . . . . . . . Problem zbiegu terapii uzależnień ze środkami przewidzianymi ustawą o przeciwdziałaniu narkomanii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Problem zbiegu terapii uzależnień ze środkami przewidzianymi w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. . . . . . . . . . . . . . Problem zbiegu izolacyjnych środków zabezpieczających z ustawą z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób (Dz.U. 2014, poz. 24) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zagadnienia procesowe związane z orzekaniem środków zabezpieczających w postępowaniu głównym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Procedura orzekania środków zabezpieczających wobec sprawców niepoczytalnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzekanie środków zabezpieczających wobec sprawców poczytalnych i sprawców z ograniczoną poczytalnością. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiany w wykonywaniu tymczasowego aresztowania wobec osób z zaburzeniami psychicznymi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wykonywanie środków zabezpieczających. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ustalenie potrzeby i możliwości wykonania orzeczonego środka zabezpieczającego o charakterze postpenalnym (art. 93d § 3 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Orzeczenie środka zabezpieczającego na etapie postępowania wykonawczego (art. 93d § 4 k.k.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kierowanie sprawcy do właściwego zakładu psychiatrycznego lub podmiotu leczniczego, w którym wykonywana będzie terapia. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiana środka zabezpieczającego lub zmiana sposobu jego wykonywania (art. 93b § 3 k.k. in fine) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Możliwość udzielenia przepustki z zakładu psychiatrycznego (art. 204d k.k.w.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okresowa kontrola nad dalszym stosowaniem środka zabezpieczającego oraz jego uchylenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odmienności w sposobie wykonywania środka zabezpieczającego polegającego na umieszczeniu w zakładzie psychiatrycznym w stosunku do sprawców, o których mowa w art. 93c pkt 2 k.k. (art. 202a k.k.w.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . Specyficzne warunkowe zwolnienie sprawców, o których mowa w art. 93c pkt 5 k.k. (art. 202b k.k.w.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Wykonywanie środków zabezpieczających przy karze łącznej. . . . . . . . . . . . . . . Ponowne orzeczenie środka zabezpieczającego (art. 93d § 6 k.k.) . . . . . . . . . . . . Wykonywanie środków karnych orzeczonych tytułem środka zabezpieczającego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . — 18 — 726 727 732 734 734 737 740 741 742 742 747 748 749 749 752 755 757 760 761 762 765 767 769 770 773 szczegółowy spis treści rozdział 15 Przedawnienie i zatarcie skazania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przedawnienie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przedawnienie orzekania środka kompensacyjnego. . . . . . . . . . . Przedawnienie karalności i orzekania środków zabezpieczających. . Przedawnienie wykonania kary. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przedawnienie wykonania środków karnych, przepadku, środków kompensacyjnych i środków zabezpieczających. . . . . . . . . . . . . Zatarcie skazania. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 775 . . . . . 777 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 810 Zmiany w części szczególnej Kodeksu karnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 829 rozdział . . . . . 780 780 788 807 817 16 Prowadzenie pojazdu mechanicznego mimo odebranych uprawnień. . . . . Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Znamiona strony przedmiotowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Znamiona strony podmiotowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Relacja art. 180a k.k., art. 244 k.k., art. 244b k.k. oraz art. 94 k.w.. . . . . . . . . Ochrona osoby broniącej porządku publicznego, która odpiera zamach na jakiekolwiek cudze dobro chronione prawem. . . . . . . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Konsekwencje stosowania art. 231b k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłanki stosowania art. 231b k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strona podmiotowa czynu przypisanego napastnikowi. . . . . . . . . . . . . . . Art. 231b k.k. a konstytucyjna zasada równości. . . . . . . . . . . . . . . . . . . Relacja art. 217a k.k. do art. 231b k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nieusprawiedliwiony brak powrotu do zakładu psychiatrycznego. . . . . . . . Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strona przedmiotowa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strona podmiotowa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Modyfikacje związane ze zmianami w systemie dozoru elektronicznego. . . Modyfikacje związane ze zmianami rodzajów środków karnych. . . . . . . . . Penalizacja braku stosowania się do środków zabezpieczających. . . . . . . Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strona przedmiotowa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strona podmiotowa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Odpowiedzialność sprawców, o których mowa w art. 31 § 1 k.k. (brak winy) . Odpowiedzialność karna za brak poddania się terapii – perspektywa konstytucyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Skazanie z art. 244b k.k. jako przesłanka umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Relacja art. 242 k.k. do art. 244b k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bezprawnie udaremnianie wykonywania środków przez inną osobę . . . . . . Zmiany w części wojskowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 831 831 832 834 834 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 835 835 836 836 838 839 840 . . . . 850 . . . . . . . . 853 855 855 Zmiany w Kodeksie karnym skarbowym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 859 rozdział . . . . . . . . 840 841 841 843 844 846 846 846 847 849 850 856 17 — 19 — szczegółowy spis treści Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przepisy Kodeksu karnego „odpowiednio” stosowane do przestępstw skarbowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nowy katalog środków zabezpieczających stosowanych wobec sprawców czynów zabronionych jako przestępstwa skarbowe. . . . . Zmiany w zakresie kary ograniczenia wolności. . . . . . . . . . . . . . . . Zmiany w statusie przepadku przedmiotów orzekanego wobec sprawców niektórych przestępstw hazardowych . . . . . . . . . . . . . . Zmiany tyczące obowiązku niszczenia objętych przepadkiem przedmiotów wyrobów tytoniowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiany w zakresie domniemań towarzyszących przepadkowi korzyści majątkowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Przesłuchanie w charakterze świadka podmiotu, który uzyskał korzyść majątkową z przestępstwa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozstrzygnięcia w treści orzeczenia kończącego postępowanie . . . . Delegacja dla przepisów rangi podustawowej tyczących warunków i trybu niszczenia przedmiotów objętych przepadkiem. . . . . . . . . . . Stosowanie przepisów intertemporalnych ustawy nowelizującej Kodeks karny do przestępstw skarbowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 861 . . . . . . . . 861 . . . . . . . . . . . . . . . . 867 . . . . . . . . 869 . . . . . . . . 870 . . . . . . . . 870 . . . . . . . . . . . . . . . . 871 . . . . . . . . 872 . . . . . . . . 872 Zmiany w Kodeksie wykroczeń. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 875 rozdział 868 871 18 Uwagi wstępne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Nowy typ wykroczenia wprowadzony ustawą z 20 lutego 2015 r. . Uwagi ogólne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Znamiona przedmiotowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Strona podmiotowa. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zbieg z innymi wykroczeniami i przestępstwami. . . . . . . . . . . . . . . . . . 877 Zagadnienia intertemporalne i przepisy przejściowe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 885 rozdział . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 877 878 880 882 882 19 Przedłużone obowiązywanie ustawy o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób (art. 13 u.n.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 887 Przepisy przejściowe o zamianie prawomocnie orzeczonych kar. . . . . . . . . . . . 888 Uwagi wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 888 Wykonywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego i zamiana tej kary na karę ograniczenia wolności (art. 14 u.n.). . . . . . . . . . . . . . 889 Zamiana kary pozbawienia wolności orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na grzywnę lub karę ograniczenia wolności (art. 16 u.n.) . . . . . . . . 897 Zamiana kary pozbawienia wolności, której wykonanie zarządzono na podstawie art. 75 § 2 k.k., na karę ograniczenia wolności (art. 17 u.n.). . . . . . . . . . . . . . . . 907 Zamiana zastępczej kary pozbawienia wolności na karę ograniczenia wolności (art. 18 u.n.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 910 Kara łączna, wyrok łączny i kara orzekana za ciąg przestępstw. Zagadnienia stosowania ustawy nowej jako ustawy względniejszej w zakresie orzekania kary łącznej (art. 19 u.n.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 911 — 20 — szczegółowy spis treści Zasady intertemporalne w odniesieniu do prawomocnie orzeczonych środków zabezpieczających (art. 20 u.n.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Reguły dotyczące okresów zatarcia skazania i przedawnienia karalności (art. 21 u.n.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Konsekwencje uchylenia instytucji z art. 52 Kodeksu karnego (art. 22 u.n.). . . . Nowa reguła intertemporalna w zakresie przekształcenia przestępstw w wykroczenia (art. 2a Kodeksu wykroczeń). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Szczególne zagadnienia intertemporalne ustawy nowelizacyjnej związane ze stosowaniem zasady lex mitior agit i lex severior retro non agit . . . Uwagi wstępne – ustawa nowelizująca w perspektywie stosowania ustawy względniejszej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Modyfikacje kar orzeczonych przed 1 lipca 2015 r. w związku ze zmianą treści art. 4 § 2 k.k.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zmiany w zakresie środków karnych – pozbawienie praw publicznych. . . . . . . . Wyodrębnienie środków kompensacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Zasady intertemporalne w zakresie kar stosowanych w trybach konsensualnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Stosowanie art. 75a w przypadku kary pozbawienia wolności orzeczonej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania przed 1 lipca 2015 r.. . . . . . . . . . . . 918 . . 920 . 922 . 931 . 931 . . . 931 933 934 . 936 . 936 Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2015, poz. 369. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 939 Literatura cytowana. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1051 Skorowidz. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1061 — 21 — 921