Kamień Leski

96.
Kamień Leski
The Lesko Stone
Obiekt zachwytu podróżników, artystów, malarzy, poetów, pisarzy
i pionierów polskiej turystyki górskiej
An object admired by travelers, artists, painters, writers
and pioneers of Polish mountain tourism
Postołów
n
Sa
Rudenka
Jankowce
Posada Leska
Lesko
Wygnanka
Huzele
Sa
n
Uherce Mineralne
Podkamionka
Weremień
Zwierzyn
GPS: 49°27′52.16″N 22°21′11.69″E
Lokalizacja:
województwo podkarpackie
powiat leski
gmina Lesko
miejscowość Glinne
Location:
District: Fore-Carpathian
County: Lesko
Commune: Lesko
Village: Glinne
Region geograficzny:
Pogórze Przemyskie
Góry Sanocko-Turczańskie
Geographical regionalization:
Przemyśl Foothill
Sanok-Turcza Foothill
Jednostka geologiczna:
Karpaty zewnętrzne
płaszczowina śląska
Geological unit:
Outer Flysch Carpathians
Silesian Nappe
1km
4000ft
Waloryzacja poznawcza | Cognitive valorization: 
Waloryzacja turystyczna | Tourism valorization: 
T
photo Jan Golonka
Pomnik przyrody Kamień Leski znajduje się na połuhe natural monument Kamień Leski or the Lesko
dnie od drogi krajowej Sanok-Ustrzyki Dolne, pomiędzy
Stone is located south of the national road SanokLeskiem a Glinnem, na wzgórzu o wysokości 421 metrów Ustrzyki Dolne, between Lesko and Glinne, on the hill 421
n.p.m. Przy drodze znajduje się dogodny parking. Kamień meters above sea level in altitude. The convenient parking
Leski był od dawna
znany; już w XVIII
i XIX wieku zachwycali się nim podróżnicy,
artyści, malarze, poeci,
pisarze, pamiętnikarze,
publicyści i pionierzy
polskiej turystyki górskiej. Aleksander Fredro pisał: „Za Leskiem
stanęliśmy i oglądali
na szczycie pagórka
ogromny ułom skalny.
Nie widać na nim ręki
ludzkiej, a jednak ze
swego kształtu zdaje
się być cząstką jakiegoś gmachu. Różne
o tym kamieniu biegają powiastki. Jedna
cudowniejsza od drugiej”. Według legendy
- wyrodna córka nioFig. 1. Fragment ściany w piaskowcu krośnieńskim
Fig. 1. Fragment of rock wall built of the Krosno Sandstone
sła chorej, spragnionej
| 427
lot is available along the highway. Kamień Leski was known
long time ago. The travelers, artists, painters, poets, writers,
diarists, journalists and pioneers of the Polish mountain tourism admired it previously in the XVIII and XIX centuries, as
Aleksander Fredro wrote: „We stopped after passing Lesko
on the top of the hill and observed the huge rock fragment.
No trace of a human hand is visible, but its shape resembles
the part of the large building. Many legends concern this
stone. One legend is more charming than the other one”.
According to the legend, the bad daughter was carrying
a pitcher of water from the San River for her very thirsty
mother waiting in the Glinne village. She met a boy and
began chatting with him forgetting about her dying from
thirst and feverish mother. The mother cursed her using
the words: “You, who does not know the love and has the
heart of stone, turn into stone yourself ”. The daughter
turned into stone that resembled a shape of a stone heart.
The 220 meters long rocky perch is
located on the hill. The deposits of
the Krosno Formation are represented by thick-bedded sandstones
crop out on this perch. These sandstones were deposited in the sea
of Menilite-Krosno Basin, which
in Oligocene, around 30-20 million years ago, was a remnant sea
of the larger Outer Carpathian
Basin. This area was filling with
deposits, forming an accretionary
prism in front of the drifting Inner
Carpathian lithospheric plate. This
prism included mainly sandy-shale
deposits representing the Carpathian flysch. These deposits were
formed in a process of destruction
of intrabasinal ridges and earlier
consolidated rocks of the inner
units of the Outer Carpathians.
The material from the eroded areas
was transported by turbidity currents into the deeper zones of the
basin. The depth of these basinal
zones decreased, from a few kilometers 50 million years ago to few
hundred meters 20 million years
ago, during the period of sedimentation of sandstones building
the Kamień LeskiThe collision of
the Inner Carpathian lithospheric
plate with the North European plate
photo Jan Golonka
mamie z Glinnego dzban wody z Sanu i wdając się w rozmowę z napotkanym chłopcem zapomniała o umierającej
w gorączce i pragnieniu matce, która przeklęła ją słowami:
„Ty, która nie znasz miłości i masz serce z kamienia, obyś
skamieniała”. Córka zamieniła się w głaz, swym kształtem
przypominający kamienne serce.
Na wzgórzu znajduje się grzęda skalna o długości 220
m. Odsłaniają się w niej utwory formacji krośnieńskiej, reprezentowane przez gruboławicowe piaskowce. Piaskowce te
osadziły się w morzu basenu menilitowo-krośnieńskiego, który
w oligocenie, a więc około 30-20 milionów lat temu, był resztkowym zbiornikiem większego basenu Karpat Zewnętrznych.
Obszar ten był zasypywany, tworząc pryzmę akrecyjną u czoła
nasuwającej się płyty litosferycznej Karpat Wewnętrznych.
Pryzma ta utworzona jest z osadów głównie piaskowcowo-łupkowych należących do fliszu karpackiego. Osady te tworzyły się w wyniku niszczenia grzbietów śródbasenowych
428 |
Fig. 2. Pionowa baszta wyrzeźbiona w
piaskowcu krośnieńskim
Fig. 2. Vertical tower carved in the Krosno
Sandstone
during Neogene, around 20-14 million years ago, led the
Inner Carpathian lithospheric plate to the tectonic deformations and origin of nappes. The Silesian Nappe represents
one of these thrust over each other tectonic units. The rocks
of this nappe built the Bieszczady and their foreland in the
vicinity of Lesko. The area was uplifted during Neogene
times and since that time it was a subject to weathering and
photo Jan Golonka
i wcześniej osadzonych utworów wewnętrznych jednostek
Karpat Zewnętrznych. Materiał z obszarów erodowanych był
transportowany prądami zawiesinowymi do głębszych stref
basenu. Głębokość tych stref basenowych zmniejszała się,
od kilku kilometrów około 50 milionów lat temu do kilkuset
metrów około 30 milionów lat temu, w okresie osadzania się
piaskowców budujących Kamień Leski
Kolizja płyty Karpat Wewnętrznych z płytą północnoeuropejską w neogenie, około 20-14 milionów lat temu, doprowadziła do deformacji tektonicznych i powstania płaszczowin.
Jedną z takich ponasuwanych na siebie jednostek tektonicznych
jest płaszczowina śląska. Utwory tej płaszczowiny budują Biesz-
Fig. 3. Ściana w piaskowcu krośnieńskim. Pomnik przyrody Kamień Leski
Fig. 3. Rock wall built of the Krosno Sandstone - the Lesko Stone Nature
Monument
czady i ich przedpole w okolicach Leska. W neogenie nastąpiło
też wypiętrzenie obszaru, który od tego czasu był poddawany
wietrzeniu i erozji. Procesy te ukształtowały Kamień Leski.
Ostateczny kształt nadała mu działalność człowieka, północno-wschodnia część obiektu była eksploatowana w istniejącym
tu kamieniołomie.
Piaskowce krośnieńskie, należące do dolnej części formacji
są na ogół średnioziarniste, źle wysortowane, w wyższej części
wykazujące oddzielność płytkową. Tworzą ściany dochodzące w środkowej części obiektu do 20 m. Ściany te są często
odwiedzane przez wspinaczy skałkowych. Można też obserwować charakterystyczną basztę skalną, wystającą około 8 m
ponad powierzchnię grzędy. Skały zapadają ku południowemu
zachodowi, pod kątem około 25 stopni. Na terenie obiektu
można obserwować płaszczyzny ciosowe, a także bogatą rzeźbę
powstałą w wyniku procesów wietrzenia.
Obiekt jest masowo odwiedzany przez turystów udających się w Bieszczady. Przez Kamień Leski przebiega szlak
turystyczny zielony. Nieopodal, w mieście Lesko znajdują się
szesnastowieczne zabytki, takie jak Zamek Leski, stary rynek,
kościół i synagoga.
Fig. 4. Przewieszona ściana w piaskowcu krośnieńskim
Fig. 4. Overhanging rock wall built of the Krosno Sandstone
erosion. These processes shaped the Kamień Leski. Human
activity contributed to its final shape; the north-eastern
part of this object was mined in the quarry that was active
some time ago.
The medium-grained, poorly sorted sandstones belong
to the lower part of the Krosno Formation. These sandstones display a platy separateness in their upper part. They
make walls up to 20 meters high in the central part of this
object. These walls are frequently visited by rock climbers.
The characteristic rock tower protrudes around 8 meters
above the perch’s surface. The rocks dip toward the southwest at a 25 degree angle. Visitors can observe joint surfaces
as well as fantastic shapes originated during the weathering
processes.
The object is frequently visited by tourists heading
towards the Bieszczady Mountains. The green trail runs
through the Kamień Leski area. Near, in the town Lesko,
there are historic monuments like the castle, the old market,
the church and the synagogue.
Autor | Author: Jan Golonka
Wybrane pozycje literatury | Random bibliography: 9, 25, 107, 433, 514
| 429