Monitoring - wybrane zagadnienia

MONITORING ZAWODÓW DEFICYTOWYCH I NADWYśKOWYCH I PÓŁROCZE 2007r.
– wybrane zagadnienia
Rynek pracy w ostatnich latach odznacza się duŜą dynamiką. Zmniejsza się bezrobocie,
jednocześnie problemem zaczyna być nie popyt na pracę, a jej podaŜ. Następuje duŜy odpływ
pracowników z rodzimego rynku pracy. Podstawowe dwa czynniki mające wpływ na to zjawisko to:
dezaktywacja zawodowa spowodowana przejściem na emeryturę oraz postępująca emigracja
zarobkowa do krajów Unii Europejskiej. Pracodawcy coraz częściej mówią o problemach związanych z
zatrudnieniem nowych pracowników, nie tylko na stanowiskach wysoko wyspecjalizowanych.
Gospodarka rozwija się, a rynek pracy wymaga wciąŜ nowej siły roboczej. Wprowadzane są nowe
technologie, a kolejne miejsca pracy z tym związane wymagają nowych lub chociaŜby uaktualnionych
kwalifikacji. System edukacji stara się nadąŜyć za zmieniającymi się potrzebami rynku pracy.
W praktyce równowaga popytu i podaŜy pracy jest trudna do osiągnięcia. Dlatego bardzo istotne jest
monitorowanie zjawisk zachodzących w tak dynamicznym aspekcie gospodarki jak zatrudnienie.
Monitoring zawodów deficytowych i nadwyŜkowych sporządzany przez urzędy pracy w Polsce pozwala
na pozyskanie informacji o kierunkach zmian zachodzących na globalnym rynku pracy. W obecnej
postaci moŜe być podstawą do nakreślenia sytuacji rynku pracy w województwie.
OFERTY PRACY
Większa część ofert pracy zgłaszanych do powiatowych urzędów pracy kierowana jest do osób
z wykształceniem średnim i zawodowym; wynika to przede wszystkim ze specyfiki ofert pracy,
informacje o wolnych miejscach pracy, które trafiają do powiatowych urzędów pracy dotyczą przede
wszystkim zawodów nie wymagających wysokich umiejętności, czy kwalifikacji.
Pracodawcy poszukujący wysoko wykwalifikowanych specjalistów rzadko zgłaszają oferty pracy do
urzędów ( poniewaŜ nikła jest obecność takich osób w rejestrach bezrobotnych ); w tej dziedzinie
korzystają raczej z usług niepublicznych biur pośrednictwa pracy, czy posiłkują się innymi
powszechnymi metodami poszukiwania pracowników jak: ogłoszenia w prasie lub Internecie.
Wśród ofert pracy zgłoszonych do powiatowych urzędów pracy w I półroczu 2007r. dominowały oferty
dla zawodów robotniczych ( robotnik gospodarczy, szwaczka ), zawodów z branŜy budowlanej
( robotnik budowlany, murarz, cieśla, malarz budowlany ), usługowej ( sprzedawca, handlowiec, kasjer
handlowy ), a takŜe z zakresu pracy biurowej ( pracownik biurowy, pracownik administracyjny ). Wiele
z wymienionych tu zawodów jest równieŜ licznie reprezentowanych w rejestrach bezrobotnych. MoŜna
zatem sądzić, Ŝe duŜa rotacja na rynku pracy dotyczy właśnie tych specjalności. Nie naleŜy jednak
zapominać, Ŝe informacja o wolnych miejscach pracy zgłaszana przez pracodawców do powiatowych
urzędów pracy jest jedynie wycinkiem faktycznej sytuacji na rynku i popytu na poszczególne zawody.
Analizując ranking ofert pracy z urzędów pracy naszego województwa moŜna sądzić, Ŝe stałe i
wyrównane zapotrzebowanie na pracowników występuje w branŜy usługowo-handlowej. Natomiast
biorąc pod uwagę wartości w półroczach trzech ostatnich lat, największy wzrost liczby zgłaszanych ofert
dotyczy przede wszystkim branŜy budowlanej ( np. dla zawodu malarz budowlany blisko trzykrotny
wzrost ofert w porównaniu z rokiem ubiegłym ), transportowej ( ponad czterokrotny wzrost ofert dla
zawodu kierowca autobusu ) oraz z dziedziny związanej z prostymi pracami w przemyśle i produkcji (
ponad siedmiokrotny wzrost ofert w zawodzie pozostali robotnicy przy pracach prostych w przemyśle ).
Taka sytuacja moŜe być podyktowana trwającym boomem budowlanym, jak równieŜ nieustannym
rozwojem firm produkcyjnych oraz transportowo-logistycznych w regionie.
ZAWODY NADWYśKOWE
Zawody nadwyŜkowe to zawody, w których liczba zarejestrowanych osób bezrobotnych jest
większa niŜ zapotrzebowanie na dany zawód na rynku.
W pierwszej „trzydziestce” rankingu zawodów nadwyŜkowych połowa to zawody wymagające
wykształcenia średniego. W tej grupie na czele rankingu znalazły się zawody: asystent ekonomiczny
oraz technik mechanik.
AŜ cztery zawody pochodzą z grupy specjaliści ( wykształcenie wyŜsze ), a są to: ekonomista,
pedagog, specjalista do spraw marketingu i handlu, specjalista administracji publicznej.
Pozostałe zawody wymagają wykształcenia zawodowego. Ta ostatnia grupa ( 11 zawodów ) jest
najliczniej reprezentowana przez zawody z wielkiej grupy robotnicy obróbki metali i mechanicy
maszyn i urządzeń. NajwyŜszą średnią miesięczną nadwyŜkę siły roboczej w tej grupie wykazują
zawody: ślusarz 168,5 i mechanik samochodów osobowych 158,3333.
ZAWODY DEFICYTOWE
Zawody deficytowe to zawody, w których liczba zarejestrowanych osób bezrobotnych jest
mniejsza niŜ zapotrzebowanie na dany zawód na rynku.
Ranking zawodów deficytowych rozpoczynają zawody: robotnik gospodarczy, pracownik biurowy,
pracownik administracyjny. Są to zawody, dla których najczęściej pojawiają się oferty prac
subsydiowanych ( dla robotnika gospodarczego są to roboty publiczne , zaś dla pracownika biurowego,
czy pracownika administracyjnego - staŜe ). DuŜe liczba ofert dotycząca tych zawodów związana jest
takŜe z ogromnym zainteresowaniem pracodawców dofinansowaniem stanowisk wymagających takich
umiejętności i kwalifikacji.
Analiza pierwszej trzydziestki zawodów deficytowych potwierdza przedstawione wcześniej
spostrzeŜenia dotyczące duŜego zapotrzebowania na zawód kierowcy, zarówno samochodu
cięŜarowego jak i autobusu; na zawody z branŜy budowlanej, która obecnie odczuwa ogromny deficyt
siły roboczej; najbardziej poszukiwani są: robotnik budowlany, cieśla, zbrojarz, tynkarz, glazurnik,
brukarz, dekarz, murarz.
W porównaniu z latami ubiegłymi duŜym zaskoczeniem jest brak w rankingu ( pierwszej trzydziestce )
operatora zautomatyzowanej i zrobotyzowanej linii produkcyjnej w przemyśle elektromaszynowym, który
do tej pory pojawiał się jako zawód o najwyŜszym wskaźniku intensywności deficytu. W I półroczu
2006r. wskaźnik ten wynosił 184,5; w tym czasie zgłoszono 369 ofert pracy w tym zawodzie, przy 2
zarejestrowanych bezrobotnych. W I półroczu 2007r. zgłoszono tylko 48 ofert zaś w rejestrach
bezrobotnych nie było Ŝadnego bezrobotnego o takich kwalifikacjach.
Z wielkiej grupy operatorzy maszyn i urządzeń wydobywczych i przetwórczych, która cieszy duŜą
popularnością na rynku pracy nadal w porównaniu z latami ubiegłymi istnieje duŜe zapotrzebowanie na
operatorów koparek i zwałowarek. W I półroczu 2006r. było to 118 ofert pracy przy 28
zarejestrowanych bezrobotnych w tym zawodzie. W I półroczu 2007r. ofert pracy było równieŜ 118 przy
30 zarejestrowanych bezrobotnych.
Z wybranych zawodów o wysokim wskaźniku intensywności deficytu, licznie reprezentowanych w
ofertach pracy moŜna wymienić: kierowcę ciągnika siodłowego ( wskaźnik 25,5 ), tynkarza ( wskaźnik
10,65 ) i zbrojarza ( wskaźnik 9,38 ), co potwierdza po raz kolejny zapotrzebowanie na kierowców i
zawody budowlane w naszym regionie.
Podsumowanie struktury ofert pracy
oraz rankingu zawodów deficytowych i nadwyŜkowych
Z analizy struktury ofert pracy zgłaszanych do powiatowych urzędów pracy województwa łódzkiego
w I półroczu 2007r. moŜna wnioskować, Ŝe największe zapotrzebowanie na rynku pracy dotyczy
pracowników posiadających wykształcenie zawodowe i średnie. Najbardziej poszukiwanymi zawodami
są zawody z dziedziny handlu i usług ( sprzedawca, handlowiec, przedstawiciel handlowy czy kasjer ).
Stała hossa na rynku budowlanym wymusza nieustanne poszukiwania pracodawców ukierunkowane
na siłę roboczą w tej branŜy. Najbardziej „rozchwytywani” są robotnicy budowlani oraz inne pokrewne
zawody, związane z pracami ogólnobudowlanymi: cieśla, zbrojarz, tynkarz, glazurnik, brukarz, dekarz,
murarz.
Systematycznie teŜ trwa nabór kadry pracowniczej do obsługi centrów logistycznych, czy ogromnych
magazynów powstających dzięki rozwojowi infrastruktury ekonomicznej w naszym regionie ( przede
wszystkim budowanemu pod Łodzią skrzyŜowaniu autostrad ). Za pośrednictwem powiatowych
urzędów pracy firmy, zajmujące się szeroko rozumianą logistyką poszukują najczęściej: magazynierów
oraz kierowców samochodów cięŜarowych. W kategorii średniego wykształcenia do powiatowych
urzędów pracy najczęściej zgłaszane są oferty pracy dla pracowników biurowych, pracowników
administracyjnych, czy pracowników ochrony mienia i osób. Spośród zawodów z wykształceniem
wyŜszym nade wszystko poszukiwani są: nauczyciele przedszkola, pozostali projektanci i analitycy
systemów komputerowych oraz wychowawcy w placówkach oświatowych, wychowawczych i
opiekuńczych.
W uzupełnieniu do monitoringu zawodów deficytowych nadwyŜkowych warto przedstawić wybrane
zagadnienia z ostatnich badań wykonanych na zlecenie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego przez
konsorcjum firm: PAG Uniconsult i Pentor Research International, w okresie luty – lipiec 2007 r. pt:
„Wpływ interwencji z funduszy strukturalnych na zatrudnienie”. Celem badania była m.in. ocena jakości i
trwałości utworzonych miejsc pracy w całej populacji beneficjentów funduszy strukturalnych.
Za pomocą ankiety telefonicznej przeprowadzonej wśród przedsiębiorców ( na próbie reprezentatywnej
firm z całej Polski, które uzyskały wsparcie z funduszy strukturalnych oraz próbie kontrolnej firm, które
nie korzystały z tego wsparcia ) uzyskano informacje, Ŝe wśród zawodów przewaŜa grupa robotników
przemysłowych – 34%; udział specjalistów wynosi 15%, a operatorów 14%.
Informacji tych niestety nie moŜemy zweryfikować na podstawie danych z pup chociaŜby z tego
względu, Ŝe bazy pup są ubogie pod względem ofert pracy kierowanych do specjalistów ( zawodów z
wykształceniem wyŜszym ), podobnie rzecz się ma z operatorami. Istnieją jednak przesłanki, na
podstawie których moŜemy przypuszczać, Ŝe popyt na operatorów, czy specjalistów utrzymuje się na
stałym poziomie. Nieustanny ruch kadrowy występuje w takich firmach regionu łódzkiego jak: Phillips,
Gillett, Dell, Indesit, Bosch, które ciągle poszukują nowych pracowników, kładąc duŜy nacisk na średnią
kadrę techniczną obsługującą linie produkcyjne. Potwierdza to analiza ofert prasowych lokalnych gazet.
Potwierdzić ( na podstawie danych z pup ) moŜna duŜe zapotrzebowanie na robotnika przemysłowego,
który wg wspomnianych juŜ badań związany jest z prawie połową (47%) utworzonych miejsc pracy w
firmach przemysłowych. Wzrost liczby ofert pracy w takich zawodach jak: pozostali robotnicy przy
pracach prostych w przemyśle, czy robotnik pomocniczy w przemyśle przetwórczym świadczy o rozwoju
regionu łódzkiego oraz postępujących na naszym terenie inwestycjach w przemyśle.
STRUKTURA BEZROBOCIA
I półrocze LATA 2005 - 2007
BEZROBOTNI
ZAREJESTROWANI W/G STANU
NA KONIEC M-CY:
STOPA WZROSTU /SPADKU
06.2005
06.2006
06.2007
2:1
3:1
3:2
1
2
3
4
5
6
OGÓŁEM
ogółem bezrobotni
(1)
202 846
177 973
135 513
-12,3%
-33,2%
-23,9%
bezrobotne kobiety
(2)
udział w ogółem
101 697
50,1%
91 861
51,6%
72 461
53,5%
-9,7%
-28,7%
-21,1%
38 623
19,0%
33 100
18,6%
25 339
18,7%
-14,3%
-34,4%
-23,4%
6 398
3,2%
4 645
2,6%
2 986
2,2%
-27,4%
-53,3%
-35,7%
90 154
44,4%
75 332
42,3%
55 413
40,9%
-16,4%
-38,5%
-26,4%
18,3
16,2
12,6
-11,5%
-31,1%
-22,2%
31 457
40 463
48 428
28,6%
53,9%
19,7%
83 915
88 035
80 563
4,9%
-4,0%
-8,5%
bezrobotni bez zawodu
(3)
udział w ogółem
bezrobotni absolwenci
(4)
udział w ogółem
długotrwale bezrobotni
(5)
udział w ogółem
stopa bezrobocia w %
oferty pracy
napływ w I półroczu
napływ bezrobocia
w I półroczu