oferta lic. 2013-2014

dr Alina Borkowska-Rychlewska
Romantyzm „przez pryzma przepuszczony”
Tytuł seminarium, będący parafrazą fragmentu listu Juliusza Słowackiego do
Konstantego Gaszyńskiego, w którym poeta zawarł swą refleksję o Balladynie, to
metaforyczne ujęcie problematyki stanowiącej podstawę proponowanych zajęć. Tematy
naszych spotkań i prac licencjackich oscylować będą wokół następujących zagadnień: 1)
dramat i teatr romantyczny, 2) związki literatury romantyzmu z muzyką i operą
dziewiętnastego wieku; 3) szekspiryzm w polskiej literaturze romantycznej; 4) romantyczne
powinowactwa sztuk; 5) romantyczna krytyka literacka, teatralna i muzyczna. Interesować
nas będą zarówno dzieła twórców wybitnych (Mickiewicza, Słowackiego, Krasińskiego,
Norwida), jak i autorów pomniejszych, w tym również – prócz poetów i pisarzy – librecistów
(Jana Chęcińskiego, Włodzimierza Wolskiego) oraz krytyków literackich, teatralnych i
muzycznych (Józefa Sikorskiego, Józefa Keniga, Zofii Węgierskiej). Celem naszych spotkań i
przyszłych prac licencjackich będzie zatem wieloperspektywiczne spojrzenie na polski
romantyzm, objawiający swe różnorakie oblicza na polach literatury, krytyki, muzyki i teatru
dziewiętnastego stulecia.
dr Mateusz Bourkane
Tolkienowskie pejzaże – Śródziemie i okolice
Problematyka seminarium, na co pośrednio wskazuje sam tytuł, ogniskować się będzie
wokół możliwie wielu aspektów pisarstwa J. R. R. Tolkiena. Twórczość autora Hobbita
poddana zostanie analizie, uwzględniającej najważniejsze jej konteksty, nie tylko stricte
literackie, lecz także filozoficzne, religijne i kulturowe. Powstające na seminarium prace
odnosić się będą przykładowo do zagadnień takich jak:
•
•
•
•
•
•
•
mitologia Dawnych Dni
Tolkien jako pisarz katolicki
Hobbit i Władca Pierścieni – motywy, nawiązania, schematy fabularne
„północne” inspiracje w twórczości Tolkiena
Tolkien wobec baśni – teoria i praktyka
Tolkienowska eseistyka i epistolografia
filmowe adaptacje utworów Tolkiena
Formułowanie konkretnych tematów rozpraw dokonywać się będzie z uwzględnieniem
indywidualnych zainteresowań oraz preferencji studentów.
dr Piotr Dobrowolski
Polski dramat współczesny
Seminarium poświęcone polskiej literaturze dramatycznej, a także tekstom dla teatru
pozostającym poza przyporządkowaniami rodzajowymi: scenopisom, scenariuszom i innym
przykładom szeroko pojętej kategorii „tekstu performatywnego”. Twórczość ta omawiana
będzie poprzez lekturę konkretnych dzieł, napisanych po 1945 roku, ze szczególnym
zwróceniem uwagi na najważniejsze utwory ostatniego dziesięciolecia. W ich analizie
literaturoznawczej wykorzystany będzie szeroki kontekst kulturowy, teoretyczny i
historyczny. Dlatego obok współczesnych i popularnych autorów dramatycznych takich jak
Paweł Demirski czy Małgorzata Sikorska-Miszczuk pojawią się także klasycy powojennej
dramaturgii polskiej, ze Sławomirem Mrożkiem i Tadeuszem Różewiczem na czele.
Prezentowane będą różne powiązania współczesnych tekstów teatralnych, ich
inspiracje prozatorskie, filmowe, historiograficzne czy biograficzne. Zastanowimy się
również nad teorią i praktyką interpretacji wykonawczej „tekstów dla teatru”, a także nad ich
ewolucją w konfrontacji ze sceną, aktorami i publicznością. Proponowane tematy prac
licencjackich będą mogły dotyczyć zarówno samych tekstów w wymiarze literackim, jak też
ich potencjału teatralnego i praktyki konkretnych wykonań scenicznych.
W razie pytań, wątpliwości lub propozycji proszę o kontakt mailowy:
[email protected]
dr Gabriela Dziamska-Lenart
Seminarium kierowane jest do osób zainteresowanych zagadnieniami współczesnego
języka polskiego, ujmowanymi z perspektywy normatywnej, stylistycznej bądź
leksykograficznej.
Tematyka zajęć będzie się koncentrować wokół słownictwa i frazeologii różnych
odmian polszczyzny, z uwzględnieniem takich zagadnień szczegółowych, jak np. innowacje
leksykalne i frazeologiczne w wybranych tekstach stylu artystycznego i publicystycznego,
moda językowa, zmiany w zasobie leksykalnym najnowszej polszczyzny, zapożyczenia i
internacjonalizacja słownictwa, język w mediach elektronicznych, tendencje rozwojowe w
zasobie słownym współczesnej polszczyzny, środowiskowe i zawodowe odmiany języka.
W ramach zajęć słuchacze zostaną przygotowani do napisania pracy analitycznej na
podstawie wybranych tekstów literackich, prasowych, urzędowych lub reklamowych.
dr Krzysztof Gajda
Literackość piosenki – seminarium licencjackie
Piosenka jest jedną z najpopularniejszych form wypowiedzi artystycznej. Jej
wielokodowość sprawia jednak, że nie poddaje się łatwo literaturoznawczym ocenom.
W trakcie seminarium chciałbym poszukać odpowiedzi na nasuwające się pytania o
rolę słowa we współczesnych i nieco dawniejszych piosenkach. Gdzie przebiega granica
pomiędzy poezją a tekstem piosenki? Czym różni się "tekściarstwo" od twórczości
poetyckiej? Czy autorzy tekstów piosenek bywają poetami? Czy istnieją wartościowe
literacko teksty piosenek? Jakie kryteria stosować do takich ocen?
Chciałbym, aby powstające na tym seminarium prace stanowiły próbę odpowiedzi na
te i podobne pytania, w oparciu o coraz bogatszą literaturę przedmiotu, dając szansę
odkrywania ciekawych, a niezbadanych jeszcze terenów z najbliższych okolic literatury.
dr Paweł Graf
Lektury, odkrycia, zwątpienia, rozpoznania...
Szanowni Państwo, serdecznie zapraszam na seminarium poświęcone szeroko
rozumianej kulturze współczesnej w jej wymiarze teoretycznym, kulturowym,
historycznoliterackim, antropologicznym i naukoznawczym.
Seminarium i pisane w jego ramach prace licencjackie mieścić się będą w
następujących granicach:
-literatura i kultura polska XX w.[głównie lata 1910-1970];
-teoria literatury i poetyka [dowolne ujęcia teoretyczne oraz poszerzone w stosunku do zajęć z
pierwszego roku zagadnienia z poetyki];
-antropologia literatury, wiedzy i kultury;
-historia i teoria wiedzy [rozwój sposobów myślenia i problematyka metanauki od czasów
najdawniejszych do dziś);
-związki literatury z architekturą, malarstwem, filozofią lub religią.
W ramach zajęć zajmować się będziemy następującymi zagadnieniami:
- dogłębną analizą twórczości wybranego XX wiecznego pisarza polskiego;
- w ramach "Poetyki dla dorosłych" wybranymi kategoriami stylistycznymi i estetycznymi
(np. groteską, ironią, brzydotą...);
- wybraną metodologią teoretycznoliteracką;
- wybranymi zjawiskami kulturowymi (np. szybkość-powolność; miasto, cielesność, zło);
wybór zostanie dokonany po pierwszym spotkaniu ze studentami.
W ramach seminarium możliwy jest - tradycyjny dla tego seminarium - wspólny wyjazd
naukowo-integracyjny. Zapraszam.
dr Krzysztof Hoffmann
Liryka polska XXI wieku – interpretacje
Celem seminarium jest spojrzenie na najciekawsze zjawiska w polskiej poezji
najnowszej. Cezura roku 2000 jest obrana arbitralnie, ale nie przypadkowo. Wiek XXI
przynosi bowiem językowi nowe wyzwania lub też przyspiesza już znane: rewolucja
technologiczno-cyfrowa, redefinicja relacji społecznych podług sieciowego modelu 2.0,
wiodąca rola popkultury w kształtowaniu krajobrazu kulturowego, emancypacja dyskursów
mniejszościowych, zmieniona sytuacja komunikacyjna tradycyjnie rozumianego pola
literatury, dominująca pozycja rynku przy jednoczesnych wyraźnych sygnałach oporu i jego
oddolnej organizacji, hipersemioza informacyjna - wszystkie (oraz te niewymienione)
znajdują odbicie w sposobach pisania, lektury, produkcji, recepcji i obiegach poezji. W
rezultacie mają wpływ na aksjologię literacką, komplikują takie fundamentalne kategorie
tradycyjnego literaturoznawstwa jak podmiot, wiersz, tekst, znaczenie.
Uczestnicy seminarium będą przyglądać się, w jaki sposób współczesna poezja (grupa
literacka, dany autor, ważny tom) odpowiada na te wyzwania. W miarę możliwości zachęcać
będę do uruchomienia nowych języków opisu (ekokrytycyzm, posthumanizm, studia
performatywne, itp.). W ten sposób uczestnicy włączą się w opisywanie niepoznanego - nie
tyko literatury, która siłą rzeczy nie doczekała się jeszcze bogatej recepcji, ale i kondycji
świata, w którym żyjemy.
W wypadku dużej liczby chętnych o przyjęciu do grupy decydować będzie rozmowa.
prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska
Między egzystencją a narracją
Seminarium poświecone będzie formom artykulacji doświadczenia w polskiej prozie
XX i XXI stulecia: począwszy od doświadczeń o charakterze zbiorowym, społecznym
(doświadczenie historyczne, pokoleniowe, genderowe etc) po doświadczenie o charakterze
indywidualnym (miłość, samotność, starość, choroba, dorastanie, tożsamość) . W centrum
zainteresowań seminarzystów znajdą się zatem takie kategorie estetyczne, które pozwalają z
jednej strony na dotarcie do egzystencjalnego sensu narracji, z drugiej: na określenie jej
właściwości (konstrukcji podmiotu, kompozycji, technik narracyjnych, kategoria śladu,
świadectwa, tożsamości narracyjnej, autonarracji czy autofikcji). Tematy prac, jakie
zaproponuję seminarzystom będą miały zatem charakter interpretacyjny, będą się ogniskować
wokół pojedynczych utworów, lub twórczości jednego prozaika.
dr Sylwia Karolak
Literatura polska wobec Zagłady
Swym zakresem seminarium obejmować będzie całość polskiej literatury
podejmującej temat zagłady Żydów: od opartych na pamięci świadectwach pochodzących od
świadków i ocalonych, aż do tekstów literackich, w których pojawiają się wątki
postpamięciowe. Czytać będziemy poezję i prozę, a także utwory dramatyczne. Analiza tekstu
literackiego wsparta zostanie lekturą opracowań. Interesować nas będzie specyfika
doświadczenia getta i obozu, jakie utrwalone zostało na kartach literatury polskiej.
Przedmiotem
naszych
zainteresowań
będą
problemy
związane
z
wyrażalnością/niewyrażalnością doświadczenia Zagłady, stosownością, pamięcią. Mówić
będziemy o doświadczeniach granicznych, traumie, żałobie i melancholii, postpamięci, jej
źródłach (np. fotografie, pomniki), kulturze posttraumatycznej. Głównym zadaniem
seminarium będzie pogłębienie wiedzy o Zagładzie i specyfice jej literackich przedstawień.
Tematy prac (zaproponowane przez prowadzącego oraz pomysły Uczestników
seminarium) ustalone zostaną podczas spotkań.
Więcej informacji o wykładowcy: http://www.zal.amu.edu.pl/pod/pracownicysk.html
Gdyby pojawiły się jakiekolwiek pytania lub wątpliwości, uprzejmie proszę o kontakt
mailowy: [email protected] lub osobisty (dyżur: czwartek 13:00 – 15:00, pokój 345).
dr Emilia Kledzik
Wyprawy, podboje, wycieczki, (e)migracje...
Relacje z podróży w polskiej literaturze XX wieku
Seminarium i przygotowywane w jego ramach prace licencjackie mają zająć się
problematyką przedstawiania inności kulturowej w literaturze polskiej XX wieku.
Interesować nas będzie przede wszystkim: historia polskiej powieści podróżniczej na tle
powieści europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem jej oświeceniowych korzeni, polskie
ambicje kolonialne w dwudziestoleciu międzywojennym i ich literackie emanacje, relacje z
podróży w PRL-u, poprzełomowe (e)migracje owocujące literackimi obrazami Zachodu
(Manuela Gretkowska, Zbigniew Kruszyński, Edward Redliński, Piotr Siemion…), nowy
model turystyki i jego literackie pokłosie (Maks Cegielski, Beata Pawlikowska…), wreszcie –
polska szkoła reportażu w perspektywie rewizji i tworzenia stereotypów (ta dawna: Ryszard
Kapuściński, Melchior Wańkowicz, Arkady Fiedler…; i ta najnowsza: Mariusz Szczygieł,
Mariusz Wilk, Włodzimierz Nowak i wielu innych).
dr Rafał Kochanowicz
Kultura popularna w szkole
Seminarium związane z zagadnieniami kultury popularnej i edukacji polonistycznej.
Przedmiotem dociekań badawczych staną się zjawiska, które w dużym stopniu
kształtują mentalność młodych uczniów - i tym samym - nie pozostają bez wpływu na
nowoczesną edukację polonistyczną.
Przewidywana problematyka:
1. Literatura popularna "nieobecna w szkole":
- dydaktyczne wykorzystanie zamiłowań czytelniczych uczniów, które dotyczą
książek spoza kanonu szkolnych lektur
- odmiany gatunkowe literatury popularnej
- reaktualizacje i reinterpretacje archetypów, mitów, toposów, motywów
- fantastyka
2. Cyberkultura w szkole:
- Internet jako narzędzie nauczyciela - polonisty ("chomik" czy biblioteka?)
- kultura uczniowska - kulturą elektronicznych "gadżetów"
- polonista na "Facebooku"?
- przejawy twórczej aktywności uczniów w cyberprzestrzeni (od szkicu do
"machinimy"; portale, fora, "ściągi", blogi etc.)
3. Audiowizualne teksty kultury popularnej :
- gry komputerowe - konteksty, analizy, interpretacje
- literatura ergodyczna
4. Literatura dla dzieci i młodzieży "wczoraj i dziś":
- wpływ przemian cywilizacyjnych na literaturę dla dzieci
- koniec świata baśni?
- wizerunek bohatera i antybohatera
dr Agnieszka Kula
Tekst w mediach – języki, taktyki, osobowości
Na seminarium zapraszam tych z Państwa, których ciekawi odkrywanie mechanizmów
rządzących przekazami medialnymi – miejsce znajdą tu ci, którzy mają ochotę na zgłębianie
zagadnień z pogranicza medioznawstwa i językoznawstwa (tu szczególnie stylistyka i
pragmalingwistyka). Pytania, jakie będziemy sobie stawiać, związane są z zagadnieniami
skuteczności, atrakcyjności, zrozumiałości przekazu, z modelami odbiorców założonych.
Podejmiemy się analizy zjawiska opiniotwórczości, tabloidyzacji, inforozrywki, przyjrzymy
się problemowi redundancji tekstowej, specjalizacji, spróbujemy rozszyfrować, przy
wykorzystaniu kompetencji polonistycznych, pojęcia niezdefiniowane lub zdefiniowane
pobieżnie.
Wyczerpujące odpowiedzi na różnorodne pytania związane z mechanizmami
funkcjonowania mediów, relacjami nadawczo-odbiorczymi mogą pojawić się wówczas, gdy
nauczymy się postrzegać problem wieloaspektowo. Seminarium polecane więc jest
szczególnie tym, którzy studia filologiczne chcą traktować jako humanistyczne wyzwanie.
Będziemy poruszać się bowiem również w obszarach związanych z socjologią, politologią,
psychologią, antropologią, a dzięki szerokiej perspektywie wyniki dociekań stylistycznych
czy pragmalingwistycznych zostaną uzupełnione o nowe treści.
W proponowanej przestrzeni badawczej jest jeszcze wiele zakresów zupełnie
niezbadanych – a zatem będziecie mieć Państwo szansę na dokonywanie prawdziwych
odkryć!
dr Michał Larek
Główne nurty popkultury
W ramach seminarium spróbujemy omówić najbardziej charakterystyczne trendy w
kulturze popularnej. Zrobimy to, analizując i interpretując seriale, książkowe bestsellery,
obserwując poczynania marketerów i reklamodawców. Naszym intelektualnymi sojusznikami
w tej kulturoznawczej przygodzie będą ważne teksty metodologiczne, których przydatność
przetetestujemy, odnosząc je do konkretnych utworów.
dr Marek Osiewicz
Seminarium kierowane jest do wszystkich studentów zainteresowanych zagadnieniami
zarówno historycznojęzykowymi, jak i dotyczącymi współczesnego języka polskiego.
Tematyka zajęć (i prac) dotyczyć będzie zagadnień ujmowanych wewnątrzjęzykowo (opisów
systemu graficznego i językowego: fonetycznego, fonologicznego, fleksyjnego,
słowotwórczego i leksykalnego, w tym również statystycznej struktury języka), a także ich
kulturowego kontekstu. Prowadzący seminarium szczególną sympatią darzy XVI-wieczne
teksty drukowane, zwłaszcza te pochodzące z I połowy wieku; planowany jest szereg zajęć
mających na celu ujawnienie szczegółów pracy drukarza z tego okresu i odrzucenie za ich
pomocą dotychczasowych mniemań dotyczących postaci graficznej i językowej tekstów z
tego okresu. W tej części tematyka seminarium jest pionierska, co stanowi niezwykłą okazję
do napisania przełomowej pracy z dziejów języka I połowy XVI wieku!
dr Maciej Parkitny
Odczytywanie Krasickiego
Interesować nas będzie oświecenie, bo to interesująca epoka. Skoncentrujemy się na
twórczości jej najwybitniejszego polskiego reprezentanta, Ignacego Krasickiego. Spróbujemy
go poczytać, odczytać na nowo, interpretować i reintepretować. Zajmować nas będą zarówno
pojedyncze utwory i/lub wpisana w nie problematyka, jak i całości większe, na pisarstwie
Krasickiego in toto skończywszy. Dozwolone będą (prawie) wszelkie chwyty, uchwyty, metody, metodologie, perspektywy i konteksty. Postaramy się Krasickim pobawić, wszelako tak
aby nie sprawić mu przykrości. A może nawet wręcz przeciwnie.
prof. dr hab. Wiesław Ratajczak
Europejskie konteksty literatury polskiej pozytywizmu i Młodej Polski
Powstające w ramach tego seminarium prace będą poświęcone szczególnie ciekawym
przykładom dialogu między literaturą polską a innymi literaturami europejskimi. Twórcy
doby pozytywizmu i Młodej Polski zdawali sobie sprawę z wyjątkowości losu narodu, który
czas, być może, najintensywniejszego rozwoju kultury duchowej przeżywał w niewoli.
Jednocześnie najwybitniejsi pisarze rozumieli, jak opłakane mogą być skutki ‘oparkanienia’
(to termin Brzozowskiego) polskiej kultury, czyli jej oddzielenia od głównych nurtów myśli
europejskiej. Zajmiemy się więc – sięgając po zbiory wierszy, dramaty i powieści –
wybranymi przykładami świadomych i udokumentowanych nawiązań do literatur zarazem
obcych i bliskich. Spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, jak europejskość pojmowali
przedstawiciele zmarginalizowanego (w sensie politycznym, nie duchowym) narodu. Co
odkrywali w sobie, przeglądając się w cudzym zwierciadle?
dr Dorota Rojszczak-Robińska
Język i styl tekstów literackich
Na seminarium zapraszam osoby, które przy lekturze tekstów literackich różnych epok
zadają sobie nie tylko pytanie „kto” i „co”, ale także „jak”, a dalej „po co”.
Poruszać się będziemy na styku dziedzin – językoznawstwa, literaturoznawstwa,
teologii czy źródłoznawstwa. Szczególnie bliskie są mi teksty staropolskie, jednak konkretne
tematy zawsze będą związane z zainteresowaniami uczestników seminarium.
Przykładowe tematy:
- teologia a język – różnice językowe i teologiczne widoczne w różnych przekładach
tego samego tekstu;
- stylizacja historyczna w powieściach Andrzeja Sapkowskiego;
- nazywanie doznań zmysłowych w staropolskich tekstach pasyjnych;
- język internetowego forum poświęconego średniowieczu;
- język jako element świata przedstawionego w powieściach fantasy;
- sposób odtwarzania języka, którego nie ma – język bohaterów „Starej baśni”;
Wszystkich zainteresowanych, niepewnych i pewnych, szukających i zdecydowanych
zapraszam na konsultacje (środy, godz. 12.00-13.30, pokój 313).
dr Małgorzata Rybka
Tematyka seminarium obejmuje różnorodne kwestie dotyczące współczesnej
polszczyzny. Temat pracy licencjackiej może być również inny, uzgodniony indywidualnie,
w zależności od zainteresowań Studenta. Przedmiotem rozważań mogą być następujące
zagadnienia:
- Zmiany we współczesnym języku polskim (na przykładzie tekstów artystycznych, prasy,
radia, telewizji).
- Językowy obraz świata (np. kreatywna funkcja języka, stereotypy, metafory językowe,
słownictwo jako świadectwo mentalności epoki).
- Leksyka współczesnego języka polskiego i jej zróżnicowanie (słownictwo specjalistyczne,
grup społecznych, zawodowych itd.).
- Najnowsze zapożyczenia angielskie (kosmetologii, w prasie muzycznej, motoryzacyjnej czy
kobiecej itd.).
- Język w mediach (charakterystyka ogólna języka mass mediów, Internetu, SMS-ów;
poszczególnych gatunków, języka dziennikarzy; nagłówki prasowe, ich wymowa i stylistyka).
- Teksty i dyskursy; strategie komunikacyjne; perswazja i manipulacja; wartościowanie (np.
analiza tekstów przemówień publicznych, debat, homilii; odmiany tekstów w dyskursie
publicznym; językowy obraz przeciwnika lub kandydata w kampanii wyborczej, wyznaczniki
emocjonalności we współczesnych tekstach artystycznych, religijnych, medialnych czy
politycznych; potoczność w tekstach artystycznych, religijnych, medialnych czy politycznych
itd.).
- Analiza tekstów reklamy (np. metafora w reklamie, emocje w reklamie, relacja słowa do
obrazu w reklamie, językowe i graficzne środki perswazji itd.).
- Stylistyka językowa – stylizacje językowe w tekstach literackich, publicystycznych,
reklamowych.
- Spójność semantyczna i strukturalna tekstu.
- Analiza tekstów tworzonych przez dzieci bądź tych, które są dla nich przeznaczone.
Przykładowe tematy (mile widziane własne propozycje Studentów):
- Wydarzenia, Fakty, Wiadomości – język telewizyjnych serwisów informacyjnych.
- Językowy obraz Polaka (lub Żyda) w dyskusjach o „Pokłosiu” W. Pasikowskiego.
- Idiolekt Jarosława Kaczyńskiego a retoryka populistyczna.
- Janusz Palikot – manipulacja czy kreacja?
- Językowy obraz wartości w „Senności” Wojciecha Kuczoka.
- „Wszystko na pozór się zgadza” – językowy obraz świata w poezji Wisławy Szymborskiej.
- Językowy obraz podróży w „Biegani” Olgi Tokarczuk.
- Językowy obraz mężczyzny w „Miłości po polsku” Manueli Gretkowskiej.
- Werbalizacja negatywnych uczuć na forach internetowych.
- Kategoria luksusu w reklamie prasowej.
- O jedności złożonej z przeciwieństw, czyli o bieli, czerni i czerwieni w reklamie.
- Frazeologia jako tworzywo stylu współczesnej prasy sportowej.
- Językowy obraz kobiety w „Harpie, piranie, anioły” Małgorzaty Domagalik i Krystyny
Kofty.
- Czy do nieba mają szansę trafić tylko katolicy? – o języku i stylu tekstów Szymona
Hołowni.
- „Wojownik na skale”. O nagłówkach prasowych po wyborze papieża Franciszka.
- Językowy obraz Boga w „Prawieku i innych czasach” Olgi Tokarczuk.
- „Judasze! Omamił was Babilon” – sacrum w tekstach piosenek rockowych.
- Leksykalne wyznaczniki emocjonalności w „Maglu towarzyskim”.
- Kuba Wojewódzki – skandalista językowy?
prof. dr hab. Jerzy Sierociuk
Leksyka wielkopolskich wierzeń
Tematyka proponowanego seminarium wpisuje się w dostrzeganą coraz częściej przez
społeczność międzynarodową potrzebę ochrony własnego dziedzictwa, która to w świetle
ratyfikowanej niedawno przez Polskę Konwencji UNESCO w sprawie ochrony
niematerialnego dziedzictwa kulturowego (Paryż 2003 r.) „oznacza praktyki, wyobrażenia,
przekazy, wiedzę i umiejętności – jak również związane z nimi instrumenty, przedmioty,
artefakty i przestrzeń kulturową – które wspólnoty, grupy i, w niektórych przypadkach,
jednostki uznają za część własnego dziedzictwa kulturowego”.
Głównym problemem analiz seminaryjnych chciałbym uczynić część niematerialnego
dziedzictwa kulturowego, przekazywaną z pokolenia na pokolenie leksykę wielkopolskich
wierzeń i przesądów. Warto bowiem zastanowić się nad znaczeniem określeń typu: ciota
(wyraz mający kilka znaczeń, m.in.: ‘kobieta rzucająca uroki’, ‘wir powietrzny’, ‘stara, zdarta
miotła spalana w piecu” itp.), babok (m.in.: ‘stwór, którym straszono dzieci’), kotun (czyli:
‘kołtun’) itp.
Przedmiotem analiz będzie znajomość tej leksyki przez współczesnych Wielkopolan,
także w kontekście materiałów do przygotowywanego w Pracowni Dialektologicznej
słownika gwarowego Wielkopolski.
Nie wykluczam też możliwości przygotowania pracy dotyczącej słowotwórstwa
polszczyzny regionalnej (wielkopolskiej) lub innych działów jej leksyki.
Uczestnictwo w seminarium licencjackim może być metodologicznym (i treściowym)
przygotowaniem do seminarium magisterskiego na II stopniu studiów (uzupełniających).
dr Jolanta Sławek
Konteksty semantyczne
Prowadzone przeze mnie seminarium poświęcone będzie związkom językoznawstwa
z literaturą oraz różnorodnym zjawiskom językowym występującym we współczesnej
polszczyźnie. W ofercie znajdą się również zagadnienia usytuowane w obszarze badań
psycholingwistycznych – mózg a mowa, konstruowanie pojęć i znaczeń w języku, kulturowe
uwarunkowanie pojęć.
Przygotowywane przez studentów prace będą miały charakter materiałowointerpretacyjny, poparty konkretną wiedzą teoretyczną. Przedmiotem analiz objęte zostaną
zróżnicowane teksty literackie (poezja, proza, literatura faktu, pamiętniki), a także gatunki
mowy występujące we współczesnych mass mediach oraz reklamie. W badaniach będzie
wykorzystywana metodologia strukturalna i kognitywna, z jednoczesnym uwzględnieniem
perspektywy pragmalingwistycznej i tekstologicznej.
Proponuję m.in. następujące zagadnienia:
1.
semantyka tekstu literackiego (kategorie semantyczne, leksyka, frazeologia,
metaforyka, konotacje tekstowe pojęć, językowy obraz świata, konceptualizacje
poetyckie);
2.
język w reklamie, Internecie oraz tekstach prasowych (kształt językowo-stylistyczny,
szablonowość i oryginalność, kompozycja, tematyka, stereotypy językowe);
3.
język w tekstach politycznych (charakterystyczna retoryka, bezpośrednie i pośrednie
wykładniki perswazji, techniki propagandowe i manipulacyjne);
4.
badanie leksyki różnych odmian współczesnej polszczyzny;
5.
psycholingwistyka – biologiczne podstawy zachowań językowych człowieka (język
a mózg); kognitywne podstawy rozwoju języka (języka a myślenie); kulturowe
uwarunkowanie pojęć (różnice w kategoryzacjach świata, uniwersalizm i relatywizm
pojęciowy).
dr Michał Szczyszek
Proponowany zakres tematyczny prac licencjackich:
1) Słowotwórstwo współczesnej polszczyzny:
opis najnowszych zjawisk słowotwórczych;
opis zmian zachodzących w systemie słowotwórczym w XX i XXI wieku;
słowotwórstwo a norma języka polskiego;
słowotwórstwo – system a uzus;
zjawiska słowotwórcze w tekstach artystycznych, publicystycznych,
użytkowych itp.;
słowotwórstwo mówionego wariantu języka polskiego.
2) Norma współczesnego języka polskiego:
teoretyczno-metodologiczny model opisu normy językowej;
ewolucja normy języka polskiego i przemiany w zakresie norm cząstkowych
w XX i XXI wieku;
norma językowa jako odzwierciedlenie przemian kulturowych w XX i XXI
wieku;
wewnątrzjęzykowe i zewnątrzjęzykowe aspekty zmian w normie współczesnej
polszczyzny – potocyzacja, technologizacja, wulgaryzacja itp. komunikacji
językowej;
normatywne i anormatywne aspekty tekstów artystycznych, publicystycznych,
użytkowych itp.
3) Nabywanie normy językowej przez młodych użytkowników języka polskiego:
akwizycja języka a nabywanie normy językowej;
nabywanie normy językowej a kategoryzacja językowa rzeczywistości
pozajęzykowej;
elementy leksykalne i gramatyczne jako wykładniki procesu nabywania normy
językowej i językowego obrazu świata danej społeczności językowej.
4) Internacjonalizacja komunikacji językowej:
kontakty polszczyzny z innymi językami;
genetyczna i semantyczna struktura zapożyczeń;
zmiany językowego obrazu świata społeczności polskojęzycznej pod wpływem
zapożyczeń pojawiających się w polszczyźnie w XX i XXI wieku;
miejsce polszczyzny wśród języków Europy;
językowe odzwierciedlenie procesów globalizacji i regionalizacji.
5) Multimodalny opis komunikacji interpersonalnej:
werbalne i niewerbalne składniki komunikacji międzyludzkiej;
relacje między werbalnymi i niewerbalnymi składnikami komunikacji
międzyludzkiej;
struktura semantyczna, pragmatyczna, modalna werbalnych i niewerbalnych
składników komunikacji międzyludzkiej;
rola języka (leksemów, gramatyki), gestu, intonacji w procesie przekazywania
informacji.
6) Kompetencje językowe i komunikacyjne a wiek biologiczny użytkowników języka (na
przykładzie polszczyzny):
cechy polszczyzny młodzieżowej;
cechy polszczyzny osób w średnim wieku;
cechy polszczyzny osób w podeszłym wieku;
relacja między rozwojem osobniczego języka a rozwojem osobniczej pamięci.
7) Artystyczna odmiana współczesnej polszczyzny:
styl, stylizacja;
język pisarza, poety, ugrupowania artystycznego;
językowe środki artystycznego wyrazu.
dr Ewa Szkudlarek
Teatr obrazów w polskiej dramaturgii XX wieku
Obrazy są jednym z elementów szeroko pojmowanej kultury. Nie chodzi jednak o
odwzorowywanie świata rzeczywistego, ale o tworzenie nowej jakości i możliwość
uczestniczenia w procesie jej kształtowania. Zdaniem Ernsta Gombricha odczytanie obrazu
wizualnego uzależnione jest od wiedzy i możliwości odbiorcy. Odczytanie obrazu wizualnego
zależy od: kodu, podpisu i kontekstu. Zagadnienie widzialności „teatru obrazów” w polskiej
dramaturgii wskazuje nie tylko na umiejętność postrzegania abstrakcyjnego kolażu czy
cyfrowej symulacji. Widzialność to możliwość „bycia w obrazie”, „wejście w niego”
wreszcie „bycie widzianym” przez sam obraz. Pojęcia (Hans Belting, Lambert Wiesing) i
kategorie (Louis Marin, Georges Didi-Huberman) stosowane w nowoczesnej teorii obrazu
pozwalają ujawnić widzialne i semiotyczne cechy szczególne rozmaitych form obrazowych.
Wyobrażenia poszczególnych scen, postaci, akcji w dramatach układają się w szeregi
obrazów przypominające dzieła malarskie (obrazy awangardowe – Witkacy), pozwalają
rozpoznać różne motywy (martwa natura – T. Różewicz, odbicie w lustrze – H. Kajzar),
ujęcia panoramy miast (T. Karpowicz) czy pejzaże wsi (E. Redliński). W dramatach powstają
także obrazy, do których oko fizyczne nie ma dostępu: obrazy biblijne (R. Brandstaetter),
oniryczne (W. Gombrowicz), pamięci (M. Miszczuk-Sikorska) i ciszy (Z. Herbert, M.
Białoszewski). Obrazy utrwalone w umyśle dramatopisarzy nabierają trwałości dzięki
scenicznym dialogom, monologom i całej sferze inscenizacyjnej i akustycznej.
dr Anna Śliwińska
Kino światowe
Prace powstające w ramach seminarium będą obejmować zagadnienia z dziedziny
filmoznawstwa. Ze szczególnym uwzględnieniem historii i bieżących tematów kina
światowego. Problematyka seminarium różnorodna – zależna od zainteresowań i
planowanych tematów prac licencjackich.
Istotnym zadaniem seminarium jest rozwinięcie umiejętności gromadzenia,
krytycznej oceny oraz porządkowania materiałów. Ponadto, wypracowanie świadomości
metodologicznej (filmoznawczej i medioznawczej) oraz kształtowanie zdolności do
samodzielnego formułowania myśli i sądów.
dr Piotr Śniedziewski
Demoniczny romantyzm
Romantyzm to czas wzmożonego zainteresowania tym, co wymyka się potocznemu
doświadczeniu (odwołującemu się jedynie do świadectwa ludzkich zmysłów) oraz wszelkim
próbom racjonalizacji (zakładającym, że ludzki rozum pozwala w adekwatny sposób opisać
dookolną rzeczywistość). Dlatego właśnie wielu pisarzy romantycznych tak chętnie
podejmowało w swej twórczości tematykę związaną z odmieńcami, demonami, potworami
bądź wampirami – dość wspomnieć Lenorę Gottfrieda Augusta Bürgera, liczne ballady
Adama Mickiewicza, Frankensteina Mery Shelley czy opowiadania Edgara Allana Poego.
Warto podkreślić, że romantyczny demonizm nie był naiwną próbą epatowania czytelników
okropnościami; celem w tym przypadku było postawienie pytań o to, co inne, obce, nieznane.
Groza pozostawała więc na usługach mitu poznania, który nakazywał romantykom wierzyć w
możliwość dotarcia do tajemnicy stworzenia.
Głównym problemem dyskutowanym w ramach seminarium będzie więc romantyczny
świat potworów, który pozwala postawić kluczowe pytania epistemologiczne dotyczące
tożsamości oraz różnych sposobów istnienia (np. odmieniec, sobowtór), budzących często
strach bądź niechęć. Do interpretacji posłużą zarówno teksty romantyków polskich, jak i
europejskich. Ciekawym kontekstem porównawczym może być także silny wpływ „czarnego
romantyzmu” na kino (np. niemiecki ekspresjonizm) oraz na rozwój psychoanalizy (np.
Freudowska „niesamowitość”).
dr Beata Udzik
Mówię, czytam, piszę … Wokół sprawności komunikacyjno – językowych uczniów
Seminarium licencjackie poświęcone będzie kształceniu polonistycznemu na II i III etapie
edukacyjnym (szkoła podstawowa i gimnazjum). Zaproponowane zagadnienia, wokół których
mogą skupiać się zainteresowania i badania seminarzystów, to:
1. Metody kształcenia sprawności językowej uczniów w szkole.
2. Szkolne formy wypowiedzi – sposoby kształtowania umiejętności tworzenia
wypowiedzi w określonym gatunku a rzeczywista sprawność językowa uczniów.
3. Świadomość językowa uczniów w zakresie odbioru oraz tworzenia tekstów.
4. Kompetencje nadawczo – odbiorcze uczniów.
5. Błędy językowe w wypowiedziach uczniów.
6. Podręczniki do kształcenia językowego w szkole podstawowej i gimnazjum, treści
językowe w podręcznikach szkolnych.
7. Diagnoza edukacyjna w kształceniu polonistycznym.
8. Różnorodne aspekty ewaluacji pracy nauczyciela i szkoły.
9. Ocenianie w szkole.
10. Egzaminy szkolne.
Praca licencjacka powinna wykorzystywać materiał empiryczny, polegać na wykonaniu
zadania badawczego. Tematy prac nie będą narzucane, respektowane będą zainteresowania
studentów. Mając je na uwadze, dokonamy wspólnie wyboru zagadnienia i sformułujemy
temat pracy.
dr Marek Wedemann
Henryk Sienkiewicz – „ścigany i pożądany”
Planowane seminarium byłoby poświęcone publicystyczno-krytycznej recepcji
Sienkiewicza, charakteryzującej się, począwszy od pierwszego sporu o Ogniem i mieczem z
1884 roku, wyraźną polaryzacją stanowisk, którą dobrze oddaje formuła „kult i anatema”,
wprowadzona w połowie XX stulecia przez Zygmunta Falkowskiego. Miarą skrajności
sądów, jakie formułowane są w obrębie tej samoreprodukującej się od 130 lat dyskusji na
temat pisarskiej rangi autora Bez dogmatu, może być przypisywanie Sienkiewiczowi słabości
do „lolitek”, przejawiającej się jakoby w wielu spośród jego dzieł (stąd też obecne w tytule
seminarium nawiązanie do filmu Mariny Zenovich Roman Polanski: wanted and desired).