Kamica moczowa

radiolog.pl
Kamica moczowa
"Kamica układu moczowego jest dość częstą
dolegliwością, szacuje się, że występuje u 5% populacji,
dwukrotnie częściej u mężczyzn - szczyt zachorowalności u
nich między 30-40 rokiem życia."
Kamica nerkowa to obecność w drogach moczowych nie rozpuszczających się złogów, które
wytrącają się w moczu. Kamienie składają się z macierzy i kryształów substancji występujących w
moczu. Aby doszło do uformowania się złogu, musi być duże stężenie substancji krystalizującej
(musi zostać przekroczony próg rozpuszczalności). Wokół wytrąconego kryształka (jądra
krystalizacji lub macierzy) nawarstwiają się kolejne warstwy.
Złogi mogą powstawać w różnych odcinkach układu moczowego, ale najczęściej tworzą się w
kielichach lub miedniczkach nerkowych. Początkowo krystalizujące złogi tworzą tzw. błoto lub
piasek, później tworzy się kamień , który może się przemieszczać i zostać wydalony z moczem.
Czasami złogi mogą wypełniać całą miedniczkę nerkową tworząc kamienie odlewowe.
Istnieje kilka typów kamieni moczowych, co jest zależne od mechanizmu ich powstawania oraz
leczenia i zapobiegania nawrotom kamicy. Kamienie mogą się składać z:
- szczawianów wapnia,
- fosforanu wapnia,
- moczanów (stanowią około 15% wszystkich),
- struwitu (czyli fosforanu magnezowo-amonowego).
Bardzo rzadko, w genetycznych defektach metabolicznych, kamienie składają się ze złogów
aminokwasów, mogą występować kamienie mieszane.
Najczęstsze, występujące w około 80% przypadków, są kamienie szczawianowe i fosforanowe.
Kamica układu moczowego jest dość częstą dolegliwością, szacuje się, że występuje u 5%
populacji, dwukrotnie częściej u mężczyzn - szczyt zachorowalności u nich między 30-40 rokiem
życia. W około połowie przypadków dolegliwości nawracają. Może występować endemicznie
(częste przypadki na małym terenie w zależności od klimatu - w rejonach gorących i suchych).
Dużo częściej występuje w krajach o wysokim standardzie, gdzie dieta jest bogata w białko i
szczawiany.
Istnieje szereg czynników predysponujących do rozwoju tej dolegliwości, ale głównym problemem
jest przesycenie moczu litogennymi (powodującymi wytrącanie kamieni) metabolitami. Za
poszczególne postacie odpowiadają różne mechanizmy powstawania kamieni.
"Najbardziej typowa jest kolka nerkowa, w której klasycznie
ból jest umiejscowiony w okolicy lędźwiowej i promieniuje
do spojenia łonowego, krocza i wewnętrznej powierzchni
uda. Ból ma charakter napadowy i związany jest z
© 2000-2017 Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone.
str. 1/4
radiolog.pl
przemieszczaniem się złogu przez wąskie światło
moczowodu w kierunku pęcherza moczowego.
Dolegliwościom bólowym mogą towarzyszyć problemy z
oddawaniem moczu pod postacią bolesnego parcia na
mocz i oddawanie niewielkich ilości moczu, który może być
podbarwiony krwią, nudności i wymioty, bladość i poty."
Główne przyczyny powstawania kamieni w drogach moczowych to przede wszystkim:
*wzrost w moczu substancji krystalizujących np. wapnia (w nadczynności przytarczyc,
zaawansowanych nowotworach z przerzutami), kwasu moczowego w dnie moczanowej,
*zmniejszenie w moczu substancji zapobiegających krystalizacji (magnezu, cytrynianów, białek
hamujących krystalizację - produkowanych w układzie moczowym),
*krytyczne pH moczu (za kwaśne lub za bardzo zasadowe),
*zastój moczu,
* zakażenia układu moczowego,
* rodzinne występowanie kamicy,
*choroby układu kostno-stawowego,
*przewlekłe choroby przewodu pokarmowego,
*nieprawidłowa dieta, odchudzanie się, mała ilość przyjmowanych płynów,
*przebywanie w gorącym i suchym klimacie,
* długotrwałe unieruchomienie,
* niektóre leki.
Kamica moczowa sprzyja zakażeniom układu moczowego, ale jednocześnie infekcje są jedną z
przyczyn jej powstawania.
Duża cześć osób z kamicą moczową nie ma żadnych dolegliwości, a złogi lub stany poprzedzające
uformowanie się kamienia są uwidaczniane podczas badań przeprowadzanych z innych przyczyn.
Jeżeli kamień jest uruchomiony i zaczyna się przemieszczać, pojawiają się dolegliwości.
Najbardziej typowa jest kolka nerkowa, w której klasycznie ból jest umiejscowiony w okolicy
lędźwiowej i promieniuje do spojenia łonowego, krocza i wewnętrznej powierzchni uda. Ból ma
charakter napadowy i związany jest z przemieszczaniem się złogu przez wąskie światło
moczowodu w kierunku pęcherza moczowego. Dolegliwościom bólowym mogą towarzyszyć
problemy z oddawaniem moczu pod postacią bolesnego parcia na mocz i oddawanie niewielkich
ilości moczu, który może być podbarwiony krwią, nudności i wymioty, bladość i poty. Jeżeli dołączy
się infekcja układu moczowego - możliwa jest gorączka.
Napady mogą pojawiać się co kilka miesięcy lub nawet lat.
Kamienie można uwidocznić w badaniach obrazowych. W przeglądowym zdjęciu rentgenowskim
widoczne są złogi, które nie przepuszczają promieni rtg, stąd kamienie zbudowane z moczanów przepuszczające promieniowanie X - są niewidoczne. USG jamy brzusznej, poza złogami, pozwala
także na ocenę dróg moczowych i ewentualnych powikłań kamicy.
W badaniach laboratoryjnych moczu wykonuje się w celu określenia pH moczu, gęstości
,zawartości kryształków. W większości przypadków występują krwinki czerwone, które świadczą o
'otarciach' w moczowodach, spowodowanych przez przemieszczający się kamień. Obecność
leukocytów ilub bakterii wskazuje na infekcję w drogach moczowych.
Leczenie objawowej kamicy polega na doraźnym uśmierzaniu bólu i podawaniu środków
© 2000-2017 Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone.
str. 2/4
radiolog.pl
rozkurczających. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (jak np. popularne i reklamowane leki
przeciwbólowe) zmniejszają dolegliwości bólowe, a przez działanie przeciwzapalne (zmniejszają
obrzęk i stan zapalny wokół złogu) - ułatwiają przemieszczenie się kamienia. Z pozostałych leków
przeciwbólowych stosuje się także opioidy (z rodziny morfiny). Leki rozkurczające obniżają
wzmożone skurcze moczowodów.
W niektórych przypadkach - głównie w kamicy moczanowej - można spróbować rozpuścić złogi
poprzez: odpowiednią dietę, wypijanie dużych ilości płynów oraz podawaniu specjalnych
preparatów - celem jest zobojętnienie kwaśnego pH moczu, w którym dochodzi do wytrącania się
tego typu kamieni.
Prawie wszystkie małe kamienie (do średnicy 2 mm,) są wydalane samoistnie - często jest to
nazywane ,,rodzeniem kamienia". Zaś dolegliwości bólowe ustępują do kilkunastu dni po
odblokowaniu przepływu moczu.
Jeżeli kamień jest za duży, musi być usunięty w sposób inwazyjny. Najpopularniejszą metodą jest
litotrypsja, czyli rozkruszanie kamieni falami uderzeniowymi wytwarzanymi poza organizmem (np.
elektromagnetycznymi). Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. Warunkiem wykonania
zabiegu jest zlokalizowanie złogu oraz nie zaburzony odpływ moczu. Rozkruszone kamienie są
następnie wydalane z moczem.
Inne metody obejmują endoskopowe usunięcie kamienia - instrumentem wprowadzonym przez
cewkę moczową lub przez nacięcie w skórze.
W przypadkach gdy kamień jest bardzo duży lub nie można go usunąć pozostałymi metodami
konieczny jest zabieg chirurgiczny.
W około połowie przypadków, kamica układu moczowego ma charakter nawrotowy, toteż duże
znaczenie ma profilaktyka. Szacunkowo nawroty występują u 50-70% chorych nie stosujących się
do zaleceń. Zapobieganie ma kluczową rolę zapobieganie wystąpienia problemu u osób, które już
miały dolegliwości lub mają czynniki ryzyka lub kamica występuje rodzinnie .
Podstawowa zasada to przyjmowanie dużych ilości płynów, co umożliwia zmniejszenie stężenia w
moczu substancji mogących krystalizować. Wzmożona produkcja moczu powoduje przepłukiwanie
nerek i układu moczowego - usunięcie błotka czy małych kamieni oraz zmniejsza w pewnym
stopniu możliwość infekcji układu moczowego.
Kolejnym ważnym czynnikiem w zapobieganiu jest odpowiednia dieta, dobrana w zależności od
typu kamicy. Jej szczegóły przedstawi tabela umieszczona poniżej.
Tab. 1 Wskazówki żywieniowe w zależności od typu kamicy moczowej
© 2000-2017 Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone.
str. 3/4
radiolog.pl
© 2000-2017 Activeweb Medical Solutions. Wszelkie prawa zastrzeżone.
str. 4/4