Nowe przepisy prawne - Puls 06-2011

PRAWO
Nowe przepisy prawne
mec. Beata Kozyra-£ukasiak
Osoby sprawuj¹ce na podstawie ustawy opiekê nad dzieæmi
w wieku do lat 3 podlegaj¹ obowi¹zkowym badaniom sanitarno-epidemiologicznym, zgodnie z ustaw¹ z 5 grudnia 2008 r.
o zapobieganiu oraz zwalczaniu zaka¿eñ i chorób zakaŸnych
u ludzi (DzU nr 234, poz. 1570 ze zm.).
10 marca 2011 r. wesz³o w ¿ycie rozporz¹dzenie
ministra sprawiedliwoœci z 2 lutego 2011 r. w sprawie rodzaju i zakresu dokumentacji medycznej prowadzonej w zak³adach opieki zdrowotnej dla osób
pozbawionych wolnoœci oraz sposobu jej przetwarzania, opublikowane w Dzienniku Ustaw nr 39,
poz. 203.
Dokumentacj¹ indywidualn¹ zewnêtrzn¹, przeznaczon¹ na potrzeby osadzonego, s¹: karta przebiegu ci¹¿y, karta informacyjna z leczenia szpitalnego, skierowanie do szpitala, skierowanie na badanie diagnostyczne lub konsultacjê specjalistyczn¹, zaœwiadczenie lekarskie.
Dokumentacj¹ indywidualn¹ zewnêtrzn¹, przeznaczon¹ na potrzeby uprawnionych podmiotów i organów, s¹: œwiadectwo
lekarskie, opinia lekarska, zaœwiadczenie lekarskie.
Szpital wiêzienny sporz¹dza i prowadzi dokumentacjê zbiorcz¹ wewnêtrzn¹ sk³adaj¹c¹ siê z nastêpuj¹cych ksi¹g: g³ównej
przyjêæ i wypisów, oczekuj¹cych na przyjêcie do szpitala wiêziennego, chorych oddzia³u, raportów lekarskich, raportów pielêgniarskich, zabiegów, bloku lub sali operacyjnej, bloku porodowego lub sali porodowej, noworodków, pracowni diagnostycznej, skierowañ i zleceñ na œwiadczenia zdrowotne
realizowane poza zak³adem, odmów przyjêæ do szpitala wiêziennego, zgonów, transfuzyjnej.
2) dokumentacjê zbiorcz¹ – odnosz¹c¹ siê do ogó³u osadzonych lub okreœlonych grup osadzonych korzystaj¹cych ze œwiadczeñ zdrowotnych zak³adu,
Zak³ad udzielaj¹cy œwiadczeñ zdrowotnych w warunkach ambulatoryjnych sporz¹dza i prowadzi dokumentacjê zbiorcz¹ w
formie ksiêgi: ambulatoryjnej przyjêæ prowadzonej odrêbnie dla
ka¿dej komórki organizacyjnej, pracowni diagnostycznej, zabiegów prowadzonej odrêbnie dla ka¿dego gabinetu zabiegowego, konsultacji i badañ diagnostycznych prowadzonej odrêbnie dla œwiadczeñ zdrowotnych realizowanych w zak³adzie
karnym i poza zak³adem karnym, izby chorych, zgonów.
3) dokumentacjê indywidualn¹ i zbiorcz¹ noworodka lub dziecka, którego matk¹ jest osadzona.
Dokumentacja indywidualna, je¿eli przepisy rozporz¹dzenia nie
stanowi¹ inaczej, zawiera:
Dokumentacja indywidualna dzieli siê na dokumentacjê indywidualn¹ wewnêtrzn¹, przeznaczon¹ na potrzeby zak³adu, oraz
dokumentacjê indywidualn¹ zewnêtrzn¹, przeznaczon¹ na potrzeby osadzonego, noworodka lub dziecka, którego matk¹ jest
osadzona, lub podmiotów i organów, o których mowa w art. 26
ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i rzeczniku
praw pacjenta.
- dane identyfikuj¹ce zak³ad: nazwê zak³adu, w którym sporz¹dzono dokumentacjê lub w którym jest dokonywany wpis do
dokumentacji, oraz adres zak³adu z numerem telefonu,
- dane identyfikuj¹ce osadzonego,
- dane identyfikuj¹ce osobê wykonuj¹c¹ zawód medyczny udzielaj¹c¹ œwiadczeñ zdrowotnych i dokonuj¹c¹ wpisu: nazwisko
i imiê, tytu³ zawodowy, uzyskane specjalizacje oraz numer prawa wykonywania zawodu, je¿eli posiada, podpis z piecz¹tk¹
osoby dokonuj¹cej wpisu do dokumentacji,
Dokumentacja medyczna dzieli siê na:
1) dokumentacjê indywidualn¹ – odnosz¹c¹ siê do poszczególnych osadzonych korzystaj¹cych ze œwiadczeñ zdrowotnych zak³adu,
REKLAMA
Dokumentacj¹ indywidualn¹ wewnêtrzn¹ s¹: ksi¹¿ka zdrowia
oraz historia choroby.
Wiêcej: www.miesiecznik-puls.org.pl (Nowe przepisy prawne)
3 marca 2011 r. wesz³a w ¿ycie ustawa z 4 lutego
2011 r. o opiece nad dzieæmi w wieku do lat 3,
opublikowana w Dzienniku Ustaw nr 45, poz. 235.
www.miesiecznik-puls.org.pl
nr 6 (194) czerwiec 2011
45
sporz¹dzaj¹cej dokument, a tak¿e byæ opatrzony dat¹ sporz¹dzenia.
Ka¿d¹ stronê dokumentacji indywidualnej, z wy³¹czeniem kart
ksi¹¿ki zdrowia, oznacza siê co najmniej numerem strony oraz
imieniem, nazwiskiem i numerem PESEL osadzonego, a w przypadku jego braku – rodzajem, seri¹ i numerem dokumentu potwierdzaj¹cego to¿samoœæ osadzonego.
Osoba wykonuj¹ca zawód medyczny kieruj¹ca na badanie lub
konsultacjê przekazuje podmiotowi, do którego kieruje osadzonego, wraz ze skierowaniem inne niezbêdne do przeprowadzenia badania lub konsultacji informacje zawarte w historii choroby lub w ksi¹¿ce zdrowia.
Podmiot przeprowadzaj¹cy badanie lub konsultacjê przekazuje osobie kieruj¹cej na badanie lub konsultacjê pe³ne dane o
wynikach przeprowadzonych badañ lub konsultacji, z podaniem ustalonego rozpoznania.
Dokumentacjê nale¿y prowadziæ czytelnie, w jêzyku polskim.
Zak³ad udostêpnia dokumentacjê bez zbêdnej zw³oki.
Zgody na udostêpnianie dokumentacji dotycz¹cej stanu zdrowia osadzonego udziela kierownik zak³adu lub osoba przez niego upowa¿niona.
W przypadku wydania orygina³u dokumentacji zak³ad pozostawia sobie jej kopiê lub pe³ny odpis, na których odnotowuje
fakt wydania, formê dokumentacji oraz wskazuje osobê, której
wydano dokumentacjê, oraz datê wydania.
W dokumentacji indywidualnej wewnêtrznej dokonuje siê wpisu o wydaniu dokumentacji indywidualnej zewnêtrznej i za³¹cza
siê jej kopiê lub pe³ny odpis. Gdyby zw³oka w wydaniu dokumentacji medycznej mog³a naraziæ osadzonego na szkodê, w
dokumentacji indywidualnej wewnêtrznej dokonuje siê jedynie
wpisu o wydaniu dokumentacji indywidualnej zewnêtrznej.
Gdy udostêpnienie dokumentacji nie jest mo¿liwe, odmowa wymaga zachowania formy pisemnej oraz podania przyczyny.
Udostêpnianie dokumentacji prowadzonej w postaci elektronicznej nastêpuje przez:
- przekazanie informatycznego noœnika danych z zapisan¹ dokumentacj¹,
- dokonanie elektronicznej transmisji dokumentacji,
- przekazanie papierowych wydruków – na ¿¹danie uprawnionych podmiotów lub organów.
Dokumentacjê prowadzon¹ w postaci elektronicznej udostêpnia siê z zachowaniem jej integralnoœci oraz ochrony danych
osobowych.
Gdy dokumentacja prowadzona w postaci elektronicznej jest
udostêpniana w postaci papierowych wydruków, osoba uprawniona potwierdza ich zgodnoœæ z dokumentacj¹ w postaci elektronicznej i opatruje swoimi danymi identyfikacyjnymi oraz dat¹.
Dokumentacja wydrukowana powinna umo¿liwiaæ identyfikacjê osoby udzielaj¹cej œwiadczeñ zdrowotnych.
11 marca 2011 r. zosta³ opublikowany w Dzienniku
Ustaw nr 54, poz. 285 wyrok Trybuna³u Konstytucyjnego z 3 marca 2011 r. sygn. akt K 23/99.
46
ny zdrowia, s¹ zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wynikaj¹c¹ z niego zasad¹ zaufania obywatela do pañstwa i stanowionego przez nie prawa oraz z zasad¹ ochrony
praw s³usznie nabytych.
Za³¹cznik nr 2 do ustawy powo³anej w punkcie 1 w zwi¹zku
z art. 3 ust. 3 tej ustawy w zakresie, w jakim pomija w wykazie
prac o szczególnym charakterze prace pracowników ochrony
zdrowia, jest zgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
15 marca 2011 r. wesz³o w ¿ycie rozporz¹dzenie ministra zdrowia z 18 lutego 2011 r. zmieniaj¹ce rozporz¹dzenie w sprawie minimalnych wymagañ dla
zak³adów opieki zdrowotnej ubiegaj¹cych siê o wydanie zgody na prowadzenie dzia³alnoœci zwi¹zanej z nara¿eniem na promieniowanie jonizuj¹ce
w celach medycznych, polegaj¹cej na udzielaniu
œwiadczeñ zdrowotnych z zakresu radioterapii onkologicznej, opublikowane w Dzienniku Ustaw nr 48,
poz. 252.
15 marca 2011 r. wesz³o w ¿ycie rozporz¹dzenie ministra zdrowia z 18 lutego 2011 r. zmieniaj¹ce rozporz¹dzenie w sprawie minimalnych wymagañ dla jednostek ochrony zdrowia udzielaj¹cych œwiadczeñ
zdrowotnych z zakresu rentgenodiagnostyki, radiologii zabiegowej oraz diagnostyki i terapii radioizotopowej chorób nienowotworowych, opublikowane
w Dzienniku Ustaw nr 48, poz. 253.
Jednostka ochrony zdrowia ubiegaj¹ca siê o uzyskanie zgody
pañstwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego lub pañstwowego inspektora sanitarnego Ministerstwa Spraw Wewnêtrznych i Administracji lub komendanta wojskowego oœrodka medycyny prewencyjnej na prowadzenie dzia³alnoœci zwi¹zanej z nara¿eniem na promieniowanie jonizuj¹ce w celach
medycznych, polegaj¹cej na udzielaniu œwiadczeñ zdrowotnych
z zakresu badañ rentgenodiagnostycznych, badañ diagnostycznych i leczenia chorób nowotworowych oraz paliatywnego leczenia chorób nowotworowych z wykorzystaniem produktów
radiofarmaceutycznych oraz zabiegów z zakresu radiologii zabiegowej, do wniosku o wydanie takiej zgody za³¹cza kopiê
aktualnego protoko³u z wykonania wszystkich testów eksploatacyjnych urz¹dzeñ radiologicznych.
16 marca 2011 r. wesz³o w ¿ycie rozporz¹dzenie ministra spraw wewnêtrznych i administracji z 18 lutego 2011 r. zmieniaj¹ce rozporz¹dzenie w sprawie organizacji i funkcjonowania centrów powiadamiania
ratunkowego i wojewódzkich centrów powiadamiania ratunkowego, opublikowane w Dzienniku Ustaw
nr 50, poz. 262.
17 marca 2011 r. wesz³o w ¿ycie rozporz¹dzenie ministra zdrowia z 18 lutego 2011 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizuj¹cego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej, opublikowane w Dzienniku Ustaw nr 51, poz. 265.
www.miesiecznik-puls.org.pl
nr 6 (194) czerwiec 2011
Rozporz¹dzenie okreœla warunki bezpiecznego stosowania promieniowania jonizuj¹cego dla wszystkich rodzajów ekspozycji
medycznej:
1) pacjentów, wynikaj¹cej z badañ lekarskich i leczenia, w tym
ze wstêpnych i okresowych badañ pracowników,
2) osób poddawanych przesiewowym badaniom z zastosowaniem promieniowania jonizuj¹cego,
3) zdrowych osób lub pacjentów uczestnicz¹cych w eksperymentach medycznych,
4) osób poddawanych badaniom z zastosowaniem promieniowania jonizuj¹cego w celach medyczno-prawnych, kiedy podjêcie tych badañ nie wynika ze wskazañ zdrowotnych,
5) osób, które poza obowi¹zkami zawodowymi, œwiadomie i z w³asnej woli udzielaj¹ pomocy pacjentom i opiekuj¹ siê nimi
- zasady i metody dobrej praktyki medycznej, zmierzaj¹cej do
ograniczenia dawek dla pacjentów w rentgenodiagnostyce,
diagnostyce radioizotopowej i radiologii zabiegowej, w³¹czaj¹c w to poziomy referencyjne oraz fizyczne parametry badañ
rentgenowskich warunkuj¹cych uznanie postêpowania za
zgodne z dobr¹ praktyk¹ medyczn¹,
- wymagania i szczegó³owe zasady realizacji systemu zarz¹dzania jakoœci¹ w rentgenodiagnostyce, radiologii zabiegowej,
medycynie nuklearnej i radioterapii,
- wymagania dotycz¹ce szkolenia specjalistycznego osób wykonuj¹cych i nadzoruj¹cych wykonywanie badañ i zabiegów
leczniczych przy u¿yciu promieniowania jonizuj¹cego, w tym:
a) tryb dokonywania wpisu do prowadzonego przez g³ównego inspektora sanitarnego rejestru podmiotów prowadz¹cych szkolenia,
b) sposób sprawowania przez g³ównego inspektora sanitarnego nadzoru nad podmiotami wpisanymi do rejestru,
c) ramowy program szkolenia,
d) sposób powo³ywania komisji egzaminacyjnej, szczegó³owe
wymagania dotycz¹ce jej cz³onków i tryb jej pracy,
e) warunki dopuszczenia do egzaminu i sposób jego przeprowadzenia,
f) tryb wydawania certyfikatu i jego wzór,
g) tryb wnoszenia op³aty za egzamin, jej wysokoœæ oraz wynagrodzenie cz³onków komisji egzaminacyjnej,
- szczególne zasady dotycz¹ce ekspozycji na promieniowanie
jonizuj¹ce w diagnostyce i terapii dzieci, kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ci¹¿y i karmi¹cych piersi¹,
- zasady zabezpieczenia przed nadmiern¹ ekspozycj¹ osób
z otoczenia i rodzin pacjentów po terapii przy u¿yciu produktów radiofarmaceutycznych,
- szczegó³owe wymagania dotycz¹ce badañ przesiewowych
i eksperymentów medycznych wynikaj¹ce ze specyfiki wykonywania ekspozycji w celach medycznych,
- szczegó³owe zasady zapobiegania nieszczêœliwym wypadkom
radiologicznym w radioterapii, medycynie nuklearnej, radiologii zabiegowej i rentgenodiagnostyce oraz sposoby i tryb
postêpowania po ich wyst¹pieniu,
- ograniczniki dawek dla osób, o których mowa w pkt 3 i 5,
- zasady wykonywania kontroli fizycznych parametrów urz¹dzeñ radiologicznych oraz klinicznych audytów wewnêtrznych
i zewnêtrznych przestrzegania wymogów ochrony radiologicznej pacjenta.
Badanie lub leczenie z zastosowaniem promieniowania jonizuj¹cego wykonuje siê na podstawie pisemnego skierowania bêd¹cego czêœci¹ dokumentacji medycznej.
Bez skierowania mo¿e byæ wykonane badanie z zastosowaniem
promieniowania jonizuj¹cego przeprowadzane w ramach badañ przesiewowych, stomatologicznych badañ wewn¹trzustnych wykonywanych aparatami do celów stomatologicznych,
w przypadku densytometrii kostnej wykonywanej aparatami
przeznaczonymi wy³¹cznie do tego celu oraz w przypadkach
bezpoœredniego zagro¿enia ¿ycia pacjenta.
www.miesiecznik-puls.org.pl
nr 6 (194) czerwiec 2011
Do czasu opublikowania wzorcowych procedur radiologicznych,
o których mowa w art. 33g ustawy – Prawo atomowe, ale nie
d³u¿ej ni¿ do 31 grudnia 2014 r., badania, zabiegi i procedury
mog¹ byæ wykonywane zgodnie z poni¿ej okreœlonymi zasadami.
Procedury z zakresu radiologii zabiegowej s¹ wykonywane przez
lekarzy posiadaj¹cych specjalizacjê w dziedzinach, w których s¹ one
stosowane, i jedynie w zakresie odpowiadaj¹cym tej specjalizacji.
Badania diagnostyczne i zabiegi lecznicze przy u¿yciu produktów radiofarmaceutycznych s¹ wykonywane przez lekarzy posiadaj¹cych specjalizacjê z medycyny nuklearnej lub,
pod ich nadzorem, przez lekarzy bêd¹cych w trakcie takiej
specjalizacji.
Wymienieni lekarze mog¹ zleciæ innym lekarzom, radiofarmaceutom, technikom elektroradiologii lub pielêgniarkom wykonanie technicznych elementów procedur medycznych, w których
u¿ywane s¹ produkty radiofarmaceutyczne. Lekarze ci sprawuj¹
nadzór nad wykonywaniem zleconych czynnoœci.
Badania rentgenodiagnostyczne s¹ wykonywane przez lekarzy posiadaj¹cych specjalizacjê z radiologii i diagnostyki obrazowej lub, pod ich nadzorem, przez lekarzy bêd¹cych w trakcie takiej specjalizacji. Technicy elektroradiologii s¹ uprawnieni do wykonywania radiografii. Inne elementy procedury
medycznej zlecone technikom elektroradiologii przez lekarzy
radiologów wykonywane s¹ pod ich nadzorem.
Rentgenowskie badania stomatologiczne s¹ wykonywane przez
lekarzy posiadaj¹cych specjalizacjê z radiologii i diagnostyki obrazowej, lekarzy dentystów lub techników elektroradiologii.
Rentgenowskie badania stomatologiczne inne ni¿ zewn¹trzustne s¹ opisywane przez lekarza radiologa lub lekarza dentystê,
który odby³ odpowiednie przeszkolenie w zakresie radiologii
szczêkowo-twarzowej.
Zabiegi lecznicze z zakresu radioterapii powierzchniowej, teleradioterapii i brachyterapii oraz procedury diagnostyczne
zwi¹zane z tym leczeniem s¹ wykonywane przez lekarzy posiadaj¹cych specjalizacjê z radioterapii onkologicznej lub, pod
ich nadzorem, przez lekarzy bêd¹cych w trakcie takiej specjalizacji i przez techników elektroradiologii.
Procedury z zakresu radioterapii okulistycznej s¹ wykonywane
przez lekarzy posiadaj¹cych specjalizacjê z okulistyki pod nadzorem lekarza specjalisty z zakresu radioterapii onkologicznej
i we wspó³pracy z fizykiem medycznym w zakresie dozymetrii.
18 marca 2011 r. z moc¹ obowi¹zuj¹c¹ od 2 lutego
2011 r. wesz³o w ¿ycie rozporz¹dzenie ministra pracy
i polityki spo³ecznej z 22 lutego 2011 r. w sprawie
standardu podstawowych us³ug œwiadczonych przez
specjalistyczne oœrodki wsparcia dla ofiar przemocy
w rodzinie, kwalifikacji osób zatrudnionych w tych
oœrodkach, szczegó³owych kierunków prowadzenia
oddzia³ywañ korekcyjno-edukacyjnych wobec osób
stosuj¹cych przemoc w rodzinie oraz kwalifikacji osób
prowadz¹cych oddzia³ywania korekcyjno-edukacyjne,
opublikowane w Dzienniku Ustaw nr 50, poz. 259.
25 marca 2011 r. wesz³o w ¿ycie rozporz¹dzenie ministra zdrowia z 18 lutego 2011 r. zmieniaj¹ce rozporz¹dzenie w sprawie œwiadczeñ gwarantowanych
z zakresu programów zdrowotnych, opublikowane
w Dzienniku Ustaw nr 52, poz. 271.
Zmiana dotyczy wykazu œwiadczeñ gwarantowanych z zakresu
profilaktycznych programów zdrowotnych – profilaktyki raka
szyjki macicy i raka piersi oraz ortodontycznej opieki nad dzieæmi z wrodzonymi wadami czêœci twarzowej czaszki.
1 kwietnia 2011 r. wesz³o w ¿ycie rozporz¹dzenie ministra zdrowia z 18 lutego 2011 r. zmieniaj¹ce rozporz¹dzenie w sprawie œwiadczeñ gwarantowanych
z zakresu programów zdrowotnych, opublikowane
w Dzienniku Ustaw nr 52, poz. 270.
47
Zmiana dotyczy wykazu œwiadczeñ gwarantowanych z zakresu
terapeutycznych programów zdrowotnych w zakresie leczenia
przewlek³ego wirusowego zapalenia w¹troby typu B i C.
6 kwietnia 2011 r. wesz³o w ¿ycie rozporz¹dzenie ministra zdrowia z 1 marca 2011 r. w sprawie badañ
lekarskich oraz zabiegów sanitarnych cia³a i odzie¿y
cudzoziemców ubiegaj¹cych siê o nadanie statutu
uchodŸcy, opublikowane w Dzienniku Ustaw nr 61,
poz. 313.
7 kwietnia 2011 r. wesz³o w ¿ycie rozporz¹dzenie ministra zdrowia z 23 wrzeœnia 2010 r. w sprawie standardów postêpowania oraz procedur medycznych
przy udzielaniu œwiadczeñ zdrowotnych z zakresu
opieki oko³oporodowej sprawowanej nad kobiet¹
w okresie fizjologicznej ci¹¿y, fizjologicznego porodu, po³ogu oraz opieki nad noworodkiem, opublikowane w Dzienniku Ustaw nr 187 z 2010 r., poz. 1259.
Standardy postêpowania oraz procedury medyczne przy udzielaniu œwiadczeñ zdrowotnych z zakresu opieki oko³oporodowej sprawowanej nad kobiet¹ w okresie fizjologicznej ci¹¿y,
fizjologicznego porodu, po³ogu oraz opieki nad noworodkiem
okreœlaj¹ poszczególne elementy opieki medycznej sprawowanej w zak³adach opieki zdrowotnej, maj¹cej na celu uzyskanie dobrego stanu zdrowia matki i dziecka, przy ograniczeniu do niezbêdnego minimum interwencji medycznych,
w szczególnoœci: amniotomii, stymulacji czynnoœci skurczowej, podawania opioidów, naciêcia krocza, ciêcia cesarskiego, z uwzglêdnieniem zasad bezpieczeñstwa zdrowotnego,
w ramach których opieka opiera siê na praktykach o udowodnionej skutecznoœci.
Przez osobê sprawuj¹c¹ opiekê nale¿y rozumieæ lekarza specjalistê po³o¿nictwa i ginekologii, lekarza w trakcie specjalizacji
z po³o¿nictwa i ginekologii, lekarza ze specjalizacj¹ I stopnia
w zakresie po³o¿nictwa i ginekologii lub po³o¿n¹, sprawuj¹cych odpowiednio opiekê nad ciê¿arn¹, rodz¹c¹, po³o¿nic¹
i noworodkiem – odpowiedzialnych za prowadzenie porodu
fizjologicznego.
Zadania osoby sprawuj¹cej opiekê nad rodz¹c¹ obejmuj¹
w szczególnoœci:
- ocenê stanu rodz¹cej kobiety, ocenê stanu p³odu oraz stanu
noworodka, wykrywanie i eliminowanie czynników ryzyka, rozwi¹zywanie problemów oraz wczesne wykrywanie patologii,
- prowadzenie porodu wraz z koniecznymi zabiegami wed³ug
wskazañ medycznych,
- opiekê nad noworodkiem po urodzeniu,
- zapewnienie opieki realizowanej przez specjalistów, je¿eli ujawni¹ siê czynniki ryzyka lub pojawi¹ powik³ania uzasadniaj¹ce
takie dzia³anie,
- wsparcie rodz¹cej oraz jej osoby bliskiej w trakcie porodu oraz
w okresie po³ogu.
Odpowiedzialnoœæ prawn¹ i zawodow¹ osoby sprawuj¹cej opiekê za podejmowane dzia³ania reguluj¹ odrêbne przepisy.
Osoba sprawuj¹ca opiekê nad kobiet¹ podczas porodu musi
byæ przygotowana do wykonania czynnoœci interwencyjnych
w zakresie opieki nad rodz¹c¹ oraz nad noworodkiem.
Osoba sprawuj¹ca opiekê zapewnia dostêpnoœæ personelu przeszkolonego w resuscytacji noworodka, w tym w zakresie intubacji noworodka, oraz zapewnia mo¿liwoœæ przeniesienia rodz¹cej lub noworodka, w czasie zapewniaj¹cym zachowanie
ich zdrowia i ¿ycia, do oddzia³u po³o¿niczego lub noworodkowego odpowiedniego poziomu referencyjnego zapewniaj¹cego opiekê perinataln¹, jeœli pojawiaj¹ce siê powik³ania wymagaj¹ zastosowania procedur wysokospecjalistycznych.
Realizacja praw pacjenta w przypadku sprawowania opieki nad
kobiet¹ w okresie ci¹¿y, porodu i po³ogu polega w szczególnoœci na:
48
- respektowaniu jej prawa do œwiadomego udzia³u w podejmowaniu decyzji zwi¹zanych z porodem, obejmuj¹cych zakres podejmowanych dzia³añ i stosowanych procedur medycznych,
- prawie wyboru miejsca porodu w warunkach szpitalnych lub
pozaszpitalnych, w których czuje siê bezpiecznie i w których
udzielane s¹ œwiadczenia zdrowotne,
- mo¿liwoœci wyboru osoby sprawuj¹cej opiekê spoœród osób
uprawnionych do jej sprawowania, z uwzglêdnieniem zasad
organizacyjnych obowi¹zuj¹cych w miejscu udzielania œwiadczenia, okreœlonych w regulaminie porz¹dkowym zak³adu
opieki zdrowotnej.
Ponadto rozporz¹dzenie okreœla:
- zalecany zakres œwiadczeñ profilaktycznych i dzia³añ w zakresie promocji zdrowia oraz badañ diagnostycznych i konsultacji medycznych, wykonywanych u kobiet w okresie ci¹¿y, wraz
z okresami ich przeprowadzania,
- identyfikacjê czynników ryzyka powik³añ przedporodowych
i œródporodowych,
- plan opieki prenatalnej i porodu,
- postêpowanie w trakcie porodu,
- strategie uœmierzania bólu podczas porodu,
- rozpoczêcie porodu,
- postêpowanie w I, II, III i IV okresie porodu,
- opiekê nad noworodkiem,
- podstawy zabiegów resuscytacyjnych u noworodków,
- zasady dotycz¹ce po³ogu.
Podczas opieki prenatalnej osoba sprawuj¹ca opiekê oraz ciê¿arna ustalaj¹ plan opieki prenatalnej oraz plan porodu. Plan
opieki prenatalnej obejmuje wszystkie procedury medyczne
zwi¹zane z opiek¹ prenataln¹ wraz z okreœleniem czasu ich
wykonania. Plan porodu obejmuje wszystkie elementy postêpowania medycznego podczas porodu i miejsce porodu.
Zarówno plan opieki prenatalnej, jak i plan porodu mo¿e byæ
modyfikowany odpowiednio do sytuacji zdrowotnej ciê¿arnej
w trakcie opieki.
Ciê¿arnej nale¿y umo¿liwiæ wybór miejsca porodu (warunki szpitalne albo pozaszpitalne). Ka¿da ciê¿arna powinna otrzymaæ
wyczerpuj¹c¹ informacjê dotycz¹c¹ wybranego miejsca porodu,
obejmuj¹c¹ wskazania i przeciwwskazania. Ciê¿arn¹ nale¿y poinformowaæ, ¿e zaleca siê prowadzenie porodu w warunkach
szpitalnych, z zagwarantowanym dostêpem do wydzielonej dla
ciêæ cesarskich sali operacyjnej, gdzie – w sytuacji wyst¹pienia
jakichkolwiek powik³añ zarówno u matki, jak i u p³odu lub noworodka – mo¿liwe jest natychmiastowe podjêcie interwencji
medycznych, adekwatne do zaistnia³ej sytuacji po³o¿niczej lub
stanu noworodka.
Rodz¹ca powinna byæ traktowana z szacunkiem oraz braæ udzia³
w podejmowaniu œwiadomych decyzji zwi¹zanych z porodem.
Osoby z personelu medycznego powinny umieæ nawi¹zaæ dobry kontakt z rodz¹c¹ i mieæ œwiadomoœæ, jak wa¿ny jest ton
rozmowy, ich postawa oraz s³owa kierowane do rodz¹cej. Nale¿y zapytaæ rodz¹c¹ o jej potrzeby i oczekiwania, a informacja
w tym zakresie powinna zostaæ wykorzystana do wspierania
i kierowania rodz¹c¹ podczas porodu.
Osoba sprawuj¹ca opiekê podczas porodu powinna przedstawiæ rodz¹cej pe³n¹ informacjê o niefarmakologicznych i farmakologicznych metodach ³agodzenia bólów porodowych, wspieraæ rodz¹c¹ w jej w³asnym wyborze tych metod oraz respektowaæ jej decyzje w tym zakresie.
Przyjêcie ciê¿arnej do porodu nastêpuje na podstawie skierowania lub w konsekwencji osobistego zg³oszenia siê do wybranego
przez ni¹ zak³adu opieki zdrowotnej realizuj¹cego œwiadczenia
zdrowotne w zakresie po³o¿nictwa. Miejsce porodu, z wyj¹tkiem
stanów nag³ych, powinno byæ zgodne z wczeœniej opracowanym planem porodu oraz dokonan¹ i udokumentowan¹ ocen¹
czynników ryzyka oko³oporodowego.
Bezpoœrednio po urodzeniu nale¿y umo¿liwiæ dziecku nieprzerwany kontakt z matk¹ „skóra do skóry”, który bêdzie trwa³ co
najmniej dwie godziny po porodzie.
www.miesiecznik-puls.org.pl
nr 6 (194) czerwiec 2011