Nr 18 – Listopad 2011

Nr 18 – Listopad 2011
Bank BGŻ
ul. Kasprzaka 10/16
01-211 Warszawa
tel. 22 860 44 00
http://www.bgz.pl
Infolinia: 0 801 123 456
Opłata jak za 1 jt. u operatora
Główny Ekonomista
Dariusz Winek
tel. +48 22 860 43 56
[email protected]
Departament Analiz
Makroekonomicznych i Sektorowych
[email protected]
Analizy makroekonomiczne
i rynków finansowych
Konrad Soszyński
Kierownik Zespołu
Piotr Popławski
Analizy rynków rolnych
Marta Skrzypczyk
Kierownik Zespołu
tel. 22 860 59 55
[email protected]
Izabela Dabrowska-Kasiewicz
˛
tel. 22 860 56 54
[email protected]
Mariusz Dziwulski
tel. 22 860 46 31
[email protected]
Anna Jaworowska
tel. 22 860 52 23
[email protected]
Michał Koleśnikow
tel. 22 860 50 58
[email protected]
Analizy sektorowe
Monika Orłowska
Kierownik Zespołu
Artur Bubiło
Artur Kowalczyk
Łukasz Patoła
Godło Promocyjne przyznane Bankowi BGŻ za konsekwentne docenianie i efektywna˛ współprace˛ z małymi i średnimi przedsiebiorstwami
˛
zarówno z segmentu agro, jak i non
agro, wytrwałość w realizacji długofalowego programu budowy nowego
wizerunku oraz wspieranie lokalnej
przedsiebiorczości.
˛
Zmiany Wspólnej Polityki Rolnej coraz bliżej
W dniu 12 października 2011 r. Komisja Europejska przedstawiła oficjalna˛ propozycje˛ reformy Wspólnej Polityki Rolnej (WPR), która głównie ma
dotyczyć zmian we wsparciu dochodów rolniczych z budżetu wspólnotowego.
Od 2014 r. w całej UE miałby obowiazywać
˛
system płatności bezpośrednich,
który zapewniłby jednakowa˛ wysokość wsparcia w danym regionie. Obecnie cz˛eść państw członkowskich korzysta z możliwości określania wysokości
wparcia na gospodarstwo. W rezultacie w tej samej okolicy rolnicy otrzymuja˛
różny poziom płatności bezpośrednich w przeliczeniu na jeden hektar.
Ponadto nowe płatności bezpośrednie, aż w 30% uzależnione byłyby
od wypełniania przez beneficjenta dodatkowych wymogów rolno środowiskowych wykraczajacych
˛
ponad te objete
˛ zasada˛ wzajemnej zgodności. Nowe
wymagania obejmowałyby m.in. dywersyfikacje˛ upraw, utrzymywanie trwałych
użytków zielonych i obszarów proekologicznych. Rolnictwo ekologiczne automatycznie korzystałoby z tej płatności.
Kolejna˛ istotna˛ proponowana˛ zmiana˛ jest udzielanie wsparcia wyłacz˛
nie rolnikom czynnym zawodowo oraz stopniowe zmniejszanie i ograniczenie
wsparcia dla najwiekszych
˛
beneficjentów płatności bezpośrednich.
Projekt rozporzadzenia,
˛
które ma w przyszłości regulować bezpośrednie wsparcie dochodów rolniczych we Wspólnocie obejmuje również propozycje˛ wprowadzenia uproszczonego systemu dla najmniejszych producentów
rolnych (do 10% rocznego pułapu krajowego). Drobni producenci rolni otrzymywaliby wsparcie ryczałtowe, które nie mogłoby być niższe niż 500 EUR ani
wyższe niż 1000 EUR i byliby zwolnieni z wymogu spełniania zarówno nowych
wymagań ekologicznych, jak i dotychczas obowiazuj
˛ acych
˛
w ramach zasady
wzajemnej zgodności. Komisja argumentuje swoja˛ propozycje˛ checi
˛ a˛ uproszczenia systemu administrowania płatnościami.
W przedstawionym projekcie reformy autorzy dopuszczaja˛ możliwość
zachowania cz˛eściowego powiazania
˛
wsparcia dochodów rolniczych z prowadzona˛ produkcja˛ (do 5% rocznego pułapu krajowego z możliwościa˛ przekroczenia tej wartości w szczególnych przypadkach).
Jednakże najważniejsza kwestia dotyczy ogólnego poziomu wsparcia.
Ogólnym zamierzeniem jest zmniejszenie dysproporcji w poziomach płatności bezpośrednich w poszczególnych państwach członkowskich. Zgodnie z
ta˛ idea˛ zaproponowano zmniejszenie o jedna˛ trzecia˛ różnicy pomiedzy
˛
dotychczasowym poziomem wsparcia a 90% średniej w Unii Europejskiej. W
przypadku nowych państw członkowskich brana jest pod uwage˛ pełna wysokość płatności bezpośrednich zapisana w Traktacie Akcesyjnym. Dla Polski,
gdzie w 2013 r. wysokość dopłat wynosić bedzie
˛
215 EUR/ha, proponowana
zmiana oznacza wzrost wsparcia od 2014 r. o ok. 6-8 EUR/ha. Dla porównania
średni poziom płatności we Wspólnocie bedzie
˛
wówczas wynosił 266 EUR/ha.
Wzrost ten miałby być pokryty przez ograniczenie wsparcia dla państw otrzymujacych
˛
najwyższe płatności.
W kolejnych dwóch latach bed
˛ a˛ trwały dyskusje i negocjacje na temat przyszłego kształtu WPR, jednakże punktem wyjścia sa˛ zaprezentowane
przez Komisje˛ propozycje. Warto dodać, iż Komisja udostepniła
˛
wraz z projektami zmian raport, w którym przeanalizowane sa˛ skutki wprowadzenia nie
tylko zaproponowanych rozwiaza
˛ ń, lecz również alternatywnych.
Podsumowujac
˛ warto dodać, iż zgodnie z propozycja˛ Komisji Europejskiej nominalny poziom wydatków na WPR w kolejnym okresie programowania 2014-2020 zostałby utrzymany na poziomie z 2013 roku. W przypadku
Polski, oczekuje sie˛ iż po 2014 r. nastapi
˛ wzrost wsparcia dochodów rolniczych w przeliczeniu na jeden hektar. Jednakże, obecnie trudno jest określić
jaka kwota zostanie przeznaczona na rozwój obszarów wiejskich.
Nr 18 – Listopad 2011
Najważniejsze fakty i komentarze
W czwartym kwartale 2011 r.
oczekiwana jest stabilizacja cen
zbóż w kraju.
Oczekujemy, iż w czwartym kwartale ceny zbóż w kraju pozostana˛ na stosunkowo stabilnym poziomie, przy czym na przełomie roku możliwy jest niewielki
sezonowy ich wzrost. W pierwszym kwartale 2012 r. oczekiwany jest spadek
cen pszenicy paszowej i wzrost cen kukurydzy. W rezultacie ceny obu tych
zbóż w kolejnych miesiacach
˛
powinny sie˛ do siebie zbliżyć. Ponadto spodziewamy sie,
˛ iż ceny pszenicy konsumpcyjnej w kraju pozostana˛ znaczaco
˛ wyższe od cen pszenicy paszowej.
[wiecej
˛
str. 5]
Ceny skupu rzepaku w najbliższych miesiacach
˛
powinny pozostać wysokie.
Utrzymujacy
˛ sie˛ słaby złoty i napiety
˛ bilans rzepaku, zarówno w Polsce, jak i w
UE powinny wspierać ceny rzepaku w najbliższych miesiacach.
˛
Wskutek niższej podaży surowca w 2011 roku obniży sie˛ produkcja oleju rzepakowego w
kraju. Prawdopodobny jest spadek eksportu oleju i śruty rzepakowej. [wiecej
˛
str.
7]
W końcówce 2011 r. zarówno
ceny trzody chlewnej jak i bydła
bed
˛ a˛ stosunkowo wysokie.
Na skutek oczekiwanego ograniczenia podaży spadki cen trzody chlewnej jesienia˛ i zima˛ bed
˛ a˛ mniejsze niż zazwyczaj. Wysoki popyt zagraniczny na polska˛ wołowine˛ sprawia, że perspektywy dla producentów zarówno bydła jak i
miesa
˛ wołowego nadal sa˛ dobre. [wiecej
˛
str. 9]
Ceny drobiu w IV kwartale moga˛
wyraźnie spadać. Z kolei ceny
jaj w końcówce roku powinny rosnać.
˛
Oczekujemy wzrostu poziomu produkcji drobiu i tym samym spadku cen w
IV kwartale roku. Prawdopodobnie pod koniec I kwartału 2012 r. ceny drobiu ponownie zaczna˛ rosnać.
˛ Na skutek planowanego na 1.01.2012 r. wejścia
w życie zakazu stosowania nieulepszonych klatek w chowie kur niosek pod
koniec roku bieżacego
˛
i na poczatku
˛
przyszłego ceny jaj moga˛ wzrosnać.
˛ Pozostaje jednak duży obszar niepewności dotyczacej
˛
postepowania
˛
wobec jaj
pochodzacych
˛
z produkcji w nieulepszonych klatkach. [wiecej
˛
str. 11]
W IV kwartale ceny skupu mleka
moga˛ rosnać,
˛ w 2012 roku nieznacznie spadać.
Osłabienie sie˛ złotego było główna˛ przyczyna˛ wzrostu cen skupu mleka w
Polsce w III kwartale br. W IV kwartale br., ze wzgledu
˛
na czynniki sezonowe, prawdopodobne sa˛ dalsze wzrosty. W 2012 roku oczekujemy niewielkich spadków cen mleka m.in. w wyniku pogorszenia koniuktury gospodarczych w krajach rozwinietych,
˛
rosnacych
˛
nadwyżek eksportowych oraz spodziewanej aprecjacji złotego wobec euro w dalszej cz˛eści roku. [wiecej
˛
str. 13]
Ceny owoców i warzyw w IV
kwartale br. powinny wzrosnać,
˛
prawdopodobnie pozostana˛ jednak niskie w stosunku do roku
poprzedniego.
Oczekuje sie,
˛ że w ostatnich tygodniach bieżacego
˛
roku nastapi
˛ sezonowy
wzrost cen owoców i warzyw. Obecny ich poziom jest jednak niski głównie ze
wzgledu
˛ na wzrost zbiorów oraz małe zainteresowanie na rynkach zagranicznych. [wiecej
˛
str. 15]
Nr 18 – Listopad 2011
Main findings
In the fourth quarter 2011 grain
prices in Poland will remain relatively stable.
We expect that in the fourth quarter 2011 grain prices in Poland have remained
relatively stable, but small seasonal increase in the turn of the year is possible.
In the first quarter of 2012 decline in feed wheat prices and increase in corn
prices are forecasted. Moreover, we anticipate that prices of milling wheat on
the internal market will stay significantly higher than the prices of feed wheat.
[more p. 5]
Rapeseed prices to stay high in
the coming months.
Relatively weak PLN and tight balance of rapeseed, both in Poland and the
EU, should support the price of rapeseed in the coming months. As a result
of lower raw material supply, it is likely that in Poland output of rape oil has
dimished in 2011 yoy. Exports of rape oil and rapeseed meal might also decline
yoy. [more p. 7]
At the end of 2011 pig and cattle
prices are likely to be relatively
high.
Due to expected tightening of supplies this year seasonal decrease in pig
prices may be less pronounced that in normal years. Perspectives for cattle
producers remain favourable. High demand for Polish beef from abroad will
mean that market perspectives for cattle and beef producers remain favourable. [more p. 9]
Poultry prices are likely to fall
considerably in the fourth quarter. Egg prices should increase
at the end of the year.
We expect that poultry production will increase in the fourth quarter leading
to reduction of prices. Probably they will start to rise again at the end of first
quarter 2012. Due to ban on unenriched hen cages effective from 1 January
2012 egg prices are likely to increase at the end of this year and at the beginning of next year. However, there is a huge uncertainty concerning approach
that will be applied towards eggs coming from unenriched cages. [more p. 11]
In the fourth quarter 2011 milk
procurement prices will rise, in
2012 slightly decrease .
Weak zloty was the main reason for the increase in milk procurement prices in
Poland in the third quarter 2011. In the fourth quarter further increase is likely
due to seasonal factors. We expect that in 2012 milk prices will decline slightly
as a result of worsening economic performance in developed countries, the
growing export surplus of dairy and the expected appreciation of zloty against
euro in the rest of the year. [more p. 13 ]
Prices of vegetables in the fourth quarter will probably increase, but they remain low in comparison to the previous year.
In the last weeks of this year seasonal increase of fruit and vegetable prices
is expected. Currently their price is very low as a result of production increase
and low export demand. [more p. 15]
3
Nr 18 – Listopad 2011
Założenia do prognoz cen podstawowych produktów rolnych
(Forecasts of Main Agricultural Products’ Prices – Assumptions)
Aktualna prognoza cen podstawowych produktów rolnych garszać. Według ekonomistów ankietowanych przez Blozostała opracowana w oparciu o dane dostepne
˛
do dnia omberg wzrost PKB w Niemczech w 2011 r. ma wynieść
2,9% a w 2012 r. ma zwolnić do 1,0% (w cenach stałych).
3 listopada 2011 roku.
Z kolei czynnikiem wspierajacym
˛
krajowy eksport, w tym
eksport rolno-spożywczy, jest stosunkowo niski kurs złotego wobec euro. O ile jeszcze w lipcu br. jedno euro
kosztowało przecietnie
˛
3,99 PLN, to w październiku już
4,36 PLN. W warunkach słabnacego
˛
popytu na dobra
konsumpcyjne za granica,
˛ niska cena żywności bedzie
˛
odgrywała jeszcze wieksz
˛
a˛ role˛ w podejmowaniu decyzji zakupowych niż przedtem. Stanowi to szanse˛ dla polskich producentów, którzy cz˛esto dostarczaja˛ półprodukty
i tańsza˛ żywność na rynki Europy Zachodniej. Osłabienie
sie˛ złotego dodatkowo poprawiło konkurencyjność tych
towarów pochodzacych
˛
z Polski. Wprawdzie w horyzoncie prognozy oczekiwane jest stopniowe umacnianie sie˛
Sadzimy,
˛
że najbliższe miesiace
˛ przyniosa˛ dalsze wyha- złotego wobec euro, ale do połowy przyszłego roku złoty
˛
znacznie słabszy niż jeszcze trzy miesiace
˛
mowanie stopy aktywności gospodarczej. Wskazuja˛ na to nadal bedzie
temu.
spadajace
˛ wskaźniki wyprzedzajace
˛ sytuacji gospodar˛
na
czej w przemyśle (-0,3 pkt. w październiku wobec 2,5 pkt. Poziom kursu walutowego, szczególnie ze wzgledu
w lipcu), budownictwie (-7,0 pkt. i - 5,8 pkt.) i handlu podwyższona˛ jego zmienność, pozostaje jednym z ważdetalicznym (-3,1 pkt. i -1,9 pkt.). Za realizacja˛ scena- niejszych czynników niepewności wspólnym dla wszystriusza spowolnienia przemawiaja˛ także pogarszajace
˛ sie˛ kich kategorii produktów rolnych. Dalsze osłabienie krajowskaźniki zamówień w niemieckim przemyśle, które spa- wej waluty lub wolniejsze umacnianie niż założono w prodły z 9,4% r/r w czerwcu do 2,4% r/r we wrześniu. Na- gnozie, może oznaczać realizacje˛ cen produktów rolnych
szym zdaniem oznacza to dalszy spadek dynamiki pro- powyżej prognoz. Niewykluczony jest oczywiście scenadukcji przemysłowej do nieznacznie poniżej 5,0% r/r i riusz odwrotny.
spowodowana˛ wysokimi cenami paliw stabilizacje˛ inflacji Również założenia dotyczace
˛ pogorszenia koniunktury
w okolicach 4,2% r/r.
gospodarczej w Polsce i w Europie, a tym samym osłaOd strony popytu zagranicznego konsolidacja fiskalna bienia popytu na żywność i surowce rolne, stanowia˛
˛
w krajach UE bedzie
˛
oddziaływać negatywnie na odbu- ważny czynnik niepewności. Przy czym ewentualne głeb˛ za
dowujacy
˛ sie˛ popyt wewnetrzny
˛
hamujac
˛ możliwy wzrost sze spowolnienie gospodarcze lub recesja i idacy
˛
dochodów ludności może
popytu importowego na produkty z Polski. Również w nim spadek rozporzadzalnych
Niemczech, które sa˛ najwiekszym
˛
odbiorca˛ produktów oznaczać realizacje˛ cen surowców rolnych poniżej naszej
rolno-spożywczych z Polski, sytuacja gospodarcza, choć prognozy.
lepsza niż w wiekszości
˛
państw Strefy Euro, może sie˛ po-
Trzeci kwartał oznaczał kontynuacje˛ pogorszenie sytuacji
gospodarczej w Polsce i Eurostrefie. Produkcja przemysłowa w Polsce nieznacznie wzrosła (z 5,4% do 5,8% r/r),
jednak utrzymywały sie˛ negatywne trendy jeśli chodzi
o zatrudnienie, którego roczna dynamika spadła z 3,7
do 3,1%. Towarzyszyły temu, słabsze niż w poprzednim kwartale(14,4% r/r), lecz wciaż
˛ wzglednie
˛
wysokie (10,3% r/r) odczyty dynamiki sprzedaży detalicznej
i produkcji budowlano-montażowej (odpowiednio 18,8%
i 15,2% r/r w II i III kw.). Wysokie ceny paliw i słaby złoty
utrzymywały inflacje˛ na wysokim poziomie (4,1% r/r), jednak za sprawa˛ spadku cen surowców przemysłowych i
efektów bazowych była ona niższa niż w II kw. (4,6% r/r).
Prognoza kursów walutowych (stan na koniec miesiaca)
˛
Miesiace
˛
EUR/PLN
USD/PLN
XI
4,40
3,21
XII
4,34
3,12
I
4,29
3,13
II
4,28
3,17
Prognoza BGŻ AM z dnia 2.11.2011.
4
III
4,26
3,09
IV
4,24
3,05
V
4,19
2,99
VI
4,16
2,97
Nr 18 – Listopad 2011
Zboża
(Cereals)
Zgodnie z naszymi oczekiwaniami prezentowanymi w r. zbiory zbóż podstawowych z mieszankami zbożowymi
ostatnich dwóch numerach AgroMonitora, w trzecim (bez kukurydzy) wyniosły 26,3 mln t (- 3,5% r/r).
kwartale 2011 r. nastapił
˛ sezonowy spadek cen zbóż na W kontekście kształtowania sie˛ cen na rynku krajowym
rynku krajowym.
spodziewamy sie,
˛ iż do końca bieżacego
˛
roku, jak rówPrzecietna
˛
cena pszenicy paszowej w trzecim kwartale nież w pierwszej połowie 2012 r., utrzyma sie˛ znaczaca
˛
wynosiła 770 PLN/t wobec 951 PLN/t w kwartale drugim różnica pomiedzy
˛
cenami zbóż paszowych i konsumpbieżacego
˛
roku (wszystkie ceny wg MRiRW). Oznacza to, cyjnych. Wynika to z faktu, iż o ile europejskie agencje
iż w okresie lipiec-wrzesień 2011 r. ukształtowała sie˛ ona analityczne wstepnie
˛
oceniaja,
˛ iż udział zbóż o paramena poziomie o ponad 8% niższym od prognozowanego w trach konsumpcyjnych w całej Wspólnocie prawdopodobkwietniowym numerze AgroMonitora przedziału. Również nie powrócił do średnich poziomów z ostatnich lat (po
średnia cena pszenicy konsumpcyjnej w trzecim kwartale kiepskim pod tym wzgledem
˛
2010 rokiem), to w Polsce
była o blisko 5% niższa od prognozowanego przedziału i sytuacja pozostaje trudna.
wyniosła 849 PLN/t (1005 PLN/t w drugim kwartale 2011 Ponadto, majac
˛ na uwadze relatywnie napiety
˛ unijny oraz
r.).
światowy bilans popytu i podaży kukurydzy spodziewamy
W przypadku kukurydzy średnia cena w kraju w anali- sie,
˛ iż ceny tego zboża w kraju pod koniec bieżacego
˛
roku
zowanym okresie wyniosła 968 PLN/t, przekraczajac
˛ o 7 lub na poczatku
˛
przyszłego powinny wzrosnać.
˛ Oczekujemy również, iż w okresie styczeń/luty 2012 r. wzroPLN górna˛ granice˛ prognozy.
Niższe od oczekiwanych ceny pszenicy w trzecim kwar- śnie podaż krajowa pszenicy paszowej, co przełoży sie˛
tale były przede wszystkim wynikiem sytuacji na rynku na spadek jej cen. Obniżki te bed
˛ a˛ wspierane również
światowym, która w tym okresie była kształtowana do- prognozowanym zwiekszeniem
˛
sie˛ dostepności
˛
tego suniesieniami o dobrych zbiorach na półkuli północnej oraz rowca na rynku europejskim w zwiazku
˛
ze zniesieniem
gwałtownym wzrostem eksportu ziarna z krajów Basenu ceł eksportowych przez Ukraine.
˛
Morza Czarnego, w szczególności z Rosji.
W rezultacie po Nowym Roku ceny obu tych zbóż poW dniu 1 lipca 2011 roku Rosja zniosła zakaz wywozu winny sie˛ do siebie zbliżyć. Z analizy bilansu mogłoby
zbóż, a dobre zbiory w bieżacym
˛
sezonie 2011/2012 nawet wynikać, iż ceny kukurydzy bed
˛ a˛ wyższe od cen
(szacowane na blisko 90 mln t, wobec 58 mln t w sezo- pszenicy. Ponadto, analizujac
˛ możliwe zachowanie sie˛
nie 2010/2011) pozwoliły na utrzymanie otwartych gra- cen pszenicy zarówno paszowej, jak i konsumpcyjnej
nic. Ponadto, rosyjscy eksporterzy chcac
˛ odzyskać rynki oczekujemy, iż jak co roku możliwy jest sezonowy ich
zbytu oferowali ziarno po cenach niższych niż europejscy, wzrost w okresie koniec grudnia 2011 r. i poczatek
˛
styczczy amerykańscy konkurachenci przyczyniajac
˛ sie˛ do po- nia 2012 r., jednak może być on stosunkowo niewielki. Na
głebienia
˛
sezonowego spadku cen zbóż w trzecim kwar- powyższe oczekiwania bedzie
˛
silnie rzutował kurs euro,
tale 2011 roku. Pod koniec października eksperci Miedzy˛
informacje o zbiorach na półkuli południowej, możliwe
narodowej Rady Zbożowej szacowali, iż eksport zbóż z zmiany w regulacjach w handlu zbożami w krajach naRosji do końca tego sezonu wzrośnie do 23 mln t, wobec leżacych
˛
do grupy najwiekszych
˛
eksporterów oraz pierw4,4 mln t sprzedanych za granice˛ sezonie poprzednim.
sze szacunki zbiorów w 2012 roku. Jednocześnie rósł be˛
Prognozuje sie,
˛ iż w bieżacym
˛
sezonie 2011/2012 glo- dzie wpływ nastrojów na rynkach terminowych na kształbalne zbiory zbóż wzrosna˛ nieznacznie, bo o blisko 4% towanie sie˛ cen zbóż w kraju.
do 1 819 mln t, co jednak stanowi najwyższy poziom w
Czynniki mogace
˛ wpływać na przyszły poziom cen
historii. Niemniej, przy oczekiwanym spadku zapasów poczatkowych
˛
oraz wzroście popytu do 1 828 mln t (2% r/r),
zapasy na świecie moga˛ kolejny sezon z rz˛edu maleć
⇑
Rosnacy
˛ popyt i globalny spadek zapasów zbóż
(prognoza Rady z 27.10.2011 r.).
⇑
Słaby złoty wzgledem
˛
euro
W samej UE również oczekuje sie,
˛ iż całkowita produkcja
⇑⇓ Nastroje na rynku terminowym
zbóż wzrośnie do blisko 283 mln t, czyli o 10% w skali
⇓
Wznowienie eksportu zbóż z Ukrainy
roku (prognoza z 20.10.2011 r. SG). W Polsce, według
⇓
Możliwe umocnienie sie˛ złotego
opublikowanych we wrześniu szacunków GUS, w 2011
Prognozy przecietnych
˛
kwartalnych cen (PLN/t) zbóż*
Kwartały
Pszenica konsumpcyjna
Pszenica paszowa
Kukurydza
∗
III kw.’11**
849
770
968
IV kw.’11
777-816
711-748
616-647
I kw.’12
738-802
677-736
654-715
II kw.’12
737-831
665-750
670-756
Ceny wg MRiRW ∗∗ Dane MRiRW
5 wynosi około 67%. Prognozowane sa˛ średnie arytmetyczne ceny w kwartałach
Prawdopodobieństwo, że rzeczywista cena znajdzie sie˛ we wskazanym przedziale,
wyliczone na podstawie miesiecznych
˛
cen skupu podawanych przez GUS.
Nr 18 – Listopad 2011
Skup i ceny pszenicy w Polsce
Prognoza cen pszenicy i kukurydzy
Źródło: GUS, opracowanie własne/own elaboration
Źródło: dane historyczne - MRiRW, GUS, prognoza - BGŻ AM
Ceny skupu zbóż (PLN/t)
Wymiana handlowa (tys. t)
Procurement cereals prices (PLN/t)
Foreign trade (thou. t.)
Eksport/Export
2009 IV-VI
VII-IX
X-XII
2010 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
2011 I-III
IV-VI
VII-IX
pszenica
wheat
żyto
rye
516
479
463
476
483
629
727
913
977
795
371
309
294
326
345
455
598
767
781
730
kukurydza
maize
546
552
409
487
519
657
635
866
944
857
jeczmie
˛
ń
paszowy
feed barley
460
395
390
430
408
518
627
780
783
749
owies
oats
pszenica
wheat
504
461
427
428
430
508
603
797
658
620
Import/Import
kukurydza
maize
525
518
320
146
169
295
354
140
70
bd
pszenica
wheat
185
24
87
31
52
40
42
19
12
bd
99
63
529
180
67
433
183
102
284
210
70
66
190
62
74
175
289
278
118
270
379
103
283
-53
188
428
-305
bd
bd
bd
źródło / source: GUS, IERiGŻ
Przewagi cenowe polskich producentów zbóż
Ceny maki
˛ (PLN/kg)
Price advantages of Polish cereals producers
USA (SRW US Gulf )
Cena w
cena
Polsce
zł/t
=100
price in
Prices in
PLN/t
Poland
=100
Rosja (konsumpcyjna fob BS)
Cena w
Polsce
cena
=100
price
Prices in
(PLN/t)
Poland
=100
W˛egry
Cena w
Polsce
cena
=100
price
Prices in
(PLN/t)
Poland
=100
Saldo zbóż
kukurydza
maize
Flour prices PLN/kg
Niemcy
Cena w
Polsce
cena
=100
price
Prices in
(PLN/t)
Poland
=100
Cena:
producenta
producer
det.
retail
2009 IV-VI
626
114
520
95
487
89
576
105
0,83
1,94
VII-IX
482
94
398
78
386
75
463
91
0,85
1,93
X-XII
547
116
399
85
406
86
472
100
0,83
1,89
2010 I-III
564
117
399
83
407
84
461
95
0,82
1,87
IV-VI
599
123
460
95
408
84
503
103
0,81
1,85
VII-IX
755
117
bd
bd
558
87
660
103
1,13
1,88
X-XII
842
109
bd
bd
749
97
754
97
1,29
2,07
2011 I-III
918
98
bd
bd
716
76
896
95
1,38
2,19
IV-VI
VII-IX
842
798
84
94
bd
680
bd
80
885
802
6
88
987
98
1,43
2,30
94
862
101
1,36
2,32
źródło / source: IERiGŻ, MRiRW, FAO, obliczenia własne
Nr 18 – Listopad 2011
Rośliny oleiste
(Oilseeds)
Według danych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
średnia cena skupu rzepaku netto w III kwartale 2011
roku w Polsce ukształtowała sie˛ na poziomie ok.
1835 PLN/t. Cena ta mieściła sie˛ w prognozowanym
przez nas w lipcu br. przedziale 1780-1870 PLN/t.
W lipcu i sierpniu br., tj. w miesiacach,
˛
gdy tradycyjnie
ma miejsce kumulacja skupu rzepaku w skali roku, przecietne
˛
ceny skupu surowca (tj. odpowiednio 1827 i 1856
PLN/t - wg GUS) były wyższe o ponad 40% w porównaniu
do cen sprzed roku. Oczekujemy, że również najbliższe
miesiace
˛ upłyna˛ pod znakiem stosunkowo wysokich cen.
Bedzie
˛
temu sprzyjać m.in. utrzymujacy
˛ sie˛ słaby złoty i
napiety
˛ bilans rzepaku, zarówno w kraju, jak i w UE.
Według październikowych szacunków ekspertów z DG
AGRI (Komisja Europejska), zbiory rzepaku we Wspólnocie w bieżacym
˛
sezonie 2011/2012 były niższe o 7% w
stosunku do tych z sezonu poprzedniego i wyniosły ok. 19
mln t. Najwiekszy
˛
spadek produkcji miał miejsce w Niemczech (o 1/3 w porównaniu ze zbiorami w 2010 roku) oraz
w Polsce (o ok. 10% r/r).
Pomimo prognozowanego wzrostu importu, przerób rzepaku w UE najprawdopodobniej obniży sie,
˛ z 22,3 mln t w
sezonie 2010/2011 do 21,3 mln t. Ostatecznie, w bieża˛
cym sezonie produkcja oleju rzepakowego może wynieść
8,7 mln t (w sezonie 2010/2011 wyniosła 9,1 mln t), natomiast produkcja śruty rzepakowej 12,1 mln t (12,7 mln t).
UE, w warunkach niższej podaży oleju rzepakowego, najprawdopodobniej zwiekszy
˛
import m.in. oleju palmowego
i słonecznikowego. Warto tutaj podkreślić, że w przeciwieństwie do rzepaku, którego globalna produkcja w bieżacym
˛
sezonie jest niższa, tegoroczne światowe zbiory
słonecznika uznawane sa˛ za rekordowo wysokie. Według
Oil World, wyniosły one 38,0 mln t wobec 33,5 mln t w
2010 roku. Słonecznika wiecej
˛
jest nie tylko w krajach Basenu Morza Czarnego, ale i w samej UE.
Jeśli chodzi o bilans rzepaku w Polsce, w bieżacym
˛
sezonie, podobnie jak w UE, pozostanie on napiety.
˛
Według GUS, tegoroczne zbiory rzepaku moga˛ wynieść ok.
1,9 mln t wobec 2,1 mln t w ub.r. (szacunki z września
br.). Obniżka zbiorów i zapasów poczatkowych
˛
bed
˛ a˛ na
tyle głebokie,
˛
że nie zrównoważy ich nawet spodziewany
wzrost importu.
Oczekuje sie,
˛ że w całym 2011 roku, ze wzgledu
˛
na niższa˛ podaż rzepaku w Polsce, jego przerób i produkcja
oleju rzepakowego moga˛ być mniejsze niż w 2010 roku.
Według prognoz IERiGŻ, produkcja oleju rzepakowego w
2011 roku może wynieść 790 tys. t, czyli o 3% mniej niż
w 2010 roku. Potwierdzaja˛ to dostepne
˛
dane. W okresie
pierwszych siedmiu miesiacy
˛ br. duże i średnie zakłady
przemysłu tłuszczowego (liczace
˛ co najmniej 50 osób stałej załogi) wyprodukowały 295,0 tys. ton surowego oleju
rzepakowego, tj. o blisko 10% mniej niż w analogicznym
okresie poprzedniego roku.
Eksport rzepaku z Polski, w wyniku niższych zbiorów
i utrzymujacego
˛
sie˛ wysokiego zapotrzebowania na surowiec, prawdopodobnie bedzie
˛
niższy. Podobnie rzecz
bedzie
˛
wygladać
˛
w przypadku oleju rzepakowego. Według wstepnych
˛
danych Ministerstwa Finansów, w okresie styczeń-lipiec 2011 polski eksport oleju rzepakowego
wyniósł 82,6 tys. t i 84,4 mln EUR, co w stosunku do analogicznego okresu w 2010 roku oznacza spadek odpowiednio aż o 40% i 8%. Jednocześnie podwoił sie˛ import
oleju. W okresie pierwszych siedmiu miesiecy
˛ br. przywóz
oleju do Polski wyniósł 37,2 tys. t i 38,4 mln EUR, czyli był
wyższy odpowiednio o 102% i 176% w relacji rocznej.
Jeśli chodzi o kolejny sezon, w Polsce powierzchnia zasiewów rzepaku pod zbiory w 2012 roku prawdopodobnie
bedzie
˛
wyższa. Z informacji przekazanych przez Polskie
Stowarzyszenie Producentów Oleju wynika, że duże gospodarstwa, odpowiadajace
˛ za 1/4 całej uprawy rzepaku
w kraju, utrzymały areał zasiewów na ubiegłorocznym poziomie. Zwiekszyła
˛
sie˛ za to powierzchnia zasiewów w
mniejszych i średnich gospodarstwach. Do wzrostu zasiewu rzepaku przyczyniły sie˛ bardzo wysokie ceny rzepaku z tegorocznych zbiorów oraz poprawa relacji cen
rzepak-pszenica. Z badań ankietowych IERiGŻ wynika,
że rzepak ozimy zasiano na powierzchni 850-870 tys. ha,
czyli o 10-12% wiekszej
˛
w porównaniu z powierzchnia˛ koszona˛ tegoroczna˛ (za Rynek rzepaku, październik 2011).
Przy założeniu niskich strat zimowych i wiosennych oraz
plonów na poziomie średniej z ostatnich lat (26-27 dt/ha),
zbiory rzepaku w 2012 roku mogłyby być wyższe w stosunku do tych z 2011 roku. Niemniej prawdopodobnie
wciaż
˛ byłyby niższe od rekordowo wysokich w 2009 roku,
gdy wyniosły ok. 2,5 mln t.
Czynniki mogace
˛ wpływać na przyszły poziom cen
⇑
⇑
⇑
⇑
⇑⇓
⇓
⇓
7
Słaby złoty wzgledem
˛
euro
Długoterminowy popyt na biodiesel w UE
Mniejsze zbiory rzepaku w UE
Duży popyt na oleiste i oleje
Nastroje na rynku terminowym
Wieksza
˛
światowa produkcja słonecznika
Oczekiwana aprecjacja złotego i euro
Nr 18 – Listopad 2011
Ceny skupu rzepaku i produktów ich przetwórstwa
Światowe ceny oleistych i olejów
Źródło: Oil World
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych MRiRW
Ceny skupu rzepaku, ceny zbytu śrut oleistych i ceny olejów roślinnych (PLN/t)
Procurement prices of rape, sale prices of oil cakes and prices of vegetable oil (PLN/t)
rzepak
rapeseed
śruta
sojowaa
soy meal
a
olej
palmowya
palm oil
olej
słonecznikowy
sunflower oil
a
detal/retail PLN/l
3051
7,40
2419
7,61
olej sojowy
soya oil
śruta
rzepakowaa
rape meal
2008 VII-IX
X-XII
1258
1216
540
457
988
916
2968
2368
detal/retail PLN/l
6,69
6,89
2009 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
1236
1322
1054
1122
715
738
547
568
1256
1380
1267
1164
2598
2814
2515
2604
7,05
7,07
7,27
7,49
2731
2926
2383
2595
7,55
7,36
7,28
7,14
1992
2424
1993
2070
2010 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
1140
1211
1277
1509
646
658
776
839
1144
1122
1179
1240
2647
2754
3051
3631
7,58
7,78
7,97
b.d.
2756
2857
3230
4071
6,97
6,87
6,78
b.d.
2331
2559
2713
3242
1275
1103
1177
3895
3604
3887
b.d.
b.d.
b.d.
4175
3919
3967
b.d.
b.d.
b.d.
2011 I-III
1684
834
IV-VI
1770
774
VII-IX
1841
751
a) ceny światowe / international prices
2027
1463
3613
3153
3167
źródło / source: FAO, IERiGŻ
Ceny tłuszczów roślinnych i zwierzecych
˛
(PLN/kg)
Prices of vegetable and animal fats (PLN/kg)
olej rzepakowy/ rape oil PLN/l
masmix/ butter-margarine
masło / butter
smalec / lard
2008 VII-IX
X-XII
zbyt/sale
4,66
4,59
detal/retail
6,18
6,14
zbyt/sale
b.d.
b.d.
detal/retail
13,84
13,99
zbyt/salea
12,93
12,43
detal/retailb
17,93
17,60
zbyt/sale
4,05
4,48
detal/retail
5,24
5,83
2009 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
4,54
4,48
4,15
4,14
6,17
6,16
6,12
5,96
8,06
8,06
7,98
8,10
14,05
13,86
13,85
14,09
12,13
11,92
12,10
13,78
17,33
17,08
17,02
19,23
4,64
4,81
4,85
4,79
5,93
5,97
5,95
5,91
2010 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
4,11
4,03
4,27
4,43
5,88
5,80
5,79
5,95
7,39
7,18
6,91
6,85
12,40
13,68
13,32
13,64
14,16
14,51
15,56
15,97
20,27
19,57
21,02
21,33
4,69
4,69
4,55
4,56
5,85
5,69
5,60
5,52
16,17
16,69
17,01
21,73
22,20
22,55
2011 I-III
5,16
6,23
6,87
13,73
IV-VI
5,19
6,78
7,09
13,64
VII-VIII
5,27
6,90
7,17
13,68
a) masło świeże i chłodnicze o zawartości tłuszczu nie przekraczajacej
˛ 85% masy
b) masło świeże o zawartości tłuszczu 82-82,5% masy
8
4,58
5,53
4,73
5,68
4,97
5,82
źródło / source: IERiGŻ
Nr 18 – Listopad 2011
Wołowina i wieprzowina
(Beef and Pork)
W III kwartale br., zgodnie z oczekiwaniami, wzrosły 7% wyższa niż rok wcześniej.
zarówno ceny trzody chlewnej jak i bydła. Przecietna
˛
Również osłabienie sie˛ złotego wobec euro powoduje, że
cena trzody chlewnej ukształtowała sie˛ na poziomie ceny trzody chlewnej w końcówce tego roku moga˛ być
4,85 PLN/kg wobec naszej prognozy 4,76-5,05 PLN/kg. stosunkowo wysokie. Oczekuje sie,
˛ że w dalszym horyZe wzgledu
˛
na stosunkowo niewysokie ceny w lipcu i zoncie złoty bedzie
˛
sie˛ stopniowo umacniał wobec euro,
sierpniu, wzrost cen w analizowanym kwartale był mniej- co bedzie
˛
z kolei powodowało presje˛ w kierunku niższych
szy niż zazwyczaj w tym okresie roku.
cen trzody chlewnej i bydła.
Na rynku żywca wołowego w sierpniu i wrześniu zanoto- Na rynku wołowiny prawdopodobnie nadal bedzie
˛
utrzywano bardzo szybki wzrost cen do nienotowanych nigdy mywać sie˛ korzystna sytuacja zarówno dla krajowych prowcześniej poziomów. W rezultacie w III kwartale prze- ducentów żywca, jak i eksporterów miesa.
˛
Eksportowi z
cietna
˛
cena skupu wyniosła 5,78 PLN/kg wobec progno- naszego kraju i wysokim cenom bedzie
˛
sprzyjała m.in.
zowanego przez nas przedziału 5,45-5,79 PLN/kg.
niższa podaż bydła w UE. W połowie roku w jedenastu
krajach UE z najwiekszym
˛
pogłowiem bydła, spadek liW reakcji na niska˛ opłacalność produkcji trzody chlewczebności stad wyniósł 2,5% w stosunku do ubiegłego
nej utrzymujac
˛ a˛ sie˛ od jesieni 2010 r., rolnicy rezygnuja˛
roku. Oznacza to umocnienie sie˛ tendencji spadkowej.
z produkcji lub zmniejszaja˛ liczebność swoich stad. W
Na tym tle wyróżnia sie˛ Polska. W połowie bieżacego
˛
rezultacie wg GUS w lipcu br. krajowe pogłowie wynioroku pogłowie bydła było o 0,7% wyższe niż rok wczesło 13,5 mln szt i było o 9% niższe niż rok wcześniej.
śniej, w tym pogłowie młodego bydła w wieku 1-2 lata
Duży spadek pogłowia loch (o 16%) oznacza, że prawwzrosło o 4,5%.
dopodobnie listopadowe badanie wykaże dalszy spadek
Wciaż
˛ utrzymuje sie˛ dosyć wysoki popyt na unijna˛ wołopogłowia trzody ogółem.
wine.
˛ Siła pozytywnego wpływu sytuacji zewnetrznej
˛
na
Obserwowany stosunkowo wysoki poziom cen trzody w
rynek UE prawdopodobnie bedzie
˛
słabła. Eksport z UE
sierpniu-październiku oraz jednoczesny spadek cen pasz
w ostatnich miesiacach
˛
nieco zwolnił. Jednak miesieczny
˛
powoduje, że zwiekszyła
˛
sie˛ opłacalność tego kierunku
eksport na poziomie prawie 50 tys. t to wciaż
˛ znacznie
produkcji. Dla przykładu w styczniu br. za kilogram żywca
wiecej
˛
niż około 20 tys. t przecietnie
˛
w latach 2007-09 i
można było kupić jedynie 3,1 kg paszy. Od tego momentu
na poczatku
˛
2010 roku. Stopniowe podnoszenie stawek
przez cały czas ta relacja poprawiała sie˛ stopniowo, ale
celnych na import unijnej wołowiny przez rzad
˛ w Turcji
była znacznie niższa niż przecietnie.
˛
Dopiero we wrzeprzełożyło sie˛ na spadek eksportu w tym kierunku. Utrzyśniu br., kiedy za kilogram żywca można było kupić 4,1 kg
muje sie˛ natomiast duży popyt na unijna˛ wołowine˛ w inpaszy, relacja ta ukształtowała sie˛ na poziomie przeciet˛
nych krajach Bliskiego Wschodu i Północnej Afryki.
nym. Można oczekiwać, że również w październiku relaOczekujemy, że pod wpływem opisanych powyżej czyncja ta była korzystna. Może to spowodować spowolnienie
ników oraz dotychczasowych tendencji, przecietna
˛
cena
spadku pogłowia trzody, ale prawdopodobnie to jeszcze
skupu żywca wieprzowego w całym 2011 r. może ukształzbyt mało, aby trend spadkowy odwrócić. Szczególnie, że
tować sie˛ na poziomie o 14 - 16% wyższym niż w roku
przewidujemy ponowne pogorszenie sie˛ opłacalności w
ubiegłym, a cena żywca wołowego o 23 - 25% wyższym.
kolejnych miesiacach.
˛
W konsekwencji oczekiwanej niższej krajowej podaży, seCzynniki mogace
˛ wpływać na przyszły poziom cen
zonowy spadek cen na jesieni i zima˛ może być w bieżacym
˛
roku wyjatkowo
˛
niewielki. Prawdopodobnie w dal⇑ Oczekiwany spadek podaży
szym ciagu
˛ rósł bedzie
˛
import trzody i miesa,
˛
lecz nie be˛
żywca wieprzowego w Polsce i w UE
dzie on w stanie znaczaco
˛ zmienić tej sytuacji. Szcze⇑
Niska
produkcja wołowiny w UE
gólnie, że również w pozostałych krajach UE produkcja
⇑ Stosunkowo wysoki eksport wołowiny z UE
zwalnia. Komisja Europejska (KE) przewiduje, że produk⇑ Czynniki sezonowe w II kwartale
cja tuczników w IV kwartale br. bedzie
˛
jedynie o 0,6%
wyższa niż w tym samym okresie przed rokiem. W I kwar⇓ Oczekiwana aprecjacja złotego
tale 2012 r. wzrost ma wynieść jedynie 0,3%, a w II kwar⇓ Wyższe cła na import unijnej wołowiny w Turcji
tale produkcja ma być już niższa o 1,4% niż w analogicz⇓ Możliwe obniżenie popytu na unijna˛ wołowine˛
nym kwartale rok wcześniej. Według KE, przecietna
˛
cena
⇓ Czynniki sezonowe w IV kwartale
trzody chlewnej w UE w IV kwartale br. ma być o około
Prognozy przecietnych
˛
kwartalnych cen (PLN/kg) trzody i bydła
Kwartały
Trzoda chlewna
Bydło
III kw.’11
4,85
5,78
IV kw. ’11
4,83 - 5,07
5,78 - 6,11
9
I kw. ’12
4,34 - 4,80
5,72 - 6,26
II kw. ’12
4,43 - 5,00
5,66 - 6,39
Prawdopodobieństwo, że rzeczywista cena znajdzie sie˛ we wskazanym przedziale, wynosi około 67%. Prognozowane sa˛ średnie arytmetyczne ceny w kwartałach
wyliczone na podstawie miesiecznych
˛
cen skupu podawanych przez GUS.
Nr 18 – Listopad 2011
Ceny zakupu trzody chlewnej i bydła w UE
Prognoza cen skupu trzody i bydła w Polsce
Źródło: dane historyczne - GUS, prognoza - BGŻ AM
Ceny na rynkach wołowiny i wieprzowiny (PLN/kg)
Prices on beef and pork markets (PLN/kg)
wołowina z/k
bydłoa
cattlea
beef bone-in
dorosłe
cieleta
˛
zbyt
detal
adult
calves
sale
retail
X-XII
4,09
7,83
17,81
18,40
Źródło: Komisja Europejska
trzoda
pigs
skup
prosie˛ b
proc.
pigletb
4,37
138,40
schab z/k
pork loin bone-in
zbyt
detal
sale
retail
12,97
14,71
szynka
ham
zbyt
detal
sale
retail
16,77
21,10
kiełbasa
sausage
zbyt
detal
sale
retail
10,60
13,01
2009 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
4,51
4,78
4,64
4,54
8,95
9,68
8,95
9,47
18,56
18,94
19,42
19,13
18,86
19,69
20,14
20,27
4,55
4,92
4,89
4,08
161,66
183,65
182,55
162,58
13,26
13,86
13,97
12,96
14,89
15,57
15,74
14,61
17,22
17,68
18,00
17,83
21,36
21,98
22,23
22,20
10,85
11,31
11,63
11,50
13,23
13,70
14,17
14,23
2010 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
4,77
4,43
4,40
4,87
9,39
8,66
8,14
7,94
19,07
19,01
18,82
19,08
20,36
20,38
20,50
20,48
3,69
3,91
4,34
3,85
150,16
142,94
122,14
105,55
12,08
12,08
12,43
11,95
13,82
13,47
14,04
13,73
17,72
17,77
17,93
17,80
21,96
21,75
21,96
21,82
11,32
11,19
11,23
11,06
14,11
13,91
13,79
13,91
3,96
4,48
4,85
101,71
12,00
13,74
17,66
21,64
115,30
12,65
14,28
18,14
21,98
126,47
12,84
14,59
18,47
22,31
źródło / source: IERiGŻ, obliczenia / calculations: BGŻ
10,68
10,88
11,14
14,06
14,22
14,30
2011 I-III
5,42
IV-VI
5,73
VII-IX
5,78
a) skup / procurement
7,77
8,30
8,73
20,35
21,26
21,20
21,88
21,57
22,11
b) PLN/szt. / PLN/head
Relacje cen wołowiny i wieprzowiny w niektórych krajach Unii Europejskiej do cen w Polsce (Polska = 100)
Beef and pork prices in selected EU countries in comparison to prices in Poland (Poland = 100)
bydłoa / cattlea
trzoda chlewna / pigs
UE-27
Niemcy
Francja
Czechy
Włochy
UE-27
Niemcy
Czechy
W˛egry
EU-27
Germany
France
Czech Rep.
Italy
EU-27
Germany
Czech Rep.
Hungary
2010 VIII
128
127
125
120
139
99
101
101
99
IX
128
126
125
118
139
100
100
103
102
Dania
Denmark
89
90
X
XI
XII
125
119
119
126
123
129
125
117
114
116
108
105
127
124
127
104
105
104
106
110
112
108
107
104
107
105
106
95
96
94
2011 I
II
III
113
118
114
118
124
118
110
114
111
108
113
108
119
124
122
103
105
104
99
105
106
108
101
102
106
103
102
94
93
94
IV
V
VI
110
109
111
112
110
112
105
104
105
104
103
107
118
114
118
101
103
100
105
105
102
101
106
103
101
103
101
91
93
90
VII
110
111
VIII
110
113
IX
114
117
a) młode byki R3/young bulls R3
106
108
111
102
102
103
119
117
118
99
101
101
102
102
103
103
101
89
105
102
91
103
100
91
źródło / source: Komisja Europejska
10
Nr 18 – Listopad 2011
Drób i jaja
(Poultry and Eggs)
W III kwartale br. przecietne
˛
ceny zakupu kurczat
˛ i in- ciej niż sie˛ spodziewano rośnie eksport. W pierwszych
dyków osiagn
˛ eły
˛ rekordowe poziomy i były odpowiednio ośmiu miesiacach
˛
unijny eksport miesa
˛
drobiowego był
o 3% i 2% wyższe niż kwartał wcześniej. Ceny kurczat
˛ o 17% wyższy niż w porównywalnym okresie przed rowzrosły nieznacznie wiecej
˛
niż prognozowaliśmy, a ceny kiem. Wprawdzie na skutek zmniejszenia kontyngentów
indyków mniej.
taryfowych eksport do Rosji obniżył sie˛ o połowe,
˛ ale spaPrzecietna
˛
cena, która˛ płaciły zakłady za kilogram kurczat
˛ dek ten z naddatkiem został zniwelowany przez wzrost
brojlerów wyniosła w III kwartale 3,81 PLN wobec naszej eksportu do Azji i Afryki. Rosnacy
˛ eksport jest czynnikiem
prognozy w przedziale 3,58-3,80 PLN. Cena indorów wy- podtrzymujacym
˛
ceny na wysokim poziomie.
niosła 5,90 PLN/kg wobec prognozy 5,94-6,30 PLN/kg.
Podsumowujac
˛ można oczekiwać, że pod koniec roku
W III kwartale nastapiło
˛
długo oczekiwane przez pro- ceny drobiu bed
˛ a˛ sie˛ obniżać na skutek czynników sezoducentów jaj odwrócenie tendencji spadkowej cen. We- nowych, prognozowanego wzrostu produkcji i spadku cen
dług MRiRW jaja klasy L kosztowały w III kwartale pasz. W przeciwnym kierunku bed
˛ a˛ działać słaby złoty i
29,8 PLN/100 szt. w porównaniu z 26,7 PLN/100 szt. dobra sytuacja za granica,
˛ dzieki
˛ czemu spadki cen nie
kwartał wcześniej. Jest to pierwszy wzrost kwartalnej powinny być bardzo głebokie.
˛
ceny jaj od poczatku
˛
2010 roku.
Prognozujemy, że na skutek działania opisanych powyżej czynników przecietna
˛
cena kurczat
˛ w całym 2011 r.
Na skutek rekordowo wysokich cen pasz obserwowanych
ukształtuje sie˛ na poziomie o 15 - 16% wyższym niż w
w I połowie br. oraz wynikajacego
˛
z nich spadku opłacalroku ubiegłym, a cena indyków o 21 - 23% wyższym.
ności, ograniczeniu uległa skala produkcji kurczat
˛ brojleW przededniu wejścia w życie zakazu stosowania nierów. To z kolei spowodowało gwałtowny wzrost cen żywca
ulepszonych klatek w chowie kur niosek (od 1.01.2012 r.)
w miesiacach
˛
lipiec-wrzesień. Podczas gdy w czerwcu
bardzo trudno o rzetelna˛ prognoz˛e dla tego rynku.
przecietna
˛
cena wynosiła 3,54 PLN/kg, we wrześniu ustaOgromnym czynnikiem niepewności jest podejście kranowiła nowy rekord na poziomie 3,95 PLN/kg. Jednojowych i unijnych władz weterynaryjnych w stosunku do
czesny spadek cen pasz przemysłowych spowodował, że
producentów, którzy nie zdaż
˛ a˛ z wymiana˛ klatek. Nie wiaznacznie wzrosła opłacalność. We wrześniu za kilogram
domo na dzień dzisiejszy, czy jaja od kur utrzymywanych
żywca można było kupić 2,9 kg paszy, w porównaniu z
w klatkach starego typu bed
˛ a˛ mogły być sprzedawane do
2,5 kg w czerwcu. Prawdopodobnie dobre warunki utrzybezpośredniej konsumpcji czy tylko do przetwórstwa. Nie
mywały sie˛ również w październiku. Powinno spowodowiadomo czy bedzie
˛
można je eksportować. Trudno pować to wzrost zainteresowania produkcja˛ i spadek cen w
wiedzieć jak wnikliwe bed
˛ a˛ kontrole polskich i unijnych
końcówce roku. Prawdopodobnie pod koniec I kwartału
władz weterynaryjnych. W zależności od zastosowanych
2012 r. ceny zaczna˛ ponownie bardziej znaczaco
˛ rosnać.
˛
rozwiaza
˛ ń ceny jaj moga˛ w pierwszym okresie zarówno
Przez wiekszość
˛
bieżacego
˛
roku sytuacja producentów
spaść (np. w przypadku zakazu eksportu jaj z Polski) jak
indyków była lepsza niż producentów kurczat.
˛ Rekordowo
i wzrosnać.
˛ W dłuższym okresie cena jaj powinna być
wysokie ceny pasz były równoważone rekordowo wysojednak wyższa, gdyż zmiany przepisów oznaczaja˛ wzrost
kimi cenami sprzedaży żywca. W rezultacie w III kwartale
kosztów produkcji w całej UE.
wyraźnie wzrosła liczba wstawień pisklat
˛ indyczych. Była
Czynniki mogace
˛ wpływać na przyszły poziom cen
ona o 14% wyższa niż w tym samym okresie przed rokiem. Na tej podstawie można prognozować, że w koń⇑ Słaby złoty wobec euro
cówce tego roku i na poczatku
˛
przyszłego roku produk⇑ Rosnacy
˛ eksport z Polski i z UE-27
cja żywca rzeźnego wzrośnie. Prawdopodobnie bedzie
˛
to
oznaczało dalszy spadek cen skupu. Czynnikiem, który
⇑ Oczekiwany spadek produkcji kurczat
˛ w I kwartale
może hamować oczekiwane spadki cen jest słabszy kurs
⇑ Czynniki sezonowe w II kwartale 2012 r.
złotego wobec euro, zwiekszaj
˛
acy
˛ atrakcyjność eksportu.
⇓ Oczekiwana aprecjacja złotego
Wysokim cenom drobiu bedzie
˛
sprzyjała sytuacja za gra⇓ Oczekiwany wzrost produkcji kurczat
˛ w IV kwartale
nica.
˛ Przecietna
˛
cena kurczat
˛ w UE-27 we wrześniu była
⇓
Oczekiwany
wzrost
produkcji
indyków
o 8% wyższa niż w tym samym okresie przed rokiem.
w końcówce br. i na poczatku
˛
2012 r.
Według prognoz KE produkcja miesa
˛
drobiowego w UE
w 2011 r. wzrośnie jedynie o 0,5%. Jednocześnie szyb⇓ Czynniki sezonowe w IV kwartale
Prognozy średnich kwartalnych cen (PLN/kg) kurczat
˛ i indyków
Kwartały
Kurcz˛eta
Indyki
III kw.’11
3,81
5,90
IV kw. ’11
3,64 - 3,79
5,54 - 5,77
I kw. ’12
3,49 - 3,82
4,95 - 5,42
II kw. ’12
3,60 - 4,06
5,01 - 5,65
Prawdopodobieństwo, że rzeczywista cena znajdzie sie˛ we wskazanym przedziale, wynosi około 67%. Prognozowane sa˛ średnie arytmetyczne ceny w kwartałach
11
wyliczone na podstawie miesiecznych
˛
cen skupu podawanych przez MRiRW.
Nr 18 – Listopad 2011
Prognoza cen skupu drobiu w Polsce
Ceny kurczat
˛ i jaj w UE
Źródło: dane historyczne - MRiRW, prognoza - BGŻ AM
Źródło: Komisja Europejska
Ceny sprzedaży drobiu (PLN/kg) i jaj konsumpcyjnych przez zakłady pakujace
˛ (PLN/100 szt.)
Sale prices of poultry (PLN/kg) and eggs (PLN/100 pcs)
kurcz˛eta / chickens
skup
tuszka 65%
proc.
whole 65%
3,00
4,59
filet
fillet
12,22
piskleta
˛
chick
5,20
indyki / turkeys
skup
tuszka 73%
proc.
whole 73%
4,07
7,10
filet
fillet
12,29
jaja wg wagi / eggs by weight
XL
34,23
L
28,20
M
23,10
S
18,62
X-XII
piskleta
˛
chick
1,18
2009 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
1,19
1,25
1,26
1,26
3,27
3,54
3,56
3,02
5,55
5,76
5,50
4,66
13,20
13,77
13,63
12,45
5,37
5,60
5,57
5,50
4,45
5,24
5,00
4,66
7,45
7,97
7,54
7,83
12,84
14,59
13,90
13,22
35,75
37,45
38,33
41,05
30,68
30,65
31,03
35,32
26,65
27,78
27,01
31,68
23,18
25,69
24,25
25,08
2010 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
1,29
1,32
1,31
1,28
3,00
3,25
3,44
3,05
4,73
5,13
5,36
4,46
12,24
13,03
13,81
12,72
5,50
5,55
5,57
5,57
4,33
4,37
4,71
4,94
7,69
7,66
7,37
7,56
11,93
12,89
14,71
14,90
42,07
38,67
38,48
37,52
35,74
32,10
29,91
28,98
33,45
27,76
23,66
23,75
27,32
22,32
20,07
19,03
2011 I-III
IV-VI
VII-IX
1,27
1,28
bd.
3,49
3,70
3,81
5,45
5,55
5,94
13,52
14,24
14,80
5,62
5,68
bd.
5,07
5,80
5,90
7,49
14,27
37,60
28,92
24,62
18,95
8,48
16,73
36,68
26,72
22,13
18,32
8,89
17,66
40,11
29,81
26,16
21,53
źródło / source: IERiGŻ, MRiRW , obliczenia / calculations: BGŻ
Relacje cen drobiu i jaj w niektórych krajach Unii Europejskiej do cen w Polsce (Polska = 100)
Prices of poultry and eggs in selected EU countries in comparison to prices in Poland (Poland = 100)
mieso
˛ kurczat
˛ / chicken meat
Niemcy
Francja
Czechy
Germany
France
Czech Rep.
175
139
124
186
152
130
W˛egry
Hungary
119
124
UE-27
EU-27
89
94
Niemcy
Germany
91
93
jaja / eggs
Francja
Czechy
France
Czech Rep.
66
80
84
85
VIII
IX
UE-27
EU-27
125
133
X
XI
XII
152
155
156
215
222
222
177
185
186
154
158
156
149
153
148
90
91
96
80
86
103
71
69
79
87
84
82
96
97
97
2011 I
II
III
140
131
122
198
182
168
172
160
148
144
133
121
133
123
114
89
90
103
80
84
104
74
72
86
79
79
86
90
84
93
IV
V
VI
121
139
141
163
188
191
142
165
168
119
132
136
113
128
133
98
96
99
93
78
86
79
84
92
88
79
77
99
99
98
VII
VIII
IX
136
131
136
185
173
180
162
152
159
130
121
127
126
115
114
98
104
106
89
97
96
102
71
90
107
85
97
106
97
99
źródło / source: Komisja Europejska
12
W˛egry
Hungary
89
90
Nr 18 – Listopad 2011
Mleko i przetwory mleczne
(Milk and dairy products)
Na krajowym rynku mleka, po stabilizacji w maju-lipcu przyrost spodziewany jest w Azji, głównie w Indiach, Chibr., od sierpnia br. utrzymuje sie˛ lekka wzrostowa dyna- nach i Turcji. Podobnie sytuacja bedzie
˛
kształtować sie˛
mika cen skupu, zapoczatkowana
˛
w maju 2010 roku. W w Ameryce Południowej. W UE prognozowany jest 1%
III kwartale br. za hektolitr surowca rolnicy otrzymywali wzrost podaży, zaś w Stanach Zjednoczonych 1,5%. W
około 120,30 PLN, tj. o ponad 15% wiecej
˛
niż w analo- rejonie Oceanii (najwiekszy
˛
światowy eksporter przetwogicznym okresie ubiegłego roku. Powyższa cena mieściła rów mleczarskich) dostawy mleka zwieksz
˛
a˛ sie˛ w bieża˛
sie˛ w prognozowanych przez nas w kwietniu i lipcu br. cym sezonie o około 4%.
przedziałach (odpowiednio 115,0-123,0 PLN/hl i 116,5- Jednocześnie w krajach rozwinietych
˛
pogarszaja˛ sie˛
122,0 PLN/hl).
uwarunkowania gospodarcze (w tym zwieksza
˛
sie˛ bezWydaje sie,
˛ iż podstawowym czynnikiem podtrzymuja˛ robocie), w wiekszości
˛
regionów świata rosna˛ ceny decym wzrosty cen w kraju były duże zmiany na rynku walu- taliczne artykułów mlecznych, co działa w kierunku wytowym, bowiem zarówno koniunktura na globalnym rynku hamowania wzrostowych trendów w popycie na mleko. Z
mleka, jak i rosnacy
˛ w Polsce skup (w trzech pierwszych tego też wzgledu
˛
zwiekszaj
˛
a˛ sie˛ nadwyżki eksportowe,
kwartałach 2011 r. był on o ponad 2% wyższy niż w ana- co wywiera presje˛ na spadki cen przetworów. Warto jedlogicznym okresie ubiegłego roku) sprzyjały raczej obniż- nak zwrócić uwage,
˛ iż notowania artykułów mlecznych na
kom cen zarówno zbytu, jak i skupu.
aukcjach kontraktów terminowych organizowanych przez
W III kwartale artykuły mleczne na świecie potaniały śred- Fonterre˛ na platformie GlobalDairyTrade w przypadku
nio o 5-13% (w najwiekszym
˛
stopniu w przypadku peł- kontraktów na 2012 r. kształtuja˛ sie˛ na wyższych niż w
nego mleka w proszku), zaś dostawy surowca do kra- kontrakcie grudniowym poziomie, co może sugerować, iż
jowych mleczarni wzrosły o ponad 1% w relacji rocznej, kupujacy
˛ oczekuja˛ ponownych wzrostów cen.
zwiekszyła
˛
sie˛ też produkcja wiekszości
˛
przetworów mle- Jeżeli chodzi o uwarunkowania rynku krajowego, to poza
czarskich. Jednocześnie w okresie czerwiec - paździer- słabym złotym dotychczasowym wzrostom cen zbytu i
nik br. złoty osłabił sie˛ o prawie 10%. Prawdopodobnie skupu sprzyjało także ożywienie po stronie popytowej.
ten właśnie czynnik przełożył sie˛ na wzrost konkurencyj- Według prognoz Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gosponości polskich produktów na rynkach zagranicznych i w darki Żywnościowej bilansowe spożycie nabiału i masła w
konsekwencji zwiekszenie
˛
przychodów uzyskiwanych z ekwiwalencie mleka surowego w 2011 r. zwiekszy
˛
sie˛ o 2
eksportu, który po dobrym I kwartale br. wyraźnie słabł litry do 193 l/mieszkańca. Warto jednak zwrócić uwage,
˛
– ożywienie nastapiło
˛
dopiero w sierpniu br. W rezul- iż w 2012 r. bardziej prawdopodobna jest już stabilizacja
tacie według wstepnych
˛
danych Ministerstwa Finansów konsumpcji przetworów mleczarskich w kraju, a ewen(za MRiRW), wartość wywozu przetworów mleczarskich tualne umocnienie złotego wobec euro w dalszej cz˛eści
z Polski w okresie styczeń-sierpień 2011 r. zwiekszyła
˛
roku może wpłynać
˛ na spadek wolumenu eksportu z Polsie˛ o około 13% wobec analogicznego okresu ubiegłego ski.
roku do 856,4 mln EUR lub o 12% do 3391,5 mln PLN. Zważywszy na powyższe oceniamy, iż w IV kwartale
Z drugiej strony zwiekszenie
˛
wolumenu eksportu zaob- ceny skupu mleka moga˛ jeszcze nieznacznie wzrosnać
˛
serwowano jedynie w odniesieniu do masła i serwatki, do 121-125 PLN/hl, czemu sprzyjać bed
˛ a˛ także czynniki
zaś sprzedaż zagraniczna pozostałych przetworów obni- sezonowe. W 2012 r. niewykluczone sa˛ jednak ich nieżyła sie.
˛ Co wiecej,
˛
w przypadku Rosji, jednego w naj- znaczne spadki. Szacujemy, iż w I półroczu br. ceny bed
˛ a˛
wiekszych
˛
i najbardziej perspektywicznych importerów kształtowały sie˛ na poziomie 120-125 PLN/hl, tj. 1-5%
przetworów mleczarskich, odnotowano spadek eksportu wyższym w relacji rocznej.
o 40% do 28,7 mln EUR.
Oceniamy, iż wartość sprzedaży zagranicznej bedzie
˛
roCzynniki mogace
˛ wpływać na przyszły poziom cen
sła także w IV kwartale br., co łacznie
˛
z sezonowym
spadkiem skupu surowca może oddziaływać w kierunku
⇑ Słaby złoty wobec euro
nieznacznego wzrostu cen mleka. W przypadku jednak
⇑ Czynniki sezonowe w IV kw 2011 r. i I kw. 2012 r.
umocnienia złotego bardziej prawdopodobne sa˛ już jednak ich niewielkie obniżki.
⇓ Wyższa produkcja mleka w kraju i na świecie
Spadki cen moga˛ być dodatkowo wspierane rosnac
˛ a˛
⇓ Oczekiwana aprecjacja złotego
globalna˛ produkcja˛ mleka. Według najnowszego raportu
⇓ Pogorszenie sytuacji gospodarczej
FAO w 2011 r. ukształtuje sie˛ ona na poziomie 728 mln
w krajach rozwinietych
˛
t, tj. o około 2% wyższym w relacji rocznej. Najwiekszy
˛
Prognozy przecietnych
˛
kwartalnych cen (PLN/hl) mleka
Kwartały
Mleko
III kw.’ 11*
120,30
IV kw.’ 11
121,5-125,0
I kw.’12
119,0-124,0
II kw.’12
117,0-123,0
13
NB Prawdopodobieństwo, że rzeczywista cena znajdzie sie˛ we wskazanym przedziale, wynosi około 67%. Prognozowane sa˛ średnie arytmetyczne ceny w kwartałach
wyliczone na podstawie miesiecznych
˛
cen skupu podawanych przez GUS.
∗
Dane GUS
Nr 18 – Listopad 2011
Ceny skupu mleka surowego w wybranych krajach
UE
Prognozy cen skupu mleka
Źródło: dane historyczne - GUS, prognoza - BGŻ AM
Źródło: Komisja Europejska
Ceny producenta i ceny detaliczne wyrobów mleczarskich
Producer and retail prices of milk products
mleko
surowea
raw milk
2008 X-XII
2009 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
2010 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
2011 I-III
IV-VI
VII-IX
a) PLN/l
0,90
0,87
0,87
0,87
0,99
1,02
1,01
1,05
1,15
1,17
1,19
1,20
b) PLN/kg
mleko / milka
UHT 1-2,5%
prod.
detal.
prod.
retail
1,81
2,71
1,78
2,71
1,78
2,69
1,77
2,69
1,78
2,67
1,76
2,64
1,74
2,64
1,77
2,65
1,89
2,64
1,94
2,71
1,97
2,76
1,99
2,76
śmietanab
cream 18%
prod.
detal.
prod.
retail
5,21
7,95
5,17
7,90
4,96
7,87
4,89
7,88
4,99
7,83
5,47
7,83
5,44
7,83
5,49
7,80
5,56
7,87
5,53
7,95
5,55
8,03
5,56
8,10
twarógb
ser dojrzewajacy
˛ b
jogurt owocowyb
curd cheese
ripening cheese
fruit yoghurt
prod.
detal.
prod.
detal.
prod.
detal.
prod.
retail
prod.
retail
prod.
retail
8,65
11,84
10,86
17,36
5,31
7,47
8,60
11,85
10,69
16,55
5,38
7,27
8,57
11,74
10,74
16,44
5,24
7,31
8,54
11,84
10,71
16,15
5,16
7,38
8,57
11,86
11,61
16,65
5,13
7,36
8,57
11,90
12,61
17,28
5,16
7,13
8,64
11,96
12,58
17,30
5,29
7,20
8,67
12,08
13,06
17,49
5,40
7,29
9,52
13,13
13,60
17,90
5,29
7,29
9,80
13,24
13,64
18,17
5,13
7,22
10,03
13,30
14,14
18,62
5,17
7,30
10,00
13,30
14,00
18,95
5,13
7,40
źródło / source: IERiGŻ, MRiRW, obliczenia własne / own calculations
Ceny eksportowe i importowe produktów mleczarskich (EUR/t)
Export and import prices of dairy products (EUR/t)
mleko w proszku
powdered milk
eksport
import
export
import
2009 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
2010 I-III
IV-VI
VII-IX
VII-IX
X-XII
2011 I-III
IV-VI
VII
1259
1381
1383
1815
1818
1983
2166
2161
2178
2367
2282
2337
1739
2115
1814
2227
1604
1894
2267
2034
2072
1939
1409
1754
sery
cheeses
eksport
import
export
import
2646
2495
2419
2832
2721
2847
2915
2952
3121
3133
3255
3331
3060
2557
2697
3050
2910
3094
3308
3269
3498
3189
3322
3416
masło i tłuszcze mleczne
butter and milk fats
eksport
import
export
import
2154
2092
2305
3184
2803
3082
3423
3437
3484
3794
3970
4148
2755
2527
2536
3065
2797
3224
3739
3634
3981
4150
4357
4289
14
mleko płynne i śmietana
liquid milk and cream
eksport
import
export
import
jogurty i napoje mleczne
yoghurts and milk drinks
eksport
import
export
import
361
546
973
1062
429
449
942
1137
408
671
939
1178
579
754
999
1212
503
590
969
1041
643
525
997
1068
695
624
972
1037
695
787
986
1048
648
846
1020
1137
758
873
1026
1075
771
747
1016
1165
799
994
1026
1295
źródło / source: IERiGŻ, obliczenia własne / own calculations
Nr 18 – Listopad 2011
Warzywa i owoce
(Vegetables and fruit)
Trzeci kwartał bieżacego
˛
roku upłynał˛ pod znakiem dal- nie czynnikami sezonowymi. Jednak w przypadku niektószego, sezonowego spadku cen wiekszości
˛
owoców i wa- rych warzyw znaczny wzrost cen nie jest tak oczywisty.
rzyw. Na spadki te wpłyneły
˛ przede wszystkim wieksze
˛
Np. w przypadku cebuli, której zbiory maja˛ być znacznie
zbiory produktów ogrodnictwa. Według opublikowanego wyższe nie tylko w kraju (o blisko 50 tys. t) ale również
przez GUS "Przedwynikowego szacunku głównych zie- w Holandii (o ok. 200 tys. t). Jest to o tyle ważne, gdyż
miopłodów . . . "produkcja jabłek w tym roku ma ukształ- już w tamtym roku lepsza jakościowo cebula z tego kraju
tować sie˛ na poziomie 2,5 mln ton, to znaczy, że bedzie
˛
konkurowała z cebula˛ polska˛ pod wzgledem
˛
cenowym.
o 34,5% wyższa niż przed rokiem. Wcześniej oczekiwa- Nie do końca wiadomo jak przedstawia sie˛ jakość wania co do wysokości zbiorów tych owoców nie były aż tak rzyw zebranych w tym roku. Wiele informacji płynacych
˛
optymistyczne, zwłaszcza gdy brało sie˛ pod uwage˛ prze- z rynku wskazywało na to, że nie jest ona najlepsza, co
bieg pogody w pierwszej połowie roku. Poprawa warun- może w pewnym stopniu utrudniać jej przechowywanie.
ków pogodowych w późniejszym okresie wpłyneła
˛ jed- W takim wypadku należałoby oczekiwać stosunkowo wynak korzystnie nie tylko na plony, ale również na po- sokich cen w miesiacach
˛
zimowych.
prawe˛ jakości jabłek w kraju. Tym samym dotychczas Tańsze warzywa oznaczaja˛ poprawe˛ sytuacji ich przeniekorzystna relacja produkcji jabłek deserowych w sto- twórców zwłaszcza, że ceny zbytu przetworów warzywsunku do przemysłowych wyraźnie sie˛ poprawiła. Znacz- nych nie zmniejszyły sie˛ w porównaniu do roku poprzednie wieksza
˛
podaż jabłek konsumpcyjnych na rynku wpły- niego, a w przypadku niektórych nawet wzrosły. Dla przyneła
˛ na istotna˛ obniżk˛e ich cen w odniesieniu do analo- kładu średnia cena zbytu mrożonych kalafiorów według
gicznego okresu w roku poprzednim. Dla przykładu śred- danych IERiGŻ-PIB w sierpniu br. wynosiła 3,93 PLN/kg i
nia cena skupu jabłek deserowych we wrześniu 2011 była o 11% wyższa w porównaniu do sierpnia 2010 roku.
roku, według danych IERiGŻ-PIB, wyniosła 1,17 PLN/kg i W tym okresie ceny zbytu mrożonych mieszanek warzywbyła aż o 44% niższa w porównaniu do września w 2010 nych wzrosły o 4% do poziomu 3,42 PLN/kg.
roku. Jedna˛ z przyczyn silnego spadku cen jest również Nieco inaczej sytuacja przedstawia sie˛ w przypadku przesłabe zainteresowanie polskimi jabłkami na rynku rosyj- twórstwa owoców miekkich.
˛
Zgodnie z tym, co pisaliskim. Sytuacja prawdopodobnie poprawi sie˛ jednak po 31 śmy w poprzednim wydaniu AgroMonitora niskie zbiory
grudnia br., kiedy eksport jabłek do tego kraju powinien truskawek, wiśni czy też porzeczek czarnych spowodosie˛ znacznie ożywić dzieki
˛ obniżeniu ceł przez Rosje,
˛ a wały wzrost cen tych owoców. Wraz ze wzrostem cen sutakże mniejszej konkurencji ze strony krajów, takich jak rowców podażał
˛
również wzrost cen przetworów z tych
Serbia czy Mołdawia. Prawdopodobnie przyczyni sie˛ to owoców. Dla przykładu cena eksportowa mrożonych trudo wzrostu cen również na rynku krajowym. Sytuacja le- skawek z Polski w lipcu bieżacego
˛
roku wynosiła 1,61
piej wyglada
˛ natomiast w przypadku jabłek kierowanych EUR/kg i była o 53% wyższa w porównaniu do średniej
do przemysłu. Tu zapotrzebowanie ze strony zakładów ceny w lipcu ubiegłego roku (dane IERiGŻ-PIB).
przetwórczych jest tak znaczne, że na poczatku
˛
listo- Ważna˛ role˛ w perspektywie poprawy sytuacji na rynku
pada ceny w niektórych regionach siegały
˛
poziomu na- owoców i warzyw bedzie
˛
odgrywała również sytuacja na
wet 0,70 PLN/kg i były porównywalne do tych w roku po- rynkach walutowych. Obecnie kurs EUR/PLN jest wyższy
przednim. Przyczyna˛ wysokich cen jabłek oprócz wyso- w porównaniu do analogicznego okresu w roku poprzedkiego popytu sa˛ również wysokie ceny koncentratu jabł- nim, co powoduje, że ceny sa˛ bardziej korzystne z punktu
kowego na rynku, które wynikaja˛ z niskich jego zapasów widzenia eksporterów. Co prawda oczekiwane przez nas
nie tylko w Polsce, ale też w innych krajach Unii Europej- umacnianie sie˛ złotego w perspektywie połowy 2012 r.
skiej. Niska podaż, przy nienajlepszej produkcji koncen- może spowodować spadek cen wyrażonych w złotych,
tratu w Chinach daja˛ podstawy by sadzić,
˛
że ceny te w lecz w kontekście całego sezonu 2011/2012 prawdopodalszym ciagu
˛ bed
˛ a˛ kształtować sie˛ na wysokim pozio- dobnie złoty pozostanie słabszy niż w sezonie poprzedmie.
nim.
W nieco mniejszym stopniu niż produkcja jabłek wzroCzynniki mogace
˛ wpływać na przyszły poziom cen
snać
˛ maja˛ natomiast tegoroczne zbiory warzyw, których
według GUS zebranych ma zostać prawdopodobnie 4,4
mln ton. wobec 4,3 mln t w roku poprzednim. Wzrost ten
⇑ Czynniki sezonowe
wydaje sie˛ być niewielki, zwłaszcza w kontekście znacz⇓ Wzrost wielkości zbiorów jabłek
nych spadków cen wiekszości
˛
warzyw, takich jak cebula
oraz warzyw gruntowych
czy też kapusta biała, które obecnie (ceny z września br.)
⇑
Duże zapotrzebowanie na jabłka ze
sa˛ o kilkadziesiat
˛ procent tańsze w porównaniu z tym sastrony producentów koncentratu
mym okresem w roku poprzednim.
⇓ Relatywnie niska produkcja koncentratu
Ocenia sie,
˛ że w ostatnim kwartale br. ceny warzyw prawdopodobnie bed
˛ a˛ rosnać,
˛ co spowodowane bedzie
˛
główjabłkowego i mrożonych truskawek w Chinach
15
Nr 18 – Listopad 2011
Eksport oraz ceny skupu warzyw na eksport
Źródło: IERiGŻ
Ceny skupu, ceny hurtowe i detaliczne warzyw przeznaczonych do konsumpcji bezpośredniej (PLN/kg)
Procurement, wholesale and retail prices of vegetables for direct consumption(PLN/kg)
skup
proc.
cebula/ onion
hurt
whol.
detal
retail
kapusta/ cabbage
skup
hurta
detal
proc.
whol.
retail
marchew / carrot
skup
hurt
detal
proc.
whol.
retail
2009 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
0,57
0,79
1,04
0,62
0,67
0,85
1,10
0,68
1,47
1,72
2,12
1,52
0,26
0,31
0,67
0,46
0,36
0,37
1,20
1,17
0,74
0,78
1,48
0,95
0,92
2,14
0,92
0,64
1,09
2,10
1,04
0,69
1,85
3,19
2,10
1,55
8,00
5,64
2,15
3,23
17,19
6,23
2,11
3,25
2010 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
1,19
1,89
1,25
1,09
1,16
1,90
1,73
1,17
1,89
2,86
2,64
2,19
0,70
1,16
1,36
0,90
0,82
1,31
1,12
1,05
1,28
1,57
1,94
1,67
0,81
1,08
1,01
0,83
0,95
1,19
1,00
0,85
1,75
2,16
2,05
1,76
8,54
5,24
3,45
5,44
b.d.
6,09
3,81
5,12
1,07
1,36
0,79
1,11
2,05
0,72
2,21
2,56
2,58 d
2011 I-III
IV-VI
VII-IX
a
szt./piece
b
1,44
1,67
0,92
szklarniowe/glasshouse
1,43
2,50
1,40
2,67
1,09
2,61 d
c
spod osłon/under cover
1,48
1,70
2,38
2,18
2,31
3,04
0,31
0,47
1,91 d
d
dane za VII-VIII
pomidory/ tomato
skup b
hurt c
proc.
whol.
5,38
10,34
3,96
4,17
1,71
1,79
źródło / source: IERiGŻ
Ceny zbytu i ceny detaliczne przetworów warzywnych (PLN/kg)
Sale and retail prices of vegetable products (PLN/kg)
zbyt
sale
detal
retail
zbyt
sale
detal
retail
zbyt
sale
detal
retail
mieszankib
warzywne
mrożone / frozen
vegetable mixtures
zbyt
detal
sale
retail
2009 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
3,40
3,39
3,57
3,52
5,09
5,22
5,28
5,17
10,11
10,23
10,80
10,75
13,12
13,32
13,82
13,87
3,27
3,26
3,34
3,31
8,25
8,31
8,27
8,36
3,31
3,22
3,20
3,24
7,05
7,13
7,14
7,24
6,51
6,60
6,73
6,78
9,60
9,67
9,83
9,92
2,12
2,02
2,01
1,95
3,80
3,82
3,84
3,84
2010 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
3,51
3,44
3,42
3,24
5,44
5,45
5,47
5,49
11,08
11,23
11,46
11,94
14,00
13,85
13,80
13,62
3,28
3,40
3,55
3,91
b.d.
b.d.
b.d.
b.d.
3,27
3,24
3,30
3,46
7,35
7,39
7,40
7,53
6,67
6,64
6,55
6,55
9,92
9,83
9,78
9,82
1,91
1,92
1,91
1,91
3,83
3,81
3,83
3,74
2011 I-III
IV-VI
VII-VIII
a
PLN/l
3,17
3,16
3,08
5,48
12,31
13,82
5,49
12,28
14,03
5,53
12,13
14,28
b
groszek i marchewka/peas and carrot
3,77
3,56
3,39
b.d.
b.d.
b.d.
3,70
3,54
3,45
7,83
8,07
8,10
6,46
6,52
6,80
9,77
9,77
9,90
1,85
1,83
1,86
3,83
3,84
3,86
ogórkia
konserwowe
cucumbers
koncentrat
pomidorowy
tomato concentrate
fasola szparagowa mrożona
frozen haricot
soka
pomidorowy
tomato juice
keczup
ketchup
zbyt
sale
detal
retail
zbyt
sale
detal
retail
.
źródło / source: IERiGŻ
16
Nr 18 – Listopad 2011
Eksport oraz ceny skupu owoców na eksport
Źródło: IERiGŻ
Ceny skupu, ceny hurtowe i detaliczne owoców przeznaczonych do konsumpcji bezpośredniej (PLN/kg)
Procurement, wholesale and retail prices of fruit for direct consumption(PLN/kg)
skup
proc.
jabłko / apple
hurt
detal
whol.
retail
skup
proc.
gruszka / pear
hurt
detal
whol.
retail
banan / banana
hurt
detal
whol.
retail
cytryna / lemon
hurt
detal
whol.
retail
pomarańcza / orange
hurt
detal
whol.
retail
2009 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
0,91
1,34
1,44
0,93
1,05
1,76
1,66
1,06
1,94
2,60
2,95
1,98
2,92
3,60
1,43
1,40
3,37
4,62
2,79
1,91
5,94
7,11
5,31
3,53
4,81
4,96
3,88
3,62
5,51
6,23
5,06
4,67
3,48
3,46
4,64
4,36
5,32
5,08
6,05
6,12
3,97
4,32
4,29
4,34
5,24
5,73
5,76
5,54
2010 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
0,98
1,03
1,51
1,77
1,20
1,20
1,75
1,92
2,05
2,24
2,89
3,14
2,04
b.d.
2,53
2,57
2,43
2,93
3,29
3,50
4,58
5,73
5,85
5,47
3,57
3,91
3,77
3,54
4,69
5,08
4,99
4,62
4,41
4,69
6,91
4,25
6,00
6,21
8,75
6,32
3,87
3,84
4,28
4,07
5,22
5,43
6,33
5,59
2011 I-III
1,87
IV-VI
2,33
VII-IX
1,65
a
dane za VII-VIII
2,00
2,50
1,85
3,46
3,96
4,29 a
3,14
3,28
2,04
3,40
3,55
3,29
5,98
6,17
5,86 a
4,49
4,30
2,99
5,40
5,36
4,16 a
3,62
3,46
4,10
5,12
4,89
5,83 a
3,62
4,86
3,71
4,85
4,08
5,31 a
źródło / source: IERiGŻ
Ceny zbytu i ceny detaliczne przetworów owocowych (PLN/kg)
Sale and retail prices of fruit products (PLN/kg)
soki / juices
dżemy / jams
jabłko
apple
zbyt
detal
sale
retail
pomarańcza
orange
zbyt
detal
sale
retail
cz. porz.
blackcurrant
zbyt
sale
śliwka
plum
zbyt
sale
truskawka
strawberry
zbyt
sale
ogółem
overall
detal
retail
2009 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
1,69
1,62
1,64
1,60
3,61
3,62
3,67
3,65
1,97
1,99
1,98
1,90
4,29
4,33
4,33
4,28
6,84
6,16
5,97
6,00
7,11
6,74
6,58
6,68
6,57
6,49
6,37
6,42
12,06
12,15
12,27
12,29
2010 I-III
IV-VI
VII-IX
X-XII
1,67
1,73
1,74
1,74
3,64
3,59
3,60
3,65
1,95
1,94
2,09
2,17
4,31
4,26
4,27
4,29
6,10
5,87
5,90
5,84
6,52
6,28
6,11
6,13
6,43
6,50
6,28
6,07
12,56
12,69
12,58
12,70
2011 I-II
IV-VI
VII-VIII
1,78
1,84
1,85
3,70
3,74
3,78
2,10
2,23
2,22
4,34
4,39
4,47
7,37
7,15
8,09
6,37
4,80
bd
7,68
8,30
8,52
17
12,80
12,98
13,09
źródło / source: IERiGŻ
Nr 18 – Listopad 2011
Środki produkcji dla rolnictwa
(Agricultural Inputs)
Nawozy i inne środki produkcji
Dane GUS za lipiec i sierpień wskazuja,
˛ iż w trzecim
kwartale 2011 r. kontynuowany był wzrost cen nawozów
na rynku krajowym, jednakże był on nieznaczny w porównaniu z pierwszymi miesiacami
˛
bieżacego
˛
roku. Z drugiej
strony, przecietne
˛
ceny środków ochrony roślin pozostały
w analizowanym okresie stabilne.
Z badań Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (IERiGŻ) wynika, iż w sierpniu 2011 r. (brak
bardziej aktualnych danych odnośnie rynku krajowego)
przecietnie
˛
ceny nawozów wzrosły o niespełna 1% w porównaniu z miesiacem
˛
poprzednim. Spośród monitorowanych przez GUS nawozów najbardziej podrożała polifoska 8 (o 1,7%), fosforan amonu i superfosfat potrójny (o
1,2%). Jednakże, z informacji IERiGŻ wynika, iż od poczatku
˛
roku średni wzrost cen nawozów mineralnych wyniósł 14,1%, a w ciagu
˛ 12 miesiecy
˛
(sierpień 2010 r. sierpień 2011 r.) nawozy mineralne podrożały o 21,1%, w
tym najsilniej saletrzak (o 44,2%) oraz saletra amonowa
(o 39,6%).
Analizujac
˛ sytuacje˛ na rynku nawozów, warto zwrócić
uwage,
˛ iż w okresie wrzesień 2010 r. - wrzesień 2011 r.
na rynku globalnym odnotowano dynamiczny wzrost tej
grupy środków produkcji. Ceny mocznika w tym czasie
wzrosły przecietnie
˛
o ponad 50%, kwasu fosforowego
od 45-50%, a amoniaku o ponad 44%. Podwyżki ceny
chlorku potasu w zależności od regionu świata i warunków dostawy wynosiły od 15% do 29%. Jednakże, również na świecie w trzecim kwartale bieżacego
˛
roku średnia dynamika wzrostu cen nawozów spadła.
Ceny pestycydów w kraju pozostaja˛ stabilne. W ciagu
˛ 12
miesiecy
˛ środki ochrony roślin podrożały w Polsce zaledwie o 1,1%, w tym preparaty owadobójcze o 3,8%. Najsilniej drożejacym
˛
środkiem ochrony roślin w tym okresie był Miedzian (5,5%) (dane z IERiGŻ). Warto zwrócić uwage,
˛ iż w analizowanym okresie kontynuowany był
spadek cen herbicydu Roundup, którego cena obniżyła
sie˛ o ponad 13%.
Ceny ziemi
Roczna dynamika wzrostu przecietnych
˛
cen gruntów ornych zwiekszyła
˛
sie˛ z ok. 5,3% w II kw. 2010 r. do ok.
11,0% w II kw. 2011 roku. Według GUS, przecietny
˛
poziom cen gruntów ornych w obrocie miedzys
˛
asiedzkim
˛
w II kw. 2011 r. osiagn
˛ ał˛ wartość 20 158 PLN/ha, co
oznacza wzrost o 3,7% na przestrzeni kwartału. Znaczny
wzrost cen ziemi rolnej, oprócz czynników sezonowych,
wynikał przede wszystkim z relatywnie wysokich cen pło-
18
dów rolnych na nich znajdujacych
˛
sie,
˛ w szczególności
zbóż i rzepaku. Poprawa opłacalności produkcji rolnej,
a tym samym kondycji finansowej gospodarstw rolnych
sprzyja wzrostowi popytu na ziemie.
˛
Najwyższy wzrost cen ziemi do 24 545 PLN/ha, czyli o
13,5% w skali roku, odnotowano w przypadku gruntów
dobrych (I-IIIa klasa bonitacyjna). Ceny gruntów klasy IIIb
i IV (średnia klasa) wzrosły o 10,3% r/r do 20 805 PLN/ha.
Dla porównania koszt nabycia gruntów słabych (V-VI) w
okresie rocznym wzrósł o 8,9%, osiagaj
˛ ac
˛ tym samym
średni poziom równy 16 297 PLN/ha.
W dalszym ciagu
˛ najdroższe grunty rolne zlokalizowane
sa˛ na terenach woj. wielkopolskiego oraz kujawskopomorskiego. Ceny ziemi w obrocie prywatnym na tych
obszarach w II kw. 2011 r. ukształtowały sie˛ odpowiednio
na średnim poziomie 31 715 PLN/ha (wzrost o 11,1% r/r
i o 7,5% kw/kw) oraz 28 325 PLN/ha (wzrost o 7,9% r/r
i o 0,6% kw/kw). Jednocześnie najwiekszy
˛
roczny wzrost
cen do poziomu 25 657 PLN/ha odnotowano w woj. pomorskim (wzrost o 26,8% r/r i 11,6% kw/kw). Wskazać
należy, że w rejonie tym notuje sie˛ wzrost popytu na
użytki rolne ze strony spółek z kapitałem zagranicznym.
Zaskakujacy
˛ jest natomiast silny wzrost cen ziemi w jednych z najtańszych województw tj. lubuskim i lubelskim.
Podwyżki cen gruntów w tych województwach wyniosły
odpowiednio 24,4% r/r i 17,3% r/r.
W ostatnim kwartale 2011 r. oczekujemy utrzymania
przecietnego
˛
ok. 10% rocznego wzrostu cen ziemi. Jednocześnie dynamika cen w przyszłym roku powinna nieco
wyhamować. Kształtowanie sie˛ tendencji cen ziemi be˛
dzie w dalszym ciagu
˛ silnie powiazane
˛
ze zmianami w
opłacalności produkcji rolnej. W średnim terminie sytuacje˛ na rynku nieruchomości rolnych może nieco zmienić
nowelizacja ustawy o gospodarowaniu gruntami Skarbu
Państwa. Ustawa bedzie
˛
głównie dotyczyć dzierżawców,
którzy dzierżawa˛ ponad ok. 428 ha użytków rolnych z Zasóbu WRSP. W terminie 6 miesiecy
˛
od dnia jej wejścia
w życie ANR przedstawi dzierżawcom propozycje˛ wyła˛
czenia 30% dzierżawionych użytków i wskaże konkretne
działki lub ich cz˛eści do wyłaczenia.
˛
Grunty te, zgodnie z
decyzja˛ Komisji Europejskiej, do końca 2013 roku dotychczasowi dzierżawcy (z niewielkimi wyjatkami)
˛
bed
˛ a˛ mogli nabyć na zasadzie pierwszeństwa, bez przetargu, na
preferencyjnych warunkach (płatność rozłożona na raty
na 15 lat, przy poczatkowej
˛
wpłacie ok. 10% wartości).
W dłuższym terminie nowelizacja ustawy może przynieść
nieznaczny wzrost podaży działek rolnych.
Nr 18 – Listopad 2011
Ceny wybranych nawozów w Polsce
Ceny ziemi rolnej w latach 2000-2011
Źródło:IERiGŻ, GUS
Źródło: GUS, Agencja Nieruchomości Rolnych (ANR)
Ceny nawozów mineralnych (PLN/dt) i ceny środków ochrony roślin (PLN/l)
Prices of natural fertilizers (PLN/dt) and prices of agrochemicals (PLN/l)
nawozy mineralne / mineral fertilizers
saletrzaka
saletra amonowa / ammonium
nitrate
mocznik
urea
fosforan amonu
ammonium
phosphate
I-II 2010
91,43
100,66
124,58
181,39
III-IV
92,38
102,76
126,18
177,48
V
92,00
102,36
125,52
172,76
VII-VIII
88,36
91,43
123,84
175,66
IX-X
92,66
99,68
128,54
187,58
XI-XII
97,84
105,42
135,10
197,20
I-II2011
106,02
115,44
145,90
205,04
III-IV
125,48
131,92
157,76
211,16
V
133,12
134,92
160,88
212,04
VII-VIII
127,40
134,46
160,86
216,90
a) a mixture of nitrogen ammonium and carbonate calcium
b) a mixture of ammonium phosphate, potassium chloride and others
c) Oxafun T (PLN/0,8kg) do XI 2008 r. Funaben T (PLN/kg)
polifoskab
wapno
tlenkowe
burnt lime
180,24
174,58
167,20
168,02
174,16
177,66
184,30
191,24
192,88
196,80
76,02
77,89
78,75
81,95
80,43
79,06
79,99
78,40
78,24
86,88
środki ochrony roślin / agrochemicals
Decis
zaprawac naRoun2,5EC
Chwastox
sienna / seed
dup
250
extra
dressing
ml
28,42
45,73
43,70
16,03
28,94
46,41
42,62
16,24
29,30
46,62
42,17
16,31
29,44
46,70
41,58
16,24
29,50
46,54
41,15
16,17
29,53
46,45
41,31
16,17
29,59
46,34
41,51
16,28
29,67
45,29
38,96
16,44
29,96
43,49
36,65
16,66
30,21
41,90
35,90
16,82
źródło / source: IERiGŻ , obliczenia własne
Ceny źródeł energii (PLN/l) i ceny jednostkowe maszyn rolniczych (tys. PLN)
Prices of energy sources (PLN/l) and unit prices of agricultural machines (thous PLN)
środki energii / energy sources
wegiel
˛
kam.a
coal
697,28
696,63
698,78
776,35
691,27
712,89
734,02
749,02
745,40
755,99
IX-X 2009
XI-XII
I-II 2010
III-V
VII-VIII
IX-X
XI-XII
I-II 2011
III-V
VII-VIII
a) zł/t
b) Ekoterm Plus
benzyna
petrol
ES 95
4,30
4,29
4,38
4,59
4,66
4,58
4,71
4,87
5,11
5,17
maszyny rolnicze / agricultural machines
propan-butan
olej naolejb
propane-butane
pedowy
˛
opałowy
LPG
diesel oil
fuel oil
3,73
2,53
1,95
3,80
2,58
2,06
4,00
2,66
2,18
4,23
2,80
2,17
4,41
2,91
2,17
4,40
2,95
2,25
4,53
3,10
2,40
4,73
3,34
2,62
5,03
3,63
2,55
5,02
3,57
50,64
c) zł/10 kWh
d) 25 redlic, od VII 2011 27 redlic
19
energia
elektr.c
energy
5,05
5,63
5,92
5,94
5,94
5,94
5,94
6,14
6,34
6,14
kombajn do ziemniaków / potato
combine harvester
64,68
64,86
64,94
64,84
67,35
67,89
68,10
69,21
70,72
72,94
siewnik zboż.d
cereal seeder
16,56
16,62
bd
16,70
17,16
17,23
17,27
19,24
19,58
19,93
ciagnik
˛
ciagnik
˛
tractor
tractor
Ursus 3724
90 kW
bd
160,23
bd
159,14
bd
159,87
bd
163,70
bd
165,65
bd
165,04
bd
164,73
bd
165,20
bd
167,14
112,70
167,63
źródło / source: IERiGŻ