monitoring makroekonomiczny

MONITORING
MAKROEKONOMICZNY
No 10
Warszawa, 10 października 2011
Warszawa, 10 października 2011
Monitoring Makroekonomiczny
2
Numer: 10/2010
MONITORING MAKROEKONOMICZNY
Opiekun Naukowy SKN FM:
Prof. dr hab. Cezary Wójcik
Redakcja:
Katarzyna Domańska, Robert Kardaś, Michał Prajsner
à PRODUKT KRAJOWY BRUTTO
•
PKB niewyrównany sezonowo (w cenach stałych
średniorocznych roku poprzedniego) wzrósł realnie o 4,3% w
porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego.
P KB, Ko n s u m p c ja, In w e s tyc je
125,0
120,0
115,0
110,0
105,0
100,0
95,0
90,0
85,0
I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II III IV I II
2005
2006
2007
2008
DY NA MIK A K ONS UMPC J I RDR
2009
2010
2011
DY NA MIK A INWES TY C J I R DR
•
W II kwartale 2011 r. czynnikiem wzrostu PKB był
popyt krajowy (wpływ na tempo wzrostu gospodarczego
wyniósł 4,3 pkt. proc.). Wpływ spożycia ogółem wyniósł 1,9
pkt. proc. (w tym 2,2 pkt. proc.- wpływ spożycia
indywidualnego oraz nieznaczny negatywny wpływ spożycia
publicznego), a akumulacji 2,4 pkt. proc. (z tego 1,4 pkt. proc. wpływ popytu inwestycyjnego i 1,0 pkt. proc. – wpływ zmiany
zapasów). Wpływ popytu zagranicznego (eksportu netto) na
wzrost PKB był neutralny.
•
Według wstępnego szacunku produkt krajowy brutto
(PKB) w II kwartale 2011 r. wzrósł realnie o 4,3% w
porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego.
PK B niew yrów nany s ez onow o
à PRODUKCJA PRZEMYSŁOWA I PMI
Produkcja przemysłowa i PMI
•
Produkcja przemysłowa w sierpniu znacząco wzrosła
do poziomu. Wskaźnik dynamiki produkcji przemysłowej
wyniósł 108,1 pkt.. Duży wpływ na ten wynik miało
przetwórstwo przemysłowe oraz wytwarzanie i zaopatrywanie
w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę.
140
120
100
80
•
Wskaźnik PMI również wskazywał na poprawę
nastrojów w przemyśle. Znacząco przekroczył on prognozy
analityków i tym samym pozytywnie zaskoczył rynki
finansowe.
60
40
20
0
I III VI IX XI I III VI IX XI I III VI IX XI I III VI IX XI I III VI IX XI I III VI IX XI I III VI
2005
2006
2007
2008
2009
DYNAMIKA PRODUKCJI PRZEMYSŁOWEJ RDR
2010
2011
POLAND PMI
à SPRZEDAŻ DETALICZNA
S prz e da ż de ta lic z na
•
Sprzedaż detaliczna w sierpniu wzrosła o 6,9% rdr
względem 4,2% miesiąc wcześniej.
130
125
•
Wzrost sprzedaży odnotowano we wszystkich
kategoriach, a największy wzrost zanotowano w sierpniu w
przypadku niewyspecjalizowanych sklepów - o 28,9 proc. rdr,
paliw - wzrost o 17,1 proc., farmaceutyków - zwyżka o 15,8
proc, odzieży i obuwia - wzrost o 9,6 proc.
120
115
110
105
100
95
90
85
80
I III VV IIIXX I I III VV IIIX X I I III VV IIIX X I I III VV IIIX X I I III VV IIIX X I I IIIVV IIIX X I I III VV II
2005
2006
2007
2008
2009
S P R Z E D AŻ D E T AL IC Z N A
2010
2011
•
Po obniżeniu się tempa wzrostu sprzedaży detalicznej
w lipcu do poziomu jednocyfrowego, spowodowanego w dużej
mierze czynnikami pogodowymi, w sierpniu dynamika
sprzedaży powróciła do poziomu dwucyfrowego. Do końca
roku nie ma jednak już raczej większych szans na to, aby
sprzedaż utrzymała dwucyfrowe tempo wzrostu.
Warszawa, 10 października 2011
à BEZROBOCIE
Bezrobocie i zatrudnienie w przemyśle
5600
5400
5200
5000
4800
4600
4400
4200
25,00
20,00
15,00
10,00
5,00
0,00
I V
X I V
2005
X I V
2006
X I V
2007
X I V
2008
Przeciętne zatrudnienie w przemyśle (w tys.)
2009
X I V
Monitoring Makroekonomiczny
3
•
Szacunkowa stopa bezrobocia rejestrowanego we
wrześniu 2011 roku wyniosła 11,7 proc. i w porównaniu do
miesiąca poprzedniego wzrosła o 0,1 punktu procentowego.
We wrześniu 2010 roku omawiany wskaźnik kształtował się na
poziomie 11,5 proc. i wzrósł, w porównaniu do sierpnia 2010
roku, także o 0,1 punktu procentowego.
•
Po wakacyjnym ożywieniu na rynku pracy, wrzesień
jest miesiącem, w którym rejestrowały się osoby powracające
do bezrobocia przede wszystkim po zakończeniu prac
sezonowych (np. w turystyce), jak również po zakończeniu
udziału w aktywnych formach przeciwdziałania bezrobociu
oraz po wygaśnięciu umów zawartych na czas określony.
X I V
2010
2011
Stopa bezrobocia rejestrowanego
àINFLACJA
•
Ceny dóbr i usług konsumpcyjnych w sierpniu 2011
roku pozostały na poziomie odnotowanym w lipcu b.r. W
porównaniu z sierpniem ubiegłego roku były zaś wyższe o 4,3
proc.
Inflacja
105,0
104,0
•
W Polsce na razie nie widać efektu drugiej rundy,
ponieważ występuje pozytywne zjawisko wzrostu aktywności
zawodowej ludności, co hamuje wzrost płac.
103,0
102,0
•
Inflacja bazowa, po wyłączeniu cen żywności i energii,
w sierpniu 2011 r. wyniosła rdr 2,7 proc. wobec 2,4 proc. w
lipcu. Analitycy oczekiwali inflacji bazowej w sierpniu 2011
roku
na
poziomie
2,4
proc.
W ujęciu miesięcznym miara ta wyniosła 0,2 proc.
101,0
100,0
sty
m a 05
j- 0
wr 5
z -0
sty 5
m a 06
j- 0
wr 6
z -0
sty 6
m a 07
j- 0
wr 7
z -0
sty 7
m a 08
j- 0
wr 8
z -0
sty 8
m a 09
j- 0
wr 9
z -0
sty 9
m a 10
j- 1
wr 0
z -1
sty 0
m a 11
j- 1
1
99,0
INFLACJA CPI
•
We wrześniu 2011 r. roczny wskaźnik inflacji powinien
wynieść 4,2 proc. - prognozuje Ministerstwo Gospodarki.
PO WYŁĄCZENIU CEN ADMINISTROWANYCH
à STOPY PROCENTOWE
•
RPP na posiedzeniu w maju br., podniosła stopy
procentowe o 25 pb. do poziomu 4,25%. Do tej dość
nieoczekiwanej decyzji skłonił RPP wzrost rocznej inflacji CPI
powyżej 4% spowodowany głównie drożejącą ropą naftową i
surowcami rolnymi oraz groźbą stopniowego wzrostu presji
płacowej, będącej konsekwencją kontynuacji ożywienia
gospodarczego w kraju.
Stopa referencyjna, WIBOR 1M, WIBOR 3M
(NBP, Stooq.pl)
8,0
7,0
6,0
5,0
•
Średnie krótkoterminowe stopy WIBOR w kwietniu
były niższe od tych w poprzednim miesiącu. Na koniec
kwietnia stopa WIBOR 1M wyniosła 3,61 procent, a WIBOR 3M
3,92, co stanowi spadek o ok. 30 pb.
4,0
3,0
2,0
1,0
0,0
I III V VII IX XI I III V VII IX XI I III V VII IX XI I III V VII IX XI I III V VII IX XI I III V VII
2006
2007
NBP referencyjna
2008
2009
WIBOR 1M
2010
WIBOR 3M
2011
•
Spadła nieznacznie rentowność 52-tyg. bonów
skarbowych. Na ostatnim przetargu z 28 marca br. wyniosła
4,46% i była niższa o 5 pp. w porównaniu do poprzedniej
aukcji.
Warszawa, 10 października 2011
à BILANS PŁATNICZY
Eksport, import, rachunek obrotów bieżących
w mln EUR (NBP)
14 000
1 000
12 000
500
10 000
0
8 000
-500
6 000
-1 000
4 000
-1 500
2 000
-2 000
-2 500
0
I IV VII X
2006
I IV VII X
I IV VII X
2007
I IV VII X
2008
RoB (prawa oś)
I IV VII X
2009
I IV
2010
Import
2011
Monitoring Makroekonomiczny
4
•
Dane NBP ukazują, że w lutym eksport oraz import
były wyższe o odpowiednio 10,7% i 10,6% w porównaniu z
danymi za luty 2010 r. Eksport kumulowany za ostanie 12
miesięcy (marzec 2010 r. - luty 2011 r.) wzrósł o blisko 20%, a
import o nieco ponad 22% w odniesieniu do analogicznego
okresu rok wcześniej.
•
Ujemne saldo obrotów towarowych, pogorszyło się o
5,8% w porównaniu do lutego 2010 i było także ponad
dwukrotnie gorsze od salda handlowego za poprzedni miesiąc.
•
Saldo rachunku bieżącego w lutym 2011 r. było
ujemne i wyniosło 685 mln euro. Na ten wynik wpłynęły –
ujemne salda dochodów i obrotów towarowych oraz dodatnie
salda transferów bieżących. W analogicznym miesiącu 2010 r.
saldo obrotów bieżących było dodatnie i wyniosło 512 mln
euro.
Eksport
àKURSY WALUTOWE
EUR/PLN I USD/PLN
5,0000
5,0000
4,5000
4,5000
4,0000
4,0000
3,5000
3,5000
3,0000
3,0000
2,5000
2,5000
2,0000
2,0000
I III V VII IX XI I III V VII IX XI I III V VII IX XI I III V VII IX XI I III V VII IX XI I III V VII IX XI I III V VII
2005
2006
2007
2008
2009
USD/PLN
2010
2011
EUR/PLN (LEWA OŚ)
1,6000
1,5000
1,4000
1,3000
1,2000
1,1000
1,0000
I III V VIIIX XI I III V VIIIX XI I III V VIIIX XI I III V VII IX XI I III V VIIIX XI I III V VIIIX XI I III V VII
2006
2007
2008
•
Na polskim rynku widoczne było natychmiastowe
osłabienie kursu franka do około 3,60 zł po ogłoszeniu tej
decyzji. Jednocześnie dokonała się aprecjacja głównych walut
względem złotego. We wrześniu złotówka straciła do euro
około 0,39 zł, co jest bardzo dużym wahaniem na tym rynku i
rzadko spotykanym. Natomiast w stosunku do dolara
amerykańskiego złotówka osłabiła się o 0,27 zł, co również jest
rzadko spotykanym wahaniem miesięcznym na tym rynku.
•
Poprzedni
miesiąc
na
globalnych
rynkach
zdominowany został wzrostem awersji do ryzyka. Wpływ na to
miały słabe dane z amerykańskiego rynku pracy oraz zbliżające
się widmo bankructwa Grecji. Ryzyko zwiększały również
obawy o dalsze losy pakietu oszczędnościowego we Włoszech.
EUR/USD
2005
•
Po decyzji Banku Centralnego Szwajcarii o obronie
kursu EUR/CHF na poziomie 1,2 na rynku zauważono znaczące
umocnienie się polskiej waluty. Zamrożenie kursu franka
szwajcarskiego było najważniejszym wydarzeniem minionego
miesiąca. Ta decyzja uważana jest za jest kubeł zimnej wody
wylany na głowy inwestorów, którzy uważali, że frank jest tak
dobry jak złoto. Inwestorzy musieli uświadomić sobie, że ma
on te same wady co każda waluta drukowana przez państwo,
której kurs i wartość jest ustalana odgórnie.
2009
EUR/USD (PRAWA OŚ)
2010
2011
•
Wśród globalnych inwestorów rośnie przekonanie o
nieuchronności
bankructwa
Hellady
i
konieczności
restrukturyzacji ich długu o 50% procent. W dniu wypłaty
odsetek od obligacji greckich rynki traciły z powodu obawy o
to, że Grecy nie będą w stanie ich wypłacić. Po dokonaniu tej
wypłaty na rynkach zapanowała euforia. Pokazuje to brak
wiary inwestorów w możliwość sprawnego prosperowania
przez Grecję.
Warszawa, 10 października 2011
Monitoring Makroekonomiczny
5
àSUROWCE
Surowce
160
140
120
100
80
60
40
20
0
2000,00
1500,00
1000,00
500,00
0,00
I III VI IXXI I III VI IXXI IIII VI IXXI I III VI IXXI I III VI IXXI I III VI IXXI IIII VI IX
2005
2006
2007
2008
ROPA USD/BARYŁKA (LEWA OŚ)
2009
2010
2011
Notowania indeksu WIG i WIG20
(GPW)
80 000
4500
4000
3500
3000
2500
2000
1500
1000
500
0
70 000
60 000
50 000
40 000
30 000
20 000
10 000
0
I III VVIIIX XI I III VVIIIX XI I III VVIIIX XI I III VVIIIX XI I III VI IXX I III VI IX
2007
•
Od marca do końca sierpnia cena złota wzrosła aż o
400 dolarów za uncję.
•
We wrześniu na dniowym wykresie złota można było
zauważyć formację podwójnego szczytu, która zapowiada
odwrócenie trendu ze wzrostowego na spadkowy. Tak też się
stało. Złoto straciło we wrześniu prawie 200 dolarów na uncję.
ZŁOTO USD/UNCJA (PRAWA OŚ)
à NOTOWANIA GIEŁDOWE
2006
•
Rosnący niepokój na rynkach finansowych związanych
z zadłużeniem państw Eurolandu oraz USA, obniżki ratingów
największych gospodarek, obawa przed spowolnieniem
gospodarczym, ucieczka inwestorów od parkietów i inwestycji
w akcji spowodowały odwrócenie uwagi od giełd papierów
wartościowych i przeniesienie się na rynek od dawna uważany
za bezpieczny i najbardziej stabilny- na rynek złota.
2008
2009
WIG
WIG20
2010
2011
•
We wrześniu WIG20 spadł o 10,7%, a indeks
szerokiego rynku WIG spadł 7,34%. Wrzesień podobnie jak
sierpień charakteryzował się ponadprzeciętną zmiennością.
Ogromne kilkuprocentowe spadki przeplatały się z
kilkuprocentowymi wzrostami. Nie sposób było przewidzieć jak
zachowa się rynek. Jedna informacja negatywna mogła
pociągnąć za sobą cały rynek szybko w dół i odwrotnie, jedna
pozytywna informacja mogła wywołać euforię wynoszącą
indeks wysoko w górę.
•
Tak jak i na rynku walutowym na giełdzie polskiej prym
wiódł we wrześniu temat Grecji. Cały czas na nowo
odgrzebywano obawy o kondycję finansową Grecji, a politycy
europejscy robili wszystko, aby uspokoić rynek.
•
Duże emocje w inwestorach wywołało planowane
zwiększenie EFSF. Większość krajów jest przeciwna temu
pomysłowi, gdyż obniży to ich wiarygodność kredytową, a
Grecji pomoże co najwyżej na kolejne 2 – 3 miesiące.
àINFLACJA W STREFIE EURO I USA
Inflacja w Strefie Euro i USA
107
106
•
Inflacja w Strefie Euro w sierpniu wyniosła 2,5% i była
na takim samym poziomie jak w miesiącu poprzednim.
•
Inflacja CPI w USA nieznacznie spadła do poziomu
1,4% z poziomu 1,5%.
105
104
103
102
101
100
•
Powyższe dane wskazują na utrzymywanie się inflacji
w tych strefach na stabilnym poziomie. Potwierdzają to
decyzje banków centralnych poszczególnych stref odnośnie
stóp procentowych.
99
98
97
s ty
-0
ma 5
j-0
wr 5
z -0
s ty 5
-0
m 6
a j0
wr 6
z -0
s ty 6
-0
ma 7
j-0
wr 7
z -0
s ty 7
-0
ma 8
j-0
wr 8
z -0
s ty 8
-0
m 9
a j0
wr 9
z -0
s ty 9
-1
ma 0
j-1
wr 0
z -1
s ty 0
-1
m 1
a j11
Cut-off date: 10.10.2011 r.
HICP
CPI
Warszawa, 10 października 2011
Monitoring Makroekonomiczny
Upadłość wielkich banków w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej w
dobie kryzysu subprime
Michał Prajsner
Przyczyn ostatniego kryzysu należy szukać w latach 30. ubiegłego wieku, a dokładniej
w okresie Wielkiego Kryzysu. Wtedy to właśnie z inicjatywy ówczesnego prezydenta USA,
Franklina D. Roosvelta utworzono agencję Fannie Mae, która wspierała rzesze amerykanów
marzących o posiadaniu własnego domu. Jej działalność polegała w znacznej mierze na
skupowaniu od banków kredytów hipotecznych i korzystając z gwarancji udzielanych przez
rząd Stanów Zjednoczonych tworzenia z nich obligacji, które były sprzedawane inwestorom.
Dzięki swojej wiarygodności papiery te sprawiały, że refinansowanie okazywało się
wyjątkowo tanie. Dodatkowo przy niskim oprocentowaniu kredyty te stały się dostępne dla
wielu ludzi.
System ten działał sprawnie przez następne 70 lat, ponieważ korzystały z niego osoby
wysokiej wiarygodności kredytowej. Ponadto same banki bardzo ostrożnie oceniały ryzyko
kredytowe. W roku 1999 Fannie Mae znacznie poluźniła swoje kryteria dotyczące
skupowania kredytów. W ten sposób banki uzyskały możliwość udzielania kredytów osobom
o złej kondycji finansowej. Nie jest tajemnicą, że urzędujący wtedy prezydent Demokratów
Bill Clinton chciał zyskać w ten sposób poparcie mniejszości etnicznych, które głosowały w
większości na jego obóz polityczny.
Kolejnym powodem jest obniżenie stopy rezerwy federalnej w okresie od stycznia
2001 do czerwca 2003 z poziomu 6,5% do 1%. Tak znacznej obniżki stóp procentowych w
tak krótkim okresie nie zanotowano od lat 70. XX wieku tj. od okresu nazywanym Wielkim
Umiarkowaniem. Powodem tej decyzji była chęć ochrony Stanów Zjednoczonych przed
recesją spowodowaną pęknięciem bańki mydlanej w branży internetowej. Pomimo opinii
ekspertów mówiących o tym, że będzie to recesja krótkotrwała i łagodna, Rezerwa Federalna
znacznie poluzowała swoją politykę monetarną, co spowodowało zalanie banków
amerykańskich tanimi dolarami. Skutkiem tego był wzrost poziomu podaży pieniądza
liczonym w M3 o 28%, osiągając tym samym poziom 9,3 miliarda dolarów lub jak szacowały
agencje pozarządowe 13,6 miliarda dolarów.
Zjawisko rosnących cen nieruchomości nie było traktowane na początku jako bańka
spekulacyjna, a raczej jako wynik trwającej na rynku hossy. Rynek ten rozwijał się
nieustannie od roku 1997. Rosnące ceny mieszkań oraz niskie stopy procentowe zachęcały do
wzięcia kredytu. Popyt zaczął przewyższać podaż, dlatego też banki zaczęły udzielać
kredytów osobom o złej lub żadnej zdolności kredytowej. Nie stanowiło to jednak żadnego
problemu, ponieważ zabezpieczeniem miała być rosnąca wartość nieruchomości Ponadto
oprócz banków pożyczek zaczęły udzielać także nowopowstałe instytucje finansowe, które
nie podlegały pod nadzór Banku Centralnego.
W takiej sytuacji, kiedy rosną ceny mieszkań, a kredyty są ogólnodostępne wiele osób
chcąc się uchronić przed dalszym wzrostem cen mieszkań decydowało się na zakup
nieruchomości. W roku 2007 zaczęły pojawiać się pierwsze oznaki załamania się rynku. W
wyniku tego ludzie popadli z jednej skrajności w drugą - od braku jakiejkolwiek ostrożności
do awersji do nawet najmniejszego ryzyka. Coraz mniej osób chciało kupować domy a banki
wstrzymały swoje akcje kredytowe. Wielu kredytobiorców miało przyznane kredyt
przewyższające wartość nieruchomości nawet o 100%. W wyniku spadającej wartości
mieszkań banki, aby uchronić się przed stratami, wzywały swoich klientów do uzupełnienia
brakującej wartości ubezpieczenia. Dla wielu osób, zwłaszcza tych gorzej zarabiających, było
to po prostu niemożliwe. Kredyt w takiej sytuacji był stawiany w stan natychmiastowej
wymagalności, co nierzadko kończyło się procedura egzekucyjną. Wzrost nieruchomości
wystawionych na licytację w tak krótkim czasie tylko utrwalał spadkowy trend ich wartości.
6
Warszawa, 10 października 2011
Monitoring Makroekonomiczny
Dla banków oznaczało to, że coraz więcej kredytów trzeba było uznać za niemożliwe do
ściągnięcia.
Wiele instytucji nie poradziło sobie z tym faktem, co stało się pośrednią lub
bezpośrednią przyczyną ich upadłości. W przypadku Bear Stearns problemy zaczęły pojawiać
się, kiedy jeden z jego funduszy headgingowych, Bear Stearns Asset Managment
zaangażowany w rynek subprime zaczął ponosić znaczne starty. Niesprzyjająca dla banku
była decyzja agencji ratingowej Moody’s, która obniżyła rating kolejnej emisji obligacji.
Dodatkowo nasilały się plotki, że jeden z banków na Wall Street ma kłopoty i będzie
potrzebował niedługo pomocy. Potwierdziła je telewizja CNBC, wskazując właśnie na Bear
Stearns, ponieważ to jego akcje straciły najwięcej w ostatnim czasie. Spowodowało to
lawinową wyprzedaż akcji przedsiębiorstwa - do obrotu trafiło ich około 50 milionów. Mimo,
że niedługo potem Rezerwa Federalna zainicjowała program pożyczek dla instytucji
finansowych mających problemy, telewizja CNBC interpretowała ten krok jako chęć pomocy
tylko jednej z nich - Bear Stearns. Pomimo poszukiwań inwestorów chętnych pomóc bankowi
(mieli to być między innymi Royal Bank of Scotland czy też HSBC) oraz udzielenia
pożyczki w wysokości miliarda dolarów przez Rezerwę Federalną nie udało się uratować
banku. Został przejęty ostatecznie przez JP Morgan 20 marca 2008 roku za kwotę około
miliarda dolarów.
Co było więc przyczyną upadku Bear Stearns? Wymienił bym tutaj po pierwsze
niewystarczający poziom kapitału własnego, a także niewykorzystanie wielu okazji do jego
powiększenia. Inny powodem był amerykański system wynagradzania pracowników. Różni
się on od europejskiego tym, że zatrudniony za niską płacę podstawową pracownik za ma
szanse uzyskania wysokich bonusów, uzależnionych od jego wyników. Wiąże się to jednak z
ryzykiem i często nie zwraca się uwagi na długoterminowe skutki takich decyzji. Nie bez
znaczenia pozostaje fakt, że do upadku takiego kolosa jak Bear Sterans przyczyniła się ludzka
panika spowodowana plotką. Gra na giełdzie jest często gra emocji, dlatego też takie
informacje powodują błędne lub pochopne decyzje, które mogą doprowadzić do katastrofy.
Inaczej wyglądał przebieg upadku Wachovii. Już w 2007 roku, po przejęciu Golden
West Financial zaczęły pojawiać się pierwsze objawy kryzysu, lecz zostały przez ówczesne
kierownictwo banku zbagatelizowane. Dopiero rok później okazało się jak bardzo Wachovia
jest wyeksponowana na ryzykowne pożyczki. Bank, aby ratować sytuację zmieniał swoje
kierownictwo, jednak bez większego rezultatu. 29 września 2008 roku oficjalnie ogłoszono
początek wyprzedaży aktywów. Nie uruchomiono normalnego procesu upadłościowego,
ponieważ bank ten otrzymał miano „zbyt ważnego dla gospodarki, aby upaść”. Operacje
bankowe oraz wszystkie długi miał przejąć Citigroup. Dodatkowo planowana była emisja
zupełnie nowych akcji o wartości 10 miliardów dolarów. Mimo to Wachovia oznajmiła, że 3
października zamierza mimo wszystko połączyć się z Wells Fargo, który miał być
potencjalnym udziałowcem. Pomimo licznych protestów Citigroup oraz spraw sądowych
doszło do połączenia obu banków 12 października 2008.
Podobny przebieg miał miejsce w przypadku Lehman Brothers. Tu także początkiem
problemów był problemy z ryzykownymi pożyczkami. Jednak odmiennie niż w przypadku
Wachovi zachowała się Rezerwa Federalna. Kiedy nasilały się symptomy kryzysu w banku i
nie dało się ich już dłużej bagatelizować, liczono na ta że państwo udzieli pomocy. Tak się
jednak nie stało. Brak takiego rodzaju zabezpieczenia odstraszyło potencjalnych kupców
podczas rozmów. Doprowadziło to do ogłoszenia bankructwa oraz zastosowaniu Rozdziału
11, który według prawa amerykańskiego gwarantuje przedsiębiorstwom możliwość
restrukturyzacji oraz powrotu na rynek.
Do przyczyn upadłości banku można z pewności zaliczyć zbyt duży poziom
lewarowania. Używano dźwigni finansowej, która zakładała niski poziom kapitału
początkowego (nawet kilkanaście procent), dzięki czemu możliwe było obracanie kontraktem
opiewającym na znacznie większą kwotę. Takie rozwiązanie sprawdzało się w czasie dobrej
koniunktury, jednak w momencie kryzysu doprowadziło Lehman Brothers do upadku w ciągu
kilku tygodni. Kolejną przyczyną było złe zarządzanie majątkiem firmy. Potężne
7
Warszawa, 10 października 2011
Monitoring Makroekonomiczny
wynagrodzenia (R.S. Fuld tylko w 2007 roku zarobił 28 milionów dolarów), własna flota
powietrzna (12 samolotów, w tym jeden Boeing 767), czy też bogate wyposażenie biur oraz
okazałe siedziby.
Skutkiem kryzysu było znaczne przetasowanie na rynku instytucji finansowych. Jedne
banki zniknęły całkowicie, inne zmieniły właścicieli. Nielicznym udało się przetrwać a nawet
wzbogacić. Spadło także samo zaufanie do instytucji finansowych, gdyż to głównie w nich
upatruje się przyczyny problemów finansowych. Wiele instytucji finansowych poniosło
znaczne straty. Szacuje się, że tylko w 2007 roku wyniosły one ogółem 150 miliardów
dolarów.
Co tak naprawdę było przyczyną kryzysu finansowego? Tak jak zwykle zawiodło
najsłabsze ogniwo całego łańcucha finansowego - człowiek. Niedostateczny nadzór, zbytni
optymizm, irracjonalne działania oraz chęć nieustannego bogacenia się popychały wielu ludzi
do działań często na krawędzi prawa lub całkowicie je łamiąc. W najlepszym wypadku były
to tylko działania wątpliwie moralne.
Analiza kontraktu na WIG20 wygasającego w grudniu 2010 r. FW20Z10 za
pomocą średnich kroczących.
Katarzyna Domańska
Średnie kroczące używane są w analizie technicznej to wygładzenia trendu, uniknięciu w
analizach przypadkowych zmian cen oraz do wyznaczenia najlepszego momentu wejścia na
rynek. W zależności od instrumentu jaki ma być analizowany stosuje się średnie o różnej
długości. Najpopularniejsze to:
1. Średnie długoterminowe( 200-stu sesyjna)
2. Średnia średnioterminowa (100- sesyjna)
3. Krótkoterminowa (4, 9, 18-to sesyjna).
Do analizy kontraktów terminowych korzysta się ze średnich ruchomych krótkoterminowych.
Wynika to z krótkiego okresu notowań tych instrumentów, gdyż średnie długoterminowe nie
pokazują nam ani trendu ani momentu do wejścia w inwestycję. Pokazuje to poniższy wykres:
Kurs zamknięcia FW20Z10 i średnie ruchome 100-sesyjna i 200-sesyjna
2800
2700
2600
2500
średnia 200-sesyjna
2400
średnia 100sesyjna
2300
200 okr. śr. ruch. (Kurs zamkniecia)
100 okr. śr. ruch. (Kurs zamkniecia)
Wykres 1. Kurs zamknięcia FW20Z10 i średnie ruchome 100-sesyjna i 200-sesyjna.
2-1
10
-1
10
06
22
08
1-
25
1-1
10
-1
10
10
-1
0-
0-
11
27
13
9-
9-
-0
10
10
-0
8-0
10
-0
10
30
16
02
8-
19
8-
10
-0
-0
10
10
-0
7-
7-
05
21
07
6-0
10
-0
10
10
-0
5-
6-
24
10
26
5-0
10
-0
4-
12
Kurs zamkniecia
10
-0
10
10
-0
3-
4-
29
15
01
-0
10
10
-0
3-
3-
15
01
2-0
2-0
10
-0
10
10
04
1-
21
1-
2-1
-0
10
09
18
2200
8
Warszawa, 10 października 2011
Monitoring Makroekonomiczny
Aby wskazać sygnały kupna i sprzedaży dla notowań FW20Z10 można posłużyć się analizą
techniczną i jej prostymi wskaźnikami – średnimi kroczącymi z następujących okresów: 4
sesje, 9 sesji oraz 18 sesji. Sygnał kupna wyznacza nam średnia czteroseryjna, przecinająca
najpierw średnią z 9 sesji, a następnie średnią z ostatnich 18 sesji od dołu. Natomiast
sygnałem sprzedaży jest przecięcie średniej 9-cio sesyjnej oraz 18-sto sesyjnej przez średnią
4-ro sesyjną od góry.
Teza: istnieje możliwość wygenerowania zysku z gry na kontrakcie terminowym FW20Z10
poprzez podążanie za sygnałami kupna oraz sprzedaży generowanymi przez średnie kroczące
z 4, 9 i 18 sesji.
Założenia:
1. Dokonujemy transakcji zgodnie z generowanymi sygnałami kupna i sprzedaży.
2. Od ostatniego wygenerowanego sygnału utrzymujemy otwartą pozycję aż do
momentu wygaśnięcia kontraktu.
3. Wchodzimy na rynek w momencie wygenerowania 1 sygnału przez średnie kroczące.
4. Otwieramy tylko 1 pozycję.
5. Gdy średnie pokazane na wykresie pokrywają się nie dokonujemy żadnych ruchów.
Kurs zamknięcia oraz średnie kroczące z 4, 9, 18 sesji
2800
2700
2600
2500
2400
2300
09
-1
2
1 0 -2 1
-0
1
1 0 -0 4
-0
1
1 0 -1 8
-0
2
1 0 -0 1
-0
2
1 0 -1 5
-0
3
1 0 -0 1
-0
3
1 0 -1 5
-0
3
1 0 -2 9
-0
4
1 0 -1 2
-0
4
1 0 -2 6
-0
5
1 0 -1 0
-0
5
1 0 -2 4
-0
6
1 0 -0 7
-0
6
1 0 -2 1
-0
7
1 0 -0 5
-0
7
1 0 -1 9
-0
8
1 0 -0 2
-0
8
1 0 -1 6
-0
8
1 0 -3 0
-0
9
1 0 -1 3
-0
9
1 0 -2 7
-1
0
1 0 -1 1
-1
0
1 0 -2 5
-1
1
1 0 -0 8
-1
1
1 0 -2 2
-1
206
2200
Kurs zamkniecia
4 OKR
9 OKR
18 OKR
Wykres 2. ŚREDNIE KROCZĄCE 4, 9, 18-TO OKRESOWE.
Sygnały generowane przez średnie oraz możliwość uzyskania profitów z danych transakcji
pokazuje Tabela 1.
9
Warszawa, 10 października 2011
Monitoring Makroekonomiczny
Tabela 1. Analiza możliwości wygenerowania zysku przy zastosowaniu analizy średnimi kroczącymi.
Data
20-01-10
25-02-10
16-04-10
09-06-10
22-06-10
07-07-10
11-08-10
01-09-10
17-11-10
01-12-10
17-12-10
Kurs
zamknięcia
2509
2194
2578
2327
2392
2351
2479
2470
2690
2680
2750
Sygnał
Sprzedaj
Kupuj
Sprzedaj
Kupuj
Sprzedaj
Kupuj
Sprzedaj
Kupuj
Sprzedaj
Kupuj
Zmiana do kolejnego sygnału(w
punktach)
315
384
251
65
41
128
9
220
10
70
Potencjalny
zysk
3150
3840
2510
650
410
1280
90
2200
100
700
Łącznie
1493
14930
Wnioski: Zysk możliwy do uzyskania z 1 kontraktu wygląda imponująco, jednakże należy
pamiętać o zmienności instrumentu pochodnego pomiędzy generowanymi sygnałami i
związanym z tym odpowiednim depozytem zabezpieczającym, który w przypadku ruchu w
przeciwną stronę od prognozowanej należy uzupełnić.
10
Warszawa, 10 października 2011
Monitoring Makroekonomiczny
OPIEKUN NAUKOWY SKN FM
Prof. dr hab. Cezary Wójcik
Adiunkt w SGH i PAN, od maja 2007 r. do października 2008 r. Dyrektor Biura ds.
Integracji ze Strefą Euro w NBP. Ukończył SGH oraz Wydział Prawa UW. Absolwent
Advanced Studies Program in International Economic Policy Research w Kilońskim
Instytucie Gospodarki Światowej i International Faculty Development Program w IESE
Business School. Autor kilkudziesięciu publikacji naukowych z zakresu polityki
pieniężnej i kursowej. W 2004 r. powołany w skład Rady Makroekonomicznej przy
Ministrze Finansów, w latach 2005-2006 Radca Ministra Finansów. W przeszłości
pracował w Europejskim Banku Centralnym (2003–2004), Narodowym Banku Austrii i
Wiedeńskim Instytucie Międzynarodowych Studiów Porównawczych (2000–2002).
Stypendysta Fulbrighta, Komisji Europejskiej, Tygodnika „Polityka”, Fundacji na
Rzecz Nauki Polskiej, Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Włada językiem
angielskim, niemieckim i hiszpańskim. Opiekun naukowy SKN FM oraz
inicjator Monitoringu Makroekonomicznego.
OPRACOWALI:
Katarzyna Domańska (Redaktor)
Studentka II roku studiów magisterskich na kierunku finanse i rachunkowość w Szkole
Głównej Handlowej w Warszawie. Absolwentka studiów licencjackich tejże uczelni. Jej
zainteresowania badawcze to rynki finansowe (strategie inwestowania, efektywność
rynków kapitałowych, psychologia inwestowania) oraz analizą efektywności systemów
gospodarczych. Poza tym interesuje się polityką, psychologią rozwoju osobistego,
coachingiem. Mówi po angielsku i niemiecku.
Robert Kardaś (Redaktor)
Absolwent dwóch studiów licencjackich na Uniwersytecie Gdańskim. Obecnie student
V roku SGH (Finanse i Rachunkowość). Interesuje się rynkiem kapitałowym, w
szczególności publicznym rynkiem giełdowym oraz rynkiem instrumentów
pochodnych. W wolnym czasie lubi uprawiać sport, czytać książki o tematyce
polityczno-historycznej. Mówi biegle po angielsku.
Michał Prajsner (Redaktor)
Student I roku studiów magisterskich SGH (Finanse i Rachunkowość). Interesuje się
powiązaniami rachunkowością zarządczą i efektywnością jej metod do zarządzania
sprzedażą. Dobrze włada językiem angielskim oraz niemieckim. Do jego
pozanaukowych zainteresowań należą gotowanie wędrówki górskie.
11