Nr 08/2012 - Politechnika Wrocławska

Biuletyn Informacyjny
Wydziału Inżynierii Środowiska
Nr 08/2012 (32) 13.11.2012
Wydział Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej
DFN 2012
Wspólne odkrywanie świata
DFN – Dolnośląski Festiwal Nauki, jest imprezą popularnonaukową organizowaną
przez wrocławskie wyższe uczelnie, instytuty Polskiej Akademii Nauk oraz środowiska pozauczelniane. Zwyczajowo część stacjonarna festiwalu odbywa się we
wrześniu, natomiast sesje wyjazdowe w październiku. DFN jest imprezą adresowaną do wszystkich zainteresowanych nauką, kulturą, zjawiskami otaczającego
nas świata. W tym roku odbyła się jubileuszowa, XV edycja imprezy.
W numerze:
 DFN 2012
Wspólne odkrywanie
świata
Napisz do BIIS
DFN 2012 na Wydziale Inżynierii Środowiska
Politechniki Wrocławskiej
Pokazy DFN 2012 organizowane w Instytucie Inżynierii Ochrony Środowiska
podzielone były na dwa bloki ze względu na wiek odbiorców. Pierwszą grupę stanowiły pokazy dla dzieci ze szkół podstawowych pod hasłem „Eko-zadania w EkoInstytucie”. Drugi blok obejmował pokazy i wykłady dla gimnazjalistów i uczniów
szkół ponadgimnazjalnych. W organizację festiwalowych imprez zaangażowani byli
zarówno pracownicy i doktoranci Instytutu, jak i studenci- członkowie koła
naukowego Eko-Instytut.
Wszystkie pokazy DFN 2012 zorganizowane przez pracowników i doktorantów
Instytutu Klimatyzacji i Ogrzewnictwa zgrupowano w bloku tematycznym
„Technika i technologia”, w dwóch utworzonych w tym roku kategoriach tematycznych „Technika w Twoim domu” oraz „W świecie IKO”.
Większość pokazów zostało podzielone na trzy grupy. Na pokazy odbywające się
w piątek i poniedziałek obowiązywały wcześniejsze zapisy, były one przeznaczone
dla zorganizowanych grup szkolnych. Pokazy niedzielne były skierowane głównie
dla rodzin oraz pojedynczych słuchaczy. Ostatnią grupę stanowiły prezentacje
wyłącznie dla najmłodszych uczestników - dzieci w wieku przedszkolnym. Pokazy
te odbyły się we wtorek oraz środę. Dodatkowo zostały przeprowadzone prezentacje
ponadprogramowe, np. warsztaty dla pacjentów Kliniki Transplantacji Szpiku,
Onkologii i Hematologii Dziecięcej we Wrocławiu.
Tematy pokazów zorganizowanych w I-15:
 Czy zapachy z otoczenia są do zmierzenia?
 Dobra atmosfera – czyli jak sprawdzić czy podtruwamy sąsiadów.
 Eko-zadania w Eko-Instytucie.
 Erupcje wulkanów a zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego.
 Miasto niskoemisyjne = niskowęglowe - jak to osiągnąć?
 Rola związków wapnia w procesie odsiarczania spalin.
 Węgiel z pól i lasów? – prezentacja instalacji do spalania biomasy
w EC Czechnica.
 Wpływ chemii środowiska na życie człowieka.
BIIS 08/2012 (32)
Zapraszamy autorów tekstów
i reportaży do współtworzenia
BIIS.
Zapewne każdy z Was ma
swoje zainteresowania poza
nauką i pracą na uczelni.
Chętnie zamieścimy informację
o nich na łamach naszego
Biuletynu. Zapraszamy do
dzielenia się z nami Waszymi
hobby! Przysyłajcie zdjęcia
i ich krótki opis!
W BIIS przewidziano również
miejsce
na
komunikaty
i ogłoszenia.
Nowa kolumna
Chcemy informować, a także
bawić i zmuszać do refleksji.
Jeśli macie materiały, które
można opublikować w rubryce
„Bez komentarza” przesyłajcie
je na adres redakcji.
Kontakt z redakcją
Wszelkie materiały, uwagi
i propozycje proszę przesyłać
na adres:
[email protected]
Strona 1
Tematy pokazów zorganizowanych w I-33:
 Bajka o cieple.
 Błoga cisza - jak ją utrzymać?
 Elektroniczne nosy kontra zapachy w Twoim domu.
 Jak „wygląda” ciepło - termowizja.
 Jak poskładać dom jednorodzinny, który da się
ogrzać suszarką do włosów?
 Jak to się dzieje, że w tym pokoju jest tak ciepło?
 Magiczna fontanna.
 Podchody instalacyjne.
 Skąd się bierze ciepło w naszych domach?
 Ujarzmiona energia natury - kształtowanie
mikroklimatu z pompą ciepła.
 Warsztaty w Klinice Transplantacji Szpiku,
Onkologii i Hematologii Dziecięcej we Wrocławiu.
 Wentylacja - luksus czy konieczność?
 Zabawa z fontanną.
 Zabawy dymem i kolorem.
Pokazy dla przedszkolaków
Najmłodszymi uczestnikami pokazów były grupy dzieci z wrocławskich przedszkoli. Pokazy zostały specjalnie przygotowane tak, aby zaciekawić tę wymagającą widownię. Każdy z nich składał się głównie z zajęć praktycznych,
w których grupy brały aktywny udział. Wszystkie „przedszkolne” pokazy odbyły się w ramach kategorii tematycznej
„Technika w Twoim domu”.
 Osoby prowadzące: dr inż. Natalia Fidorów, dr inż. Michał Fijewski, dr inż. Marta Laska, dr inż. Iwona Polarczyk
mgr inż. Ilona Czerkawska, mgr inż. Piotr Kęskiewicz, mgr inż. Maria Kostka
Bajka o cieple.
 Miejsce pokazu:
C-6 s. 339
Zabawy dymem i kolorem.
 Miejsce pokazu:
C-6 s. 339
Zajęcia obejmowały wysłuchanie przez najmłodszych uczestników DFN „Bajki o cieple”, która ma
na celu wprowadzenie dzieci w tematykę ochrony
cieplnej budynków, wykorzystania energii słonecznej w instalacjach ciepłej wody użytkowej oraz
dbanie o czystość środowiska naturalnego. Po
wysłuchaniu bajki prowadzona była krótka dyskusja z dziećmi, dotycząca poruszonych w tekście
tematów. Następnie dzieci z zapałem wykonywały
model domu, który ocieplały „kołderkami”, zgodnie
z wytycznymi przedstawionymi w „Bajce o cieple”.
Zajęcia były kontynuacją prezentacji „Bajka o cieple”. Pierwsza
część obejmowała pokazy zdjęć wykonywanych kamerą termowizyjną. Dzieci oglądały się na wyświetlanych na żywo termogramach, wyszukiwały najzimniejszych nosów oraz bawiły się
w zostawianie cieplnych śladów. Duże wrażenie robiło na nich
„chowanie się za szybą”. Celem tej części było, pokazanie dzieciom, że ciepło można „zobaczyć” i do czego można wykorzystać
kamerę termowizyjną. Część druga - wentylacyjna, obejmowała
wprowadzenie, które poruszało temat potrzeby stosowania
wentylacji w pomieszczeniach, oraz część praktyczną - pokazy
dymowe. Podczas prezentacji wykorzystywana była specjalistyczna zadymiarka
oraz różne rodzaje
nawiewników. Dzieci
z napięciem obserwowały rozchodzenie
się powietrza z poszczególnych
nawiewników i z dużym zapałem przystępowały do „łapania” rozpływającego
się dymu.
Magiczna fontanna.
 Miejsce pokazu:
C-6 s. 015
Jest to pokaz opracowany na podstawie pokazu „Zabawy z fontanną”, dostosowanego dla najmłodszych uczestników. W pierwszej części młodzi
odkrywcy przekonywali się, że woda nie zawsze płynie z góry na dół, co
wywoływało nie lada konsternację. Poznawali budowę działającego modelu
fontanny Herona, zbudowanego z trzech plastikowych 6-litrowych butelek
po wodzie mineralnej oraz odpowiednio ze sobą połączonych wężyków.
Następnie w podgrupach, naprawiali pozostałe, „podstępnie” uszkodzone
zestawy. Praca przebiegała w duchu rywalizacji - czyja fontanna szybciej
i lepiej zadziałała. Na końcu pokazów, wielu uczestników podejmowało
postanowienia, kontynuacji doświadczenia w domach.
BIIS 08/2012 (32)
Strona 2
Pokazy dla uczniów szkół podstawowych
Pokazy dla uczniów szkół podstawowych, odbywały się w ramach trzech kategorii tematycznych: „Środowisko”,
„W świecie IKO” oraz „Technika w Twoim domu”. Część pokazów przeznaczona była tylko dla grup zorganizowanych, w pozostałych uczestniczyły całe rodziny, ale także i pojedyncze osoby.
Imprezy w ramach bloku „Eko-zadania w Eko-Instytucie” zostały zrealizowane przy wsparciu opiekunów Koła
Naukowego Eko-Instytut: dr Justyny Rybak, dr hab. inż. Izabeli Sówki, dr inż. Małgorzaty Wolskiej oraz
pracowników Instytutu Inżynierii Ochrony Środowiska: mgr Justyny Głuszczak i dr Piotra Jadczyka.
Błoga cisza - jak ją utrzymać?
 Osoby prowadzące: mgr inż. Juliusz Walaszczyk
 Miejsce pokazu:
C-6 s. 335
Pokaz składał się z dwóch części, opisu teoretycznego oraz doświadczeń praktycznych. W zależności od grupy wiekowej, poziom wiedzy teoretycznej obejmował wyjaśnianie zjawisk fizycznych na podstawie analogii życia codziennego, lub w przypadku starszych uczestników, zawierał bardziej bezpośrednie
odwołania do opisów matematycznych. Uczestnicy mieli okazję do zapoznania
się z pojęciami amplitudy i częstotliwości, jako podstawowymi określeniami
związanymi z falami. Doświadczenia praktyczne dotyczyły technik tłumienia
dźwięku oraz filtracji szumów. Publiczność miała okazję przekonać się, że
zagłuszone nagranie (wierszyk czytany przez jednego uczestnika) można, przy
pomocy komputera, odszumić i uzyskać czysty dźwięk.
Eko-zadania w Eko-Instytucie.
Eko-Zadanie – stan powietrza
 Osoby prowadzące: Nina Jóźwiak, Małgorzata Kokocińska
inż. Sylwia Piwowar, mgr inż. Magdalena Szupiluk
 Miejsce pokazu:
D-2 s. 17
Zakres pokazów obejmował tematykę rodzajów zanieczyszczeń, co stanowi źródło
zanieczyszczenia powietrza, o jakiej porze jest największe zanieczyszczenie powietrza,
co jest źródłem hałasu i jak temu przeciwdziałać. Przybliżono również dzieciom
aspekt odnawialnych źródeł energii. W przekazaniu wiedzy posłużyły doświadczenia,
które cieszyły się niezwykłą popularnością. Jedno zadanie praktyczne związane było
z wytwarzaniem CO2 - samopompujący się balon. Innym również interesującym doświadczeniem był młyn wodny, stanowiący inspirację dla „młodziutkich” inżynierów.
To doświadczenie miało na celu zapoznaniu dzieci z wykorzystaniem alternatywnych
źródeł energii. Należy wspomnieć, że młyn wodny stał się inspiracją dla szóstoklasistów, którzy po pokazach zadeklarowali, że spróbują stworzyć podobny młyn wodny
i zaprezentować kolegom i koleżankom z klasy swoje rezultaty. Eko-Zadania w EkoInstytucie przebiegały w bardzo przyjaznej atmosferze, a dzięki zaangażowaniu koordynatorek pokazy były zabawne a zarazem interesujące.
Eko-zadania w Eko-Instytucie.
Eko-Zadanie – segregacja odpadów i recykling
 Osoby prowadzące: mgr inż. Zuzanna Kalfas-Siek, inż. Ewa Śniegocka
inż. Patrycja Zalas, mgr inż. Dagmara Dżugaj
 Miejsce pokazu:
D-2 s. 324
Na wstępie prowadzące informowały dzieci, że na większości opakowań są specjalne znaczki informujące, co z danym odpadem po zużyciu należy zrobić.
Dzieci ochoczo rzuciły się w stertę przygotowanych odpadów, aby poszukać tych
oznaczeń. Następnie dzieci samodzielnie dokonały segregacji odpadów do kolorowych kubłów na papier, plastik i szkło. Prowadzące sprawdzały zawartość
kubłów i wyciągały z nich błędnie posegregowane odpady takie jak na przykład
blister z przeterminowanymi lekarstwami, który powinien trafić do specjalnego
kubła w aptece. Studentki podkreślały znaczenie prawidłowej segregacji odpadów, która w dużej mierze pozwala na ich recykling: dzieci oglądały odpady
roślinne oraz powstający z nich kompost, czy też butelki PET, z których można
wytworzyć bluzę polarową. Na koniec na dzieci czekała zabawa mająca na celu
utrwalenie kolorów poszczególnych kubłów na odpady – Eko-Wygibajtus.
BIIS 08/2012 (32)
Strona 3
Eko-zadania w Eko-Instytucie.
Eko-Zadanie – filtracja wody
 Osoby prowadzące: inż. Aleksandra Prokopowicz
inż. Kamila Przewdzięk
inż. Karolina Zychowicz
 Miejsce pokazu:
D-2 s. 324
Prowadzące przedstawiły uczestnikom DFN-u prezentację dotyczącą
znaczenia wody dla człowieka. Zostały przedstawione argumenty potwierdzające słuszność tezy, iż człowiek bez wody nie może żyć, a w kolejnej części prezentacji przedstawiono powody, dla których woda do
picia przed jej dystrybucją musi zostać oczyszczona. W ramach tej części
prezentacji przytoczono dwa procesy oczyszczania wody – filtrację i sączenie oraz wytłumaczono zasadnicze różnice
między nimi. Po części teoretycznej nastąpiła część doświadczalno-pokazowa, w której uczestniczyły dzieci odwiedzające Zakład Naukowo-Dydaktyczny Technologii Oczyszczania Wody i Ścieków. Uczestnicy w ramach zajęć sączyli
dwa rodzaje mieszanin przez sączki bibułowe – wodę zanieczyszczoną ziemią oraz roztwór soli kuchennej. Obserwując doświadczenie wyciągali wnioski dotyczące procesu sączenia. Następnie po części doświadczalnej uczestnicy zostali zaprowadzeni do drugiej części laboratorium, gdzie był pokaz procesu filtracji wody zanieczyszczonej chlorkiem
żelaza przez złoże filtracyjne przeznaczone do usuwania żelaza. Na podstawie zmiany zabarwienia roztworu na wlocie do kolumny filtracyjnej oraz wylocie z kolumny filtracyjnej uczestnicy stwierdzali, że w procesie tej filtracji usuwane są nie tylko substancje stałe, ale również związki żelaza. Ostatnim punktem zajęć z sekcją TOWiŚ było rozwiązanie krótkiego Quizu sprawdzającego wiedzę zdobytą na części teoretycznej jak i doświadczalno-pokazowej.
Eko-zadania w Eko-Instytucie.
Eko-Zadanie – bezkręgowce żyjące w wodach
 Osoby prowadzące: Kaja Grochowska, Sandra Kościelna,
Patrycja Kąkol, Katarzyna Niedzielska
 Miejsce pokazu:
D-2 s. 011
Pokaz rozpoczął się od pogadanki z dziećmi na temat bezkręgowców, które
bardzo dobrze znają – tych które pomagają człowiekowi (pszczoły)
i tych, które są uciążliwe i mogą przenosić choroby w tropikach (komary,
muchy). Następnie studentki uświadamiały dzieciom, że bezkręgowce to
ogromna grupa organizmów, które żyją niemalże we wszystkich miejscach
na ziemi i w ekosystemach pełnią ważną rolę w obiegu materii. Poszczególne gatunki bezkręgowców starają się
zasiedlać stanowiska, w których panują dla nich warunki optymalne, i tak na przykład raki można spotkać w czystych wodach, a w zanieczyszczonych można ich szukać jak igły w stogu siana. Dzieci poznały polski indeks biotyczny
BMWP-PL i pod binokularami oglądały spisane w nim bezkręgowce, które świadczą o czystych wodach, a także
bezkręgowce, które świadczą o zanieczyszczonych wodach.
Eko-zadania w Eko-Instytucie.
Eko-Zadanie – czyste ręce
 Osoby prowadzące: inż. Natalia Michalewska, inż. Aleksandra Siwek
mgr inż. Maciej Bełcik
 Miejsce pokazu:
D-2 s. 011
Podczas tego zadania dzieci odpowiedziały na pytania: Dlaczego właściwie
ręce należy myć? Którą rękę każdy z nas ma „brudniejszą”? Na którym
palcu naszych dłoni znajduje się najwięcej bakterii i dlaczego? Jak prawidłowo umyć ręce? Czy lepiej wycierać ręce w papierowe ręczniki, czy może
suszyć pod ogólnodostępnymi suszarkami? Ponadto każde dziecko otrzymało przygotowaną wcześniej szalkę Petriego z agarem odżywczym, na którym to wykonało swoje własne doświadczenie. Doświadczenie polegało na podzieleniu szalki na cztery ćwiartki – każda ćwiartka na inny palec. Na polu
nr 1 dzieci odbijały kciuk – palec, na którym teoretycznie powinno znajdować się najwięcej bakterii (palec ten
uczestniczy w największej ilości codziennych czynności, a ponadto jest najczęściej pomijanym palcem podczas mycia
rąk). Na polu z numerem 2 dzieci odbijały palec mały – palec, na którym teoretycznie bakterii powinno być najmniej.
Pole numer 3 przeznaczone było na palec wskazujący uprzednio wytarty o ubranie – w ten sposób chcieliśmy uświadomić dzieciom, że wycieranie rąk w brudne ubranie, zamiast umycia rąk, nie przynosi żadnego skutku. Pole nr 4
przeznaczone było na odciśnięcie palca wskazującego po umyciu rąk wodą z mydłem. Zanim to jednak nastąpiło
dzieci poznały 6 etapów mycia rąk, o których należy pamiętać podczas wykonywania tej czynności. Po odpowiednim
instruktarzu dzieci ochoczo myły ręce i odciskały palce na odpowiednim polu. Tak przygotowane próbki zostały poddane 48 godzinnej inkubacji w 37 stopniach Celsjusza. Po inkubacji na szalkach zostały podliczone ilości bakterii,
które na nich wyrosły, a wyniki przesłane do szkół.
BIIS 08/2012 (32)
Strona 4
Podchody instalacyjne.
 Osoby prowadzące: dr inż. Edyta Dudkiewicz, dr inż. Joanna Paduchowska
 Miejsce pokazu:
C-6
Zabawa kierowana była do dzieci w wieku szkolnym, ale sprawiła przyjemność również ich rodzicom. Gra polegała
na znalezieniu miejsc zgodnie z załączoną mapką i odgadnięciu przypisanych do danych miejsc zagadek (elementy
z zagadek dotyczyły instalacji sanitarnych).
Wentylacja - luksus czy konieczność?
 Osoby prowadzące: mgr inż. Ilona Czerkawska, mgr inż. Maria Kostka
 Miejsce pokazu:
C-6 s. 329
Podczas pokazu „Wentylacja – luksus czy konieczność?” uczestnicy mieli okazję dowiedzieć się, dlaczego wentylacja jest nam potrzebna w codziennym życiu. Zajęcia
podzielone były na część teoretyczną oraz praktyczną. Podczas części teoretycznej
słuchacze poznali podstawowe zastosowania wentylacji oraz jej budowę. Część praktyczna obejmowała pokazy wypływu powietrza (dymu) z różnego rodzaju nawiewników. W zajęciach brali udział najmłodsi uczniowie szkół podstawowych, uczniowie
gimnazjum, a także dorośli. Część praktyczna wywołała u wszystkich uczestników,
niezależnie od ich wieku ogromne emocje.
Zabawa z fontanną.
 Osoby prowadzące: dr inż. Iwona Polarczyk, dr inż. Michał Fijewski,
mgr inż. Krzysztof Rajski, mgr inż. Marek Sidorczyk,
mgr inż. Maciej Skrzycki
 Miejsce pokazu:
C-6 s. 015
Zabawa z fontanną to pokaz i zabawa skierowane do uczniów młodszych
klas szkoły podstawowej. W prezentacji wykorzystano model tzw. fontanny
Herona. Zbudowano go z trzech plastikowych 6-litrowych butelek po wodzie
mineralnej oraz zestawu wężyków, odpowiednio ze sobą połączonych. Pokaz
nie miał formy biernej, dzieci musiały brać w nim czynny udział. Najpierw
odpowiadały na pytania prowadzącego. Odpowiedzi były różne, ale, o dziwo,
zazwyczaj poprawne. Następnie utworzono trzy grupy, by, wzorując się na egzemplarzu pokazowym, zbudować samodzielnie swoją fontannę i sprawdzić, czy działa. Oczywiście wszystkie próby zakończyły się pełnym sukcesem,
a co za tym idzie radością. Reakcje dzieci były spontaniczne i czasem dość zaskakujące, w dobrym znaczeniu tego
słowa. Pokazy wzbudziły zainteresowanie nie tylko dzieci, w niektórych uczestniczyli również rodzice, prowadzący
inne pokazy i studenci.
Pokaz wyjazdowy w Klinice na Bujwida
Pokazy przeprowadzone w tym roku w IKO zakończyły się warsztatami dla dzieci i rodziców w Klinice Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej we Wrocławiu.
Warsztaty w Klinice Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej we Wrocławiu
 Osoby prowadzące: dr inż. Marta Laska, mgr inż. Piotr Kęskiewicz, mgr inż. Maria Kostka
 Miejsce pokazu:
Szpital wielospecjalistyczny, ul. Odona Bujwida 44, Wrocław
 Wiek uczestników: od 3 do około 50 lat
W Klinice przeprowadzono warsztaty dla dzieci przebywających na oddziale i ich rodziców. Tematyka warsztatów obejmowała „Bajkę o cieple” dla najmłodszych pacjentów
oraz pokazy termowizyjne i wentylacyjne z wykorzystaniem kamery termowizyjnej
i profesjonalnej zadymiarki. Zajęcia praktyczne obejmowały ocieplenie modeli domków,
pokazy ciekawych zasad działania kamery termowizyjnej oraz demonstracje wypływów
powietrza z wykorzystaniem prób dymowych i różnych typów nawiewników.
C.D.N.
BIIS
Biuletyn Informacyjny Wydziału Inżynierii Środowiska
Politechniki Wrocławskiej.
Wydanie internetowe. Opracowanie i skład własne.
Wydania archiwalne dostępne na stronie www.wis.pwr.wroc.pl
BIIS 08/2012 (32)
Zespół Redakcyjny:
Redaktor naczelna:
Współpraca:
dr inż. Marta Laska
[email protected]
dr inż. Iwona Polarczyk
[email protected]
dr inż. Piotr Jadwiszczak
[email protected]
Strona 5