docNasza Troska nr 1
download 
Reklamacja Transkrypt
Nasza Troska nr 1
ISSN 1642-2457 kwartalnik nr 1, styczeń 2013 Pomagajmy innym Za nami największe świąteczne i noworoczne emocje, a przed nami zadanie, by dzielnie przetrwać chłodne, krótkie dni i podmuchy lodowatego wiatru. Na szczęście nie jesteśmy bezbronni – mamy wspaniały sposób, by ogrzać się po ciężkim dniu. Pyszne ziołowe napary, gorąca herbata z miodem lub sokiem malinowym wspaniale poprawiają nastrój i dostarczają tak potrzebnego nam teraz ciepła. Ciekawe, czy skorzystali Państwo z naszych porad i poświęcili chwilę na przygotowanie kilku słoików domowych przetworów. Teraz są na wagę złota! Poruszamy w tym numerze bardzo ważny temat: o pomocy udzielanej innym. Wiedzą Państwo, że zawsze przychylnym okiem patrzymy na osoby, które radzą sobie całkiem nieźle i chcą podzielić się z innymi swoją siłą i doświadczeniem. Wzajemne wsparcie i pomoc jest bezcenna dla osób ze stomią. Poczucie osamotnienia, a często bezradność znikają, gdy wokół są ludzie rozumiejący nasze kłopoty. Niesienie pomocy innym przynosi także korzyści osobom, niosącym pomoc: satysfakcję, radość z tego, że jest się potrzebnym, wdzięczność, a nawet przyjaźń, którą można otrzymać w zamian. To wartości, których nie da się kupić za pieniądze. Na pewno wiedzą Państwo, jak wielką pomoc stanowią Wasze listy i opowieści publikowane w każdym numerze naszego pisma. Czytanie ich jest dla wielu stomików, szczególnie dla tych, u których stomię wyłoniono niedawno, ogromną pociechą przynoszącą nadzieję, że ich życie nie skończyło się wraz z operacją. Państwo – nasi Czytelnicy – jesteście dla siebie wzajemnie ostoją, dzięki której wielu z Was dzielnie znosi swój los. Dlatego prosimy – piszcie do nas i dzielcie się z nami swoimi historiami. Z serdecznymi pozdrowieniami, (40) W tym numerze m.in.: Rozmowa z Elżbietą Rzymską, która mimo ciężkiej choroby i operacji,jest szczęśliwą matką i żoną Nowe worki stomijne firmy ConvaTec Psycholog radzi Pielęgnacja stomii w pytaniach i odpowiedziach (cz. XVI) Choroby zapalne jelit (cz. II) Szafa stomika – Dodatki budują efektowny strój Listy od Czytelników fot. ingimage Spis treści Doniesienia.......................................................2 Doniesienia naukowe.......................................4 Kocham swoje życie! – rozmowa z Elżbietą Rzymską............................................ 6 Nowe produkty................................................8 Dietetyk radzi – Tłuszcze w naszej kuchni. Właściwości i zastosowanie (cz.IV)................... 10 Psycholog radzi – Dlaczego pomagamy innym?.............................................................12 Pielęgnacja stomii w pytaniach i odpowiedziach (część XVI)............................16 Kącik medyczny – Choroby zapalne jelit (cz. II).18 Bądźmy sprawni! – Joga – filozofia życia, która leczy ciało i duszę..................................20 Szafa stomika – Dodatki budują efektowny strój..............................................22 Rozrywka – Krzyżówka z nagrodami.............24 Doniesienia Mamy już nowy rok 2013! Z tej okazji chcemy życzyć naszym wspaniałym Czytelnikom wszystkiego, co najlepsze: dużo zdrowia, radości i pogody ducha oraz wielu wspaniałych dni pełnych rodzinnego ciepła i miłości. Redakcja Nowe sklepy medyczne w województwach łódzkim i śląskim Informujemy, że w województwach łódzkim i śląskim zostały uruchomione nowe sklepy medyczne, które oferują sprzęt stomijny firmy ConvaTec. Oto ich adresy: Sklep Medyczny APUS, ul. Marynarska 6a, 91-803 Łódź Sklep Medyczny EXPERT-MED, ul. Przedborska, 97-500 Radomsko Sklep Medyczny Salonik Amazonka, al. Najświętszej Maryi Panny 53, 42-200 Częstochowa Listy od Czytelników.......................................26 Informacje......................................................28 Kwartalnik „Nasza Troska” Bezpłatny magazyn dla osób ze stomią. Ukazuje się od kwietnia 2001 r. Wydawca ConvaTec Polska Sp. z o.o. al. Armii Ludowej 26, 00-609 Warszawa tel. (22) 579 66 50, faks (22) 579 66 44 e-mail: [email protected] bezpłatna infolinia: 800 120 093 www.convatec.pl Redaktor naczelna Justyna Chróścicka Redaktor prowadząca Anna Lewicka-Pawlak Redakcja Lidia Butowska, Anna Traczewska, lek.med. Marcin Pustkowski, Aleksandra Sadowska, Agata Gaździńska Korekta Agata Piekarczyk Adres redakcji ConvaTec Polska Sp. z o.o. al. Armii Ludowej 26, 00-609 Warszawa Prenumerata Bezpłatną prenumeratę można zamawiać, przesyłając na adres redakcji wypełniony kupon znajdujący się wewnątrz numeru. Opracowanie graficzne Kinga Nieśmiałek, Joanna Seferyńska Opracowanie redakcyjne Wydawnictwo Kwadryga Sp. z o.o. ul. Instalatorów 7b, 02-237 Warszawa Copyrights © Copyright by ConvaTec Polska Sp. z o.o. Wszystkie prawa zastrzeżone. Żadna część niniejszej publikacji nie może być reprodukowana ani przedrukowywana bez pisemnej zgody ConvaTec Polska Sp. z o.o. Ankieta dla naszych Czytelników Dostajemy od Państwa wiele listów z podziękowaniami za „Naszą Troskę”, będącą jedynym systematycznie ukazującym się pismem skierowanym do osób ze stomią w Polsce. Chcemy, aby pismo podobało się Państwu jeszcze bardziej! W związku z tym do bieżącego numeru dołączamy anonimową ankietę, która pozwoli nam dowiedzieć się, jakie są Państwa oczekiwania względem naszego kwartalnika. Będziemy wdzięczni, jeśli znajdą Państwo chwilę na wypełnienie naszej ankiety i odesłanie jej w opłaconej już przez nas kopercie zwrotnej. Bardzo dziękujemy i czekamy na Państwa opinie. Redakcja Nowe, jednoczęściowe worki stomijne firmy ConvaTec Jest nam niezmiernie miło poinformować Państwa, że od 1 lutego 2013 r. oferta sprzętu stomijnego firmy ConvaTec została poszerzona o najnowszy, jednoczęściowy system stomijny Esteem (worki zamknięte i otwarte). Nowe worki, które oferujemy naszym pacjentom to zupełnie nowa jakość wśród sprzętu jednoczęściowego. Zostały one stworzone przez firmę ConvaTec we współpracy z pacjentami ze stomią oraz środowiskiem pielęgniarskim. Naszym celem było uzyskanie sprzętu, który będzie spełniał nawet najwyższe oczekiwania. W wyniku wieloletnich prac nad najnowszym sprzętem stomijnym firmy ConvaTec powstały komfortowe, symetryczne worki zbudowane z naturalnej włókniny, która nie ulega zwilżalności (w kontakcie z wilgocią nie wchłania jej natychmiast). Dzięki nowoczesnej technologii zastosowanej w budowie filtra węglowego, pacjent może poczuć się tak komfortowo, jak nigdy dotąd. W workach ileostomijnych (otwartych) dostępna będzie zupełnie nowa, szczelna i znacznie łatwiejsza w obsłudze zapinka na rzepy, którą będzie można dyskretnie schować w specjalnie zaprojektowanej w tym celu kieszonce. Na koniec wystarczy dodać, że nowe worki wyposażone są w najwyższej klasy przylepce z materiału Stomahesive, który chroni i leczy skórę wokół stomii. Liczymy na to, że te nowoczesne produkty poprawią jakość życia osób ze stomią. Serdecznie zachęcamy do zapoznania się z artykułem poświęconym nowym workom Esteem , który publikujemy na stronie 8. fot. DARIUSZ NATANEK Zaproszonych na uroczystość gości powitali (od prawej) pan Andrzej Piwowarski, Prezes POL-ILKO, pan Zygmunt Bogacz, prezes OR POL-ILKO w Tarnobrzegu oraz pani Bożena Nowak, wiceprezes OR POL-ILKO w Tarnobrzegu. fot. archiwum convatec W pięknej scenerii Baranowa Sandomierskiego od 5 do 7 października odbywały się szczególne uroczystości: obchody Światowego Dnia Stomika, 25-lecie Polskiego Towarzystwa Stomijnego POL-ILKO oraz 15-lecie Oddziału Regionalnego POL-ILKO w Tarnobrzegu. W uroczystościach, poza członkami POL-ILKO, brało udział wielu gości: włodarze regionu, przedstawiciele Europejskiego Stowarzyszenia Stomijnego, laureaci akcji „Wielkie Powroty”, organizacje pacjenckie – Amazonki i Stowarzyszenie Fundacji Pacjentów Onkologicznych – oraz przedstawiciele redakcji „Naszej Troski”. Prelekcje, które wygłoszono podczas spotkania pokazały, jak wielki wpływ na losy stomików ma wspólnota, którą tworzą organizacje na świecie, a w Polsce POL-ILKO. Członkowie tych organizacji stawiają sobie za cel polepszanie jakości życia osób ze stomią, lobbują na rzecz zwiększenia limitów na sprzęt, zabiegają o to, by podnosić w społeczeństwie świadomość tego, że obok starają się normalnie funkcjonować osoby, które los doświadczył w sposób naprawdę ciężki. Ważnym polem działania organizacji stomijnych, tak w Polsce, jak i na świecie, jest zabieganie o tworzenie nowoczesnych programów profilaktyki chorób jelit – przede wszystkim nowotworów – oraz tworzenie sieci prężnie działających oddziałów, w których stomicy mogą otrzymać pomoc i fachową poradę. Poza częścią oficjalną odbyły się także spotkania mniej formalne – kolacja, podczas której uczestnicy mogli wymienić doświadczenia z pracy w swoich oddziałach oraz wspólne zwiedzanie zamku w Baranowie Sandomierskim. Pięknym zakończeniem uroczystości było wystąpienie prof. Krzysztofa Bieleckiego. Zauważył on, że praca na rzecz innych ma wielki walor uzdrawiający. Widać to było po osobach biorących udział w spotkaniu: mimo własnych problemów zdrowotnych emanowali energią, którą może dać wspólne działanie dla dobra potrzebujących. fot. DARIUSZ NATANEK Światowy Dzień Stomika, 25-lecie POL-ILKO i 15-lecie Oddziału Tarnowskiego POL-ILKO Na spotkanie przybyło wiele osób. Dla każdego przygotowano zestaw materiałów szkoleniowych oraz streszczenie prelekcji. Tych z Państwa, którzy nie są jeszcze naszymi prenumeratorami, a chcieliby systematycznie otrzymywać kolejne numery „Naszej Troski”, prosimy o czytelne wypełnienie zamieszczonego poniżej kuponu i odesłanie go na adres: ConvaTec Polska Sp. z o.o., al. Armii Ludowej 26, 00-609 Warszawa. Tym z Państwa, którzy już wcześniej odesłali do nas wypełniony kupon prenumeraty „Naszej Troski” i regularnie otrzymują kwartalnik pocztą do domu, życzymy miłej lektury i prosimy o nieprzesyłanie kolejnych kuponów. Jeżeli chce Pan/Pani systematycznie otrzymywać bezpłatne egzemplarze magazynu „Nasza Troska”, uprzejmie prosimy o czytelne wypełnienie kuponu drukowanymi literami oraz odesłanie go na adres: ConvaTec Polska Sp. z o.o., al. Armii Ludowej 26, 00-609 Warszawa. Nr 1, 2013 (40) TAK, PROSZĘ O BEZPŁATNE PRZESYŁANIE MI KOLEJNYCH EGZEMPLARZY MAGAZYNU Imię: Nazwisko: Ulica: Nr domu: Kod pocztowy: Nr lokalu: Miejscowość: Telefon z numerem kierunkowym: Czytelny podpis: Data: Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez firmę ConvaTec Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, al. Armii Ludowej 26, w celach badania poziomu satysfakcji, wysyłania do mnie korespondencji (zawierającej m.in. materiały edukacyjne, zaproszenia na spotkania, informacje na temat nowych produktów, informacje na temat refundacji oraz ankiety), przesyłania informacji handlowych na adres mojej poczty elektronicznej, kontaktów telefonicznych, a także dla potrzeb wewnętrznych analiz statystycznych firmy. Jestem świadomy/a dobrowolności podania danych osobowych, a także przysługującego mi prawa dostępu do nich oraz ich poprawiania. 3 Doniesienia naukowe Pamięć idiotetyczna nie słabnie z wiekiem Dwaj naukowcy, osiemdziesięcioletni John Gurdon i pięćdziesięcioletni Shinya Yamanaka otrzymali nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny za odkrycie, że dorosłe komórki mogą być (podobnie jak komórki embrionów) przeprogramowane w taki sposób, by stworzyły każdy rodzaj tkanki, którą można zastąpić uszkodzone organy w ciele człowieka. Odkrycie to pozwoli naukowcom wykorzystywać do transplantacji tkanki stworzone z komórek pobranych od dorosłych, a nie – jak to tej pory – z embrionów. To wspaniałe, że osoby, które w wyniku różnych chorób lub wypadku będą wymagały leczenia transplantacyjnego, mogą same stać się dawcami komórek, z których wykształcą się potrzebne im organy. Odkrycie to rewolucjonizuje naszą wiedzę na temat rozwoju i specjalizacji komórek, które dokonują się w procesie wzrostu organizmu. Do tej pory byliśmy przekonani, że komórki w procesie swojego rozwoju nieodwracalnie nabywają cechy tkanek, w których występują i nie mogą być wykorzystane do stworzenia innych tkanek. Tymczasem nobliści udowodnili, że rozwój ten może być niejako odwrócony, a komórki, które poddano tym zabiegom, nabierają wtedy cech komórek macierzystych, gotowych do wykształcenia tkanek różnego rodzaju. To znaczy, że np. z naskórka będzie można wyhodować zdrowe komórki wątroby. Bionika, czyli podpatrywanie rozwiązań, które stworzyła natura, pomaga w codziennym życiu Naukowcy zajmujący się biomimikrą specjalizują się w podpatrywaniu przyrody i wykorzystywaniu tych obserwacji przy tworzeniu nowych technologii i materiałów. To dzięki nim powstały m.in. powszechnie znane i wykorzystywane zapięcia na tzw. rzepy. Ten sposób łączenia tkanin stosujemy od 1951 roku. Wtedy to szwajcarski inżynier George de Mestral opatentował pomysł, który przyszedł mu do głowy dziesięć lat wcześniej podczas spaceru z psem. Do sierści czworonoga przyczepiły się bowiem włochate owoce łopianu – pierwowzór zapięć „na rzep”. Kolejnym przykładem są farby elewacyjne i dachowe, które podczas nakładania tworzą powierzchnię hydrofobową (nieprzesiąkliwą) zbudowaną – podobnie jak płatki kwiatów lotosu – w maleńkie rowki. Przyroda zainspirowała także architektów, którzy budując lekkie konstrukcje dachów, np. takich jak ten, który pokrywa stadion olimpijski w Monachium, wzorowali się na finezyjnej plątaninie nici w sieciach tworzonych przez pająki. Z kolei tego, jak oszczędzać energię, nauczyły nas termity. W miejscowości Harare w Zimbabwe powstał kompleks mieszkaniowy, w którym skopiowano system wentylacji stworzony właśnie przez nie. Obliczenia pokazują, że budynki te zużywają o 90% energii mniej niż inne o podobnej kubaturze. 4 Szczególny rodzaj pamięci: pamięć przestrzenna rejestrująca informacje z wnętrza ciała nie musi pogarszać się wraz z wiekiem – odkryli naukowcy z Instytutu Biologii Doświadczalnej PAN im. M. Nenckiego w Warszawie badający procesy starzenia się. Ten rodzaj pamięci to bardzo skomplikowana struktura, która odpowiada między innymi za pionizację ciała i poczucie równowagi. Pozwala też osobie, która np. straciła wzrok, sprawnie poruszać się w znanej sobie przestrzeni (na przykład we własnym mieszkaniu lub w okolicach domu). I właśnie takie zadanie postawili naukowcy przed osobami badanymi, które musiały udowodnić, że pamiętają układ elementów w pomieszczeniu, które przedtem dokładnie poznały. Wyniki zaskoczyły naukowców – okazało się, że pamięć, która czerpie informacje z wnętrza ciała – zwana idiotetyczną – nie zanika wraz z wiekiem. Osoby dojrzałe (64-77 lat) radziły sobie z testem tak samo dobrze jak osoby młodsze (20-29 lat). Inaczej było z testami na wzrokową pamięć przestrzenną. Okazało się, że tutaj osoby starsze popełniały więcej błędów niż osoby młode. „Wnioski są jednak optymistyczne. O ile u osób zdrowych, niezależnie od płci, sprawność wzrokowej pamięci przestrzennej maleje wraz z wiekiem, o tyle pamięć idiotetyczna okazuje się działać na podobnym poziomie” – twierdzą naukowcy. Wyniki badań zostaną wykorzystane w pracach nad testami klinicznymi do wykrywania m.in. choroby Alzheimera na jej wczesnym etapie rozwoju. fot. ingimage.com fot. ingimage.com Nobel dla brytyjsko-japońskiego zespołu naukowców Współczesne i starożytne kosmetyki z Egiptu mają wiele wspólnego – powstały na bazie tych samych substancji Skuteczny lek na raka – badania nadal trwają Czy dawne receptury były skuteczne i czy miały pozytywny wpływ na zdrowie? – to podstawowe pytania, na które odpowiedzi szuka Roksana Burek, doktorantka Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego. Badaczkę interesują podobieństwa między dzisiejszym przemysłem kosmetycznym i recepturami znanymi w starożytności. Jej zdaniem niektóre substancje stosowane w starożytnym Egipcie jako lecznicze używane są w kosmetyce do dziś. W kraju faraonów do produkcji kosmetyków używano mleka, miodu i wosku oraz tłuszczów zwierzęcych m.in. wołowego, baraniego, gęsiego, rybiego oraz tłuszczu z hipopotama. Korzystano też z szerokiej gamy składników roślinnych – olejki wytwarzano z oliwek, owoców drzewa moringa, krokoszu i rącznika pospolitego. Co ciekawe, dzisiaj w aptekach można kupić kosmetyki i leki, w których składzie znajdujemy właśnie te substancje. Innym przykładem kosmetyku stosowanego w dawnym Egipcie i obecnie jest proszek alabastrowy z węglanu sodowego i z tzw. soli północy wymieszanej z miodem. Specyfik ten ma działanie ujędrniające, ale również znajduje zastosowanie w maseczkach oczyszczających i redukujących niedoskonałości skóry, jest także używany podczas zabiegów ujędrniających okolice dekoltu. Egipcjanie wykorzystywali także nagietek, który uważali za ziele odmładzające. Ich przekonanie nie rozmija się z prawdą, bo wyciąg z tej rośliny ma właściwości ściągające, wygładza powierzchnię naskórka i dodatkowo działa bakteriobójczo, dlatego był i jest składnikiem kremów i maści. Dotychczasowe ustalenia doktorantki pokazują, że współczesny przemysł kosmetyczny w dużym stopniu bazuje na specyfikach naturalnych, znanych już w starożytności. Niestety, do naturalnej bazy dokłada się aktualnie wiele innych składników. A te dodatki, zdaniem Roksany Burek, mogą wywoływać niepożądane efekty. Do niekorzystnych dla zdrowia związków chemicznych znajdujących się obecnych kosmetykach należą ftalany, laurylosiarczan sodu i w szczególności parabeny (parahydroksybensoesany). Te ostatnie to niekorzystnie działające na organizm produkty uboczne ropy naftowej, które znajdziemy prawie we wszystkich kosmetykach. „Mają za zadanie przedłużyć trwałość produktu” – informuje badaczka. Naukowcy od lat chcą znaleźć skuteczne lekarstwo na raka. Takie, które zatrzyma postęp choroby i łatwo naprawi szkody, które poczyniła w organizmie. Idealne leczenie powinno być niekłopotliwe i bezbolesne – na przykład w postaci tabletek. Pierwszy taki lek na białaczkę zarejestrowano w 2001 roku – specyfik zawarty w tabletkach doprowadza komórki rakowe do samozniszczenia. Niestety, terapię tę trzeba stosować do końca życia. Naukowcy nie są bowiem pewni, czy tabletka rzeczywiście niszczy raka, czy tylko doraźnie zatrzymuje rozwój choroby. Nie można tego stwierdzić z całą pewnością, gdyż lekarze biorą pod uwagę możliwość, że pojedyncze komórki nowotworowe są niewidoczne dla dostępnych metod diagnostycznych. Dr Francois-Xavier Mahon ze szpitala uniwersyteckiego w Bordeaux postanowił to sprawdzić i przeprowadził test: odstawił leki pacjentom, u których rak „zniknął”. Okazało się, że 40% osób rzeczywiście zostało wyleczonych – mimo odstawienia leków choroba nie wróciła. Tym, u których rak rozwinął się ponownie, znów zaczęto podawać lek i choroba znów się cofnęła. 5 Oprac. Anna lewicka-pawlak na pods. pap nauka w polsce Dlaczego Amerykanie obchodzą dzień kawy? Bo w ten sposób oddają cześć jej wspaniałym właściwościom, zapachowi i smakowi. Celebrują w ten sposób tradycję wspólnego picia kawy podczas spotkań towarzyskich. Kawa ma także naukowo potwierdzony wpływ na nasze zdrowie. Oto co powinniście wiedzieć na temat tego smacznego napoju: Jest źródłem antyoksydantów, które chronią organizm przed starzeniem się i chorobami nowotworowymi. Kofeina zawarta w kawie może zapobiegać chorobie Parkinsona, demencji i chorobie Alzheimera poprzez ochronę komórek mózgowych. Dzięki kawie łatwiej się odchudzić, bo kofeina pobudza metabolizm i spalanie tłuszczu, a jednocześnie obniża ryzyko choroby cukrzycowej typu 2 i otyłości. Czarna kawa jest pyszna, a nie ma ani jednej kalorii. Kawosze rzadziej zapadają na raka wątroby i jelita grubego. Kawa działa moczopędnie (to znaczy, że może odwadniać organizm), ale dzięki temu zmniejsza obrzęki na przykład wokół oczu po nieprzespanej nocy. Badacze twierdzą, że kawa wydłuża życie, ale nie jest to udokumentowane badaniami Kofeina z kawy utrzymuje się w organizmie ponad 12 godzin, co może powodować problemy z zaśnięciem. Jeśli cierpisz na poważne zaburzenia snu, lekarze zalecają wykluczenie kawy z diety lub ograniczenie się do jednej filiżanki tego napoju rano. Kawa może ograniczać łaknienie poprzez zmianę poziomu hormonów, które są odpowiedzialne za uczucie głodu i sytości. Kawa podwyższa ciśnienie krwi, więc osoby, które mają nadciśnienie, powinny pić kawę bezkofeinową lub zrezygnować z jej picia w ogóle. Badania pokazały ciekawą rzecz – kawosze w Stanach Zjednoczonych zarabiają więcej niż ci, którzy kawy nie piją. Niestety, nie wiemy, dlaczego. fot. ingimage.com Amerykanie obchodzą narodowy dzień kawy. Dlaczego aż tak cenią ten napój? Rozmowa z ... Rozmawiała Lidia Butowska Elżbietą Rzymską – nauczycielką, która po ciężkich przeżyciach postanowiła zapomnieć o chorobie i cieszyć się, jak dawniej Kocham swoje życie! Stomia nie musi oznaczać zamknięcia się w czterech ścianach, odliczania mijających dni, rezygnacji z normalnego funkcjonowania i poczucia pustki. Jednak aby po operacji żyć szczęśliwie, trzeba znaleźć w sobie energię i cel. Radość przyjdzie sama. Lidia Butowska: Pamięta Pani początek swojej choroby? Elżbieta Rzymska: Tak, był maj 2007 r. Zaniepokoiło mnie krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Lekarz pierwszego kontaktu zalecił mi leki na hemoroidy, ale objawy nie ustąpiły i skierowano mnie na kolonoskopię do szpitala w Bełchatowie. Gdy zgłosiłam się po wynik, dr Trzeciak bardzo spokojnie podkreślając, że jestem młoda, silna i że dam radę, powiedział, że przypałętał się nowotwór i trzeba szybko działać. To, że mam raka, tak naprawdę dotarło do mnie dopiero, gdy wracałam do domu. Skręciłam na parking i rozpłakałam się. Zadzwoniłam do męża. Gdy przyszedł, nie musiałam nic mówić. Wróciliśmy do domu, a tam remont i siostra właśnie przyjechała po meble. Były też obie córki. Powiedziałam wszystko jednym tchem. fot. archiwum bohaterki L.B.: Kiedy okazało się, że konieczne będzie wyłonienie stomii? E.Rz.: W czerwcu trafiłam na badania do Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 5 przy Placu Hallera w Łodzi. Potwierdziły one obecność gruczolakoraka odbytnicy. Termin operacji wyznaczono na 19 lipca. Córki przekopały internet i powiedziały: „Mamo, ze stomią da się żyć”. Nie chciałam wiedzieć, o czym mówią. Radość życia to dla pani Elżbiety sposób na każdą bolączkę. Nasza bohaterka nie poddaje się zwątpieniu, wierzy w swoją dobrą passę. Stara się uśmiechem witać każdy dzień. 6 L.B.: Jak minął czas oczekiwania na operację? E.Rz.: Starałam się tak go organizować, by nie myśleć o chorobie. Po pierwsze: dbać o siebie i mocno się trzymać, bo zbyt wiele osób mnie kocha, żebym miała im wykręcić numer i umrzeć. Po drugie: wypucować mieszkanie po remoncie i wybrać nowe meble do kuchni. Po trzecie: wystawić oceny, wypisać świadectwa, kupić jakiś ładny ciuszek na zakończenie roku szkolnego (jestem nauczycielką angielskiego w szkole podstawowej). Po czwarte: trzymać kciuki za córki, żeby zdały L.B.: Jak wspomina Pani łódzki szpital? E.Rz.: 18 lipca przyjęto mnie na oddział chirurgii ogólnej i kolorektalnej. Poznałam doktora Michała Mika. Wszystko odbywało się sprawnie. Dużym przeżyciem było wyznaczenie miejsca stomii (wciąż wierzyłam, że uda się uniknąć operacji, więc nie byłam zadowolona, że odbywają się do niej jakieś przygotowania). Lekarz wyjaśnił mi, dlaczego to takie ważne i cierpliwie czekał, aż wybiorę najlepszy dla siebie wariant. Wieczorem zaczęłam się denerwować. Długo czesałam włosy, słuchałam ukochanej Janis Joplin, spacerowałam po korytarzu. Doktor Mik zaprosił mnie na rozmowę. Opowiedział o ludziach, którzy żyją po takiej chorobie, o osobach publicznych, które wróciły do zawodu. I o tym, że mój guz jest bardzo nisko, że uniknięcie stomii wydaje się mało prawdopodobne. I że muszą mnie okaleczyć, ale to pozwoli mi dalej cieszyć się życiem i światem. L.B.: Co się działo w dniu operacji? E.Rz.: Rankiem 19 lipca ciasno zaplotłam włosy i żeby znieść czas oczekiwania, wielokrotnie brałam prysznic. Przed dziesiątą dostałam tabletkę, po której zrobiłam się cichutka, senna i chyba pogodzona z tym, co miało się wydarzyć. Operację przeprowadził profesor Adam Dziki, asystował m.in. doktor Michał Mik. Wyliczyłam, że trwała około pięciu godzin. Pielęgniarka poinformowała mnie, że wszystko przebiegło pomyślnie. Dostałam kroplówkę, nie czułam bólu, dużo spałam. L.B.: A potem? E.Rz.: Następnego dnia profesor powiedział, że wyłoniono mi stomię i że poczekamy na wynik badania fragmentu usuniętego jelita. Nie mogłam wstać z łóżka, bo sączki, kroplówki i klamry uniemożliwiały samodzielne poruszanie się. Zdarzyła się zabawna sytuacja. W związku z rokiem walki z nowotworem jelita grubego w szpitalu pojawiła się ekipa TVP. Okazało się, że z racji mojej choroby i przebytej operacji stałam się kandydatką do udzielenia wywiadu na ten temat. Tak oto pojawiłam się w programie obok byłego prezydenta USA George’a Busha, który też zmaga się z tą chorobą. W ten sposób wielu znajomych dowiedziało się, gdzie spędzam wakacje. Gdy zasypiałam, nieznana mi pielęgniarka zmieniła mi „sprzęt stomijny” na brzuchu. Uśmiechnęła się i powiedziała, że niedługo się spotkamy. fot. archiwum bohaterki egzaminy na uczelniach. Po piąte: posiadywać na kanapie i przytulać się do mężczyzny mojego życia. I za nic w świecie nie analizować tego, co mnie spotkało. Dziś myślę, że była to ucieczka. Rower, wycieczki, nauka tańca – pani Elżbieta w pełni korzysta z życia. Mówi, że być może robi nawet więcej, niżby robiła, gdyby nie przeszła operacji. Aktywne życie to oznaka zdrowia – a ona chce być zdrowa. L.B.: To była pielęgniarka stomijna? E.Rz.: Tak, pani Agnieszka Biskup. Fachowo i przystępnie udzielała mi kolejnych lekcji. Uważnie śledziła moje poczynania ze zmianą sprzętu. Bez zbędnego współczucia i ubolewania. Tego bym nie zniosła. Nauczyła mnie wszystkiego. Utrzymujemy nasz kontakt do dziś. L.B.: Co było dla Pani najtrudniejsze? E.Rz.: Świadomość, że już zawsze będę miała tę stomię na brzuchu. Bałam się patrzeć na to miejsce. Czułam się zagubiona, popłakiwałam. Codziennie zaglądał do mnie doktor Mik i rozmawialiśmy o wszystkim, co budziło lęk. Niestety, nie mogłam oswoić się z myślą, że będę zmuszona w tak kłopotliwy sposób załatwiać jedną z podstawowych potrzeb fizjologicznych. Mimo wsparcia rodziny, lekarzy i pani Agnieszki bałam się, czy temu podołam. L.B.: Skąd siła, by się nie poddawać? E.Rz.: Uczepiłam się informacji, że gdy wszystko się wygoi, mogę spróbować zacząć wykonywać zabiegi irygacji. Klinikę opuściłam po dwóch tygodniach. Cieszyłam się, że ani radioterapia, ani chemioterapia nie były konieczne. Nie starałam się jednak polubić stomii. Myślę, że to nigdy nie nastąpi. L.B.: Jak zareagowali na nową rzeczywistość Pani najbliżsi? E.Rz.: Pomogli mi zaakceptować sytuację, w której się znaleźliśmy. Czułam wielki strach przed wyjściem z domu. Głównie z powodu wyglądu. 7 Byłam wychudzona, słaba i wydawało mi się, że wszyscy wiedzą o mojej stomii. Moje cierpienie skłoniło moich najbliższych do szukania rozwiązań. W naszych relacjach nic się nie zmieniło, czułam się bezpiecznie. Bilans wyszedł na korzyść miłości, nie cierpienia. Postanowiłam, że postaram się zaakceptować stomię na brzuchu i że ta akceptacja będzie fundamentem wszystkiego, co stanie się w moim życiu. L.B.: Czy to życie bardzo się zmieniło? E.Rz.: Trzy miesiące po operacji zaczęłam wykonywać zabiegi irygacji, to dodało mi pewności siebie. Teraz bez stresu wyjeżdżam na wakacje, pokonuję mnóstwo kilometrów na rowerze, chodzę po górach, biegam i spaceruję po plaży, ćwiczę aerobik i uczę się salsy. Wróciłam też do ukochanej pracy w szkole. Potrzebuję więcej sprzętu stomijnego, niż przewiduje limit, ale wpisaliśmy ten wydatek do budżetu domowego. Domownicy wiedzą, że co drugi dzień toaleta i łazienka są o określonej godzinie tylko dla mnie, a gdy mąż szuka lokum na wakacje, zaczyna od sprawdzenia informacji o zapleczu sanitarnym. Używam malutkich woreczków „stomakap”, a dobrze dobrana bielizna pozwala mi ubierać się tak, jak lubię. L.B.: Zadaje sobie Pani czasem pytanie, dlaczego akurat Panią to spotkało? E.Rz.: Nie. Zaakceptowałam to, co przyniosła choroba. Tak jest i już. Uświadomiłam też sobie, że jestem farciarą, bo tyle fantastycznych osób jest wokół mnie, gdy potrzebuję pomocy. Nowe produkty Ć NOWOŚ Justyna Chróścicka Product Manager Ostomy Nowe worki stomijne firmy ConvaTec Firma ConvaTec, dążąc do poprawy jakości życia osób ze stomią na całym świecie, nieustannie rozwija swoją ofertę sprzętu stomijnego. Staramy się zaoferować pacjentom produkty, które znacząco wpłyną na polepszenie jakości ich życia i codziennego funkcjonowania ze stomią. Nowy kształt i materiał worka Wszystkie worki Esteem mają jednakowy, symetryczny kształt, który w trakcie projektowania worka (na etapie badań) został wybrany przez pacjentów ze stomią jako najbardziej wygodny i komfortowy dla osób ze stomią. Zaokrąglone krawędzie worka jeszcze bardziej zwiększają komfort noszenia go. Materiał, z którego wyprodukowano wszystkie worki, to przyjemna w dotyku, miękka włóknina, która pozwala na oddychanie skóry. Ogranicza to wydzielanie potu, a w konsekwencji zmniejsza uczucie występowania lepkości pod sprzętem stomijnym. Nowy materiał jest mniej szeleszczący (niż folia z tworzywa sztucznego czy folia z dodatkiem bawełny, z której produkowano kiedyś worki), a przez to bardziej „dyskretny”, co znacząco wpływa na zwiększenie komfortu pacjenta. Włóknina użyta do produkcji worka ma właściwości hydrofobowe, więc nie wchłania wilgoci. Krople wody i innych płynów spływają po niej, nie powodując uczucia dyskomfortu u pacjenta. Z kolei po wzięciu prysznica czy kąpieli wystarczy przetrzeć powierzchnię worka suchym ręcznikiem, by zebrać z niego krople. Dodatkową zaletą nowej włókniny jest to, że nie ulega ona zmechaceniu, przez co nawet używany sprzęt stomijny wygląda estetycznie. Nowy filtr węglowy To kolejna bardzo istotna zaleta worków Esteem . Wiele filtrów dostępnych do tej pory w sprzęcie stomijnym pełniło jedynie rolę dezodoryzatora. Tymczasem filtr zastosowany w workach Esteem to zupełnie nowa jakość. Przy jego tworzeniu firma ConvaTec współpracowała z firmą zajmującą się chemią nieprzyjemnych zapachów. Przeprowadzono szczegółową analizę składu typowej wydzieliny z ludzkiego organizmu. Następnie do budowy filtra wybrano taką pochodną węgla, która szczególnie skutecznie neutralizuje gazy produkowane przez ludzki organizm. Umiejscowienie filtra w worku również wpływa na podniesienie jego skuteczności. W nowych workach Esteem filtr znajduje się w ich górnej części, dzięki czemu nie ma ryzyka jego kontaktu z wydzieliną ze stomii. Wewnątrz worka zamocowano również specjalną folię ochronną, którą jak kurtyna od prysznica, spełnia dodatkową rolę ochronną. 8 fot. ARCHIWUM CONVATEC Właśnie z myślą o komforcie i bezpieczeństwie osób po operacji wyłonienia stomii stworzyliśmy nowoczesną linię worków jednoczęściowych Esteem . Te zaawansowane technologicznie worki mają za zadanie spełnić oczekiwania nawet najbardziej wymagających pacjentów. Nowe worki Esteem do zaopatrzenia kolostomii (zamknięte) i ileostomii (otwarte) dostępne są już od 1 lutego we wszystkich sklepach medycznych na terenie Polski oferujących sprzęt stomijny firmy ConvaTec. W nowoczesnych workach jednoczęściowych Esteem (do docinania oraz z gotowymi, fabrycznie dociętymi otworami) zastosowano wiele innowacyjnych rozwiązań, które ułatwią pacjentom codzienne funkcjonowanie oraz pielęgnację stomii. Poniżej przedstawiamy cechy nowych worków Esteem i korzyści, które zapewniają pacjentom. Fot. 1: Worek Esteem kolo z nowoczesnym filtrem stworzonym specjalnie by neutralizować gazy produkowane przez ludzki organizm. Filtr działa niezawodnie przez cały okres użytkowania worka, umożliwiając swobodny przepływ gazów, co zapobiega „balonowaniu się” worka, co może się zdarzyć, gdy zgromadzi się w nim zbyt duża ilość gazów. Nowa zapinka Worki otwarte Esteem , oprócz istotnych cech opisanych powyżej, oferują pacjentom (którzy muszą opróżniać je z treści jelitowej) jeszcze inne ciekawe i bardzo proste w obsłudze rozwiązania. Pierwsze z nich to nowa zapinka na rzepy, którą w prosty sposób (praktycznie przy użyciu jednej dłoni) można zamknąć, a następnie otworzyć, by swobodnie opróżnić worek. Specjalnie dla wygody pacjentów, odpływ worka został skrócony i poszerzony tak, by ułatwić pacjentom korzystanie z worków otwartych. Nowe połączenie plastikowych rzepów w zapince, przy zamknięciu zazębia się w wyjątkowo szczelny sposób (zwiększona moc zwarcia rzepów), co gwarantuje pacjentom pełne bezpieczeństwo noszenia worka. Rzepy nie są pokryte materiałem, więc łatwo je umyć, nie pochłaniają też nieprzyjemnych zapachów. To sprawia, że zapięcie w nowych workach otwartych Esteem oferuje wyjątkową dyskrecję i ułatwia utrzymanie higieny. Pacjent ma pewność, że worek będzie szczelny i ani treść jelitowa, ani nieprzyjemne zapachy nie przedostaną się na zewnątrz. Kieszonka na odpływ worka Drugim nowoczesnym rozwiązaniem obecnym we wszystkich workach otwartych Esteem jest specjalnie zaprojektowana kieszonka, w której można schować zamknięty odpływ worka. Dzięki temu praktycznemu rozwiązaniu pacjent może czuć się jeszcze bardziej komfortowo. Worek otwarty po schowaniu jego odpływu do kieszonki skraca się, do rozmiaru worka zamkniętego. Korzystanie z kieszonki jest bardzo proste. Wystarczy włożyć do niej oba kciuki i wywinąć ją na drugą stronę, chowając w ten sposób zapięcie worka do środka. Najwyższej klasy przylepiec W codziennej pielęgnacji stomii należy bezwarunkowo pamiętać o tym, jak ważna jest właściwa ochrona skóry wokół stomii. Powinno to stanowić priorytet dla wszystkich osób ze stomią, szczególnie dla osób używających na co dzień sprzętu jednoczęściowego. Częsta wymiana worka jednoczęściowego może prowadzić do zmian skórnych wokół stomii. Worek samych plusów! Nowe worki jednoczęściowe ConvaTec to gwarancja większego komfortu i ochrony pacjenta. Zapewniają dyskrecję Nowy filtr skutecznie eliminuje efekt „balonowania się” worka oraz wspomaga neutralizację nieprzyjemnych zapachów. Wygodnie się je stosuje Nowy, symetryczny kształt worka z zaokrąglonymi, miękkimi krawędziami zapewnia większą wygodę i dyskrecję. Jest refundowany Nowy sprzęt stomijny Esteem dostępny jest bezpłatnie w ramach miesięcznych limitów na sprzęt stomijny. Fot. 2: Worek Esteem ileo z nowoczesną, szczelną zapinką i specjalnie zaprojektowaną, dyskretną kieszonką na odpływ worka. Pacjenci, którzy zdecydują się na stosowanie jednoczęściowego sprzętu stomijnego ConvaTec, mogą w pełni zaufać przylepcowi zastosowanemu w najnowszych workach Esteem . Hydrokoloidowy przylepiec z materiału Stomahesive chroni skórę i błony śluzowe, ma także właściwości gojące. Wytwarzany jest z naturalnych substancji organicznych, które zmieszane ze sobą tworzą przylepiec o wyjątkowych właściwościach. Hypoalergiczny materiał Stomahesive przylega zarówno do suchej, jak i wilgotnej skóry, nie powodując odparzeń ani podrażnień. Doskonale wchłania wilgoć ze skóry, pozwala jej też oddychać. Jest bardzo elastyczny i doskonale dopasowuje się do powierzchni skóry wokół stomii, sprawiając, że pacjent praktycznie nie czuje na brzuchu worka stomijnego. Odklejanie przylepca jest bardzo szybkie i bezbolesne, co podnosi komfort użytkowania worka i gwarantuje bezpieczeństwo skóry wokół 9 stomii, która dzięki właściwościom przylepca jest lepiej chroniona przed podrażnieniami i bólem. Pamiętajmy, że utrzymanie zdrowej skóry wokół stomii wymaga szczególnej uwagi i odpowiedniej ilości czasu poświęconego na jej pielęgnację. Dlatego warto wybrać taki sprzęt stomijny, który najskuteczniej ochroni skórę wokół stomii. W ofercie nowych worków Esteem dostępne są również worki otwarte ze specjalnym, wypukłym przylepcem typu Convex. Te worki zostały stworzone specjalnie z myślą o osobach ze stomią płaską lub wklęsłą, którą znacznie trudniej jest zaopatrzyć przy użyciu worków z płaskim przylepcem. Nowe worki Esteem Convex dostępne są aż w 6 rozmiarach otworu startowego przylepca. Pozwoli to na dopasowanie do stomii najlepszego rozmiaru worka. Sprzęt stomijny Esteem to jakość na miarę XXI wieku. Stworzony został dla wszystkich osób ze stomią, które chcą żyć aktywnie i bez ograniczeń. Serdecznie zachęcamy do wypróbowania nowych worków Esteem . Mamy ogromną nadzieję, że pomogą one Państwu poczuć się jeszcze bardziej komfortowo, jeszcze bardziej bezpiecznie niż do tej pory. Wierzymy bowiem, że od dzisiaj komfort i bezpieczeństwo mają drugie imię: Esteem . fot. ARCHIWUM CONVATEC Są komfortowe Wyjątkowo delikatny i miękki materiał z włókniny pozwala na „oddychanie skóry”. Nie mechaci się i jest odporny na wchłanianie wilgoci, zwiększając poczucie komfortu pacjenta. Dietetyk radzi Dr inż. Agata Gaździńska Specjalista ds. żywienia i dietetyki Poradnia Psychodietetyczna Afrotena www.afrotena.pl Tłuszcze w naszej kuchni. Właściwości i zastosowanie (cz. IV) Kontynuujemy nasz cykl o tłuszczach. Tym razem zajmiemy się tłuszczami zwierzęcymi. Choć na ich temat narosło wiele mitów, nie są one tak bardzo szkodliwe, jak myślimy. Zalecamy, by zwiększać spożycie tłuszczów roślinnych, nie zapominajmy jednak, że zwierzęce też mają walory zdrowotne. fot. ingimage.com Tłuszcze zwierzęce to produkty naturalnego pochodzenia uzyskiwane z tkanki tłuszczowej i mleka zwierząt lądowych oraz z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich. Są zaliczane do grupy tłuszczów nasyconych. Od tłuszczów roślinnych różnią się właściwościami fizycznymi i składem chemicznym. Tłuszcze zwierzęce z przewagą kwasów nasyconych (wołowe, wieprzowe) mają strukturę stałą i relatywnie wysoką temperaturę topnienia. Płynne tłuszcze zwierzęce z przewagą kwasów nienasyconych występują w tkankach ssaków morskich oraz ryb (tran). O wiele korzystniejsze jest spożywanie tłuszczów roślinnych niż zwierzęcych. Tłuszcze zwierzęce zawierają bowiem cholesterol i kwasy nasycone, których jedzenie niezbyt dobrze wpływa na zdrowie człowieka: może przyspieszać powstawanie zmian miażdżycowych, a także innych chorób układu krążenia oraz serca. Tłuszcze zwierzęce zawierają mało witaminy E, natomiast bardzo dużo witamin A i D (szczególnie masło i produkty mleczne). Wykorzystywane są zarówno w przemyśle spożywczym, jak i w przetwórstwie przemysłowym. Szeroko stosowane są jako dodatki do pasz dla zwierząt. Niżej przedstawiamy najpowszechniej spożywane tłuszcze zwierzęce. Masło To produkt wysokotłuszczowy otrzymywany wyłącznie z mleka krowiego w wyniku tzw. zmaślania odpowiednio przygotowanej śmietany lub śmietanki. Śmietana i śmietanka stosowane do wyrobu masła zawierają zazwyczaj 25-35% tłuszczu. Po wyjęciu z lodówki masło jest twarde. Wiąże się to z wysoką zawartością nasyconych kwasów tłuszczowych i niską zawartością wielonienasyconych, które w niskiej temperaturze zachowują konsystencję ciekłą. Rodzaje masła W Polsce sprzedawanych jest kilka gatunków masła: ekstra, delikatesowe, wyborowe, stołowe i śmietankowe. Pierwsze trzy nie mogą zawierać mniej niż 80% tłuszczu mlekowego, natomiast stołowe nie mniej niż 73,5%. Masło ekstra i delikatesowe charakteryzuje się delikatnym smakiem i aromatem, w wyborowym dopuszczalny jest smak kwaśny. Najsurowsze wymagania dotyczą masła ekstra, najbardziej liberalne – stołowego, w którym mogą występować kropelki wody i lekka Produkt Zawartość tłuszczu w 100 g Produkt Zawartość tłuszczu w 100 g Mleko 3,2% 3,2 cielęcina, udziec 3 Śmietana 18% 18 Wieprzowina, szynka 21,3 Ser gouda 31 wieprzowina, schab 10 Ser edamski 23 wołowina, pieczeń 3,6 ser twarogowy chudy 0,5 parówki 31 żółtko jaja 32 polędwica luksusowa 10 masło ekstra 82,5 szynka z kurczaka 5,6 margaryna 60 salami 30 10 Gdy kupujesz masło, szukaj napisu „masło” na opakowaniu. Nie daj się zwieść rysunkowi pięknej krowy i chwytliwym nazwom: „Krówka masłówka”, „Osełka śmietankowa”, „Kurpiowskie”, „Mazurskie”, „Ekstra”. One sugerują, że ten produkt jest masłem, a w środku znajdziesz mieszankę masła i margaryny z 5- lub 7-procentową zawartością tłuszczu mlecznego i najczęściej z tanim olejem palmowym najgorszej jakości, zwanym oleiną. Na maśle można smażyć, ale bardzo krótko – na przykład jajka lub omlety. Nie należy natomiast poddawać masła długotrwałej obróbce termicznej, gdyż powoduje to wydzielanie substancji rakotwórczych, które są szczególnie szkodliwe dla żołądka. W maśle znajdują się duże ilości witaminy A, karotenoidów oraz witaminy D i E pochodzenia naturalnego. Zawiera ono jednak dużą ilość szkodliwego dla człowieka cholesterolu i nasyconych kwasów tłuszczowych. Nie powinno być spożywane przez osoby chore na miażdżycę i inne choroby układu sercowo-naczyniowego. Żywieniowcy często powtarzają, że dzieci do 3. roku życia mogą jeść masło bez ograniczeń. Natomiast później należy ograniczyć jego spożycie. Smalec Otrzymuje się go w wyniku przetopienia tkanki tłuszczowej trzody chlewnej: głównie słoniny i sadła oraz tłuszczu z podgardla, pachwiny i tłuszczu drobnego. Głównym składnikiem smalcu (ponad 99%) są tłuszcze. Choć smalec zawiera głównie tłuszcze nasycone, należy pamiętać, że znajdują się w nim także spore ilości tłuszczów nienasyconych (do 40%). Udział nienasyconych kwasów tłuszczowych zależy od paszy spożywanej przez zwierzęta, z których sadła wytopiono smalec oraz od sposobu wytapiania. Smalec stosowany jest przede wszystkim jako tłuszcz do smażenia i do bezpośredniego spożycia. Często wzbogacany jest solą, kawałkami rozdrobnionej kiełbasy i cebuli lub skwarkami i służy jako smarowidło do chleba. Smalec nadaje się do długiego smażenia. Mimo że jest tłuszczem nasyconym, w wysokiej temperaturze nie zmienia swojej struktury, skraca czas smażenia i nie wsiąka w potrawy tak jak olej. Ponadto podczas smażenia nie dochodzi do syntezy akryloamidu, który jest związkiem bardzo niebezpiecznym dla zdrowia. Lepiej więc smażyć na smalcu niż na innych tłuszczach, ale nie jest to równoznaczne z tym, że ta forma obróbki termicznej produktów spożywczych jest zdrowa i zalecana. Osoby z wysokim poziomem cholesterolu, chorą wątrobą, nadwagą lub otyłością powinny zrezygnować ze smażenia zarówno na oleju roślinnym, margarynie jak i smalcu. Natomiast osoby zdrowe, które od czasu do czasu lubią zjeść coś smażonego, powinny spróbować smażenia na smalcu. Smalec wieprzowy znalazł również zastosowanie w farmacji, jako baza niektórych maści leczniczych. fot. ingimage.com kruchość. Najbardziej popularne gatunki to masło ekstra i śmietankowe. Pierwsze powstaje ze śmietany pasteryzowanej i ukwaszonej, natomiast drugie z nieukwaszonej śmietanki. Odmienne technologie produkcji powodują mniejsze lub większe zróżnicowanie smaku. Z powodu naturalnego ukwaszenia śmietany masło ekstra zawiera maksymalnie 0,6% laktozy, zaś masło śmietankowe około 2-3%. Z tego powodu masło ekstra jest znacznie zdrowsze nie tylko dla osób z nietolerancją laktozy, ale także dla osób starszych. Masło śmietankowe jest natomiast bardziej cenione z uwagi na walory smakowe. Inne rodzaje masła: masło serwatkowe – surowcem jest serwatka zamiast pełnego mleka, masło topione – przetopione masło najczęściej mające wady smaku, struktury, konsystencji lub barwy, masło bezwodne – dodatkowo odwirowywane i suszone próżniowo, masło dietetyczne – w porównaniu ze zwykłym masłem zawiera więcej wody i dodatek olejów jadalnych, masło smakowe – np. czekoladowe. 11 Tłuszcze – fakty i mity Tłuszcze są bardzo kaloryczne FAKT Wartość energetyczna tłuszczów jest rzeczywiście bardzo wysoka. Dla porównania – 1 g białka czy węglowodanów dostarczy organizmowi 4 kcal, podczas gdy w 1 g tłuszczu jest ich 9. Kanapka grubo posmarowana masłem dostarczy organizmowi więcej energii niż mleko z płatkami. Czasem tej energii będzie znacznie więcej niż wynika z potrzeb organizmu. A to prosta droga do nadwagi i otyłości. Najlepiej w ogóle nie jeść tłuszczu MIT Z tłuszczów nie wolno rezygnować nawet w diecie odchudzającej. Dlaczego? Bo są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Szkodliwe są głównie tłuszcze pochodzenia zwierzęcego, ponieważ są źródłem cholesterolu i nasyconych kwasów tłuszczowych. Zupełnie inaczej ma się sprawa z tłuszczami roślinnymi, dzięki którym dostarczamy kwasów omega, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Długotrwała eliminacja tłuszczów prowadzić może do negatywnych skutków. Są to: niedobór witamin A, D, E, K, rozchwianie równowagi hormonalnej i osłabienie. Ryby są tłuste, więc nie są zdrowe MIT Tłuszcz stanowi od 0,13% (morszczuk, dorsz, tilapia, sandacz, kergulena, sola, lin, szczupak, mintaj, panga, płastuga, flądra, dorada, leszcz, płoć) do nawet 27% (halibut, łosoś, węgorz, tuńczyk, śledź, makrela, sardynka, szprot) zawartości w rybie. Jest jednak bardzo cenny (szczególnie ten pochodzący z ryb morskich), bowiem zawiera dobroczynne nienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3. Jeśli jeść tłuszcze, to tylko roślinne MIT Mimo że to głównie tłuszcze zwierzęce przyczyniają się do powstawania naszych problemów zdrowotnych, a roślinne – w mniejszym stopniu, to jednak należy zachować je w diecie. Źródłem zwierzęcego tłuszczu jest nie tylko tłuste mięso, smalec czy masło, ale także mleko i jego przetwory, które są nam niezbędne, a także ryby i owoce morza, stanowiące podstawę zdrowej diety śródziemnomorskiej. Najlepsze są ryby morskie bardzo tłuste, takie jak łosoś, tuńczyk, makrela czy sardynki, a także popularne w Polsce śledzie (choć te podajemy zwykle w jakichś zalewach, z octem lub smażone, tymczasem wartościowe są ryby duszone, grillowanie, pieczone, ale nie smażone, bo ten proces obróbki niszczy najwartościowsze ich składniki). Dlatego ryb nie można pomijać nawet w diecie odchudzającej. Warto też jeść orzechy włoskie, bo zawierają dużo kwasów omega-3. Psycholog radzi Anna Lewicka-Pawlak Dlaczego pomagamy innym? Na szczęście altruizm to postawa, która przynosi korzyści nie tylko tym, którzy doświadczają pomocy innych, ale także tym, którzy jej udzielają. Satysfakcja, jaką odczuwamy pomagając, jest ważnym motorem naszego postępowania. Wydaje nam się i chcemy wierzyć, że pomagamy innym z powodu odruchu serca i wewnętrznej potrzeby. Jednak wiele teorii psychologicznych i społecznych wskazuje na to, że pomaganie przynosi ogromne korzyści także tym, którzy pomocy udzielają. Można zatem powiedzieć, że wspieranie innych to pewnego rodzaju wymiana. Zyskują na niej obie strony. Norma ta, według socjobiologów, była bardzo ważna w sytuacji zagrożenia i gwarantowała przetrwanie jednostki. Nie trzeba być naukowcem, by zauważyć, że teorie socjobiologów mają wiele wad. Spotykamy przecież na swojej drodze ludzi, którzy bezinteresownie, często anonimowo, wspierają innych lub pomagają tym, od których z oczywistych względów nie mogą oczekiwać wzajemności. Jeśli robię zakupy staruszce, przecież nie mogę liczyć na to, że ona pomoże mi w tym samym, gdy ja będę w potrzebie. Dlatego teorie oparte na ewolucjonizmie nie zyskały poparcia wśród współczesnych psychologów, którzy znaleźli inne wytłumaczenie zjawiska altruizmu. Czy istnieją dobrzy ludzie? Niektórzy twierdzą, że pomagają tylko ci, którzy są dobrzy z natury. Z drugiej strony możemy usłyszeć opinię przeciwną: że nie ma czegoś takiego jak bezinteresowna pomoc. Prawda, jak zawsze, leży pośrodku. Sprawdźmy, dlaczego tak się dzieje, że niektórzy nie mogą przejść obojętnie wobec czyjegoś nieszczęścia, a niektórzy wręcz przeciwnie – unikają sytuacji, gdy ktoś mógłby ich poprosić o pomoc. fot. ingimage.com Psychologia społeczna Zachowania prospołeczne i geny Pomaganie, angażowanie się w akcje na rzecz innych i na rzecz dobra wspólnego nazywamy zachowaniami prospołecznymi. Według niektórych badaczy – socjobiologów – genezę zachowań prospołecznych wyjaśnia teoria ewolucji sformułowana przez Karola Darwina. Mówią oni, że odruch pomocy jest instynktowny, wykształcony w toku ewolucji i że dotyczy jedynie osobników naszego gatunku. Według tej teorii ludzie pomagają sobie wzajemnie, bo łączy ich podobieństwo genetyczne. Więcej nawet – socjobiolodzy twierdzą, że chętniej pomagamy osobom, które są z nami spokrewnione, a to dlatego, że instynktownie chcemy wspierać naszą linię genetyczną, (np. naszą rodzinę) i w ten sposób wzmocnić i przedłużyć nasz ród. Teorię, która opisuje takie zachowania nazwano teorią doboru krewniaczego. Dzięki niemu geny naszej rodziny przenoszą się przez pokolenia i trwają przez wieki. Młodzi wspierają seniorów – czy robią to bezinteresownie, czy nie? Niektórzy zwolennicy tej teorii mówią też, że pomagamy chętniej osobom, które są do nas w pewien sposób podobne: mają taki sam kolor włosów, oczu, rysy – czyli wyglądają tak, jakby były z nami spokrewnione. Norma wzajemności Socjobiolodzy twierdzą również, że w działaniu na rzecz innych kieruje nami tzw. norma wzajemności (także wykształcona ewolucyjnie). Mówi ona, że spodziewamy się, iż ludzie będą nas traktować tak samo dobrze, jak my ich traktujemy. Na przykład, jeżeli pomożemy jakiemuś człowiekowi, to oczekujemy, że on odwdzięczy się nam w przyszłości taką samą pomocą. 12 Sprawą relacji między ludźmi i ich zachowań wobec siebie zajęła się psychologia społeczna, która stworzyła bardzo ważną i do dziś aktualną teorię wymiany społecznej. Zgodnie z nią ludzie działają w taki sposób, by maksymalizować swoje zyski i minimalizować koszty. Oczywiście, mówimy tu nie o pieniądzach, ale kosztach i zyskach psychologicznych. Jakie mogą być zyski i koszty psychologiczne? To proste i każdy je zna. Zyskiem może być dobre samopoczucie psychiczne, radość z tego, że inni nas cenią i lubią, przekonanie, że dobrze postąpiliśmy. A koszty? Udzielanie pomocy wymaga poświęcenia czasu, wydatkowania energii, czasem też pieniędzy. Pamiętajmy jednak, że nieudzielenie pomocy także może oznaczać koszty. Jakie? Przekonanie, że nie jesteśmy dobrymi ludźmi, że inni mogą o nas źle myśleć, strach, że „odwdzięczą się” nam podobnie – także zostawią nas samych w potrzebie. Czy to znaczy, że w niektórych przypadkach podjęcie decyzji o zaangażowaniu się w pomaganie leży po prostu w naszym interesie? Przypominacie sobie młodego chłopaka, który zimą uratował z lodowatej wody ludzi uwięzionych w tonącym samochodzie? Zdecydował się ponieść ogromne koszty: ryzykował zdrowie i życie, a jednak skoczył do rzeki i wydobył topielców. Gdy udało mu się uratować ofiary wypadku, otrzymał za to wspaniałą nagrodę: okrzyknięto go bohaterem, cała Polska mówiła tylko o jego czynie. Za swoje męstwo został naprawdę doceniony. Pomagamy z wyrachowania? Czy to jednak znaczy, że ten chłopak liczył Szukajmy dobra Odpowiedź na pytanie, dlaczego pomaga- my innym, nie jest łatwa. Istnieje wiele teorii, ale żadna nie jest w stanie wyjaśnić nam w pełni, co dzieje się w duszy człowieka, który podejmuje nagłą decyzję, by ratować czyjeś życie, ryzykując swoje, lub w sercu tego, kto przez całe lata opiekuje się chorymi, nie licząc na pochwałę lub zapłatę. Można powiedzieć na pewno, że są takie momenty w życiu, gdy jesteśmy bardziej skłonni, by zauważać potrzeby innych i takie, kiedy jesteśmy skupieni na sobie i własnych potrzebach. Gdy jesteśmy szczęśliwi, spełnieni, spokojni o swoją przyszłość, czujemy się dobrze, dopisuje nam zdrowie – wtedy bardziej fot. ingimage.com po cichu na nagrodę? Niekoniecznie. Istnieje teoria, zgodnie z którą ludzie udzielają pomocy nie dlatego, że liczą na zyski wymierne lub psychologiczne, ale dlatego, że rzeczywiście mają taką potrzebę. To hipoteza empatii-altruizmu, która mówi o tym, że jeśli poczujemy wobec kogoś sympatię, zaczniemy mu współczuć, to chętniej udzielimy pomocy nie patrząc na koszty i zyski. Właśnie ta teoria tłumaczy zachowania, które każą ludziom poświęcać się bez reszty, po cichu, nie czekając na żadną nagrodę, nawet na pochwałę. Dzięki niej możemy zrozumieć tych, którzy oddają życie za innych, poświęcają zdrowie lub rezygnują z własnego szczęścia. Można tutaj przypomnieć japońskich emerytowanych inżynierów, którzy po trzęsieniu ziemi i wynikającej z tego katastrofie w elektrowni zaofiarowali się, że sami naprawią szkody, choć wiązało się to z zagrożeniem ich zdrowia i życia. Kierowała nimi zapewne chęć, by działać dla dobra przyszłych pokoleń, by zapobiec dalszemu nieszczęściu, ale także bezinteresowne poczucie obowiązku wobec wspólnoty. Radość i wdzięczność osoby, której pomagamy, stanowi często najwspanialszą nagrodę. Jeśli więc sami też korzystamy z czyjegoś wsparcia, okazujmy wdzięczność – jest cenniejsza niż jakakolwiek zapłata. otwieramy się na innych i chętniej dzielimy się swoim czasem, pieniędzmi, łatwiej decydujemy się, by komuś pomóc. Kolejnym elementem, który może wpływać na podejmowanie działań prospołecznych jest atmosfera, w której dany człowiek wzrastał i rozwijał się. Gdy w domu rodzinnym panowała atmosfera miłości i szacunku wobec wszystkich członków rodziny, gdy pomaganie babci, cioci, sąsiadce było normą – najprawdopodobniej odruch pomocy będzie dla takiego człowieka naturalny. Ważne jest także środowisko, w którym przebywamy obecnie. Jeśli osoby, z którymi się kontaktujemy, są otwarte na innych, same 13 angażują się w pomoc – uczymy się od nich pozytywnego stosunku do ludzi i także częściej pomagamy. Z pewnością są wśród nas osoby, do których nie odnosi się żadna z opisanych tu teorii. Takie, które mają w sobie niewyczerpane pokłady energii i potrzebę, by dzielić się z innymi i które ciągle komuś pomagają niezależnie od tego, jaką miały rodzinę i czy dobrze sobie radzą w życiu. Ale są też inne: dostatnio żyjące, zdrowe i szczęśliwe, ale ślepe na potrzeby słabszych, chorych i tych, którzy sobie nie radzą. Szukajmy tych pierwszych i uczmy się od nich – to po prostu dobrzy ludzie. Pielęgnacja stomii Pielęgnacja stomii mgr Urszula Sobczak pielęgniarka stomijna, pracuje w Poradni Stomijnej przy Oddziale Klinicznym Chirurgii Ogólnej, Chirurgii Onkologii Gastroenterologicznej i Chirurgii Plastycznej UM w Poznaniu w pytaniach i odpowiedziach (cz. XVI) Poniżej prezentujemy Państwu kolejną część porad dotyczących pielęgnacji stomii. Zostały one opracowane w postaci pytań i odpowiedzi i są numerowane w kolejności ich ukazywania się od początku cyklu. Mamy nadzieję, że uda się nam w ten sposób przekazać Państwu najważniejsze informacje i wyjaśnić najczęściej pojawiające się wątpliwości dotyczące tego zagadnienia. Gorąco zachęcamy do nadsyłania własnych pytań, które pozwolą wzbogacić nasze opracowanie. 47 Co to są późne miejscowe powikłania chirurgiczne stomii? Wszczepy śluzówkowe w stomii jest gładki i nie drażni śluzówki jelita. Może też w znaczny sposób zmniejszyć dolegliwości bólowe, które występują czasem przy tym powikłaniu. Wznowa procesu chorobowego w stomii Problem ten dotyczy najczęściej wznowy procesu nowotworowego w kolostomii i jest spowodowany rozwojem komórek nowotworowych w obrębie wyłonionego jelita (patrz: zdj. 2). Przyczyną tego powikłania jest niecałkowite usunięcie jelita, które jest objęte procesem chorobowym. W przypadku zaobserwowania wznowy procesu nowotworowego w stomii najlepiej wykonać FOT. URSZULA SOBCZAK FOT. GRAŻYNA MAJEWSKA Wszczepy śluzówkowe są czymś w rodzaju „implantów” śluzówki jelita w skórze i rozwijają się najczęściej w obrębie lub w bardzo bliskim sąsiedztwie połączenia skóry ze stomią (patrz: zdj. 1). Uważa się, że do powstania wszczepów śluzówkowych dochodzi w wyniku nieprawidłowego stosowania sprzętu stomijnego – wtedy, gdy sprzęt jest zbyt ciasny. Zbyt mały otwór w płytce lub przylepcu worka może powodować mechaniczne drażnienie śluzówki jelita oraz przeniesienie jej komórek na skórę i ich implantację wokół stomii. Wszczepy śluzówkowe nie stanowią zazwyczaj dużego problemu klinicznego, chociaż zwykle są dla pacjenta bardzo niepokojącym zjawiskiem. Można je usunąć w łatwy sposób chirurgicznie lub za pomocą elektrokoagulacji w gabinecie zabiegowym. Prostszym sposobem zapobiegania temu powikłaniu jest zastosowanie do zaopatrzenia stomii np. płytki plastycznej. Płytki tej nie docina się nożyczkami, tylko formuje odpowiedni otwór palcami. Wymodelowany otwór pozwala na dokładne dopasowanie do wielkości i kształtu stomii. Ponadto brzeg wymodelowanego otworu Zdjęcie 1. Wszczepy śluzówkowe. Zdjęcie 2. Wznowa procesu nowotworowego w kolostomii. 14 tomografię komputerową, aby ocenić stopień zaawansowania choroby, jej rozległość oraz zaplanować odpowiednie leczenie. Należy pamiętać, że ognisko nowotworu w obrębie stomii jest objawem uogólnienia się choroby nowotworowej, a miejscowe usunięcie zmiany ze stomii nie leczy niestety choroby podstawowej. Skutecznie zapobiega natomiast takim groźnym powikłaniom jak niedrożność czy krwotok ze stomii. Wznowa procesu chorobowego w stomii dotyczyć może kolostomii lub ileostomii wyprowadzonej z powodu choroby Leśniowskiego-Crohna. W takim przypadku stosuje się przede wszystkim długotrwałe leczenie zachowawcze, czyli podaje odpowiednie leki przeciwzapalne. Powodują one cofnięcie się zmian chorobowych, a interwencja chirurga rzadko bywa konieczna. Jeśli jednak typowe dla tych chorób dolegliwości, takie jak np. przewlekłe biegunki, stają się uporczywe lub zaopatrzenie stomii za pomocą sprzętu stomijnego jest uciążliwe (chociażby właśnie z powodu biegunek i częstych problemów ze skórą wokół stomii) należy rozważyć operację chirurgiczną. Polega ona na usunięciu końcowego, zmienionego chorobowo fragmentu jelita i ponownym wytworzeniu stomii. Przed przystąpieniem do zabiegu lekarz na pewno będzie chciał wykonać najpierw badanie endoskopowe w celu oceny stopnia zaawansowania zmian i zakresu koniecznej resekcji. Dopiero na podstawie wyników badania można określić sposób postępowania optymalny dla danego pacjenta. Ponadto ze zmian w obrębie śluzówki stomii należy pobrać wycinki do badania histopatologicznego, aby określić dokładny charakter tych zmian i zastosować wycięcie chirurgiczne. Przewlekła przetoka okołostomijna Tak jak pisaliśmy już wcześniej, przetoka okołostomijna pojawia się najczęściej jako następstwo niewłaściwego założenia szwów wokół stomii i jest wczesnym miejscowym chirurgicznym powikłaniem stomii. Może być jednak również konsekwencją przewlekłego procesu zapalnego powłok wokół stomii (często z obecnością ropnia w tej okolicy) i wtedy klasyfikowana jest jako późne miejscowe powikłanie chirurgiczne. Leczenie przewlekłej przetoki okołostomijnej polega na jej chirurgicznym wycięciu. Żylaki okołostomijne To bardzo rzadko występujące powikłanie nosi nazwę „głowy meduzy” (patrz: zdj. 3). Jest objawem niewydolności wątroby i ze stomią nie jest bezpośrednio związane. Leczeniu podlega choroba podstawowa, czyli niewydolność wątroby. Żylaki leczy się miejscowo, podkłuwając krwawiące miejsca. Uszkodzenie jelita podczas irygacji Zabiegi płukania jelita grubego, na które decyduje się, niestety, ciągle zbyt mało osób z kolostomią, niosą ze sobą wiele korzyści. Najważniejszymi z nich są regulacja cyklu wypróżnień oraz znaczne zmniejszenie ilości gazów w jelitach. Prawidłowo wykonywane zabiegi irygacji są z reguły całkowicie bezpieczne, a ewentualne powikłania, do których należą perforacja (przedziurawienie) jelita grubego czy krwawienie ze stomii, wyjątkowo rzadkie. Należy pamiętać, że przeciwwskazaniami do wykonywania zabiegów irygacji są stany zapalne jelit, biegunka oraz niektóre powikłania stomii (np. przetoka okołostomijna). Irygacje jelita znajdującego się w stanie zapalnym grożą jego przedziurawieniem, bo zmieniona zapalnie ściana jelita jest osłabiona. Przed rozpoczęciem zabiegów irygacji najlepiej jest poradzić się lekarza. Jeżeli mamy taką możliwość warto też poprosić przeszkoloną pielęgniarkę, aby towarzyszyła nam przy pierwszych zabiegach. Przy systematycznie wykonywanych irygacjach stomii dobrze jest przyjmować doustnie tzw. probiotyki, czyli wyselekcjonowane kultury bakteryjne (najczęściej bakterie kwasu mlekowego Lactobacillus), których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej jelita Irygacji stomii można dokonywać jednorazowo, gdy występuje zaparcie stolca lub codziennie, by zapobiec niekontrolowanym wypróżnieniom i głośnemu oddawaniu gazów. Współczesny sprzęt do irygacji składający się z miękkiej końcówki w kształcie stożka, która zapobiega uszkodzeniu jelita i jednocześnie uszczelnia stomię podczas irygacji, jest bardzo bezpieczny. Zwężenie miejsca zespolenia moczowodów z pętlą jelitową FOT. GRAŻYNA MAJEWSKA Zwężenie miejsca zespolenia moczowodów z pętlą jelitową po operacji wyłonienia urostomii tzw. sposobem Brickera jest późnym miejscowym powikłaniem chirurgicznym dotyczącym wyłącznie urostomików. Jego przyczyną może być przewlekła infekcja bakteryjna dróg moczowych lub niedokrwienie moczowodów. Pacjenci z urostomią powinni systematycznie poddawać się okresowej kontroli lekarskiej w poradni urologicznej w celu oceny czynności górnych dróg moczowych oraz kontroli poziomu mocznika i kreatyniny we krwi. Powinni także co pewien czas zgłaszać się na badanie USG lub urografię. Badania te pozwalają ocenić, czy nie następuje przypadkiem zwężenie miejsca zespolenia moczowodów z pętlą jelitową. Należy pamiętać, że każda nieprawidłowość funkcjonowania urostomii wymaga konsultacji z lekarzem urologiem. Zbyt późne wykrycie ewentualnych powikłań i wdrożenie leczenia może bowiem spowodować nieodwracalne uszkodzenie nerek. Zdjęcie 3. Żylaki wokół stomii („głowa meduzy”). 15 Kącik medyczny lek. med. Marcin Pustkowski Choroba Leśniowskiego-Crohna specjalista medycyny rodzinnej W tym wydaniu opisujemy drugą z chorób zapalnych jelit zwaną – od nazwisk odkrywców – chorobą Leśniowskiego-Crohna. Podobnie jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego, można ją „zaleczyć”, ale na razie nie udaje się jej całkowicie wyleczyć. Choroba Leśniowskiego-Crohna jest bardzo podobna do opisywanego w poprzednim wydaniu „Naszej Troski” wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (także powoduje zapalenie jelit), ale równocześnie ma wiele cech charakterystycznych tylko dla niej. Na przykład nie ogranicza się do dolnej części jelit (jak colitis ulcerosa), ale może wystąpić na całym przebiegu przewodu pokarmowego: od ust do odbytu. Najczęściej jednak atakuje końcowy odcinek jelita cienkiego (czyli ostatnią część jelita krętego) i początkowy segment jelita grubego. Choroba przekracza również inne ograniczenie: we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego schorzenie obejmuje tylko błonę śluzową, tutaj zapalenie dotyczy wszystkich błon, a na dodatek może rozszerzyć się poza jelita. Trzeba też pamiętać, że obie choroby (colitis ulcerosa oraz choroba Leśniowskiego-Crohna) są schorzeniami całego organizmu, chociaż główne objawy dotyczą jelit. fot. ingimage.com Atak na siebie samego Nawet tak ciężką chorobę można opanować, jeśli pacjent pozostaje pod uważną i współczującą opieką lekarza. Szukajmy lekarzy, którym ufamy i którzy zapewnią nam poczucie, że panujemy nad sytuacją. 16 Podobnie jak w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego sądzono początkowo, że chorobę Leśniowskiego-Crohna wywołuje stres. Tymczasem wszystko wskazuje na to, że winien jest wadliwie działający układ odpornościowy. Owszem, „zapalnikiem” mogą być wirusy lub bakterie, ale odpowiedź naszego układu immunologicznego jest przesadna i w rezultacie doprowadza do zniszczenia własnych tkanek. Nasi strażnicy – komórki układu odpornościowego – po prostu nie umieją się w odpowiednim momencie wyłączyć. Prawdopodobnie mają w tym udział nieprawidłowe geny – choroba występuje częściej u osób, u których w rodzinie już wcześniej zdarzały się jej przypadki (patrz: ramka „Czynniki ryzyka”). Czynniki ryzyka Obecność przypadków choroby w rodzinie – jeśli choruje bliski krewny (rodzic, brat, siostra, dziecko), ryzyko wystąpienia tej choroby u innych osób w rodzinie jest większe. Grupa etniczna – podobnie jak w przypadku colitis ulcerosa częściej chorują Żydzi aszkenazyjscy (lub osoby takiego pochodzenia). Wiek – choroba, choć może wystąpić w każdym wieku (nawet u dzieci), rozwija się zwykle przed 30 r.ż. Palenie papierosów – to dodatkowy (w porównaniu z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego) czynnik ryzyka – nie dosyć, że zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia choroby, to jeszcze pogarsza jej przebieg. Chorzy powinni zatem bezwzględnie rzucić palenie. Objawy Podstawowe objawy choroby Leśniowskiego-Crohna są podobne jak w colitis ulcerosa. Przebieg choroby również jest zbliżony: następują okresy zaostrzeń i wyciszenia symptomów (remisji). Jednym z podstawowych objawów jest biegunka, która rozwija się dlatego, że zmieniona zapalnie ściana jelita wydziela do jego światła (do środka) duże ilości wody. W normalnych warunkach woda zostałaby wchłonięta w jelicie grubym, ale tutaj, po pierwsze, jest jej zbyt dużo, a po drugie, jelito gwałtownie kurczy się i przesuwa wodnistą treść dalej, nie dając zbyt wiele czasu na jej wchłanianie. I właśnie bolesne skurcze jelit (albo ogólnie – ból brzucha) są drugim z głównych objawów. W łagodnych przypadkach choroby mogą ograniczać się one do nieznacznego dyskomfortu, ale w poważniejszych ból jest silny i towarzyszą mu nudności oraz wymioty. Kolejnym objawem, takim samym jak we wrzodziejącym zapaleniu jelit, jest pojawianie się krwi w stolcu. W tamtej chorobie jest to świeża krew widoczna w muszli klozetowej, w chorobie Leśniowskiego-Crohna może to być także ciemniejsza krew zmieszana ze stolcem. Wiele zależy od tego, gdzie znajduje się źródło krwawienia. Jeśli leży ono w jelicie cienkim skąd krew ma dłuższą drogę do przebycia – zdąży więc ściemnieć i zmieszać się z kałem. fot. ingimage.com Miejsce zamieszkania – choroba najczęściej występuje w krajach wysoko uprzemysłowionych i wśród mieszkańców miast, dlatego naukowcy zastanawiają się nad rolą diety bogatej w tłuszcze lub produkty przetworzone. Zdarza się również częściej w krajach leżących na północy niż na południu. Charakterystyczne dla choroby Leśniowskiego -Crohna jest także występowanie owrzodzeń na całej długości przewodu pokarmowego. Mogą one pojawić się także w jamie ustnej – widać je wtedy w trakcie zwykłego badania. Powikłania i zmiany poza jelitami Pamiętajmy, że – podobnie jak colitis ulcerosa – choroba Leśniowskiego-Crohna atakuje cały organizm. Mogą zatem wystąpić objawy ogólne, takie jak: gorączka, zmęczenie, zmniejszenie apetytu i utrata wagi. Pojawić się mogą także objawy pozajelitowe: symptomy zapalenia stawów, zapalenia różnych struktur oka, zmiany skórne, oznaki zapalenia wątroby i dróg żółciowych, a u dzieci – opóźnienie rozwoju i pokwitania. Ponieważ zmiany w jelitach są inne niż we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, to odmienne są również powikłania W przypadku Leśniowskiego-Crohna zmiany obejmują całą grubość jelita, dlatego może ono ulec zwężeniu. Stolec wtedy będzie miał trudności z przejściem przez zwężony odcinek, co doprowadza do niedrożności jelit. Dosyć często spotykamy się w tej chorobie z przetokami, czyli nieprawidłowym połączeniem (kanałem) pomiędzy jelitem a skórą lub jelitem a innym narządem (np. pęcherzem moczowym 17 lub pochwą). Przetoki tworzą się, ponieważ stan zapalny obejmuje też tkanki poza jelitem. Najczęściej obserwujmy je blisko odbytu (przetoki okołoodbytnicze). Powikłaniem przetok są ropnie – również spotykane najczęściej wokół odbytu. W tamtej okolicy obserwuje się także kolejne powikłanie – szczelinę odbytu, czyli pęknięcie w obrębie błony śluzowej lub skóry, która również jest często zakażona. Podobnie jak w colitis ulcerosa, przewlekłe zapalenie doprowadza do tworzenia się owrzodzeń – wspominaliśmy już o wrzodach w jamie ustnej, ale mogą one tworzyć się wszędzie, w tym w okolicy odbytu i narządów płciowych. Choroba sprawia, że trudno wchłaniają się składniki odżywcze, co prowadzi do niedożywienia. Często w związku z tym następuje niedokrwistość wynikająca z braku żelaza i witaminy B12. Kolejnym powikłaniem tej długotrwałej choroby jest rak jelita grubego. Problemy z metabolizmem z kolei mogą doprowadzić do tworzenia się kamieni w nerkach, drogach żółciowych i wystąpienia osteoporozy. Trudne rozpoznanie W rozpoznaniu wykorzystuje się zarówno proste, jak i skomplikowane badania. Najważniejsze będzie uwidocznienie zmian w jelitach, najlepiej Kącik medyczny Co jeszcze z leków W chorobie Leśniowskiego-Crohna stosuje się następujące grupy leków (ich przyjmowanie zawsze należy skonsultować z lekarzem): antybiotyki – przydatne szczególnie w przypadku przetok i ropni, często wykorzystuje się w tym celu metronidazol i ciprofloksacynę, leki przeciwbiegunkowe – pomagają suplementy z błonnikiem, a w poważniejszych przypadkach – loperamid, leki przeczyszczające – stosowane, jeśli występuje zaparcie (należy pamiętać o konsultacji z lekarzem), środki przeciwbólowe – najlepsze są preparaty paracetamolu, należy unikać kwasu acetylosalicylowego, ibuprofenu i naproksenu oraz innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych, suplementy – szczególnie żelaza, ponieważ przewlekłe krwawienie doprowadza do niedokrwistości z powodu niedoboru tego pierwiastka; poza tym ważne będą suplementy zawierające wapń i witaminę D – szczególnie wtedy, kiedy stosuje się sterydy, zwiększające ryzyko osteoporozy, fot. ingimage.com witamina B12 – stosowana w postaci zastrzyków. W chorobie Leśniowskiego-Crohna dochodzi często do upośledzenia jej wchłaniania, dlatego, aby zapobiec anemii i zaburzeniu pracy nerwów, trzeba ją przyjmować w postaci iniekcji – często do końca życia. z pobraniem próbki tkanki do zbadania pod mikroskopem. W badaniach krwi można wykryć niedokrwistość – charakterystyczne powikłanie chorób zapalnych jelit – oraz sprawdzić, czy objawy nie są czasem wywoływane przez zakażenie. W ostatnich latach pojawiły się nowe badania (przeciwciała ASCA i PAB), które są pomocne w diagnostyce choroby Leśniowskiego-Crohna oraz w odróżnieniu jej od colitis ulcerosa. Jednak ich wartość diagnostyczna jest jeszcze zbyt mała, aby je zlecać rutynowo. Podobnie jak we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego, pomocne jest badanie jelita grubego za pomocą rurki zakończonej kamerą zwane kolonoskopią lub (krótsza rurka) sigmoidoskopią. Jednak u blisko 50% pacjentów zmiany dotyczą tylko końcowego odcinka jelita cienkiego, do którego dostać się jest już trudniej. Dlatego klasycznym badaniem jest tzw. pasaż jelitowy, podczas którego chory połyka „papkę” zawierającą środek kontrastowy – siarczan baru. Następnie wykonuje się serię zdjęć rentgenowskich uwidaczniających jelito. Badanie to jest powoli wypierane przez nowsze, na razie trudniej dostępne w naszym kraju metody: enteroskopię dwubalonową (podobna do kolonoskopii, ale endoskop wprowadza się „z góry” i pozwala on na obejrzenie jelita cienkiego) oraz kapsułkę endoskopową (chory połyka miniaturowy, zawarty w kapsułce aparat fotograficzny umieszczony tam razem z diodową „lampą błyskową” i nadajnikiem radiowym. Aparat, przesuwając się w jelicie, robi zdjęcia, które są gromadzone i przetwarzane komputerowo). Nowszą metodą jest też tzw. enterografia metodą tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego (enterografia TK lub MRI). W badaniach przydatne są również „klasyczna” tomografia komputerowa i magnetyczny rezonans jądrowy – pozwalają one nie tylko uwidocznić jelito, ale również przyjrzeć się tkankom leżącym poza nim i wykryć np. ropnie lub przetoki. Leki na zapalenie Ponieważ istotą choroby jest zapalenie, to – podobnie jak w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita – podstawą terapii są leki przeciwzapalne. Najczęściej stosuje się mesalazynę, rzadziej (ze względu na objawy uboczne, w tym alergię) – sulfasalazynę. W okresach zaostrzenia choroby oraz w przypadku braku reakcji na wyżej wymienione leki stosuje się kortykosteroidy. Szczególnie często wykorzystywany jest budezonid. Sterydy nie są jednak przeznaczone do długotrwałego stosowania ze względu na działania uboczne. Budezonid wywołuje mniej tych niepożądanych efektów i działa szybciej niż inne kortykosteroidy. Jest wskazany przede wszystkim w chorobie obejmującej ostatni odcinek jelita cienkiego i pierwszy odcinek jelita grubego. Sterydy stosuje się często w połączeniu z inną grupą leków – środkami immunosupresyjnymi. Wtedy dzięki kortykosteroidom choroba się uspokaja (wchodzi w stan remisji), a immunosupresanty utrzymują ten stan czasami przez długie lata. Zahamować układ odpornościowy Przyczyną zapalenia jelit są zaburzenia pracy układu odpornościowego, dlatego kolejna – szeroko wykorzystywana grupa leków – hamuje jego działanie. Do tych leków należą na przykład Pod nożem chirurga W chorobie Leśniowskiego-Crohna częściej niż w colitis ulcerosa pacjentów poddaje się operacji chirurgicznej. Dotyczy to mniej więcej 75% osób, które zapadły na tę chorobę, u niektórych z nich zabieg trzeba będzie powtórzyć. Niestety, korzyści z operacji są często tymczasowe, choroba może powrócić w innym miejscu, dlatego tak ważne jest stosowanie leków po zabiegu. Sposobem na opanowanie objawów choroby jest stosowanie różnorodnych leków. 18 Istnieją różne rodzaje operacji. Chirurg może na przykład wyciąć zmieniony (zwężony) odcinek i połączyć ze sobą zdrowe części jelita. W operacji zwanej plastyką zwężenia można poszerzyć zwężenie, nie wycinając zmienionego segmentu jelita. Zabieg chirurgiczny stosuje się też często po to, aby zamknąć przetoki i opróżnić ropnie. Co można zrobić samemu? Dieta. Spożywanie poszczególnych produktów dietetycznych nie wywołuje choroby Leśniowskiego-Crohna, jednak może zaostrzać jej objawy. Pomocne w leczeniu może być ograniczenie spożycia nabiału, produktów bogatych w tłuszcze (w postaci choroby dotyczącej jelita cienkiego zaburzone jest wchłanianie tłuszczów, więc ich spożywanie pogarsza biegunkę). Niektóre osoby mogą mieć objawy po spożyciu cennych dla zdrowia produktów zawierających duże ilości błonnika (warzyw, owoców, produktów z pełnego ziarna). Trzeba też uważać na „gazotwórcze” fasolę, kapustę i brokuły. Surowe owoce i soki owocowe są często gorzej tolerowane niż te same produkty ugotowane, uduszone lub upieczone. Z płynów najlepsza jest woda, należy unikać napojów z kofeiną i gazowanych. Jeśli dieta nie dostarcza wystarczającej ilości cennych składników odżywczych, trzeba ją uzupełniać suplementami. czynnika martwicy nowotworów (TNF), który ma duży udział w powstawaniu zapalenia w nieswoistych zapaleniach jelit. Dwa pierwsze leki z tej grupy są zarejestrowane do leczenia choroby Leśniowskiego-Crohna, certolizumab jeszcze nie (choć ma taką rejestrację w Stanach Zjednoczonych). Leki biologiczne to nowoczesne środki, które powstały dzięki inżynierii genetycznej. Stosowane są szczególnie u osób, u których zawiodły inne, wymienione wcześniej leki, w ciężkich postaciach choroby albo przy pojawieniu się przetok. O wadach infliksimabu pisaliśmy już w poprzednim wydaniu. Adalimumab i certolizumab, podobnie jak infliksimab, zwiększają ryzyko infekcji (szczególnie gruźlicy i grzybic, a także aktywnego wirusowego zapalenia wątroby typu B). Leki te można stosować zamiennie. Nadzieją dla pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna jest nowy lek biologiczny – natalizumab, stosowany na razie (w Polsce) tylko w leczeniu stwardnienia rozsianego. Natalizumab hamuje działanie integryn – białek, które pozwalają na przekraczanie przez komórki układu odpornościowego (limfocyty) ściany jelita. Dzięki takiej blokadzie osiąga się też równoczesne zahamowanie stanu zapalnego. Ten nowy lek, choć budzący nadzieję, wymaga jednak dalszych badań. Palenie. Nie tylko zwiększa ryzyko wystąpienia choroby Leśniowskiego-Crohna, ale także sprawia, że jej przebieg jest cięższy. Dlatego konieczne jest rzucenie tego nałogu. Walka ze stresem. Łatwo powiedzieć, trudniej zrobić. Stres, podobnie jak dieta, nie jest bezpośrednią przyczyną choroby, ale zaostrza jej objawy. Pomóc mogą takie metody jak: regularny wysiłek fizyczny, biofeedback, ćwiczenia relaksacyjne i oddechowe. Leki biologiczne Infliksimab (opisywany w poprzednim wydaniu NT) to właśnie środek z tzw. leków biologicznych, które hamują lub modyfikują działanie układu immunologicznego. Infliksimab oraz adalimumab i certolizumab działają poprzez zahamowanie Antoni Leśniowski Chorobę pierwszy opisał i odkrył w 1902 roku Polak – prof. Antoni Leśniowski. Niestety, niewielu lekarzy i pacjentów na całym świecie o tym wie, większość zna ją tylko od nazwiska jej ponownego odkrywcy (który nie znał prac prof. Leśniowskiego), amerykańskiego gastroenterologa Burrilla Bernarda Crohna. Dr Crohn opublikował razem ze współpracownikami artykuł na temat tej choroby w 1932 roku. fot. ingimage.com (znane z poprzedniego artykułu) azatiopryna i merkaptopuryna, a także cyklosporyna i metotreksat. Leki te jednak mają opisywane już przez nas działania niepożądane, na które trzeba uważać. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na zwiększoną skłonność do zakażeń. Sporo zamieszania wywołują też zmiany w przepisach o refundacji tych środków. Warto śledzić je na bieżąco, ponieważ listy zmieniają się co 3 miesiące. Leki immunosupresyjne stosuje się często w połączeniu z innymi środkami – wtedy są skuteczniejsze (np. wykazano to dla połączenia azatiopryny z infliksimabem). Choć dieta nie może wywołać choroby, to jednak ma duży wpływ na jej przebieg. Podobnie jak w wielu innych schorzeniach przewodu pokarmowego, lekarze proponują zastąpić kawę i soki czystą wodą mineralną. 19 Bądźmy sprawni! Aleksandra Sadowska Joga – filozofia życia, która leczy ciało i duszę fot. ingimage.com Nie ma jednej ogólnie przyjętej definicji jogi. To filozofia tak rozbudowana, dotycząca tak wielu aspektów życia, że wielu mędrców z różnych kultur wypowiadało na jej temat całe traktaty. Dla nas jest istotne to, że poprzez odpowiedni styl życia i ćwiczenia możemy uzdrowić ciało i ducha. System ćwiczeń i filozofia jogi wywodzą się z Indii. Pierwsze teksty opisujące jej techniki są datowane na około 300 rok przed naszą erą. Natomiast najstarsze płaskorzeźby odnajdywane w dolinie Indusu przedstawiające pozycje jogi pochodzą z około trzeciego tysiąclecia przed naszą erą. Często łączy się jogę z religią hinduską, ale warto wiedzieć, że początki jogi datowane są o wiele wcześniej niż początki hinduizmu. Poza tym, joga to filozofia, a nie religia, a jej celem jest zjednoczenie duszy, ciała i umysłu, które, jeśli się powiedzie, prowadzi do stanu kaiwalji, czyli absolutnej wolności i szczęścia. Aby osiągnąć ten stan, jogini i joginki na całym świecie skupiają się na ćwiczeniu pozycji, oddechu i medytacji. Joga przechodziła przez wieki wiele przeobrażeń. Gdy dotarła do cywilizacji zachodniej, uległa pewnemu uproszczeniu. Większość praktykujących jogę poza Indiami doświadcza zalet tej filozofii głównie poprzez ćwiczenia. Ćwiczenia, czyli asany Zaletą treningu w jodze jest to, że z jego dobroczynnego wpływu na zdrowie mogą korzystać niemalże wszyscy, niezależnie od wieku. 20 W systemie tym bowiem nawet niezupełnie sprawne osoby znajdą pozycje, które umożliwiają osiągnięcie harmonii, a nie są zbyt trudne. Wykonywać asany, czyli pozycje w jodze mogą, zarówno osoby chore, starsze, jak i kobiety w ciąży. Każda asana jest wykonywana po to, by wspomóc medytację, która prowadzi do osiągnięcia spokoju i wyciszenia. Istnieje wiele asan, a dzielą się one na stojące, siedzące i leżące. Niektóre z nich mają kilka stopni trudności, więc można je dostosować do możliwości i poziomu zaawansowania ćwiczącego. Podczas wykonywania asan należy pamiętać, Dla zdrowia Ćwiczenie jogi bardzo pozytywnie wpływa na organizm i zdrowie przede wszystkim dlatego, że umożliwia kontrolę autonomicznego układu nerwowego i redukcję stresu, który leży u podstaw wielu chorób przede wszystkim atakujących układ pokarmowy i układ krwionośny. Krążenie. Dzięki ćwiczeniom aktywizujemy organizm, dotleniamy jego komórki i wspomagamy spalanie nadmiaru tkanki tłuszczowej. Poszczególne asany podnoszą wydolność serca, poprawiają krążenie wieńcowe, przyspieszają przemianę materii, a także przynoszą niezbędny organizmowi głęboki relaks. Dzięki temu wzmacnia się serce i układ krążenia. Nadciśnienie. Poprzez regulację pracy serca, wzmocnienie układu krążenia, asany pomagają także stabilizować ciśnienie krwi. I choć żadne ćwiczenia nie zastąpią leków, gdy lekarz uzna, że należy je przyjmować, praktykowanie jogi poprawia stan zdrowia i spowalnia postęp choroby. Starzenie się. Stan głębokiego relaksu i odpoczynek, którego ciało i umysł doświadczają podczas ćwiczeń pozwala na ich regenerację. Dzięki temu każda komórka zostaje optymalnie dotleniona i zmobilizowana do aktywności. Ćwiczenie jogi poprawia też funkcjonowanie gruczołu przysadkowego, który jest odpowiedzialny za równowagę hormonalną, a także przynosi większą świadomość ciała i psychiki, co podnosi jakość życia i pozwala odczuć fizyczną i psychiczną stabilność. Kilka podstawowych asan, czyli ćwiczeń, które wykonujemy, gdy praktykujemy jogę W jodze klasycznej znamy 84 pozycje i postawy w tym 32, które są uznawane za szczególnie ważne. Asany medytacyjne mogą być stojące, leżące i siedzące. Wszystkie służą uzdrowieniu ciała, harmonizują psychikę i organizm tak, aby działały, jak jedność. Klasycy jogi nauczają, że wiele asan służy rozwijaniu szczególnych talentów, zdolności i mocy paranormalnych. Urdhva Mukha Svanasana – pies z głową skierowaną ku górze Ćwiczymy przez 15 do 30 sekund. Ważne jest, by precyzyjnie przyjąć postawę pokazaną na zdjęciu. Pozycja ta stabilizuje kręgosłup, nadgarstki i ramiona. Rozciąga klatkę piersiową, płuca, ramiona i brzuch. Pobudza narządy jamy brzusznej, pomaga odreagować zmęczenie i łagodzi ból w rwie kulszowej. Jest stosowana w leczeniu astmy. Virabhadrasana II – pozycja wojownika II W pozycji wojownika czcimy męstwo tego, który pomścił śmierć Siwy. Pozycja ta wzmacnia i modeluje mięśnie nóg, wzmacnia barki i ramiona, otwiera biodra i klatkę piersiową, tonizuje narządy jamy brzusznej. Poprzez wspominanie siły wojownika, ćwiczenie to daje pewność siebie i poprawia koncentrację. Trikonasana – trójkąt Jest to jedna z ważniejszych pozycji stojących. Wzmacnia nogi, uelastycznia biodra, rozwija klatkę piersiową. Nogi są fundamentem, od nich zależy utrzymanie prawidłowej postawy ciała. Wady nóg, ich sztywność lub asymetria są jedną z przyczyn problemów z kręgosłupem. Pozycja trójkąta uśmierza bóle pleców i koryguje lekkie skrzywienia kręgosłupa. Na poziomie psychologicznym pozycja ta uczy stać na własnych nogach. Daje poczucie stabilności, ugruntowania, oparcia w sobie. Wyrabia wytrwałość i siłę woli. Joga na co dzień Nie tylko asany, ale także odpowiedni tryb życia i przestrzeganie yamów, czyli przykazań, które są bardzo podobne do chrześcijańskich, tworzą szerszy obraz jogi. Aby w pełni korzystać z jej dobrodziejstw, jogini zalecają z szacunkiem traktować własne ciało – prawidłowo się odżywiać i dbać o zdrowie, bo tylko zadbane ciało może osiągnąć kajwalji. Nie wolno też: krzywdzić istot żywych, kraść, należy powstrzymywać się od agresji, nie być chciwym, zachowywać wstrzemięźliwość i umiar. Dzięki temu, jak mówią jogini, zachowamy zdrowie i pogodę ducha na wiele lat. Virasana – skłon do przodu Pozycja tę dobrze jest wykonywać pomiędzy innymi, trudniejszymi ćwiczeniami, gdyż w wersji podstawowej jest prosta, pozwala odprężyć mięśnie i umysł oraz przynosi odpoczynek. Pomaga w bólach głowy i pleców. Aby odczuć w pełni jej zalety, należy ramiona ułożyć równolegle do siebie i mocno wyciągnąć do przodu. W wersji trudniejszej można rozsunąć nogi i usiąść pomiędzy piętami. 21 fot. ingimage.com że żadna czynność nie może sprawiać bólu, wszystko powinno odbywać się płynnie i spokojnie przy powolnym, głębokim oddechu. Tylko precyzyjnie wykonane ćwiczenia mają leczniczy wpływ na zdrowie, dlatego ważne jest, aby uczyć się ich od specjalnie wyszkolonych instruktorów, najlepiej podczas kursu lub w ramach szkoły jogi. Gdy opanujemy już technikę, ćwiczenia można wykonywać samodzielnie w domu. Szafa stomika Dodatki budują efektowny strój Anna Traczewska stomiczka, właścicielka pracowni artystycznej Metka by Traczka Nie zawsze mamy możliwość, by kupić sobie nowe ubrania nawet na wielkie okazje. A tu karnawał w pełni i chcemy wyglądać wyjątkowo. Co robić? To proste! Zamiast w szałowe kreacje, inwestujemy w eleganckie akcesoria. Kilkanaście lat temu wyjechałam po raz pierwszy do Londynu i po intensywnych spotkaniach służbowych wybrałam się na zwiedzanie i zakupy. Niestety, nie było mnie stać na kupowanie najmodniejszych ubrań w eleganckich butikach i domach handlowych, dlatego moją rozrywką było oglądanie witryn. Gdy wałęsając się po głównej ulicy handlowej Oxford Street trafiłam przypadkiem do sklepu z akcesoriami, poczułam się jak w raju… Z pozoru zwykły sklep otworzył przede mną kompletnie nowe terytoria modowe i zainspirował na wiele lat. Zalazłam tam istne skarby – od wszelkiego rodzaju sztucznej biżuterii, po paski, torebki, szale, korale, kapelusze i Bóg jeden wie, co jeszcze. Wszystko to ułożone kolorami, więc łatwo było znaleźć coś, co będzie do siebie pasować. Traf chciał, że byłam wtedy ubrana w zwykły czarny żakiet i czarne spodnie. Ekspedientka, która zauważyła mój cielęcy zachwyt, natychmiast ruszyła z pomocą i pokazała mi, jak w kilka chwil kompletnie zmienić wygląd. Pamiętam, jak za pomocą paru świecidełek przeistaczałam się z eleganckiej młodej damy z lakierowaną czerwoną torebką, apaszką w grochy i ciemnymi okularami w szaloną artystkę obwieszoną masą brzęczących naszyjników i bransoletek. Dowiedziałam się wtedy, że nie trzeba kupować kolejnych ubrań, żeby zmienić swój wizerunek. Wystarczy neutralny strój bazowy i trochę fantazji. Gdy strój jest skromniejszy – dodatków może być więcej. Do białej koszuli i spodni możesz włożyć i kapelusz, i rękawiczki, naszyjnik oraz bransoletka też nie będą przesadą. Szukamy dodatków Od tamtej pory minęło wiele lat i podobne sklepy pojawiły się i u nas. W sieciowych sklepach z ubraniami (Zara, H&M, Reserved, River Island, Mohito, C&A itp.) są specjalnie wydzielone stanowiska z akcesoriami, które możemy sobie dowolnie na miejscu skomponować. Zachęcam do eksperymentów w przymierzalniach. Przecież nie musimy nic kupować, a przeglądać się w lustrze możemy tak długo, jak mamy ochotę. Kopalnią fantastycznych pomysłów jest internet. Mamy w Polsce całą masę świetnych skle- 22 fot. materiały promocyjne firm odzieżowych Zara, H&M, Reserved, River Island, Mohito, C&A pów i galerii internetowych z autorskimi projektami. Zapraszam do odwiedzenia chociażby znakomitego butiku www.pakamera.pl czy www.trendymania.pl, gdzie znajdziemy akcesoria w różnych stylach i cenach. i frędzle. Najlepiej prezentują się na zamszowych torebkach w jesiennych brązach. No i na sam koniec: wielki powrót plecaków. Skórzane, z materiału – można je nosić na ramieniu lub na plecach, w stylu sportowej elegancji. Zacznijmy od butów Naszyjniki – tylko z pomysłem W tym roku najmodniejsze są niewysokie botki z wąską cholewką – tzw. sztyblety, znane jako chelsea boots. Pasują do wszystkiego: do spodni i sukienek i, jeśli są wykonane z dobrej gatunkowo skóry, będą nam służyć latami. Niezwykle popularne są również mokasyny i tzw. lordsy, czyli pantofle wyglądające trochę jak męskie kapcie z XIX wieku. Otóż te lordsy można znaleźć w najprzeróżniejszych wersjach kolorystycznych – od zwykłych czarnych, przez megamodne bordowe, aż po panterkowe lub z błyszczącymi metalowymi ćwiekami – jakie dusza zapragnie. Gdy będzie zimno, nieodzowne są ocieplane botki na niewysokim koturnie, a gdy popada – kalosze, najlepiej z miękką wkładką. Wystrzałowe torebki Na wielkie wyjścia sprawdzą się małe geometryczne na cienkim łańcuszku lub noszone w ręku jak kopertówka. Uwaga – te geometryczne kopertówki są duże, naprawdę duże, więc nasz zapasowy sprzęt stomijny na pewno się w nich zmieści. Z kolei na co dzień nosi się torebki na krótkiej rączce, przypominające nieco kuferki lekarskie. Bardzo modne są torby-listonoszki – ten krój zawojował ulice największych europejskich miast. Występują w różnych kolorach: od lakierowanych po złote! Modne są także etniczne wzory Złote bransolety i efektowny naszyjnik zmienią prostą, dzierganą sukienkę w wieczorową kreację na wielkie wyjście. Kompletując dodatki, możemy wybierać spośród wielu kolorów. Te czerwone doskonale współgrają zarówno z czernią, jak i z barwą naturalnej skóry. 23 Polecam w tym sezonie bardzo minimalistyczne naszyjniki, np. nieduże zawieszki na długich łańcuszkach. Nosimy je pojedynczo lub kilka naraz, ale pamiętając, że mają być w tej samej tonacji kolorystycznej, np. tylko złote. Wszelkie ozdoby etniczne, jak panterka, skóra węża, piórka czy indiańskie motywy też są mile widziane. Jeśli chodzi o kruszce i kolory biżuterii, złoto jest teraz bardzo modne, szczególnie w połączeniu ze srebrem lub dużymi kamieniami. Oczywiście, nie mam na myśli prawdziwych klejnotów od jubilera – takie cacka kosztują majątek. Ale biżuteria produkowana ze sztucznych kamieni i metali jest coraz lepszej jakości, a poza tym jest niezwykle efektowna. Warto zainwestować kilkadziesiąt złotych i kupić sobie coś wyjątkowego. Ekstra ozdoba Zwróćcie uwagę na duże męskie zegarki – proste w formie, na metalowej bransoletce. Z pozoru wyglądają na zbyt wielkie na drobną damską rękę, ale w rzeczywistości nie są ciężkie. Mają tylko tak wyglądać. Kapitalne są także silikonowe „cebule” w najróżniejszych ostrych kolorach, z neonowym żółtym włącznie. Idealnie ożywiają zwykły, sportowy strój. Absolutnym hitem sezonu są ozdobne, dopinane kołnierzyki. Wystarczy prosta czarna sukienka czy bluzka, a za pomocą różnych kołnierzyków stworzymy kilka zupełnie różnych stylizacji. Takie kołnierzyki są dostępne m.in. we wspomnianym sklepie www.pakamera.pl. Zapowiadam wielki powrót kapeluszy! I chodzi tu o konkretny fason, tzw. fedorę, czyli męski, najlepiej szary filcowy. Pamiętacie kapelusz Humphreya Bogarta z filmu „Casablanca”? O taki model właśnie chodzi! Bardzo modne są także skromne czapki z daszkiem w stylu kaszkietu. Ale uwaga, daszek powinien być nieduży i zgrabny. Zimą zakładamy ciepłe dziergane czapy. Są do kupienia w każdym centrum handlowym, ale można też zrobić je własnoręcznie na kanapie przed telewizorem. Zwracam uwagę na bardzo modny motyw dużych warkoczy i futerkowe pompony. No i na sam koniec jedna ważna rada: zachowajcie umiar we wszystkim. Jeśli przeczytacie, że w danym sezonie modne jest 14 gadżetów, to nie oznacza, że wszystkie macie nosić jednocześnie! Jak pisałam już wcześniej w „Szafie stomika” – dla nas najważniejszy jest komfort i wygoda. Wybierając ubrania w sklepie, zawsze o tym pamiętajmy. Rozrywka Drodzy Czytelnicy, zachęcamy Państwa do rozwiązania naszej krzyżówki. Litery z pól oznaczonych czerwonymi cyframi, ustawione w kolejności od 1 do 31, utworzą hasło. Prosimy przesłać je do naszej redakcji na kartce pocztowej do 31 kwietnia 2013 r. Prawidłowe odpowiedzi wezmą udział w losowaniu atrakcyjnych nagród. Dziesięciu zwycięzców otrzyma od nas zestawy nowych akcesoriów stomijnych ConvaTec (na zdjęciu poniżej). POZIOMO: 1) nie zasada, 6) jałowość bakteriologiczna, 10) powoduje powstawanie przeciwciał, 11) miejsce pochówku, 12) biegunka, 14) dawne pszczelarstwo, 16) lekarz chorób wieku starczego, 19) stare żelastwo, 21) zjawa, przewidzenie, 22) drogocenny grzyb stosowany jako przyprawa, 23) powab, urok, 24) używany przez trucicielki, 27) choroba kości, 31) w kałamarzu, 34) do odegrania, 35) poważanie, szacunek, 36) w zegarku lub w kanapie, 37) główny składnik powietrza. 24 PIONOWO: 2) ożywienie, wigor, 3) zlot czarownic, 4) etap rozwoju choroby, 5) krewny w linii męskiej, 6) odpowiednik, 7) zawodowo rozprawia o moralności, 8) ciemna w rogu, 9) fason ubrania, 13) nie umie pisać ani czytać, 14) zniżka, rabat 15) ...magnetyczny – rodzaj tomografii, 17) wynik dzielenia, 18) wzornik, szablon używany przez malarza, 20) plazma krwi, 23) lecznicza roślina z ząbkami, 25) nieprawidłowość na skórze, 26) zasłona, portiera, 28) mowa do kieliszka, 29) tętnica główna, 30) dom Eskimosa, 32) ślad, 33) sprzymierzone z ludźmi we „Władcy pierścieni”. Najnowszy, jednocz´Êciowy sprz´t stomijny ConvaTec • nowy, wydajny filtr • nowy, symetryczny kształt • nowy, komfortowy materiał • nowa, wygodna zapinka * • nowa, dyskretna kieszonka * ConvaTec Polska Sp. z o.o. Al. Armii Ludowej 26, 00-609 Warszawa, tel. (22) 579 66 50, fax (22) 579 66 44 *dost´pna w workach ileostomijnych Esteem+ oznacza zastrze˝ony znak towarowy ConvaTec Inc. © 2013 ConvaTec Inc. TM Bezpłatna linia informacyjna: 800 120 093 25 Listy od Czytelników dr n. med. Wojciech Szczęsny Na listy odpowiada Oddział Kliniczny Chirurgii Ogólnej, Gastroenterologicznej, Kolorektalnej i Onkologicznej. Szpital im dr Jana Biziela dr n. med. Wojciech Szczęsny Czy ze stomią można dźwigać? Czy można zapobiec powstawaniu przepukliny okołostomijnej? Mam 62 lata. Jestem rolnikiem. 4 miesiące temu zakończyłem chemioterapię. Mam prawidłową stomię i czuję się zdrowy, ale lekarz zabronił mi dźwigać. Czy już nigdy nie będę mógł podnieść dziesięciokilogramowej skrzynki? Mam dużą przepuklinę okołostomijną. Jestem otyła. Mam 74 lata. Trafiłam na izbę przyjęć do szpitala z bólami brzucha. Lekarz stwierdził uwięźnięcie przepukliny. Udało się ją odprowadzić. Jak postępować, by sytuacja się nie powtórzyła? Zygmunt z Opola Teresa z Grudziądza Powstało wiele mitów na temat aktywności fizycznej po wyłonieniu stomii. Jeden z nich jest taki, że jeśli zbyt szybko wstaniemy z łóżka po operacji, a nie daj Boże, będąc już w domu, przyniesiemy ze sklepu siatkę z zakupami, powstanie przepuklina. Nic bardziej błędnego! Im szybciej wrócimy do aktywności fizycznej, tym mniejsze prawdopodobieństwo powstania zakrzepicy żylnej czy zapalenia płuc. Jeśli operacja została przeprowadzona prawidłowo, rana jest zagojona bez ropienia, a chemioterapia jest, jak w Pana przypadku, zakończona, nic nie stoi na przeszkodzie, aby wrócił Pan do swojej pracy. Może Pan podnieść nawet więcej niż 10 kg, oczywiście uważając na stomię, aby nie uszkodzić jej mechanicznie. Ile czasu spędzę z ileostomią po chemioterapii? Przepuklina okołostomijna pojawia się dość często, zwłaszcza kiedy stomia ma wiele lat. Jej najpoważniejszym powikłaniem jest właśnie uwięźnięcie, a niekiedy, w jego przebiegu, martwica jelita i zapalenie otrzewnej. Wówczas jedynym ratunkiem jest pilny zabieg z resekcją. W Pani przypadku wskazany jest zabieg (wystąpił już epizod więźnięcia, który może się powtórzyć). Niestety, otyłość jest czynnikiem znacznie pogarszającym rokowanie co do prawidłowego przebiegu rekonwalescencji po zabiegu operacyjnym. Utrudnia też znacznie sam zabieg. Proponuję więc przede wszystkim zredukować wagę. Jeśli nie uda się to za pomocą diety i ćwiczeń, można rozważyć założenie balonu dożołądkowego. Kiedy mogę rozpocząć współżycie seksualne? Stomię mam od 6 miesięcy. Zastanawiam się, ile czasu musi upłynąć od zakończenia chemioterapii do kolejnej operacji zlikwidowania u mnie ileostomii? Danuta z Warszawy Operację wyłonienia stomii przeszłam 3 miesiące temu (kolostomia końcowa). Czuję, że jestem gotowa do rozpoczęcia współżycia seksualnego, jednak trochę się tego obawiam. Czy są ku temu jakieś przeciwwskazania? Krystyna z Ciechanowa Jednoznaczna odpowiedź na to pytanie nie jest łatwa. Domyślam się, że dokonano u Pani wycięcia guza, zaś wyłoniona czasowo ileostomia służy jako zabezpieczenie zespolenia. Po zakończeniu chemioterapii operację przywrócenia naturalnych dróg wypróżniania wykonuje się wtedy, gdy wszystkie parametry oznaczane w badaniach zaczynają się normować. Chodzi tu o poziom limfocytów, który określa się na podstawie analizy morfologii krwi, poziom odżywienia i tym podobne. Lekarz ocenia także stan zespolenia – musi ono bezwzględnie być dobrze zagojone. Trudno określić, jak długo to może trwać u Pani. U każdego taki proces może przebiegać z różną długością. Zazwyczaj przyjmuje się, że nie powinien trwać dłużej niż około 3-4 tygodni. Jednak ostateczną decyzję co do terminu podejmuje chirurg po rozmowie z pacjentem i po wykonaniu niezbędnych badań. 26 Wiele razy wspominaliśmy, że stomia to nie choroba, lecz następstwo pomyślnego leczenia. Nie wiem, z jakiego powodu wykonany był zabieg i czy przykładowo nie przechodzi Pani np. radioterapii, co może powodować pewne dolegliwości. Jeśli jednak rany są już zagojone, a sądzę że tak, wyłoniona stomia nie jest żadnym przeciwwskazaniem do współżycia. Proszę pamiętać, że po operacji mogą zmienić się nieco – w stosunku do okresu sprzed zabiegu – odczucia związane z samym stosunkiem. Może też zmniejszyć się ilość śluzu w pochwie. Pomocne będą wtedy żele intymne. Czasem, choć bardzo rzadko to się zdarza, mogą pojawić się dolegliwości bólowe. Wtedy należy zasięgnąć rady ginekologa. Jednak jeszcze raz podkreślę, że sama stomia nie powinna zmieniać podejścia do życia seksualnego. Drodzy Czytelnicy! Serdecznie dziękujemy za korespondencję, która przychodzi do naszej redakcji. Jest nam bardzo miło, że obdarzają nas Państwo tak ogromnym zaufaniem. Z niecierpliwością czekamy na wszystkie listy, nie tylko te dotyczące naszego magazynu (choć uznanie w Państwa oczach jest dla nas powodem do dumy), lecz także i na takie, w których piszą Państwo o sprawach codziennego życia i związanych z nimi radościach i problemach. Pani Renata otrzymuje W tym wydaniu „Naszej Troski” mamy przyjemność nagrodzić list, który otrzymaliśmy od nas zestaw kalendarzy od Pani Renaty. Jesteśmy szczęśliwi, że autorka podzieliła się z nami swoimi doświadczeConvaTec na 2013 r. Upominki prześlemy pocztą. niami. Może i Państwo pokuszą się o własne refleksje? Czekamy na listy! Zawsze w trosce o lepszà jakoÊç ˝ycia Silesse TM Niltac TM 2013 Diamonds TM ConvaTec Polska Sp. z o.o. Al. Armii Ludowej 26, %H]SïDWQDOLQLDLQIR 00-609 Warszawa, tel. (22) 579 66 50, fax (22) UPDF\MQD 579 66 44 R]QDF]D]DVWU]HĝRQ\]QDNWRZDU RZ\&RQYD7HF,QF Ņ&RQYD7HF,QF TM Droga Redakcjo W roku 2000 straciłam ojca z powodu nowotworu jelita grubego. Jeszcze za jego życia, jako pierwsza z trójki rodzeństwa, wykonałam kolonoskopię. Wtedy miałam jeszcze dobre wyniki. Po mnie badanie zrobili sobie moi bracia, niestety u obydwu skończyło się to operacją usunięcia jelita grubego i wyłonieniem stomii. W roku 1998 skontrolowałam się ponownie – badanie wykazało obecność polipów, które mi usunięto. W 2010 wykonałam badanie genetyczne – znaleziono gen APC powodujący mutację FAP (rodzinną polipowatość gruczolakowatą). To nie była dobra wiadomość, ale pomyślałam sobie, że skoro w wieku 30 lat nie miałam poza polipami innych zmian, to może ominie mnie najgorsze. Gdy sądziłam, że to koniec chorób w mojej rodzinie, kolejne badania, które wykonałam pokazały, że jednak nowotwór mnie nie oszczędził. Lekarze zalecili całkowitą kolektomię jelita grubego. Przeżyłam szok. Zadawałam sobie pytanie, dlaczego to wszystko musiało mnie spotkać? Był trzeci grudnia. Zbliżały się Święta. Wszyscy czekali na choinkę i prezenty, a ja na operację. Jakby tego nie było dość, zmarł jeden z moich braci. Wyrok – polipowatość. Diagnoza odebrała mi początkowo chęć do życia. Nadal jestem przestraszona, a najgorsze, tak naprawdę, jeszcze przede mną. Na szczęście, mam przy sobie wspaniałych dwóch mężczyzn – męża i syna, którzy wspierają mnie w tych trudnych chwilach oraz przyjaciół, bez których moja sytuacja byłaby nie do zniesienia. Dzięki nim czuję się kochana i potrzebna. Mam siłę, by przetrwać kolejną operację, by się nie załamywać. Wiem, że wokół nas jest wiele nieszczęść, chorób, biedy. Postaram się, podobnie jak wielu ludzi, poradzić sobie z tym, co mnie spotkało, nie załamać się i żyć normalnie. Pisząc ten list, pragnęłam powiedzieć wszystkim osobom, które cierpią z powodu chorób, żeby nie poddawały się, żeby walczyły o swoje życie i przyszłość. Głowa do góry! Skoro inni sobie radzą, my też sobie poradzimy. Zachowajmy dobry nastrój i żyjmy najpełniej jak się da. Dziękuję redakcji za świetne czasopismo. Dzięki niemu dużo dowiedziałam się na temat stomii, poznałam wiele ludzkich historii, które podniosły mnie na duchu. „Nasza Troska” ułatwiła mi życie przed operacją i, jestem pewna, pomoże mi po operacji. Trzymajcie za mnie kciuki. To już za kilka dni. Renata Do Redakcji Zawsze byłem bardzo sprawny. Wierzyłem, że ćwiczenia i aktywność fizyczna zapewnią mi zdrowe i długie życie. Mam już 69 lat – żyję dość długo, ale niestety, nie w pełnym zdrowiu. Dwa lata temu wyłoniono mi stomię. Byłem załamany. W końcu przez całe życie bardzo o siebie dbałem! Jest przecież tak wielu ludzi, którzy kpią ze zdrowego trybu życia – piją, palą, mają nadwagę, a jednak nie chorują. Mimo poczucia, że życie nie jest sprawiedliwe, postanowiłem wziąć się w garść. Opanowałem pielęgnację stomii i wróciłem do jazdy na rowerze, którą uwielbiam. Jeżdżę codziennie, tylko jak bardzo pada – rezygnuję. Pielęgniarka stomijna w poradni bardzo mnie chwali, bo jestem szczupły i sprawny. Dzięki temu po operacji szybko doszedłem do siebie. Chciałem zaapelować do Czytelników „Naszej Troski”: ćwiczcie i uprawiajcie sport. Będzie wam łatwiej poradzić sobie ze starością i niesprawnością. Janusz z Ostródy 27 Szanowna Redakcjo Mój mąż właśnie przeszedł operację wyłonienia stomii po długiej chorobie. Bardzo oboje baliśmy się tego, że nie poradzimy sobie z jej pielęgnacją, bo nie jesteśmy już tacy sprawni, jak kiedyś. Na szczęście wszystko jest dobrze. Pielęgniarka stomijna, która prowadziła męża przed i po zabiegu wspaniale nas przygotowała do nowego życia. Właśnie tak mówiła: to nowe życie, bez raka, bez choroby. Dzięki niej mąż się nie załamał i radzimy sobie doskonale. Dziękujemy! Krystyna z Radomia Droga Redakcjo Czytając „Naszą Troskę”, trafiam na historie ludzkiego cierpienia, ale też opowieści o wielkiej radości. Tę radość my, stomicy, odczuwamy wtedy, gdy uświadomimy sobie, że operacja, którą przeszliśmy, to nie dopust boży, tylko ratunek. Gdy popatrzymy z tej perspektywy, widzimy, jak wiele mieliśmy szczęścia. A koszt? Stomia to przecież niewielka zapłata za zdrowie, za kontakt z rodziną, za zabawy z wnukami i radość z każdych nadchodzących Świąt. Te refleksje naszły mnie właśnie po Świętach, które mamy już za sobą. Ubierając choinkę, kupując prezenty i przygotowując potrawy wigilijne poczułam nagle, jak bardzo te wszystkie zwykłe rzeczy są dla mnie ważne. Gdy dotarło do mnie, jak łatwo mogłam je stracić, nabrały dla mnie szczególnej wartości. Ciekawa jestem, czy inni Czytelnicy mają podobne przemyślenia? Czy tak jak ja – po operacji – bardziej doceniają uroki zwykłego życia: codzienne zakupy, zapach potraw, które przygotowują na obiad, rozmowy z sąsiadami, spacery z psem... Jak o tym myślę, stomia przestaje mi przeszkadzać. W ogóle jej nie ma. Teresa z Kielc Informacje sklepy medyczne oferujące sprzęt stomijny convatec Większość wymienionych poniżej sklepów stosuje rekomendowane ceny katalogowe ConvaTec (patrz: adresy sklepów na niebieskim tle). Zawsze warto sprawdzić ceny na stronie internetowej www.convatec.pl poprzez dostępny tam kalkulator sprzętu stomijnego. Dzięki temu mogą Państwo upewnić się, że otrzymują największą ilość sprzętu stomijnego ConvaTec przysługującego w ramach refundacji. Woj. dolnośląskie Bolesławiec 59-700 Sklep Med. MIR-MED ul. Grunwaldzka 4 tel. (75) 735 10 80 Dzierżoniów 58-200 Sklep Med. ARKMED ul. Piłsudskiego 8 Tel.661 180 218 Głogów 67-200 Sklep Med. KORIM ul. Kościuszki 15a tel. (76) 835 01 02 Jawor 59-400 Sklep Med. EMAG ul. Staszica 12 tel. (76) 870 71 06 Jelenia Góra 58-500 Sklep Med. MEDYK ul. Groszowa 9 tel. (75) 764 61 55 Kamienna Góra 58-400 Sklep Med. MEDYK ul. Broniewskiego 24 tel. (75) 744 61 10 Legnica 59-220 Sklep Med. EMAG Szpital Wojewódzki ul. Iwaszkiewicza 5 tel. (76) 721 11 66 Legnica 59-220 Sklep Med. EMAG ul. Gwiezdna 35/9 tel. (76) 854 21 13 Lubań 59-800 Sklep Med. VENA-MED ul. Wąska 2a tel. (75) 721 40 48 Lubin 59-300 Sklep Med. EMAG ul. Sikorskiego 54 tel. (76) 724 96 16 Lwówek Śląski 59-600 Sklep Med. MIR-MED (teren przychodni), ul. Morcinka 7 tel. (75) 782 57 22 Wałbrzych 58-300 Sklep Med. MEDITEK ul. Moniuszki 35 tel. (74) 842 30 85 Wrocław 50-073 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. św. Antoniego 36/38 tel. (71) 344 81 20 faks (71) 344 81 22 Wrocław 50-335 Sklep Med. CEZAL SA ul. Sienkiewicza 42/44 tel. (71) 322 53 30 Wrocław 53-413 Sklep Med. REMEDIUM pl. Hirszfelda 16/17 tel. (71) 333 25 45 Zgorzelec 59-900 Sklep Med. VENA-MED ul. Broniewskiego 27 tel. (75) 775 00 62 Woj. kujawsko-pomorskie Bydgoszcz 85-129 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. Wojska Polskiego 15/12a tel. (52) 375 21 00 Bydgoszcz 85-796 Sklep Med. ART-MED Fordon Przylesie ul. Rupniewskiego 10 tel. (52) 343 47 32 Bydgoszcz 85-950 Sklep Med. ul. Słowackiego 1 tel. (52) 322 01 13 Toruń 87-100 Sklep Med. ul. Uniwersytecka 17 pok. 13 (parter) tel. (56) 611 99 40 Tuchola 89-500 Sklep Med. AKSEL-MED ul. Nowodworskiego 3e tel. (52) 334 53 00 Więcbork 89-410 Sklep Med. AKSEL-MED ul. Mickiewicza 26 tel. (52) 389 62 56 Włocławek 87-800 Sklep Med. ul. Kilińskiego 7 tel. (54) 231 19 81 Woj. lubelskie Biała Podlaska 21-500 Sklep Med. MEDICUS ul. Brzeska 32 tel. (83) 342 62 30 Chełm 22-100 Sklep Med. MEDICUS ul. Reformacka 28 tel. (82) 565 07 53 Janów Lubelski 23-300 Sklep Med. MEDICUS ul. Zamoyskiego 15 tel. (15) 872 29 05 Krasnystaw 22-300 Sklep Med. MEDICUS ul. Kościuszki 3 tel. (82) 576 19 45 Kraśnik 23-200 Sklep Med. MEDICUS ul. Kościuszki 6 tel. (81) 825 31 20 Lublin 20-094 Sklep Med. MEDICUS ul. Lubartowska 64/66 tel. (81) 743 35 51 Łuków 21-400 Sklep Med. MEDICUS pl. Narutowicza 3 tel. (25) 798 34 22 Puławy 24-100 Sklep Med. MEDICUS ul. Piłsudskiego 89 tel. (81) 887 70 42 Tomaszów Lubelski 22-600 Sklep Med. MEDICUS ul. Lwowska 24 tel. (84) 664 20 47 Włodawa 22-200 Sklep Med. MEDICUS ul. Rynek 4 tel. (82) 572 53 79 Zamość 22-400 Sklep Med. MEDICUS ul. Partyzantów 7 tel. (84) 638 72 13 Woj. lubuskie Gorzów Wlkp. 66-400 LIFE ESKULAP ul. Dekerta 1 (obok szpitala) tel. (95) 733 16 38 Zielona Góra 65-001 Sklep Med. ESKULAP Poliklinika MSWiA (hol główny) ul. Wazów 42 tel. (68) 470 68 88 Żary 68-200 Sklep Med. ESKULAP ul. Moniuszki 2 tel. (68) 470 65 72 Woj. łódzkie Łódź 90-612 Sklep Med. MEDPRIM ul. Gdańska 57a tel. (42) 630 84 09 Łódź 91-425 Sklep Med. AKSEL-MED ul. Północna 42 (Szpital MSWiA) tel. (42) 634 15 02 Łódź 93-126 Sklep Med. MEDICA HUMANA Cross Medica 2 ul. Przybyszewskiego 99 tel. (42) 646 87 35 Łódź 93-173 Sklep Med. PRO-MED ul. Lecznicza 6 tel. (42) 682 57 61, 682 66 35 Łódź 91-803 Sklep Med. APUS ul. Marynarska 6a tel. (42) 640 68 84 Fax: (42) 640 68 44 Łódź 90-427 NZOZ Centrum Medyczne al. Kościuszki 48 tel. (42) 636 98 11, 636 98 12 Radomsko 97-500 Sklep Med. EXPERT-MED ul. Przedborska 15 tel./fax (44) 680 96 99 kom. 608 639 238 Woj. małopolskie Bochnia 32-700 Sklep Medyczny PANACEUM ul. Świętokrzyska 3 tel. (14) 611 50 95 Brzesko 32-800 Sklep Med. ORT-MED ul. Kościuszki 67 tel. (14) 686 27 20 Chrzanów 32-500 Sklep Med. PETRUS ul. Sokoła 10 tel. (32) 623 42 73 28 Gorlice 38-300 SALON LIFE CARE GL+ ul. Sienkiewicza 36 tel. (18) 354 92 12 Kraków 31-115 Sklep Med. MEDICA HUMANA, Cross Medica 2, ul. Garncarska 2 tel. (12) 422 10 51 Kraków 30-034 Sklep Med. FARMED pl. gen. Sikorskiego 13 tel. (12) 422 87 00 Kraków 31-115 Sklep Med. SAMARYTANKA ul. Garncarska 9/1 tel. (12) 422 99 00 wew. 239 Kraków 30-900 Sklep Med. SAMARYTANKA Osiedle Słoneczne 8 tel. (12) 643 65 70 Kraków 30-638 Sklep Med. SAMARYTANKA ul. Białoruska 15 tel. (12) 265 74 87 Kraków 31-202 SALON LIFE CARE GL+ ul. Prądnicka 35/37 tel. (12) 416 25 19 Kraków 30-039 SALON LIFE CARE GL+ ul. Pomorska 1 tel. (12) 429 63 93 Kraków 31-826 SALON LIFE CARE GL+ os. Złotej Jesieni 1 tel. (12) 64 68 741 ,12 64 82 698 Nowy Sącz 33-300 SALON LIFE CARE GL+ ul. Kazimierza Wielkiego 4 tel. (18) 443 47 18 Nowy Sącz 33-300 SALON LIFE CARE GL+ ul. Batorego 77 tel. (18) 444 17 58 Olkusz 32-300 Sklep Med. MEDIX ul. Szpitalna 5 tel. (32) 641 35 95 Oświęcim 32-600 Sklep Med. SANITEKS ul. Dąbrowskiego 18b tel. (33) 842 30 65 Sucha Beskidzka 34-200 Sklep Med. EURO-MED ul. Szpitalna 22 tel. (33) 872 32 33 Tarnów 33-100 SALON LIFE CARE GL+ al. Matki Boskiej Fatimskiej 17 tel. (14) 627 82 35 Tarnów 33-100 Sklep Med. TARMED ul. Okrężna 4a tel. (14) 626 98 66 Wadowice 34-100 SALON LIFE CARE GL+ ul. Karmelicka 5 tel. (33) 873 12 94 Wadowice 34-100 PHUP ALEX ul. Trybunalska 12 tel. (33) 823 22 311 Woj. mazowieckie Ciechanów 06-400 Sklep Med. MARABUT ul. Sienkiewicza 32 tel. (23) 672 20 92 Ostrołęka 07-400 Punkt Zaopatrzenia Ortopedycznego ul. Jana Pawła II 120a, pok. 39 tel. (29) 765 23 38 tel. kom. 781 777 900 Płock 09-400 Wojewódzki Szpital Zespolony, Zakład Usprawniania Leczniczego, gab. 3 ul. Medyczna 19 tel. (24) 364 62 87 Radom 26-604 ZTM STYMAT, ul. Giserska 4 tel. (48) 365 11 88 Siedlce 08-110 Sklep Med. PHU ANTA ul. Czerwonego Krzyża 21 tel./fax (25) 644 92 80 Warszawa 00-864 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. Krochmalna 32a tel. (22) 890 03 01 Warszawa 03-462 Sklep Med. MEDICA HUMANA Cross Medica 2 ul. Jagiellońska 50 tel. (22) 670 17 00, (22) 670 04 10 Warszawa 02-495 Sklep Med. PHU ANTA ul. Bohaterów Warszawy 8 tel. (22) 252 90 92 Woj. opolskie Opole 44-005 Sklep Med. REHMED ul. Książąt Opolskich 33 tel. (77) 453 22 44 Opole 45-061 Sklep Med. REHMED Wojewódzkie Centrum Onkologii, bud. Pulmonologii ul. Katowicka 66a tel. (77) 441-61-35 Woj. podkarpackie Brzozów 36-200 SALON LIFE CARE GL+ ul. ks. Bielawskiego 18 tel. (13) 434 31 57 Jasło 38-200 SALON LIFE CARE GL+ ul. 3 Maja 24a tel. (13) 448 23 75 Przemyśl 37-700 SALON LIFE CARE GL+ ul. Sportowa 6 tel. (16) 675 14 37 sklepy medyczne oferujące sprzęt stomijny convatec Większość wymienionych poniżej sklepów stosuje rekomendowane ceny katalogowe ConvaTec (patrz: adresy sklepów na niebieskim tle). Zawsze warto sprawdzić ceny na stronie internetowej www.convatec.pl poprzez dostępny tam kalkulator sprzętu stomijnego. Dzięki temu mogą Państwo upewnić się, że otrzymują największą ilość sprzętu stomijnego ConvaTec przysługującego w ramach refundacji. Rzeszów 35-060 Sklep Med. MED COMPLEX ul. Słowackiego 11 tel./fax (17) 852 82 77 Rzeszów 35-073 SALON LIFE CARE GL+ pl. Wolności 12 tel./fax (17) 852 49 22, 852 88 10 Stalowa Wola 37-450 SALON LIFE CARE GL+ ul. 1 Sierpnia 12 tel. (15) 842 39 43 Woj. podlaskie Białystok 15-227 Sklep Med. MEDICA ul. Podleśna 12/1 tel. (85) 652 46 66 Białystok 15-297 Sklep MEDICA HUMANA ul. Żelazna 9, lok. 11 tel. (85) 746 15 60 Woj. pomorskie Chojnice 89-600 Sklep Med. ORTOMAX ul. Leśna 10 tel. (52) 395 67 41 Chojnice 89-600 Sklep Medyczny Promedica pl. Św. Jerzego 1 tel. (052) 395 19 70 Gdańsk 80-850 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. Rajska 14a-b tel. (58) 309 10 71 Gdynia 81-463 Sklep Med. ORTOMAX ul. Legionów 165 tel. (58) 622 12 19 Kościerzyna 83-400 Sklep Med. ORTOMAX Szpital Specjalistyczny ul. Piechowskiego 36 tel. (58) 686 04 96 Malbork 82-200 NZOZ CHIR-MED ul. J. Słowackiego 2 tel. (55) 267 05 39 Słupsk 76-200 Sklep Med. ESKULAP ul. Wojska Polskiego 22 tel. (59) 842 27 28 Słupsk 76-200 Sklep Med. ESKULAP ul. Kopernika 28 tel. (58) 841 34 27 Słupsk 76-200 Sklep Med. POD SŁOWIKIEM ul. Jana Pawła II 1 tel.(059) 846 86 18, 606385568 Starogard Gdański 83-200 NZOZ CHIR-MED ul. Kościuszki 43 tel. (58) 563 30 72 Wejherowo 84-200 Sklep Med. AKSEL-MED ul. 10 Lutego 1 tel. (58) 677 55 56 Woj. śląskie Bielsko-Biała 43-300 Sklep Med. HAS-MED ul. Młyńska 20 tel. (33) 812 31 79 Bielsko-Biała 43-300 Sklep Med. POLIMED ul. Wyzwolenia 18 tel. (33) 816 40 61 wew. 208 Bielsko Biała 43-300 DAGMED Specjalistyczny Sklep Zaopatrzenia Medycznego ul. Batorego 5 tel. (33) 819 22 08 Bielsko Biała 43-300 Sklep Med. Ortho-Pharma ul. Dworkowa 2 tel. (33) 819 39 24 Bytom 41-902 Sklep Medyczny przy Przychodni Chorób Płuc i Gruźlicy ul. Karola Miarki 10 tel./fax (32) 289 12 81 Cieszyn 43-400 Sklep Medyczny DAGMED ul. Bobrecka 30a tel. (33) 851 46 65 Cieszyn 43-400 Sklep Med. FHU DAGMED Szpital Śląski przy wejściu głównym ul. Bielska 4, (od.ul.Chrobrego) (33) 851 20 70 (33) 852 05 11 w. 577 Częstochowa 42-200 Sklep Med. ABC CHOREGO ul. Warszawska 13 tel. (34) 324 73 01 Częstochowa 42-200 PPHU TYTAN ul. Dekabrystów 33 tel. (34) 325 53 35 Częstochowa 42-200 Sklep med. Salonik Amazonka al. Najświętszej Maryi Panny 53 tel. (34) 368 22 21 Dąbrowa Górnicza 41-300 Sklep Medyczno-Ortopedyczny ul. 3 Maja 32 tel. (32) 764 17 20 bezpł. infolinia: 800 169 009 Dąbrowa Górnicza 41-300 Sklep Medyczno-Zielarski (Szpital Miejski), ul. Szpitalna 13 tel. (32) 261 79 11 bezpł. infolinia: 800 169 009 Gliwice 44-100 Sklep Med. INTER-MED ul. Bohaterów Getta Warszawskiego 1 tel. (32) 231 93 14 Jaworzno 43-609 Sklep Med. ABE ul. Farna 12 tel. (32) 616 34 54 Katowice 40-008 Sklep Med. CrossMedica 2 ul. Warszawska 13 tel. (32) 256 82 35, 259 85 31 Katowice 40-008 Sklep Med. PLASTER ul. Warszawska 40 tel. (32) 253 54 56 Racibórz 47-400 Sklep Medyczny MEDYK ul. Ocicka 4 tel. (32) 414 90 27 Racibórz 47-400 Sklep Med. REHMED ul. Ocicka 51 tel. (32) 417 84 85 Ruda Śląska 41-709 Sklep Med. ul. Markowej 7 tel./fax (32) 243 50 08 Rybnik 44-200 Sklep Med. REHMED ul. Sobieskiego 11 tel. (32) 423 54 90 Rybnik 44-200 Sklep Med. PROM-MED ul. Miejska 11 tel. (32) 433 12 43 Sosnowiec 41-200 Szpital Górniczy pl. Medyków 1 tel./fax (32) 268 24 57 Sosnowiec 41-200 Sklep Medyczny ul. Rzeźnicza 12 tel./fax (32) 297 00 32 bezpł. infolinia 800 106 160 Wodzisław Śląski 44-300 Sklep Ziel-Med. ZIOŁO-LEK (Szpital Miejski nr 1) ul. 26 Marca 51 tel. (32) 455 68 50 Wodzisław Śląski 44-300 Sklep Ziel-Med. ZIOŁO-LEK, ul. Kubsza 10 tel. (32) 456 07 53 Zabrze 41-800 Sklep Med. AB MEDICA ul. 3 Maja 47 tel. (32) 273 05 05 Zawiercie 42-400 Sklep Med. MEDYK ul. gen. Sikorskiego 22 tel. (32) 670 60 00 Zawiercie 42-400 Sklep Med.ul. Towarowa 22 tel./fax (32) 671 03 08 bezpł. infolinia: 800 108 180 Żory 44-240 Sklep Med. REHMED ul. Dolne Przedmieście 5 tel. (32) 435 14 39 Woj. świętokrzyskie Busko-Zdrój 28-100 Sklep Med. LIFE+ ul.Batorego 2a tel. +48 41 378 34 17 Kielce 25-734 Sklep Med. LIFE+ ul. Artwińskiego 1 tel. (41) 367 15 40 Kielce 25-363 Sklep Med. LIFE+ ul. Wesoła 37A tel. +48 41 344 15 81 29 Końskie 26-200 Sklep Med. LIFE+ ul. Gimnazjalna 41b tel. (41) 372 44 65 Sandomierz 27-600 Sklep Med. LIFE+ ul. Schinzla 13 tel. (15) 864 75 83 Skarżysko-Kamienna 26-110 Sklep Med. LIFE+ ul. Szpitalna 1 tel. (41) 252 47 96 Starachowice 27-200 Sklep Med. LIFE+ ul. Radomska 70 tel. (41) 275 19 20 Staszów 28-200 Sklep Med. LIFE+ ul. 11 Listopada 78 tel. (15) 864 13 24 Woj. warmińsko-mazurskie Elbląg 82-300 Zaopatrzenie Ortopedyczne ul. Komeńskiego 42 tel. (55) 233 58 49 Ełk 19-300 Sklep Med. ORTEZA ul. Moniuszki 3, lok. 1 tel. (87) 621 16 51 Ełk 19-300 Sklep Med. REHABILITACJA ul. Mickiewicza 10b tel. (87) 732 81 51 wew.19 Olsztyn 10-587 Sklep Med. MEDICA HUMANA ESKULAP ul. Kościuszki 84d tel. (89) 527 41 10 Ostróda 14-100 Sklep Med. BLADORTOL ul. Czarnieckiego 19 lok. A tel. (89) 642 14 05 Woj. wielkopolskie Gniezno 62-200 Centrum Medyczne Salomed ul. Wolności 4a tel. (61) 425 00 12 Jarocin 63-200 Sklep Medyczny ŚWIAT ORI ul. Wrocławska 34 tel. (62) 505 22 89 Kalisz 62-800 Pielęgniarska Opieka Długoterminowa HANNA ul. Graniczna 2a tel. (62) 767 23 52 Kalisz 62-800 Sklep Med. MED-MIŚ ul. Sukiennicza 2 tel. (62) 763 88 93 Konin 62-510 Sklep Med. AS-MED al. 1 Maja 16a tel. (63) 241 00 39 Leszno 64-100 Sklep Med. ESKULAP ul. Jackowskiego 9 tel. (65) 526 84 13 tel. kom. 663 700 815 Ostrów Wielkopolski 63-400 Zakład Pielęgnacyjno-Opiekuńczy HANNA ul. Konopnickiej 41a tel. (62) 591 33 11 Piła 64-920 Sklep Med. LUBA ul. Batalionów Chłopskich 9 tel. (67) 213 20 21 Pleszew 63- 300 Sklep Med. ŚWIAT ORI ul.Poznańska 29 tel. (79) 116 51 05 Poznań 60-371 Sklep Med. MEDICA HUMANA ul. Międzychodzka 10/39 tel. (61) 867 96 50 Poznań 61- 867 Sklep Med. Avangarda ul. Garbary 2 tel. (61) 852 25 22 Rawicz 63-900 Sklep Med. ALTEA ul. Grunwaldzka 44 tel. (65) 546 10 17 Słupca 62-400 Sklep Med. KASIA ul.Sikorskiego 1 tel. (63) 275 23 00 wew. 373 Szamotuły 64-500 Sklep Med. An-Med ul. Dworcowa 16 a tel. (61) 292 58 38 Śrem 63-100 Sklep Med. EURO-MED ul.1 Maja 5 box 3 tel. 603 403 001 Środa Wielkopolska 63-000 Punkt Refundacji Eskulap ul. Czerwonego Krzyża 2 tel. (61) 285 01 93 Woj. zachodniopomorskie Białogard 78-200 Sklep Med. WAMED ul. Pomorska 2/7 tel. (94) 312 34 32 Kamień Pomorski 72-400 Sklep Med. MEDI-CAL ul. Szpitalna 10 tel. (91) 382 40 58 Kołobrzeg 78-100 Punkt Sprzedaży K-ORT ul. Łopuskiego 40d tel. (94) 354 55 43 Koszalin 75-648 Zakład Sprzętu Ortopedycznego K-ORT ul. Leśna 6 tel. (94) 345 01 56 Trzebiatów 72-320 Sklep Med. MEDI-CAL ul. Lipowa 16-20/4 tel. (91) 852 56 40 Szczecin 71-470 Sklep Med.MEDICA HUMANA, STOMIA-MED ul. Arkońska 42 tel./faks (91) 454 06 04 Szczecinek 78-400 Punkt Sprzedaży K-ORT ul. Wyszyńskiego 71 tel. kom. 604 618 212 Świdwin 78-300 Punkt Sprzedaży K-ORT ul. Drawska 38 tel. (94) 716 41 93 Informacje Adresy poradni stomijnych i pielęgniarskich punktów konsultacyjnych Woj. dolnośląskie SPZOZ – 10 Wojskowy Szpital Wojewódzki Szpital Specjalistyczny, Poradnia Stomijna ul. Kamieńskiego 73a 51-124 Wrocław poziom -1, pokój nr 1 (czynne w II i IV wtorek miesiąca w godz. 15.00–18.00) kierownik poradni: dr Marek Rząca tel. kom. 781 827 328 Kliniczny z Polikliniką Oddział Akademicki Szpital Kliniczny we Wrocławiu Poradnia Proktologiczno -Stomijna ul. Borowska 213 50-001 Wrocław Pokój 142, I piętro (czynna: pon 9.00-11.00, śr. 9.00-11.00, pt 9.00-11.00) Opiekun: dr n. med. Jerzy Medyński Szpital Wojewódzki im. Biziela Ośrodek Diagnostyki Onkologicznej Poradnia dla Chorych ze Stomią przy Poradni Onkologicznej ul. Andersa 4 59-220 Legnica kierownik poradni: dr Andrzej Hap tel. (76) 855 09 41, (76) 855 55 17 Poradnia dla Chorych ze Stomią SPZOZ Szpital Wojewódzki ul. Ogińskiego 6 58-506 Jelenia Góra kierownik poradni: dr Zbigniew Markiewicz tel. (75) 643 71 00, (75) 754 21 27 Poradnia Proktologiczno-Stomijna Specjalistyczny Szpital im. dr. Alfreda Sokołowskiego ul. Sokołowskiego 4 58-309 Wałbrzych kierownik poradni: dr n. med. Paweł Pyka tel. (74) 648 97 40 Woj. kujawsko-pomorskie Poradnia Przykliniczna Gastroenterologiczna Szpital Uniwersytecki ul. M. Skłodowskiej-Curie 9 85-094 Bydgoszcz kierownik poradni: dr Wojciech Szczęsny tel. (52) 585 43 78 Kliniczny Urologii i Onkologi Klinicznej Poradnia Stomijna (Urologiczna) 85- 681 Bydgoszcz ul. Powstańców Warszawy 5 kierownik poradni: dr Jacek Porządny tel. (52) 378 70 67 ul. Ujejskiego 75 85-168 Bydgoszcz dr Zbigniew Banaszkiewicz tel. (52) 365 57 99 Woj. lubelskie Poradnia Stomijno-Proktologiczna z pracownią endoskopową Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej ul. dr. K. Jaczewskiego 7 20-090 Lublin tel. (81) 747 75 11 Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią mgr piel. Teresa Sztyler – certyfikowana pielęgniarka stomijna Centrum Medyczne Eskulap ul. Marii Dąbrowskiej 24 os. Zielone, 33-100 Tarnów tel. (14) 624 00 43 Woj. mazowieckie Szpital Bielański, Pawilon H Poradnia Stomijna ul. Cegłowska 80 01-809 Warszawa kierownik poradni: prof. dr hab. n. med. Marek Szczepkowski rej. tel. (22) 569 04 70 Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią Cross Medica 2 ul. Jagielońska 50 03-462 Warszawa tel. (22) 670 17 00 Punkt Konsultacyjny Wolontariatu Polskiego Towarzystwa Stomijnego Pol-Ilko ul. Spółdzielczości Pracy 3 20-090 Lublin (czynne w poniedziałki lub piątki w godz. 8.00 - 16.00) tel. 603416020 Woj. małopolskie Poradnia Chirurgii Proktologicznej Szpital Miejski Specjalistyczny im. Gabriela Narutowicza ul. Prądnicka 35-37 31-202 Kraków kierownik poradni: dr Adam Korczyński tel. (12) 416 22 66 Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią Dorota Jesionka-Kukla – pielęgniarka stomijna Szpital Specjalistyczny im. Stefana Żeromskiego os. Na Skarpie 66, 31-913 Kraków tel. kom. 889 402 924 SPZOZ Wojewódzki Szpital Zespolony Poradnia Proktologiczno-Stomijna ul. Medyczna 19 09-400 Płock kierownik poradni: dr Mariusz Obrębski tel. (24) 364 62 84 Woj. opolskie Poradnia dla Chorych ze Stomią przy Wojewódzkim Ośrodku Onkologii ul. Katowicka 66a 45-060 Opole kierownik poradni: dr Maria Urbaniec tel. (77) 441 60 00, (77) 441 60 72 Woj. podlaskie Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Akademii Medycznej Poradnia Stomijna ul. Waszyngtona 15a 15-274 Białystok kierownik poradni: dr Fabian Kamiński tel. (85) 746 85 73 30 Poradnia Stomijna przy Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym ul. Skłodowskiej-Curie 26 15-950 Białystok kierownik poradni: dr n. med. Jacek Lewandowski tel. (85) 748 83 82 Woj. podkarpackie Poradnia Stomijna Al. J Piłsudskiego 31 35-074 Rzeszów tel. (17) 852 82 77 www.poradniastomijna.pl Woj. pomorskie Szpital Morski im. PCK Gdynia ul. Powstania Styczniowego 1 81-519 Gdynia tel. (58) 699 83 45 (czynne w środy od godz. 10.30 do 14.30) Pielęgniarski Punkt Konsultacyjny dla Osób ze Stomią piel. Andrzej Piotrowski Szpital Specjalistyczny ul. Leśna 10 89-600 Chojnice tel. kom. 606 462 654 Woj. śląskie Poradnia Proktologiczna i Stomijna przy Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym nr 5 pl. Medyków 1 41-200 Sosnowiec kierownik poradni: prof. dr hab. med. Jacek Starzewski tel. (32) 36 82 733 Woj. świętokrzyskie Świętokrzyskie Centrum Onkologii w Kielcach, Poradnia Stomijna ul. Artwińskiego 3 25-734 Kielce kierownik poradni: dr Wojciech Korejba tel. (41) 367 41 65 Woj. warmińsko-mazurskie Szpital MSWiA ul. Wojska Polskiego 37 10-342 Olsztyn kierownik poradni: dr Grażyna Kuciel-Lisiecka tel. (89) 539 85 20 Przychodnia Specjalistyczna I, Poradnia Stomijna z Poradnią Chirurgii Ogólnej ul. Konopnickiej 1 , 19-300 Ełk kierownik poradni: dr Maria Ulrych-Karasińska tel. 87 6108417 Woj. wielkopolskie Szpital Kliniczny nr 2 Poradnia Stomijna ul. Przybyszewskiego 49 60-355 Poznań tel. (61) 869 15 69 Szpital Wojewódzki w Poznaniu Poradnia Proktologiczna i Stomijna ul. Juraszów 7/19 60-479 Poznań kierownik poradni: dr Jacek Lis tel. (61) 821 22 43 Przyszpitalna Poradnia Stomijna ul. Wyzwolenia 18 43-300 Bielsko-Biała tel. (33) 816 40 61 Wielkopolskie Centrum Onkologii, Poradnia Stomijna ul. Garbary 15 61-866 Poznań kierownik poradni: dr Bohdan Kaczmarczyk tel. (61) 885 05 79 Przyszpitalna Poradnia Chorób Jelita Grubego, Stomijna i Zaburzeń Metabolicznych ul. Chorzowska 36 41-600 Świętochłowice tel. (32) 245 50 41-5 czynna: środy, godz. 13-15 Wojewódzki Szpital Zespolony Poradnia dla Chorych ze Stomią ul. Kardynała S. Wyszyńskiego 1 62-510 Konin kierownik poradni: dr Jarosław Długosz tel. (62) 245 44 89 Stomia w internecie Limity na sprzęt stomijny Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29.08.2009 r. (Dz.U. 2009 nr 139 poz. 1141) określa miesięczne limity kwot na sprzęt stomijny: • kolostomia: 300 zł • ileostomia: 400 zł • urostomia: 480 zł Sprzęt stomijny jest refundowany w 100 proc. dla wszystkich osób ze stomią w ramach powyższych limitów miesięcznych. Polskie Towarzystwo Stomijne POL-ILKO Zarząd Główny: Andrzej Piwowarski (Kraków) – prezes, Janusz Drużycki (Warszawa) – wiceprezes, Ewa Maria Sawicka (Katowice) – sekretarz, Ryszard Lisek (Katowice) – skarbnik, Dorota Kaniewska (Warszawa) – członek zarządu Siedziba: Polskie Towarzystwo Stomijne Pol-Ilko, ul. Przybyszewskiego 49, 60-355 Poznań Adres do korespondencji: Andrzej Piwowarski, ul. 1 Maja 16, 32-440 Sułkowice, tel. kom. 660 479 242, e-mail: [email protected] Strona internetowa: www.polilko.pl Oddziały regionalne (adresy do korespondencji): 1. BIAŁYSTOK – Danuta Skutnik, ul. Świętojańska 22/1 (Centrum Współpracy), 15-950 Białystok, tel. (85) 745 06 53, tel. kom. 604 967 220, e-mail: [email protected] 2. BYDGOSZCZ – Jan Łosiakowski, ul. Leszczyńskiego 111/34, 85-137 Bydgoszcz, tel. (52) 379 18 81, tel. kom. 601 540 776, e-mail: [email protected] 3. GORZÓW WIELKOPOLSKI – Mirosława Pękosz, ul. Widok 24/51, 66-400 Gorzów Wielkopolski, tel. (95) 725 80 00, e-mail: [email protected] 4. KATOWICE – Ewa Maria Sawicka, ul. Żwirki i Wigury 27/14, 40-063 Katowice, tel. kom. 502 077 519, e-mail: [email protected] 5. KIELCE – Eugeniusz Kotlarski, ul. Nowaka-Jeziorańskiego 137/3, 25-433 Kielce, tel. (41) 331 87 06, tel. kom. 505 691 606, e-mail: [email protected] 6. KONIN – Stanisław Stencel, Grochowy 59, 62-574 Grochowy k. Konina, tel. (63) 248 36 17, e-mail: [email protected] 7. KOSZALIN – Kwiryn Buzalski, ul. Karłowicza 46b/1, 75-563 Koszalin, tel. kom. 693 581 103, e-mail: [email protected] 8. KRAKÓW – Grażyna Włodarczyk, ul. Stachiewicza 17/102, 31-303 Kraków, tel. kom. 502 338 436, spotkania: Pensjonat przy Błoniach, ul. Emaus 28b, 30-213 Kraków, e-mail: [email protected] 9. LUBLIN – Stanisław Majewski, 21-017 Łęczna, ul. Obrońców Pokoju 11/VI, tel. kom. 501 59 39 45, e-mail: [email protected] 10. OLSZTYN – Janina Tabaczyńska-Sassyn, ul. Limanowskiego 19b/9, 10-342 Olsztyn, tel. (89) 526 94 08, e-mail: [email protected] 11. OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI – Zofia Skrok, ul. Polna 37/72, 27-400 Ostrowiec Świętokrzyski, tel. kom. 502 576 025, e-mail: [email protected] 12. PŁOCK – Danuta Kupis, 09-400 Płock, ul. Jasna 12/1 m. 56, tel. (24) 268 56 86, e-mail: [email protected] 13. POZNAŃ – Alicja Smolarkiewicz, Poznań, os. Lecha 18 m. 30, tel. (61) 877 77 36, e-mail: [email protected] 14. RZESZÓW – Krzysztof Bryndza, 38-540 Zagórz, ul. Poraż 111/2, tel. kom. 512 823 367, e-mail: [email protected], [email protected] 15. SZCZECIN – Jolanta Matalewska, al. Jana Pawła II 42 (wejście od ul. Śląskiej), 70-344 Szczecin, tel. kom. 667 309 712, e-mail: [email protected] 16. TARNOBRZEG – Zygmunt Bogacz, ul. Sandomierska 85, 39-432 Gorzyce, tel. (15) 836 25 91, e-mail: [email protected] 17. WARSZAWA – Dorota Kaniewska, al. Niepodległości 137/141 m. 38, 02-570 Warszawa, tel. (22) 646 27 05, tel. kom. 691 739 924, spotkania: Ośrodek „Nowolipie", ul. Nowolipie 25b, Warszawa, e-mail: [email protected] 18. WŁOCŁAWEK – Włodzimierz Mańkowski, ul. Kaliska 83a/25, 87-800 Włocławek, tel. (54) 234 56 51, tel. kom. 601 897 009, e-mail: [email protected] 19. WROCŁAW – Jan Drajczyk, ul. Komorowska 12/5, 54-436 Wrocław, tel. (71) 788 14 22, tel. kom. 604 148 453, e-mail: [email protected] 20. ZIELONA GÓRA – Waldemar Maniak, ul. Zielonogórska 61, 67-100 Nowa Sól, tel. (68) 387 52 39, e-mail: [email protected] 31 www.convatec.pl Profesjonalny serwis internetowy firmy ConvaTec poświęcony stomii. Przeznaczony dla osób ze stomią, lekarzy i pielęgniarek. Część serwisu dotyczy także leczenia przewlekłych ran. www.stomia.pl Strona firmy ConvaTec poświęcona stomii. www.wielkiepowroty.pl Strona programu Wielkie Powroty w Polsce. www.polilko.pl Strona Polskiego Towarzystwa Stomijnego POL-ILKO. www.stomia.info.pl Prywatna, bardzo bogata w treści, polska strona poświęcona stomii. stomiaswidnica.ukryta.pl Strona stowarzyszenia „Życie” ze Świdnicy. www.ostomyinternational.org Anglojęzyczna strona towarzystwa IOA. www.ostomy.fsnet.co.uk Anglojęzyczna strona poświęcona głównie kolostomii. Stowarzyszenia stomijne Pomorskie Stowarzyszenie Stomijne Henryk Maciążek, 80-460 Gdańsk, ul. Pilotów 5a/8, tel. kom. 880 919 579, tel. zaufania (58) 553 05 45 (Maria Koss) Dolnośląskie Stowarzyszenie Stomijne dr Krystyna Kuchtyn, 51-340 Wrocław, ul. Skłodowskiej-Curie 66, tel. (71) 361 16 94 Tow. Opieki nad Chorymi ze Stomią „Życie” Rozalia Bąba, 58-100 Świdnica, ul. Długa 33, tel. kom. 889 568 327 Łódzkie Stowarzyszenie Stomijne Helena Pawlak, 90-531 Łódź, ul. Wólczańska 191/195, tel. kom. 698 806 737 www.lss.vihost.pl Kluby osób ze stomią 1. NOWY SĄCZ – Józef Myrlak, ul. Nawojowska 21/5, 33-300 Nowy Sącz, tel. (18) 443 57 93. Spotkania w każdą trzecią środę miesiąca w godzinach 12.00–14.00 przy ul. Batorego 77 w Nowym Sączu. 2. PIŁA – Ewa Sowińska, ul. Jagiellońska 11, 64-920 Piła, tel. (67) 214 16 54. 3. Tarnów – Danuta Sajdak, ul. Panny Marii 3, 33-100 Tarnów. Spotkania w każdy drugi czwartek miesiąca w godzinach 11.00–15.00. Adres korespondencyjny: Danuta Sajdak, ul. Dąbrowskiej 24/7, 33-100 Tarnów, tel. 501 207 246. 4. WARSZAWA – Dorota Kaniewska, Ośrodek „Nowolipie“, ul. Nowolipie 25b, 01-011 Warszawa. Spotkania w każdą ostatnią środę miesiąca, w godz. 13.00–15.00 w ośrodku „Nowolipie".
